Một hôm vừa đi dạo vừa đọc nhẩm bài thơ viết về mẹ của Nguyễn Huy Thiệp ở Huế. Hôm ấy đầu Xuân, buổi tối vẫn phải mang áo khoác mỏng. Con đường quanh Đại Nội tự nhiên lưa thưa người:
"Mẹ già nên hay lẫn lộn,
Que diêm mẹ đánh ngược đầu.
Thương con, mẹ vào đun bếp,
Con nhìn, mắt ướt, lòng đau"
Không biết tại sao đầu lại nhớ đến bài thơ ấy trong lúc cắm cúi đi giữa thành phố xa lạ. Có lẽ nhớ mẹ tôi quá nhiều.
Một hôm ở một làng chài ven biển, hôm ấy trời nực mà biển vẫn lộng gió. Sương trải hết lên bàn ăn, nhân viên vừa thay đĩa vừa phải lau. Sương đấy anh. Tôi ừ. Từ phía xa là những vòm đèn trên biển. Lại nhớ một khổ thơ của Văn Cao. Tôi hình như đã đọc trộm từ tủ của ông ngoại:
"Hỡi người cưỡi ngựa về Kinh Bắc
Tôi gửi thư đưa hộ mẹ già
Cố thét nhưng lời tôi yếu quá
Ngựa đều chân chạy, nhạc càng xa"
....
Rồi nhớ cả Lưu Trọng Lư:
"Tan tác, nào hay, vì sóng bạc.
Cuộc trăm năm đừng có đa mang:
Tình nhân chung kiếp dã tràng"
....
Mỗi một lần, gặp một bài thơ đẹp tôi vẫn hý hoáy chép tay. Dần thành nhớ. Một lúc nào đó của tôi còn chút nghệ sĩ, vài khổ con con cứ bật ra như những ánh đèn lòe xa trong não. Không biết tại sao, chắc mục đích duy nhất là để bớt đi những bê tông cốt thép ở đời.
Một hôm tôi nghĩ, 40 tuổi tôi vẫn viết rất nhiều câu chuyện không bao giờ được tổng hợp về tình yêu. Không ai chờ để đọc cho đủ những lặt-vặt-sáng-tác đó. Như hàng vạn trang sách khổ thơ tôi đọc tôi chép tôi đi và tôi viết. Nhìn rất thỏa trên những cảnh đường xa. Và nhớ. Chỉ viết để đỡ tích tụ trong lòng, nay một tý, mai một tý. Nhưng chắp vá như vậy mới thành hình tôi.
Không ai thét lên một câu cảm khái câm lặng như thế như cụ Trần Dần:
"Vô tư như thuở ngày xưa
Nhìn một vì sao
buồn bên ngưỡng cửa."
Rồi ở một trảng cỏ xanh, tôi cứ nhớ mấy câu thơ của Đồng Đức Bốn:
"Chăn Trâu cắt cỏ trên đồng
Rạ rơm thì ít gió Đông thì nhiều,
Ngẩn ngơ đuổi một con diều
Củ khoai nướng để cả chiều thành tro."
Những chuyện sắt đá cứ bu lấy kéo chân. Tự do thỏa chí chỉ có trong một giấc mơ lạ. Buổi trưa, rất lâu mới gặp lại. Tôi chỉ mơ đẹp như thế, ngắn ngủi như thế vào một buổi trưa thảnh thơi.
"Buổi tối tôi ngồi nghe sao khuya
Đi về bằng những ngón chân thưa
Và nghe em ghé vào giấc mộng
Vành nón nghiêng buồn trong gió đưa"
- Nguyên Sa
Tôi từ ngày đi làm, gần như chẳng bao giờ ngủ trưa.
người ta liệu có còn nhớ những lời thật đẹp nữa?
ghi vội - 1.6