Ciao arkadaşlar,
Evet, bir masaldı geldi geçti. Ama mutluluk hormonu salgılamayı amaçlayan “Italo-disco” müzik türü 80’li yılların Avrupa pop müziği tarihine damgasını vurmayı başardı ve derin izler bıraktı. Yazımda adı geçen birçok sanatçı ve şarkıya YouTube linkleri gömüp bolca Italo müzik dinleyebileceğiniz eğlenceli bir yazı hazırladım. Gelin biraz detaya girelim.
Günümüzde varlığından fazla haberdar olmadığımız, hatta kaybolmuş birçok müzik türünü ve akımını internet sayesinde hatırlamak gayet mümkün. Ama bir de o dönemleri canlı canlı yaşamışsanız? İşte bu da zihinlerde ve kalplerde son derece keyifli hatıralar bırakır. Yazımın konusu, pop müziğin alt janrı Italo-disco ile ilk defa ortaokul sıralarında tanıştığımı hatırlıyorum. Lise yıllarında da severek dinlemeye devam ettim. Birçok ilkleri insan çok net anımsar ya, işte ben de ilk dinlediğim Italo parçasını o netlikte hatırlıyorum. Biraz disco, biraz pop, çok da eğlenceli bir parçaydı. Bir La Bionda şarkısıydı: “One For You, One For Me”
Peki Italo-disco nasıl doğdu?
Bunu daha iyi anlayabilmek için dönemin dans müzik türlerine, özellikle disko ve Hi-NRG’ye (High Energy) kısaca göz atmamız gerekecek. Amerika’da 70’li yılların sonlarına doğru disko müziğin etkisiyle diskonun paralelinde gelişen ve uptempo bir dans müzik türü olan Hi-NRG’yi müzik yazarı Doyle Greene’in “The Rock Cover Song: Culture, History, Politics” kitabında şu şekilde tanımlanıyor:
“Rock müzik odaklı, synthesizer kullanımında yoğun ve normal disko müziğine kıyasla funky’likten yoksun”
120-140 BPM aralığında, oldukça hızlı bir müzik türü olan Hi-NRG bu hızı ve yoğun vokalleriyle electronik dans müziği ve diskoyu farklı bir boyuta taşımıştı. 1977’den başlayarak Amii Stewart (Knock On Wood), Donna Summer (I Feel Love), Patrick Cowley (Megatron Man) ve Sylvester (You Make Me Feel Mighty Real) gibi sanatçılar bu türün oldukça başarılı temsilcileri haline geldi. Uzun bir süre elektronik dans ve disko müziğin bayrağını başarıyla taşıdılar.
ABD’de 1979 yılında anti-disko kampanyaları ülkedeki müzikseverleri disko müziğinden uzaklaştırmayı amaçlarken Avrupa’da disko müziğin popülaritesi en yüksek seviyede olmaya devam ediyor, yeni kaynaklara ve yapımlara ihtiyaç duyuluyordu. Bu ihtiyaç doğrultusunda İtalyan yapımcıları ABD’deki Hi-NRG ve diğer elektronik dans müzik türlerini deneysel ve yerel birtakım dokunuşlarla geliştirip Italo-disco türüne dönüştürme sürecine girdiler. Avrupalıların Italo macerası böylece başlamış oldu diyebiliriz.
Mutluluk hormonunun diğer adı: Italo-disco
70’li yılların sonunda Giorgio Moroder, Casco, Kano, Klein + M.B.O. gibi belli başlı İtalyan yapımcı ve sanatçılar o zamanlar henüz adı konulmamış Italo-disco’nun temellerini attı.
80’li yılların başından sonuna kadar Synthpop ve Euro disco ile birlikte Avrupa pop müziğini domine eden Italo-disco adından da anlaşılacağı gibi İtalya’da, İtalyan sanatçılar, yapımcılar ve plak şirketlerin durmak bilmeyen çalışmalarıyla parladı. Alman ZYX plak şirketinin sahibi Bernhard Mikulski tarafından isim babalığı yapılan; kıpır kıpır, ritmine eşlik edilmemesi mümkün olmayan, dans edilesi ve mutluluk üzerine kurulu bu müzik türü Avrupa’da ve ülkemizde çok kısa zamanda büyük bir dinleyici kitlesine kavuştu.
Bu müzik türünün en belirgin özelliklerini; sıradışı yapımcı teknikleri, yoğun synthesizer, davul programları ve vokoder kullanımı, basit şarkı sözleri, genelde (aksanlı) İngilizce vokal, belleklere kazınan akılda kalıcı melodiler ve zaman zaman space disco soundlarının kullanımı olarak sayabiliriz. 80’li yıllarda bu türün en çok bilinen ve sevilenleri Gazebo, Baltimora, Raggio Di Luna (Moon Ray), Den Harrow, Fun Fun, Righeira gibi sanatçılardı.
Koleksiyonumdan birkaç örnek
Euro disco ve Canadian disco
İtalya başta olmak üzere tüm Avrupa’da Italo fırtınası sürerken Almanya’da ve diğer ülkelerde bu türe yakın bir müzik üretilmeye başlandı. Almanya’da Italo-disco’ya “Euro disco” ve “Discofox” dendi. Bunların arasında en başarılı çıkışı Modern Talking, CC Catch, Sandra, Bad Boys Blue gibi sanatçılar yakaladı. Kanada’da da yoğun bir ilgi söz konusuydu. Italo-disco, bu topraklarda “Canadian Disco” olarak isimlendirildi ve Trans-X, Lime ve Rational Youth gibi sanatçılar önemli single ve albümler çıkardılar. Çoğunlukla Italo-disco ile birlikte anılan Euro disco ve Canadian disco müzikal anlamda ufak tefek konularda ayrışsa da genelde coğrafi kıstasların söz konusu olduğunu söylemek doğru olur.
On yıl boyunca aktif olarak varlığını sürdüren Italo-disco, ana akım pop müziği sahnesini 80’li yılların sonunda terk etti. Bu türden şarkıların yapımına devam ediliyor olsa da artık aynı keyfi vermiyor, vermesi de düşünülemez sanırım.
Bu vesileyle Italo-disco efsanelerinden meydana gelen YouTube ve Spotify çalma listeleri derledim. Şu veya bu sanatçı niye yok sorusuna önceden cevap vermiş de olayım. Her ne kadar aynı dönemde icra edilmiş olsalar da, tarzları birbirine çok benzese de çalma listelerinde Modern Talking, CC Catch, Donna Summer, Trans-X gibi sanatçılara ve temsil ettikleri Hi-NRG, Euro disco, Canadian disco veya Synthpop türündeki parçalara yer vermedim. Listede sadece İtalya menşeli Italo-disco parçaları bulundurmaya gayret ettim. Herkese keyifli dinlemeler dilerim.
Arrivederci, ayk
https://open.spotify.com/user/aykutoger/playlist/1IeAzu0KXQOdUrWuO5Qvuo?si=exKZdIKbRmGtu2vrTOtXHg
Evvel zaman içinde Italo-disco... Mutluluk hormonu salgılamayı amaçlayan "Italo-disco" müzik türü 80'li yılların Avrupa pop müziği tarihine damgasını vurmayı başardı ve derin izler bıraktı. Gelin biraz detaya girelim. Ciao arkadaşlar, Evet, bir masaldı geldi geçti. Ama mutluluk hormonu salgılamayı amaçlayan "Italo-disco" müzik türü 80'li yılların Avrupa pop müziği tarihine damgasını vurmayı başardı ve derin izler bıraktı.