Ταμειακή Διευκόλυνση προς Εταιρία από τους εταίρους
Δοσοληπτικοί λογαριασμοί και Χαρτόσημο ΔανείωνΠαρασκευή 12 Νοεμβριου 2021Εισαγωγικές Παρατηρήσεις
Ένα φαινόμενο που απαντάται αρκετά συχνά στις επιχειρήσεις, είναι η ανάγκη που προκύπτει ορισμένες φορές για πρόσκαιρη οικονομική ενίσχυση προς κάλυψη εκτάκτων αναγκών ή για εκμετάλλευση ευκαιριών. Και τα δύο γεγονότα απαιτούν άμεση δράση, είτε για να καλυφθούν τα έκτακτα περιστατικά, είτε για να προλάβει η επιχείρηση να «αρπάξει» την ευκαιρία που πιθανόν να έχει παρουσιαστεί.
Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η ρευστότητα στις επιχειρήσεις ούτως ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν σ' αυτές τις έκτακτες υποχρεώσεις. Συμβαίνει συχνά λοιπόν, οι εταίροι ή οι μέτοχοι αυτών των επιχειρήσεων, να ενισχύσουν ταμειακά την επιχείρηση με δικά τους χρήματα. Αυτές οι ταμειακές διευκολύνσεις είτε γίνονται με έμβασμα από τον εταίρο ή μέτοχο προς την εταιρία είτε ακόμα και με κατάθεση μετρητών στο ταμείο της επιχείρησης. Μπορεί αυτή η πρακτική να ακούγεται απολύτως «λογική», ίσως και λόγω του γεγονότος ότι ένας σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων στην χώρα μας είναι «οικογενειακές» και μόνο τυπικά έχουν τον χαρακτήρα των κεφαλαιουχικών επιχειρήσεων (ΙΚΕ, ΕΠΕ ή ΑΕ) ή των προσωπικών εταιρειών (Ο.Ε., Ε.Ε.), το "λογικό" ωστόσο δεν είναι πάντα και το νόμιμο.
Συνεπώς τέτοιες διευκολύνσεις για να είναι σωστές φορολογικά θα πρέπει να χαρτοσημαίνονται, διαφορετικά ελλοχεύει ο κίνδυνος να βρεθεί η εταιρία με επιβαρύνσεις και λοιπά πρόστιμα, τα οποία δεν είναι διόλου αμελητέα. Αλλά και οι εταίροι/μέτοχοι ενδεχομένως να κληθούν να αποδείξουν την προέλευση των χρημάτων που τοποθέτησαν στην επιχείρηση. Αυτή η τελευταία περίπτωση κρίνεται περισσότερο «ύποπτη» όταν τα χρήματα κατατίθενται απευθείας με μετρητά στο ταμείο της επιχείρησης.
Ανάλυση Δοσοπληπτικών Λογαριασμών και Νομολογία
Σε αυτό το πλαίσιο τοποθετείται και η απόφαση που έχει εκδώσει η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) στις 30-9-2021 με αριθμό 2892/2021. Με την προαναφερθείσα απόφαση απορρίπτεται το σύνολο της ενδικοφανούς προσφυγής που κατέθεσε η προσφεύγουσα εταιρία, απορρίπτοντας ουσιαστικά όλες τις αιτιάσεις που προέβαλε αυτή, αναφορικά με την μη απόδοση Τελών Χαρτοσήμου κατά τα ελεγχόμενα έτη και αφορούσε ποσά που κατέθεσαν οι εταίροι σε λογαριασμούς της εταιρίας.
Η ταμειακή ενίσχυση των επιχειρήσεων από τους μετόχους ή εταίρους, προφανώς και δεν απαγορεύεται από τον Νόμο , ωστόσο θα πρέπει να ακολουθήσουμε όλες τις νόμιμές διαδικασίες και να αποδόσουμε τα σχετικά Τέλη Χαρτοσήμου. Βασικά σημεία τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την διενέργεια τέτοιων οικονομικών πράξεων είναι ο προσδιορισμός των κινήσεων των λογαριασμών που τηρούνται στην λογιστική. «Σύμφωνα με το λογιστικό σχέδιο, στους λογαριασμούς παθητικού και στην ομάδα 5 καταχωρούνται και παρακολουθούνται οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της επιχείρησης. Στον λογαριασμό 53 "Πιστωτές διάφοροι" και στον δευτεροβάθμιο 53.08 καταχωρούνται αμοιβές που οφείλονται σε ελεύθερους επαγγελματίες, σε μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και σε τρίτους». Εδώ λοιπόν ένα λογαριασμός μπορεί να χαρακτηρισθεί με μία από τις παρακάτω περιπτώσεις:
• Δοσοληπτικός Λογαριασμός Εταίρων
• Δανειακός τρεχούμενος δοσοληπτικός
• Αλληλόχρεος δοσοληπτικός Λογαριασμός
Η πρώτη περίπτωση αφορά εξαιρετικά βραχυπρόθεσμη συναλλαγή μεταξύ εταίρου/μετόχου και επιχείρησης είτε ποσό που δεν έχει ακόμα αναληφθεί από τους εταίρους/μετόχους και αφορά υποχρέωση της επιχείρησης προς αυτούς, όπως για παράδειγμα τα μερίσματα προς διανομή.
Η δεύτερη περίπτωση αφορά την κατάθεση ποσών από τους εταίρους/μετόχους προς την επιχείρηση και από την παρακολούθηση της κίνησης του εν λόγω λογαριασμού προκύπτει ότι τα ποσά αυτού δεν παρουσιάζουν μεταβολή για σημαντικό χρονικό διάστημα. Έτσι τεκμαίρεται ότι αφορά δανειακή σύμβαση και απαιτείται η χαρτοσήμανση με συντελεστή επί του ποσού 1% πλέον ΟΓΑ χαρτοσήμου 0,2% ή διαφορετικά 20% επί του χαρτοσήμου.
Τέλος στην τρίτη περίπτωση, αυτής του αλληλόχρεου δοσοληπτικού λογαριασμού, μπορούν να παρατηρούνται στην κίνηση του λογαριασμού τόσο καταθέσεις όσο και αναλήψεις, εξ’ αυτού του λόγου ονομάζεται και αλληλόχρεος λογαριασμός και σε αυτήν την περίπτωση χαρτοσημαίνεται με ποσοστό 2% πλέον ΟΓΑ χαρτοσήμου 20% επί του ποσού του χαρτοσήμου, ενώ ως αξία λαμβάνεται το μεγαλύτερο υπόλοιπο που παρουσιάζει ο λογαριασμός μέσα στην χρήση. Θα πρέπει να είναι κατανοητό ότι υπάρχει ένα στοιχείο υποκειμενικότητας στον προσδιορισμό του αν ένα λογαριασμός είναι δανειακός ή αλληλόχρεος όπως επίσης και ποιο είναι το ακριβές διάστημα στο οποίο μια ταμειακή διευκόλυνση είναι εξαιρετικά βραχυπρόθεσμη ή αποτελεί άμεσο δανεισμό. Ο εννοιολογικός προσδιορισμός του κάθε λογαριασμού θα πρέπει να γίνεται με προσοχή καθώς μια «λανθασμένη» ερμηνεία θα επιφέρει αχρείαστα πρόστιμά και προσαυξήσεις ή πιθανόν καταβολή ποσών που δεν θα οφείλονταν αν είχε επιλεγεί ο σωστός λογαριασμός, όπως για παράδειγμα η απόδοση χαρτοσήμου 2% και όχι 1%.
Για να επιλεγεί ένας δοσοληπτικός λογαριασμός σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες, θα χρειαστεί να δούμε το σκεπτικό της απόφασης 2892/2021 της ΔΕΔ καθώς και την νομολογία με την οποία η Διεύθυνση Επίλυσης διαφορών πλαισιώνει και αιτιολογεί την απόφασης της. Παραθέτω αυτούσια την αιτιολόγηση «σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθ. 15 του ΚΝΤΧ, ερμηνευόμενη σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 15 παρ. 1α του ΚΝΤΧ και του άρθρου 12 του Ν.Δ 3717/1957 συνάγεται ότι σε τέλος χαρτοσήμου δεν υπόκειται ο οποιοσδήποτε "τρεχούμενος δοσοληπτικός λογαριασμός", δηλαδή οπωσδήποτε ένας αλληλόχρεος λογαριασμός που κινείται εκ διαφόρων αιτιών με χρεοπιστώσεις μεταξύ δύο προσώπων, αλλά μόνο ο "τρεχούμενος δοσοληπτικός λογαριασμός", που έχει ως αιτία δανειακή σύμβαση, δηλαδή αυτός που εμφανίζει την κίνηση συμβάσεως δανείου. Για την υποβολή του δε σε τέλος χαρτοσήμου απαιτείται, οι σχετικές εγγραφές στα βιβλία του επιτηδευματία να περιέχουν τα απαιτούμενα εκάστοτε στοιχεία, ώστε από τις εγγραφές αυτές και μόνο να προκύπτει η συνομολόγηση του δανείου, χωρίς να επιτρέπεται πάντως να συναχθεί η συνομολόγηση τέτοιας συμβάσεως από εγγραφή που αναφέρεται σε άλλες έννομες σχέσεις».
Έτσι είναι εμφανές ότι δεν απαιτείται μεν ο έγγραφος τύπος μιας σύμβασης για να θεωθηθεί ως δανειακή αλλά και αν ακόμα γίνει εγγράφως η σχετική συμφωνία, αυτό δεν αρκεί από μόνο του για να χαρακτηριστεί ως δανειακός ένας λογαριασμός. Ωστόσο ανεξάρτητα αν υπάρχει ή οχι έγγραφη συμφωνία για την τοποθέτηση χρημάτων στην εταιρεία από εταίρο/μέτοχο, αρκούν και μόνο οι σχετικές εγγραφές στα βιβλία της επιχείρησης για να χαραστηρισθεί ένας λογαριασμός δανειακός. Ένα άλλο στοιχείο το οποίο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον χαρακτηρισμό του «είδους» του δοσοληπτικού λογαριασμού είναι η ερμηνεία που δίνει στο βιβλίο του ο Παναγιώτης Θ. Ρέππας, Φορολογία Χαρτοσήμου, (Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα Ε.Ε. 5η έκδοση, σελ. 643-644) και αυτό μεταφέρεται αυτούσιο όπως έχει καταχωρηθεί στην απόφαση 2892/2021 «Αν, όμως, το ανωτέρω υπόλοιπο, που μεταφέρθηκε στον δανειακό τρεχούμενο δοσοληπτικό λογαριασμό παραμένει αμετάβλητο μέχρι το τέλος της χρήσης, και αυτό θα συμβεί στην περίπτωση, που ο εν λόγω λογαριασμός δεν κινηθεί καθόλου, δηλαδή παραμείνει αδρανής καθόλα τη διάρκεια της χρήσης, τότε το ανωτέρω υπόλοιπο θα υπαχθεί, ως απλή κατάθεση σε τέλος χαρτοσήμου 1% σύμφωνα με τη διάταξη του τέταρτου εδαφίου της παραγράφου 5γ' του άρθρου 15 του Κώδικα Χαρτοσήμου, επειδή στην περίπτωση αυτή ο λογαριασμός δεν κινήθηκε ως δανειακός τρεχούμενος δοσοληπτικός λογαριασμός, προϋπόθεση απαραίτητη για την επιβολή επί του ως άνω υπολοίπου τέλους χαρτοσήμου 2% ή 3% κατά περίπτωση.
Σημειώνεται, ότι εάν το παραπάνω υπόλοιπο, το οποίο χαρτοσημάνθηκε, κατά τα ανωτέρω, με τέλος χαρτοσήμου 1% ως απλή κατάθεση, μεταφερθεί και στη μεθεπόμενη χρήση, επίσης, ως απλή κατάθεση, δε θα υπαχθεί σε κανένα τέλος χαρτοσήμου, επειδή το υπόλοιπο αυτό έχει ήδη χαρτοσημανθεί, ως απλή κατάθεση, στην προηγούμενη χρήση. Τούτο φυσικά ισχύει με την προϋπόθεση ότι ο δοσοληπτικός λογαριασμός δεν κινηθεί καθόλου και τη μεθεπόμενη αυτή χρήση»
Τέλος θα πρέπει να επισημανθεί ότι σε περίπτωση που δεν έχουν αποδοθεί τα σχετικά Τέλη Χαρτόσημου και αυτά προσδιοριστούν στην βάση Φορολογικού Ελέγχου τότε υπάρχει και επιπλέον επιβάρυνση 50% επί του ποσού του φόρου που δεν δηλώθηκε ή δηλώθηκε ανακριβώς σύμφωνα πάντα με το άρθρο 58Α του Νόμου 4174/2013. Επίσης θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ημερομηνία υποβολής των Τελών Χαρτοσήμου όπως αυτή ορίζεται από την ΠΟΛ 1035/2017, καθώς η εκπρόθεσμη υποβολή επισύρει σημαντικές επιβαρύνσεις.
A new corporate income tax has been introduced in Greece to implement the Council Directive of European Union 2016/1164 article five. The new provision introduces the taxation on cross-border assets transfer, intra-company assets transfer, and the transfer of business activities. According to the provision, all the member states should insert, in their legislation, rules against the tax avoidance practices that could cause Base Erosion and Profit Shifting, known also as BEPS.
The scope of the exit taxation rule is to ensure that when a legal entity, transfers its tax residence or move assets outside of the country, Greece will tax all the economic value that could produce, even though that gain has not yet been realized when the exit takes place.
The new taxation has been inserted in Greek legislation by article 58 of the law N.4714/2020 and is entered into force on 1 January 2020. All the transfers that took place between the first of January until the date of publication of this Law can be submitted until 31 October 2020 without the imposition of sanctions. The tax rate is the corporate income tax rate applicable to the tax year that the exit takes place.
It is quite obvious that the new rules may trigger additional corporate income tax in Greece. The new taxation is implemented only in companies and other legal entities (not in individual entrepreneurs or natural persons). There are four kinds of transfers that can trigger the implementation of the new taxation. The first case is the transfer of assets or business activities from the headquarters in Greece to a permanent establishment in another country. The second case is the transfer of assets or activities from a permanent establishment in Greece to the headquarters of the entity in another country. The third case is when an entity transfers its residence from Greece to another jurisdiction. In this third case, the fixed assets that are effectively connected with a permanent establishment in Greece are exempt from the new rules. Finally, the last case is the transfer of activities that are carried out in Greece through a permanent establishment and migrated to another country or jurisdiction.
A temporary transfer of assets or activities (under twelve months) do not trigger the new taxation. There are also some other exemptions from the exit tax, especially with some financial assets. Another important issue is the taxable base of these assets. The corporate income tax is levied on the positive difference between the fair market value of the transferred asset and the value that the asset has when the transfer takes place. To clarify this last part, the fair value is estimated by certified professionals or chartered accountants and the tax value is the value of the asset in the accounting books of the entity. The tax value can be derived if the accumulated tax depreciation of an asset is deducted from the historical acquisition cost. In case that the mentioned difference is a negative value, the taxpayer can deduct this loss from the annual corporate tax.
The legal entity should fill and submit a special form, three working days before the occurrence of the exit, and the tax due can be deferred and paid in five equal, annual installments. The installments are interest-free.