DbesteS

Didem Beste Solak

[dbestesol-blog]

Katliamdan Sonra Bir Genç Kız

Antalya’dan kalkan otobüs Eskişehir’e yaklaşmak üzereydi. Arkadan bir feryat koptu… Genç bir kız ayağa fırlamış, yanında oturan yaşlı kadıncağızın da kolundan çekerek sürüklemeye çalışıyordu:

“İmdat, imdat! Bizi kaçırıyorlar. Vallahi anneciğim, doğru söylüyorum, bizi kaçırıyorlar.”

Herkes yerinden fırladı. Acaba arkada ne oluyordu? Ortam öyle bir ortamdı ki, her şey olabilirdi. İlk şaşkınlık çabuk geçti, kimsenin kimseyi kaçırdığı yoktu. Ama genç kız bağırıyordu:

“Anneciğim, anneciğim bizi kaçırıyorlar. Kurtarın bizi!”

Neredeyse annesiyle birlikte pencereden atlayacaktı. Annesi ve diğer yolcular genç kızı sakinleştirmeye çalışıyorlardı ama nafile! Genç kız bir kez kaçıracaklar korkusuna kapılmıştı. Kızcağızın ruhsal bir bunalım geçirdiği ortadaydı.  Zavallı kadıncağız bir taraftan evladını yatıştırmaya çalışırken, bir taraftan da etrafa dert anlatıyordu:

“Hukukun son sınıfında… Üniversiteye bomba attıkları gün oradaymış. Canını zor kurtarmış. Arkadaşlarının parçalanıp öldüğünü görmüş. O günden beri bu hale geldi. Doktorlar, sakin bir yere götürün bu çevreden uzaklaştırın, dediler. Aldım Antalya’ya getirdim, hiçbir şey değişmedi. Hep böyle! Okutmazolaydım. Ne kısmetler çıktı vermedim. Okusun, dedim. Ağzım tutulaydı. Yavrum bu hale geldi.”

Genç kız hâlâ aynı korku içinde çırpınıyordu : “Bizi kaçıracaklar anneciğim. Hani İstanbul’a gidiyorduk. Bak Antalya yazıyor.”

Kadıncağız yalvarıyordu: “Yapma kızım, güzel evladım, kimsenin bizi kaçıracağı yok. Bak burada beyler, hanımlar var, hepsi bizi koruyor. Kimse seni bırakmaz. Kim kaçıracakmış, niçin kaçıracakmışlar. Korkma güzel yavrum.”

“Hayır anneciğim kaçıracaklar. Seni de etkilemişler, bizi kaçırıp öldürecekler. Açın kapıyı inelim.”

Kadıncağız perişan olmuştu:

“Görüyorsunuz halimi, kendime mi yanayım, evladıma m” yanayım! Ben de kalp hastasıyım. Bana da bir ha! olacak…”

Bütün yolcular hem kadıncağızı, hem de kızını ellerinden geldiği kadar teselli etmeye çalışıyorlardı. Herkes son çareyi Eskişehir’de bulmuştu: “Eskişehir’e gelelim, otobüsten insin, biraz hava alsın iyileşir inşallah. Otobüs sıktı zavallıyı…”

Eskişehir’e gelindi ama kızcağız daha fena oldu. “Kaçıracaklar bizi!” diye çırpınıp duruyordu. Derken annesi de fenalaştı. Bir taksiye koyup ikisini de hastaneye yolladılar. Sonrasını kimse bilemedi. Otobüs, yolcularını alıp gitti. Yolcu yolunda gerekti…

[dbestesol-blog]

Katliamdan Sonra Bir Genç Kız

Antalya’dan kalkan otobüs Eskişehir’e yaklaşmak üzereydi. Arkadan bir feryat koptu… Genç bir kız ayağa fırlamış, yanında oturan yaşlı kadıncağızın da kolundan çekerek sürüklemeye çalışıyordu:

“İmdat, imdat! Bizi kaçırıyorlar. Vallahi anneciğim, doğru söylüyorum, bizi kaçırıyorlar.”

Herkes yerinden fırladı. Acaba arkada ne oluyordu? Ortam öyle bir ortamdı ki, her şey olabilirdi. İlk şaşkınlık çabuk geçti, kimsenin kimseyi kaçırdığı yoktu. Ama genç kız bağırıyordu:

“Anneciğim, anneciğim bizi kaçırıyorlar. Kurtarın bizi!”

Neredeyse annesiyle birlikte pencereden atlayacaktı. Annesi ve diğer yolcular genç kızı sakinleştirmeye çalışıyorlardı ama nafile! Genç kız bir kez kaçıracaklar korkusuna kapılmıştı. Kızcağızın ruhsal bir bunalım geçirdiği ortadaydı.  Zavallı kadıncağız bir taraftan evladını yatıştırmaya çalışırken, bir taraftan da etrafa dert anlatıyordu:

“Hukukun son sınıfında… Üniversiteye bomba attıkları gün oradaymış. Canını zor kurtarmış. Arkadaşlarının parçalanıp öldüğünü görmüş. O günden beri bu hale geldi. Doktorlar, sakin bir yere götürün bu çevreden uzaklaştırın, dediler. Aldım Antalya’ya getirdim, hiçbir şey değişmedi. Hep böyle! Okutmazolaydım. Ne kısmetler çıktı vermedim. Okusun, dedim. Ağzım tutulaydı. Yavrum bu hale geldi.”

Genç kız hâlâ aynı korku içinde çırpınıyordu : “Bizi kaçıracaklar anneciğim. Hani İstanbul’a gidiyorduk. Bak Antalya yazıyor.”

Kadıncağız yalvarıyordu: “Yapma kızım, güzel evladım, kimsenin bizi kaçıracağı yok. Bak burada beyler, hanımlar var, hepsi bizi koruyor. Kimse seni bırakmaz. Kim kaçıracakmış, niçin kaçıracakmışlar. Korkma güzel yavrum.”

“Hayır anneciğim kaçıracaklar. Seni de etkilemişler, bizi kaçırıp öldürecekler. Açın kapıyı inelim.”

Kadıncağız perişan olmuştu:

“Görüyorsunuz halimi, kendime mi yanayım, evladıma m” yanayım! Ben de kalp hastasıyım. Bana da bir ha! olacak…”

Bütün yolcular hem kadıncağızı, hem de kızını ellerinden geldiği kadar teselli etmeye çalışıyorlardı. Herkes son çareyi Eskişehir’de bulmuştu: “Eskişehir’e gelelim, otobüsten insin, biraz hava alsın iyileşir inşallah. Otobüs sıktı zavallıyı…”

Eskişehir’e gelindi ama kızcağız daha fena oldu. “Kaçıracaklar bizi!” diye çırpınıp duruyordu. Derken annesi de fenalaştı. Bir taksiye koyup ikisini de hastaneye yolladılar. Sonrasını kimse bilemedi. Otobüs, yolcularını alıp gitti. Yolcu yolunda gerekti…

[dbestesol-blog]

Yıldırım Telgrafla Doktor Tayini

Kimse bizi “gidenin arkasından teneke çalmakla” suçlayamaz. Milleti ikiye bölen, koskoca bir devlet kadrosunu müsteşarından odacısına kadar tedirgin eden, yerinden eden, can ve mal güvenliğini yok eden, memleketi 70 sente muhtaç eden bir cephenin hiçbir zaman yanında olmadık ve de olmayacağız.

Dün neysek, bugün de oyuz. Çünkü güçlü, halka dayalı, ciddi, adil, sosyal, çağdaş bir devlet yönetiminden yanayız.  Giden cephe böyle değil miydi? Değildi!  Bu öyle bir cepheydi ki…

Bırakın da acı örnekleri bir daha vermeyelim. Acıları bir daha depreştirmeyelim. Süleyman Bey giderayak milletin kürsüsünden feryat ediyordu: “İcraatımızdan hesap sorun!”

Hangisinden? Gece saat 22.30’da yıldırım telgrafla görevden alınan hükümet tabibinden mi? Bir örnektir bu! Sağlık Bakanlığı 22 Aralık 1977 günü Sakarya Valiliğine bir telgraf çeker. Saat 22.30’dur. “Geyve Hükümet Tabibi Dr. Yılmaz Korular’ın Ankara Kalecik Hükümet Tabipliği’ne tayini yapılmıştır. Tel emri alınır alınmaz, emrin tebliği ile tebellüğ edildiğinin telle bildirilmesi rica.”

Ne olmaktadır? Savaş hali mi vardır? Düşman karşısında bozguna uğrayan cephe kumandanı mı değiştirilmektedir? Gece on buçukta yıldırım telgrafla bir hükümet tabibini değiştirmenin âlemi nedir?  Telgrafta bir eksik vardır: “Dakika fevki idamı muciptir” kaydı unutulmuştur.

Bir de o olsa tamam olacaktır. Ama telgrafın saati kadar tarihi de önemlidir.

22 Aralık 1977… Yani gensoru önergesinin verildiği gün… Sanki yangından mal kaçırılmaktadır… Cephecilik budur işte… Bütün bir devlet kadrosunu tedirgin etmek budur işte… Gecenin yarısında bir doktoru yıldırım telgrafla görevden almak… Cephenin icraatı budur işte… “Devietluiarımız” akıllarınca gider ayak işi sağlama almaktadırlar.

[dbestesol-blog]

Eğer Sümüğü Akan Çocuğu Sevebilirsen...

İstanbul’un yeni Milli Eğitim Müdürü Ruhi Kanak’la geçen gün tanıştık. Aslında tanışıklığımız taaa 1969 yıllarına kadar uzardı ama yüz yüze gelmemiştik. Ruhi Kanak AP ve MC dönemlerinin sürüp kıydığı öğretmenlerdendi. Hem de gerekçesiz, soruşturmasız görevden alınan, ülkenin bir sınırından bir sınırına sürülen öğretmenlerdendi.

Şimdiki gibi hakkında soruşturma açılan, müfettiş raporuna dayanılarak görevden alınırken çoğuna, “Aynı ilde hangi okulu istersiniz?” diye sorulanlardan değil. Ruhi Kanak’ı 1969’dan tanırdık demiştik.

1969’da yine sürülmüştü. Öğretmenlikten ayrılıp kırtasiyecilik yapmaya karar vermişti… O günlerde Süleyman Beyin de gazetelerde bir demeci çıkmıştı:

“Kırtasiyeciliği kaldıracağız…”

Ruhi Kanak, bize mektup yazıp sormuştu:

“Sayın Demirel ne zaman yakamızı bırakacak? Kırtasiyeciliğe başlıyoruz, onu da kaldıracakmış!”

Geçen gün Ruhi Kanak’la bunları konuşuyorduk. Eğitim, öğretim, öğretmenlik üzerine konuşuyorduk. Ruhi Kanak, “Hepsinin başı sevgi” diyordu. “Sevgi olmadan bunların hiçbiri olmaz. Öğretmen okulunu bitirirken bir öğretmenimin bize verdiği bir öğüt, ciltler dolusu kitaba bedeldir. Öğretmenimiz şöyle demişti:

“Hepiniz öğretmen olacaksınız, sınıflara gireceksiniz, ilk derste uslu çocuklar göreceksiniz, yaramaz çocuklar göreceksiniz, güzel çocuklar göreceksiniz, çirkin, çocuklar göreceksiniz, sarışın çocuklar göreceksiniz, esmer çocuklar göreceksiniz, hırçın çocuklar göreceksiniz, yumuşak başlı çocuklar göreceksiniz, uyumlu çocuklar göreceksiniz, uyumsuz çocuklar göreceksiniz, hırslı çocuklar göreceksiniz, rahat çocuklar göreceksiniz Ama bir de burnundan sümükleri akan çocuklar göreceksiniz. İşte, bu burnundan sümük akan çocukları görünce, içinizden hemen mendili çıkarıp o çocuğun burnunu silmek geçmezse, çocuğun o sümüğünden iğrenirseniz, bu mesleği bırakın. Siz o zaman öğretmen olamazsınız. Öğretmen olabilmek için, o sümüklü çocuğu sevmek, onun sümüğünü silmek gerek’…”

İçimizden, “Tam Necdet Uğur’a göre bir müdür” diye geçirdik. Yüreği insan sevgisiyle dolu bir bakanın, milli eğitim müdürü de böyle olurdu.6u, Ruhi Kanak’ın eski bir anisiydi… Bir de yenisi vardı.

İstanbul’da göreve başlamasından birkaç gün sonrasına ait bir anısı:

“Göreve başladıktan sonra, bana kentin yoksul semtlerindeki bir lisenin müdürü geldi. Okulunun gereksinmelerini bildirdi. Orta yaşlı bir öğretmendi. Kendisine kaç yıldır bu okulda müdürlük yaptığını sordum:

“On bir yıldır aynı okuldayım. Yorulmuş olacaksınız… Başka bir okulda, daha olanaklı bir semtteki okulda görev verilmesini istemez misiniz?” diye sordum. Müdür bana ne dedi bilir misiniz?

“Benim bu okuldaki görevim daha bitmedi. Birkaç yıl daha bu okulda kalmak istiyorum.”

Şaşırdım: “Nedir sizin bu bitmeyen görevleriniz?”

Pek söylemek istemedi, üstüne gittim: “Herhalde bana söylemek zorundasınız”

Anlattı: “Ben sabahları okula geldiğimde hangi öğrencinin kahvaltı yapıp karnını doyurduğunu, hangilerinin olanaksızlıkları nedeniyle okula aç geldiklerini yüzlerinden okurum. Bu öğrenciler için, anlaştığım bir fırından simitleri, bir bakkaldan da peyniri parasız olarak sağlayıp, onların gururunu incitmeden doyurduktan sonra derse öyle sokarım. Bunun yanında daha pek çok sorunu vardır bizim yörenin. Bu sorunların çoğunu gidermeden bu okuldaki görevimden ayrılmayı düşünmüyorum. Eğer, benim yerime bu göreve getireceğiniz arkadaş, onları anlayabilecekse, onlara bir anne, bir baba olabilecekse, gönül rahatlığı ile görevimi bırakabilirim. Yoksa görevimden memnunum.”

Ruhi Kanak bunları anlattıkça biz düşünüyorduk. Kim bilir, bizim de, sınıflarda kaç kez sümüğümüz akmıştı. Ve kim bilir kaç kez sümüğümüzü o öğretmenlerimiz silmişti.

Ama şimdi… Kardeşi kardeşe vurduran, kırdırtan bir yönetimden sonra öğretmenin yüreğindeki bu sevgiyi nasıl tazeleyecektik?

[dbestesol-blog]

Memleketin En Büyük Eşkıyası

‘Bir hikâyemiz var bugün… Az duyulmuş bir hikâye sanırız Zengin bir adamın, babasının parasında gözü olan bir oğlu varmış. Babası, “Çalış oğlum” demiş, Baba parası fayda etmez, çalış da sen kazan! Baba yaşlanmış, oğlan bir iş sahibi olamamış ve bir gün adam yatağa düşmüş. Ağır hastaymış; oğlunu çağırmış:

Bak oğlum, beni iyi dinle: Şu sandıkta 6000 altın var. Üç bin altın senin, üç bin altın da memleketin en büyük eşkıyasının… Arayacaksın, tarayacaksın, memleketin en büyük eş-kıyasını bulup ona vereceksin. Vasiyetim bu! Eğer dediğimi yapmazsan ahrette iki elim yakanda olur. Ve baba ertesi gün can vermiş…      . Oğlan 6000 altını cebine koyup düşmüş yollara. Memleketin en ‘büyük eşkıyasını arıyor. Dolaşmadığı yer, sormadığı kimse kalmamış. Kimi bulduysa Ondan da büyüğü var! demişler. Sonunda kuş uçmaz, kervan geçmez bir dağın tepesinde yaşayan Kelle Koparan İbrahimi salık vermişler:

Memleketin en büyük eşkıyası odur. Ondan büyüğü yoktur. Oğlan başlamış dağı tırmanmaya. Mevsim kış, zemheri soğuğu. Tipi, bora, fırtına kıyamet… Tırmana tırmana dağın doruğuna yaklaşmış. Birden karşısına silahlı iki adam çıkmış. Kelle Koparan İbrahim’in muhafızlarıymış. Alıp kendisini ağanın

huzuruna götürmüşler. Memleketin en büyük eşkıyası ayı postlarıyla kaplı mağarasında çubuğunu tüttürüp yan gelir yatarmış. Oğlan huzura varınca selam verip derdini anlatmış: . Ağam, babamın vasiyeti var. Memleketin en büyük eşkıyasına üç bin altın bıraktı. Sordum soruşturdum, senden büyüğü yokmuş. Aldım altınları getirdim…

Kelle Koparan İbrahim Zahmet ettin yanlış kapı çaldın oğlum demiş. Bu memleketin en büyük eşkıyası ben değilim! Aman ağa. hazretleri nasıl olur? ‘Herkes sizi söyledi… Değil oğlum, benden de büyüğü var. Filan yerin kadısı Mehmet Efendi, benden de büyük eşkıyadır. Var git ona ‘babanın vasiyetini yerine getir. Ben hakkım olmayan parayı almam. Ağa hazretleri hiç kadıdan eşkıya olur mu? ‘Sen benim, dediğimi dinle, git, gör de eşkıyanın kim olduğunu anla!

Oğlan yine düşmüş yollara… Kelle Koparan İbrahim’in tarif ettiği yeri bulup, Kadı Mehmet Efendinin huzuruna çıkmış, el öpüp derdini anlatmış: Kadı Efendi, babam ölürken 6000 altın bıraktı. Üç bini benim üç bini de memleketin en büyük eşkıyasınındır. Fakat Kelle Koparan İbrahim, altınları almadı ve sizi tavsiye etti. Kadı Efendi birden celallenmiş: Vay küstah herif! Hiç kadıdan eşkıya olur mu?

Oğlan bıkmış artık, babasının vasiyetini bir yerine getirse rahat edecek. Başlamış yalvarmaya: Aman Kadı Efendi, ne yap, ne et de şu dertten beni kurtar. Al şu üç bin altını, ben de başımın çaresine bakayım. Kadı Efendi sakalını sıvazlayıp Hele kara kaplı kitaba bir bakalım demiş. Kitabı karıştırdıktan sonra Hile-i şeriye gerek! diye başını sallamış… Ocağına düştüm Kadı Efendi, ne yaparsan yap da, beni bundan kurtar! Kadı Efendi hile-i şeriyeyi anlatmış: Şu karşıki araziyi görüyor musun? Evet Kadı Efendi! İşte o arazi benim! Hayırlı olsun Kadı Efendi! Peki toprağın üzerindeki kar kimin? Bilmem! Nasıl bilmezsin yahu, toprak kiminse kar da onundur. Şimdi ben sana bu karları üç bin altına. satacağım… Aman Kadı Efendi ne yaparsan yap!

Kadı Efendi kâtibi çağırıp, satış senedini yaptırmış. Oğlan üç bin altını verip, karları satın almış! Delikanlı ertesi sabah- handa uyurken kapı vurulmasıyla uyanmış. Kadı Efendi seni istiyor! Hemen giyinip kadının huzuruna varmış:

Bre gafil bu yaptığın ne? Aman Kadı Efendi ne yaptım? Bu arazi kimin? Senin! Ya bu karlar? Cevap versene, dün sen satın almadın mı? Evet öyle oldu. O halde benim arazimin üzerinde, senin karlarının işi ne? Derhal kaldır bunları… Aman Kadı Efendi, kar kalkar mı? Ya bu karları kaldırırsın, ya da seni hapse atarım. Ne hakkın var benim arazimi işgale!

Delikanlı başlamış yalvarmaya: Etme, eyleme Kadı Efendi, şu kara kaplı kitaba bak da, bunun da bir hile-i şeriyesini bul! Kadı sakalını sıvazlamış, kara kaplı kitaba bakmış:

Zor ama bunun da bir hile-i şehriyesi var. Madem be-nim toprağımı işgal ettin, işgaliye rüsumu olarak 3000 altın ödersin, ben de davamdan vazgeçerim. Delikanlı, çaresiz, babadan kalan 3 bin altını da kadıya verip çıkmış dışarı ve Hey gidi Kelle Koparan İbrahim! Diye bağırmış. . Sen eşkıya değil, evliya imişsin meğer! Dediğin doğruymuş! Gel de eşkıya nasıl olurmuş gör! ‘Babamın da ruhu şad olsun… Vasiyetini tuttum!

[dbestesol-blog]

Tarihte Kaleme Alınmış İlginç Hikayeler

Çocuk Niçin Savaş İstemez

İlkokul dördüncü sınıfta tarih öğretmeni dersi anlattıktan sonra çocuklara sordu: “İçinizde savaş isteyen var mı?” Bütün sınıf «Hayır» diye cevap verdi, öğretmen üsteledi: “Peki ama niçin savaş istemezsiniz?”

Her çocuk bir şeyler söylerken, arkadan bir parmak kalktı, öğretmen.  Söyle oğlum!” dedi. “Niçin savaş istemiyorsun?”  Çocuk cevap verdi: “Tarih kitabına bir bölüm daha ilave edilir de” “Be adam bu çocuk saat ikide bulundu. Şimdi saat sekiz! Altı saattir neredesin? İnsan çocuğunu hiç merak etmez mi? Daha önce karakola gitseydin çocuğunun burada olduğunu öğrenirdin. Ne gamsız adamsınız siz!”

Adam kucağında kızı, başını öne eğdi: “Haklısınız beyim! Biz Küçük pazar’da bir odada otururuz. Yoksul kişileriz. Allah bağışlasın bunlar yedi kardeş! Ben sabah karanlığı ekmek parasına giderim. Annesi ne yapsın? Hepsini sokağa salar!  Bu da yolu tutmuş Sirkeci’ye kadar gelmiş… Akşam ben dönüp sofraya oturunca sayım yaptım, baktım biri eksik! Altı çocuk var! O zaman bunun yokluğunu anladım ve sokağa fırladım. Kusura bakma komiser bey!”

Enayi

Padişahın biri devletin hazinesini doldurmak için altın yapacak birini arar. Ülkeye tellallar çıkar  ve bir adam “Ben altın yaparım!» diye gelir. Fakat bir şartı vardır: Altın yapmak için kekemuye tozuna ihtiyaç vardır. Bu da Seylan Adasında bulunur ve çok pahalıdır. Padişah “Peki!” der ve adamın istediği 10 bin altını verir. Nasıl olsa kekemuye tozu” gelecek, milyonlarca altın yapılacaktır. Adam çıkar gider… Gidiş o gidiş. Bir daha dönmez. Padişah bir gün tebdif-i kıyafet dolaşırken bir adamı elinde defter kahvede bir şeyler yazarken görür. Merak eder bakar. Başında kendi ismi yazılıdır. «Bu ne?» diye sorar:

“Ülkedeki enayilerin listesi. Birincisi Padişah! Sahtekârın birine 10 bin altın kaptırdı! Adam hâlâ dönmedi” “Ya dönerse!” “O zaman da Padişahın ismini siler o herifin ismini yazarım!

İdam Mahkûmunun Son Arzusu

Adamın biri asılacakmış… ‘Darağacının altında son arzusunu sormuşlar. “Çilek” demiş, “Üzerine de pudra şekeri ekilse ne güzel olur!” Herkes kızmış:

“Şubat ayında sana çilek nereden bulalım? İdam mahkûmu tevekkülle başını öne eğmiş: “’Beklerim!” Yaz gelmiş, çilek çıkmış… Bir tabağa çilek doldurup, üzerine pudra şekeri ekmişler ve mahkûmu darağacının altına götürmüşler: “Hadi bakalım çileği ye de son arzunu söyle! Usul böyle!” “Ah’ bir sulu yafa portakalı olsa!” “Birader, sana yaz ortasında portakalı nereden bulalım?”  Mahkûm yine boynunu bükmüş: “Beklerim efendim!” Adamı tekrar içeri atmışlar. Kış gelmiş, nefis bir yafa portakalı vermişler ve darağacının altında sormuşlar:

“Hadi halkalım! ‘Portakalı da yedin! Son arzunu söyle de şu işi bitirelim! Uzatma artık!” Adam sakin sakin son arzusunu söylemiş: “Beni Kruşçev’in mezarının yanına gömün!” Herkesin tepesi atmış: “IBe birader! Kruşçev daha ölmedi ki” ‘İdam mahkûmu gülümsemiş: “Ben aceleci değilim efendim… Beklerim!”

Günaha Ortak Olmaz

Sungurlu Karayolları Kontrol Mühendisi Erdoğan Dalda! bayram tatilini eşiyle birlikte Antalya’da geçirdi, Karı koca Antalya’ya arife günü Öğle üzeri vardılar ve Turizm ‘Derneğine uğrayıp yemek yenecek temiz bir lokantanın nerede olduğunu sordular. Demekten kendilerine bir İki yer tarif edildi  Fakat karı koca şehrin yabancısı oldukları için tarif edilen lokantaları bulamadılar. Sağa, sola bakınırlarken genç bir adam gördüler ve   kendisine yaklaştılar: ”Affedersiniz ‘kardeşim, buralarda temiz bir lokanta varmış, nerede acaba?” “Söyleyemem!”

Hoppala! bu da ne demekti: “Niçin kardeşim?” “Çünkü siz lokantada içki içersiniz. Ben size lokantayı tarif edip günahınıza ortak olamam!”

Bavulları İndirecek Adam Yoktu

Başbakanın dış gezilerine katilanların bavulları da amma hikaye oldu yani! Kimi bu bavullarda “kirli çamaşırlar vardı!” der, kimi de “’Hadi canım sen de, 180 bavulda da kirli çamaşır mı olurmuş?” diye dudak büker… Velhasıl tuhaf bir hikâye bu bavulların macerası… Bir ucu Almanya’ya, bir ucu Belçika’ya, üçüncü ucu Türkiye’ye dayanıyor. Balkın Belçika’da da neler olmuş…

Bizim pek kalabalık dış gezi heyetini getiren uçaktan çıkan bavullar askeri bir kamyona yüklenip Brüksel Elçiliğinin önüne getirilmiş. Getirilmiş ama bavulları kim indirecek aşağı? Belçikalı askerler ellerini bile sürmüyorlar. Akıl danelerden biri hemen biraz ilerdeki konsolosluğa koşmuş… Konsoloslukta Türk işçiler var. İşlerini yaptırmak için sıraya girmişler. Onların yanına yaklaşmış: “Hey bana bakın! Türkiye’den gelen büyüklerimizin bavulları kamyonda kaldı… Gelinde şunlara bir el atın!”

İşçilerden biri yarım dönmüş: “Efendi sen kendine gel! Burası Avrupa! Biz hamal değiliz… Git hamal ara!.”

Turist Türk Helasını Beğendi

Burhaniye turistik ve transit bir ilçedir. Bergama’ya, Truva’ya giden veya Ören plajına gelen turistlerin hepsi Burhaniye’ den geçer. Her gün ‘çeşitti milletten bir sürü turisti Burhaniye’de I görmek kabildir. İşte bu turistlerden bir Alman, geçen gün Burhaniye’de “hela” arıyordu. Yabancı dil bilenlerden bir genç kep-1 dişine helayı gösterdi. Atman helaya girdi ve dışarı çıktığı zaman gence teşekkür ettikten sonra «Sizi tebrik ederim!» dedi. Gene şaşırdı. Hela göstermenin tebrike şayan ne tarafı vardı? Alman devam etti:

“Sizin helalar bizimkilere benzemiyor! Düz bir yer ve arka tarafında bir delik var. İçeri girince, önce ne yapacağımı şaşırdım ama sonra buldum. Deliğin üzerine oturup ayaklarımı uzattım. Ohh ne rahat şeymiş! Bizimkiler iskemleye oturur gibi… Halbuki sizinkilerde insan rahat rahat ayaklarını uzatıyor!” Şaşkınlıktan gözleri faltaşı gibi açılan genç, işin doğrusunu, yani helada “şeyin” nasıl yapılacağını anlatınca, Alman “Banyo! Banyo!” diye feryadı kopardı.

[dbestesol-blog]

Tarihteki Kıssadan Hisseler

Dön Baba Dönelim

Olay Trabzon’da geçer. Vakit gece yarısıdır. Sokaklarda kimse yoktur. Ûç bekçi Adapark’ta buluşurlar. Birer sigara yakarlar ve sohbete başlarlar. Laf arasında bekçilerden biri arkadaşlarına Luna Parktaki döner salıncakları göstererek “Gelin şunlara binelim” der,  “Gündüz binsek çoluk çocuk alay eder… Şimdi kimse yok.” Bu teklifi diğer bekçiler de beğenir. “Hadi be!” derler. “Oldu olacak biraz dönelim!..” İki bekçi salıncağa biner, üçüncüsü de elektrik şartelini indirir ve o da salıncağa atlar. Salıncak yavaş yavaş hızlanarak dönmeye başlar. Beş dakika, on dakika, on beş dakika…  Salıncak döndükçe döner ve sonunda bekçilerin d© başı döner… Aşağı İnmek isterler ama nasıl insinler?!.. Salıncağı kim durduracak?  Şarteli kim indirecek? “Hay Allah kahretsin!” diye başlarlar söylenmeye: “Binerken burî  hiç düşünmemiştik!” Dön baba dönelim, hacılara gidelim misali tam üç saat dönerler… Nihayet sabaha karşı namaza giden bir adam onları görür… Gözlerini ovuşturur- “Allah, Allah…” diye hayret eder: “Bu bekçilere de ne olmuş? Delirmiş mİ bunlar!” Bekçiler adama bağırırlar. Adam gelir, şarteli indir ve üç bekçi yan baygın halde yere inerler.

Birol “Vefakâr Amigolar”A Veda Etti

Salı günü (Beşiktaş idarecisi Himmet Ünlü’nün yazıhanesi ana x baba günüydü. Ağlayanlar, birbirlerine sarılanlar, gömleklerini yırtanlar, kalfalarını duvarlara vuranlar, “Bileğimi kesseniz kanım siyah – beyaz akar!” diyenler… Neler de neler… Amigo çetesi, Bİrot’u Kadıköy’deki evinden kaçırmıştı!.. İdareciler taraftarların bu baskısı karşısında bunalmışlar, Birol’u geri almaya karar vermişlerdi. Ama Birol 110 bin lira istiyordu. ‘İdareciler de 55 bin lira teklif ediyorlardı. Anlaşmaya varılmasına imkân yoktu… Ve varılamadı! iBirol bir dram aktörüne yakışır pozlarla ((Beşiktaş’a gönül vermiş, vefakâr taraftarlara” veda etti, çıktı gitti. Oda boşalmış içeride birkaç kişi kalmıştı. Bunlardan biri Abdullah Ziya Kozanoğlu’na yanaştı. “Hoca!” dedi “2750 papel masraf yaptık!” Kozanoğlu hayretle sordu:

“Ne masrafı yahu?” “Birol’u taaa ‘Kadıköy’den buraya getirdik!”

“Hususi vapur mu tuttunuz?” “Yok be hoca! İki gecedir otelde kalıyoruz… Kolay mı Birol’u kaçırmak!”

  “Oğlum size Birol’u kaçır, diyen oldu mu? Hem hiç kaçırılmışa benzemiyordu… Tıpış tıpış gelmiş” “Olur mu hoca! Bütün Fenerliler peşinde… Hırsız Semai’yi nasıl atlattık biz biliriz!” “Oğlum bu nasıl otelmiş?… İki günde 2750 lira!” “Vallahi hoca duman olduk! Sen şu parayı ver de belimizi doğrultalım!”

Ve kafalarını duvarlara vuranlar, gömleklerini yırtanlar, ağlayanlar (Bileğimi kessen kanım siyah- beyaz akar” diyenler… 2750 lirayı alıp gittiler!…

Az Pilav Ver!

Urfa Valisi iken, Ankara’ya deve getirip devrin başbakanının evinin önünde kesen ve son seçimlerde milletvekili seçilen AP’li Kadri Eroğan, Meclis kürsüsünde 1963 bütçesini tenkit ediyor: “Vatandaş İsmet Paşa’dan plan değil, pilav istiyor!” CHP’liler de kendisine cevap veriyorlar: “Fasulyalı mı, salçalı mı, yoksa deve etinden kavurmalı mı?”

Film Nece

Feriköy’deki bir yozluk sinemanın gişesi önünde kuyruğa girmişti. Arkadaşı bekliyordu. O gün inşaatta çok yorulmuşlardı. Hem film seyredip, hem de dinleneceklerdi. Sıra kendisine gelince gişedeki memura sordu:

“Hemşerim filim nece?””Bini Türkçe, biri orijinal!” Kenarda bekleyen arkadaşına bağırıp sordu : “Ülen Memet! Filimin biri Türkçe, biri orcinalceymiş… Bilet a lam mı?

Hafıza Kuvveti Buna Derler

Asliye Hukuk  Mahkemelerin den birinde, bir “yaş tashihi” davasına bakılıyordu. Dava konusu bir kızın yaşı idi. Nüfus kâğıdına göre 14 yaşında görülen kızın yaşının 16’ya çıkarılması isteniyordu. Kızın babası doğum tarihinin nüfus kâğıdına yanlış kaydedildiğimi iddia ediyordu. Bunu ispat etmek için de tanıklar getirmişti. Tanıklardan ilki yaşlı bir kadındı. “Bu kız benim elimde doğmuştur” diye söze başladı: “Hiç unutmam karli bir gündü. Onlar üst katta, biz alt katta oturuyorduk. Hacer Hanımın sancıları tuttu. Hemen ben yukarı çıktım. Doğum yakındı. Ebe hanım karşı sokakta oturuyordu. Ona koştum, aldım, geldim biraz sonra Gönülcüğüm dünyaya geldi. Bugün gibi aklımda,.. 1947 yılının Şubat ayının 18’inci günüydü!!” Gülümseyerek tanığı dinleyen yargıç sordu “Peki hanım! Bu kızın doğumunu bu kadar tafsilatlı olarak hatırlıyorsun… Sen ‘hangi yılın hangi ayı ve hangi günü doğmuşsun? Bunu bana söyler misin?”

Sirkeci De Film Çevriliyordu

Pazartesi sabahı Sirkeci Meydanında bir film çevriliyordu. Meraklılar filmcilerin etrafına toplanmış onları seyrediyor, bu yüzden de trafik aksıyordu. Oyuncular, teknisyenler kan ter içinde sahneyi bitirmeye gayret ediyorlardı. Bu sırada ağır ağır yürüyen otomobillerden birinden bir baş uzandı. Şoför, Ayhan Işık’a bağırdı: Ayhan abi.. Ayhan abi… Film bu akşam biterse bana da İki bilet ayır Galaya gelecem!.”

[dbestesol-blog]

Ülkemizde Yaşanmış Enteresan Olaylar

35 Yıl Sonra Nüfusa Kaydolacaktı

Şarkışlalı Kemal Güneş 35 yaşındaydı. Ama hâlâ nüfus kütüğünde kaydı yoktu. Geçen hafta nüfus memurluğuna müracaat etti. «Beni nüfusa kaydedin» dedi. Memur, Kemal Güneş’in yaşını tespit için doktora gönderdi. Kemal Güneş raporu aldı, arzuhalciye gitti. Arzuhalci, Kemal Güneş’in 3 Ekim 1928’de doğduğunu belirten bir doğum kâğıdı yazdı. Doğum kâğıdını iki şahit İmzaladı, muhtar onayladı ve Kemal Güneş aldı nüfus memuruna gitti. Nüfus merhum doğum kâğıdını inceledi, evirdi, çevirdi ve «Olmamış!» diyerek kestirip attı. “Tarih 3 Ekim değil 4-Ekim olacak! Git bunu baştan yaptır!” Kemal Güneş yalvardı, yakardı, “Elini ayağını öpeyim memur bey” dedi,”Kırk param kalmadı… Bu kâğıtları yeni baştan nasıl yaptırayım? Kurbanın olanı, elinde kalem var… Şu üçü dört yapıver!.” Memur kabul etmedi. «Olmaz!” diye diretti. «Baştan yaptıracaksın!” Kemal Güneş’in tepesi attı. Aldı kâğıtları eline “Vazgeçtim!” diye bağırdı: “Nüfusa kaydolmaktan vazgeçtim! Devlet beni asker etmek isterse muameleyi kendi eliyle yaptırsın!”

Ve çıktı dışarı, gitti.

Hırsızı Karakola Götürdü

Hikâye 28 Ağustosu, 29 Ağustosa bağlayan gece Mecidiyeköy, İkinci Taşocağı; Sokakta bulunan Emek apartmanının beşinci dairesinde başlar ve hâlâ devam eder… Hikmet Erdal bir tıkırtı ile uyanır. Gözlerini acar ve sofada iriyarı, elinde çanta olan bir adamın dolaştığını görür. Fakat kalkmaya cesaret edemez. Çünkü adam hem ondan çok cüsselidir, hem de kendisinin yanında bir tırnak çakısı bile yoktur. “Kimsin?” diye bağırır. Adam hemen fırlar ve balkondan aşağıya atlayarak kaçar. Hikmet Erdal karısını uyandırır, kalkar evi kontrol ederler. Her şey yerli yerindedir. Hırsız hiçbir şey çalamadan kaçmıştır. Karı kocanın sinirleri bozulmuştur. Oturur çay demler içerler. Gün ağarmak üzeredir. Hikmet Erdal perdeyi aralar dışarı bakar. Bir de ne görsün… Hırsız sokakta dolaşmıyor mu? Hemen giyinir ye dışarı fırlar. Hırsız, ev sahibini görünce kaçmaya başlar. ‘Hikmet Erdal hem koşar, hem de “Tutun, yakalayın  hırsız kaçıyor!” diye bağırır. Birkaç işçi ve şoför hırsızın peşine takılır ve güçlükle yakalarlar. Otomobile bindirip karakola getirirler. Karakolda adamın elindeki çanta açılır, içinden tornavidalar, keskiler çıkar. Biraz sonra da karakola bekçi gelir. Hikmet Erdal bekçiye çıkışır: “Yahu neredesin! ‘Başımız derde girdi… Sen ortada yoksun!”

Bekçi kızar, “Sana ne benim nerede olduğumdan» der. “Mıntakamı teftişten geliyorum!” Polis hırsızın ifadesini alırken bir kadın içeri girer… Hırsizı görünce feryada başlar: “İşte gece bizim eve giren buydu!» ifadeler alınır, zabıtlar tutulur ve polis, “Beyim siz işinize gidin” der. Biz tahkikatı yürütürüz” Günler geçer, Hikmet Erdal hırsızı, tahkikatı filan unutur… Fakat bir dava dilekçesiyle karşılaşınca şaşkına döner. O gün hırsız diye yakaladıkları adam şimdi ondan davacıdır. Adam dilekçesinde şöyle demektedir:

Ortaköy’den Silahtarağa’daki işime giderken Mecidiyeköy’ de birkaç kişi üzerime gelerek ‘Hırsızsın!’ diye yakama yapıştılar. Döverek söverek beni zorla bir otomobile bindirip karakola götürdüler. Bunlardan Hikmet, boğazımı sıkıyor ve beni öldürmek istiyordu. Karakolda ifademi aldılar ve beni savcılığa gönderdiler. Savcı bey yaptığı tahkikat ve evrak üzerindeki incelemedi sonunda ademi takip kararı verdi, beni serbest bıraktı. Hikmet Erdal’ın ortada hiçbir sebep yokken beni dövmeşi, küfür etmesi ve işimden alıkoyması gibi halleriyle şahsi maneviyatım üzerinde bir hayli tesir yapıp müptela olduğum şeker hastalığının fazlalaşmasına sebep olmuştur. Sanığın bigünah olduğum halde dövmek ve küfür etmesi sebebiyle hakkında davacıyım. Manevi tazminat olarak 500 liranın tahsili hakkında karar verilmesini talep ve istida eylerim.”

Refahiye Nire  İstanbul Nire

Mühendis Vural Topkaya önceki sabah otomobili ile İzmit’e gidiyordu, ‘Pendik’i geçince yolun kenarında elinde çantası  bir ilkokul öğrencisi gördü. Yağmur yağıyor ve çocuk ıslanıyordu. Otomobilini durdurdu ve çocuğu aldı. Çocuğun önlüğü, yakası sırılsıklamdı. Biraz gittikten sonra sordu: “Oğlum senin Okulun nerede?” “Daha ileride!”

Otomobil gidiyor ve »mühendis sık sık soruyordu: ”Oğlum sen nerede ineceksin?  “Çocuk her soruşa «Daha ileride, daha ileride..” diye cevap veriyordu. Nihayet Vural Topkaya dayanamadı: «Oğlum!» diye çıkıştı. «Daha ileride diyorsun ama, İzmit’e yaklaştık! Şaşırmış olmayasın!» Çocuk «’Ben şaşırmam!” dedi.’ “Ben Refahiye’de ineceğim!” Neee.. Vural Topkaya’nın aklı duracaktı … “Evladım! Sen Refahiye’nin nerede olduğunu biliyor musun?” .

“Elbette biliyorum! Erzincan’ın ilçesi” Ve 8 yaşındaki çocuk başladı hikâyesini anlatmağa : “Ben Erzincan’ın, Refahiye ilçesinin Hanperi köyünden “ Murat Sarak’ım. Bizim köyde okul yoktur. Ben okuyanların büyük adam olduğunu duymuştum. Askerden gelen ağalarım Okuyanların büyük adam olduğunu söylerlerdi. Ben de okuyup büyük adam olmaya karar verdim. Bizim gelinin kardeşi ile yola çıktık. O İstanbul’a çalışmaya geliyordu.” Bindik otobüse, düştük yollara, vardık İstanbul’a… Hacı amcam İstanbul’da inşaatlarda çalışırdı. Beni okula yazdırmak için çok uğraştı. Ama kayıtlar kapanmış… Okula almadılar, Hacı amcam ’Nedek Murat! dedi, ‘Gelecek yıl yazılırsın!’ Vapura bindik, Haydarpaşa’ya geçtik

Vural Topkaya ne diyeceğini şaşırdı. Çocuk sözlerini bitirdiği zaman ‘İzmit’e gelmişlerdi. Hemen otomobili Emniyet Müdürlüğünün önüne çekti. Çocuğu yanına alıp içeri girdi. ‘Komiser Alparslan’a durumu anlattı. Komiserin şaşkınlığı, onun şaşkınlığından az değildi. ‘Ne yapacaklarını bilmiyorlardı, önce çocuğu soyup üstünü başını kuruttular. Ondan sonra da ne yapacaklarını düşündüler. Çocuk “Merak etmeyin ben giderim!”  diyordu. “Sağ el beni buraya kadar getirdin!” Sonunda komiser ve mühendis baş başa verip bir hal çaresi buldular. Mühendis çocuğun Sivas’a kadar otobüs biletini aldı, cebine de birkaç kuruş harçlık koydu. Komiser de Sivas Emniyet Müdürlüğüne hitaben bir yazı yazdı ve Murat Sarak’ı otobüsün şoförüne teslim etti. ‘Murat Sarak otobüse binerken elindeki minicik çantasını açtı. Çantanın içinde alfabesi defteri, kalemi ve birkaç parça da çamaşırı vardı. Gözleri yaşlıydı. «Bunları boşa aldım» dedi.  ”Köy yerinde bunlan nidecem? İnşallah gelecek yıl okurum!”

Bektaşinin biri çarşıdan geçerken kendisini meyhaneden çağırmışlar “Gel erenler» demişler. “Şurada İki testi şarap var, biz hangisinin daha iyi olduğunu anlayamadık. Sen seçlver.” Bektaşi birinci testiyi başına diker dikmez elinden atmış ve ağzındaki şarabı yere tükürerek dışarı fırlamış. Arkasından seslenmişler:””Hey erenler İkinciden de bir yudum tatsanal” Bektaşi dönüp bağırmış: “Nesine bakayım onun.. Bundan daha kötü olmaz ya”.

[dbestesol-blog]

YEŞİLÇAM VE AYLON SOKAKLARI NİSUAZ PASTANESİ

Bazı eski sinemaların (Melek, Emek, Opera, İpek, Ar) ve yapım şirketlerinin olduğu, bu yüzden de adını Türk sinemasına veren Yeşilçam Sokağı’ndan sapalım. Buranın da eski adı Yeşil Sokak’tı. Kimler geçmedi ki bu sokaktan… Sol tarafta, Emek Sineması’nın yerinde İstanbul’un ilk paten pisti bulunuyordu. Sağ taraftaki sinemaların en bilineni Saray’dı. Saray’ın yerinde yeller esiyor ama az ilerisinde Sinepop hâlâ duruyor. Tabii ilk açıldığı günlerde, yani 1943’te adı Ar Sineması’ydı. Sonra, Yeni Ar, 1973’te de nihayet Sinepop oldu. Sokak, Tarlabaşı’na doğru devam ediyor. Yeşilçam’m tam karşısında bugünkü Ayhan Işık Sokak’ın bir köşesinde Della Suda Eczanesi, diğer köşesinde de Nisuaz Pastanesi bulunuyordu.

1847 yılında açılan Della Suda Eczanesi, İstanbul’un ilk eczanelerinden biriydi. Sahibi François Della Suda, 1826 yılında annesinin ölümü üzerine İstanbul’a gelmiş bir İtalyan’dı. Osmanlı ordusuna hizmet veriyordu. Önce devletin başeczacısı, sonra da paşa unvanmı aldı. Adını da bir süre sonra Faik Paşa olarak değiştirmişti. Faik Paşa ölünce ailenin diğer üyeleri Beyoğlu’nun çeşidi yerlerinde aynı adı taşıyan eczaneler açtılar. İstanbul’un İtalyan karakteristiği en yoğun sokaklarından biri olan Çukurcuma’daki Faik Paşa Sokağı, admı bu ünlü eczacıdan almıştır.

Nisuaz’a gelince… Nisuaz Pastanesi, 1920’li yıllarda, günümüzde Garanti Bankası’nın bulunduğu köşede açılmıştı. Müdavimleri arasında Orhan Veli, Salah Birsel, Necip Fazıl, Sait Faik, Avni Arbaş,İbrahim Çallı, Bedri Rahmi Eyüboğlu gibi sanatçılar vardı. Nisuaz, özellikle Ah Beyoğlu, Vah Beyoğlu adlı denemesinde Salah Birsel tarafından sayfalar dolusu anlatılmıştır. İçinde küçük bir Atatürk büstünün de olduğu mekanda siyah elbise-beyaz önlüklü şık Rus kızları ve şuh bakışlı Rum kadınları ellerinde tepsilerle müşterilerin etrafında pervane olurlardı. Nisuaz’m yaz spesiyalitesi o zamana kadar İstanbul’da bilinmeyen buzlu kahveydi. Kışın soğuk günlerindeyse borç çorbası çıkardı. Nisuaz, 1950’lerde kapandı, binası da kapanışını takip eden senelerde yandı.

Taksim yönüne doğru yürüyüşümüze devam edelim. Az ileride, üst kısmında antik dönem kaynaklı mitolojik hayvan figürlerinin, girişinin iki yanında da birer heykelciğin bulunduğu, bugünlerde kapısına kilit vurulmuş olan Alkazar Sineması’m görüyoruz. Caddedeki en eski sinemalardan birisi olan Alkazar Sineması 1920’lerde açılmıştı. Alkazar, özellikle 1930’lu yıllarda Frankeştayn ve Drakula benzeri korku filmleriyle ün yaptı. Uzun yıllar kapalı kalan sinema 1990’lı yıllarda Onat Kutlar’ın çabasıyla yeniden açıldı. Özellikle gösterime sunduğu bağımsız filmlerle bilinen sinema 2010 yılının Mart ayında izleyicilerine perdelerini son kez kapattı. Alkazar Sineması ile aynı adı taşıyan pasaj ise 1880 tarihinde yapılmıştı ve Alyon (Alleon) Geçidi olarak biliniyordu. Alyon Geçidi, adını Fransa’dan İstanbul’a göçen Antuan Afyon’dan (Antoine Alleon) alıyor. Diğer iki kardeşiyle birlikte bankerlik sayesinde zengin olan Antuan Alyon, İstanbulluların dilinde “Alyon kadar zengin” tabirinin yer etmesine yol açmıştı. Aile fertleri zaman içinde teker teker Fransa’ya döndüler ve orada öldüler. Ancak çoğunun cenazesi İstanbul’a getirilerek Feriköy deki Katolik Mezarlığı’na gömüldü. Geçit, arka sokaktaki tanınmış Dostlar Birahanesi’ne açılıyordu. Alyonlar’dan geriye kendi adlarını taşıyan Alyon Geçidi Sokağı kaldı.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında nominalist politikayla sokak adlarının değiştirilmesi gündemdeydi. Grand Rue de Pera’nın İstiklal Caddesi yapılması gayet anlaşılırdır, doğaldır. Anlaşılmaz olan ise orada yaşayan kişilerden veya bulunan binalardan adını almış sokakların adlarının değiştirilmesidir. Levanten ailelerin isimlerini almış sokaklar da bir şekilde Türkçe’ye dönüştürüldü.

Alyon Sokağı’nın adı Gazeteci Erol Dernek olurken, önceki bölümlerde gördüğümüz Glavani Sokağı’nın adı Kallavi’ye, Balyos Sokağı’nm adı da Balyoz’a uyarlandı. Tarihin izlerini silmeyi, sokak isimlerini kafamıza göre değiştirmeyi öyle görünüyor ki bir yere kadar başarabiliyoruz. Bugün bildiğimiz Hava Sokak’m adı, muhtemelen Türkçe olduğu zannedilerek bırakılmış; halbuki Hava, Halepli Hıristiyan Arap bir ailenin soyadı!

[dbestesol-blog]

Boşluk, Bağıntılılık, Barut ve Dinamit Hakkında Kıssadan Hisse

Boşluk

Boşluk, içinde hiçbir cisim bulunmayan uzaydır. Boş bir şişe, aslında içinde hava bulunduğu için boş sayılmaz. Gerçekten boş olması için havasının alınması gerekir

Bağıntılılık

Bir saat süren oyun bize çok kısa, buna karşılık yine bir saat süren bir bekleyiş çok uzun gelir. Aslında her ikisi de birer saat sürmüştür. Bu eşit iki çeşit süre, birbirlerine bağıntılı olarak bize aynı gibi gelmez.

Bir kap içinde mutlak boşluk meydana getirmek imkânsızdır. Çünkü kabı meydana getiren maddeden çıkan sayısız molekül, kabın İçine doluşur Bu yüzden mutlak boşluk daha ziyade, çok alçak basınçlı bir uzay olarak kabul edilir. Boşluk, tamamen mikropsuz bir ortamdır içinde hiçbir canlı bulunmaz. Bu yüzden penisilin gibi bazı ilâçlar havası boşaltılmış tüplerde saklanır. Bir elektrik ampulünün incecik teli, ampülün içinde oksijen olmadığı için kızarır fakat yanmaz, ampülün içinde alçak basınçlı, etkisiz bir gaz vardır.

Barut

Tüfeklerde, kurşunun büyük bir hızla namludan fırlayıp hedefine gitmesini sağlayan gücü barut verir. Barutu yakmak için bir kıvılcım yeter.

Barutu icat edenler ve İlk kullananlar Çinlilerdir. Gönümüzde bayramlarda, şenliklerde atılan kestane fişeklerinin esası baruttur. Ortaçağ sonlarında Avrupa’da da kullanılmaya başlanan barut, topların geliş, meşine yol açmış; böylece Fatih Sultan Mehmet, toplardan ilk defa geniş ölçüde yararlanarak Bizans’ı ele geçirmiş. Yeni, çağ’ı açmıştır. Kara barut güherçile kömür ve kükürt karışımından meydana gelir. Dumansız barutun esası ise nltroselü-loz adlı kimyasal bir maddedir.

Dinamit

Bir maden ocağında ateşlenen dinamit müthiş bir şekilde patlar. Bu patlayışın şiddetinden büyük kayaya da kömür parçalan havaya fırlar. Artık iş bu parçalan toplamaya kalır. Dinamit, nitrogliserinden yapılan çeşitli patlayıcı                maddelere verilen bir addır.

Nitrogliserinin âni olarak kendiliğinden patlaması için üzerine hafifçe vurulması yeter. Üzerinde çalışılması öylesine tehlikelidir kı İsveç’li kimyacılardan Nobel Kardeşler 1867’de, darbelere etkisiz kalması İçin nitrogliserini silisli toprak, sarımtırak renkte madensel bir toz olan tripoli, kömür, mantar gibi maddelerle karıştırmayı düşünmüşlerdi. Böylece bir karışımla hazırlanan patlayıcı      maddeler ya fitille ateşlenerek ya da kablolarla uzaktan elektrik akımı gönderilerek patlatılır.

[dbestesol-blog]

Atom, Kükürt, Fosfor ve Kireç Hakkında Etkileyici Bilgilerden Derleme

Atom

Yeryüzündeki bütün cisimleri meydana getiren elemanların sayısı 100 kadardır. Bu elemanların en küçük parçacığına atom denir. Bir atom o kadar küçüktür, o kadar küçük, tür ki mikroskoplarla bile kolay kolay görülemez. Bir iğne ucu kadar yerde bile birkaç milyon atom bulunur. Bir atom, gökyüzündekl güneş sistemine benzer: Ortada sâbit bir çekirdeği; tıpkı güneşin etrafında dönen gezegenler gibi bu çekirdeğin de etrafında dönen elektronlar vadır. Hidrojen atomunun bir tek elektronu vardır. Helyum’un iki, Uranyum’un ise 92 tanedir. Bu elemanların özelliklerini tâyin eden şey, bu elektronların azlığı ya da çokluğudur. Bu atomların birçoğu, aralarında birleşerek etrafımızdaki cisimleri meydana getirir.

Kükürt

Kükürt, kibrit, sülfürik asit, barut, vülkanize edilmiş kauçuk ve daha birçok maddenin yapılışında kullanılan, parlak sarı renkte bir maddedir.

Texas’takl kükürt ocaklarından çıkartılan kükürt, çok eski volkanik çökellerden kalmadır ve sâf haldedir. İtalya’da da Vezüv çevresindeki geniş topraklarda bulunur. Yurdumuzda, İsparta ilinin Keçiborlu ilçesinde kükürt madeni ve kükürt fabrikası vardır. Kükürt pek çok sayıdaki eşyanın yapılmasında kullanılır. Bağ hastalıklarına sebep olan organizmaları öldürdüğü için üzüm kütükleri kükürtlenerek hastalıklardan korunur. Aynı zamanda iyi cins kauçuk elde etmek için de ham kauçuk kükürtle karıştırılır.

Fosfor

Fosfor, kolayca alev alan basit bir cisimdir. Başka maddelerle karıştırılmış bir hâlde kibrit kutularının kenarındaki eczalı kısımda yer alır. Kibritin sürtülmesiyle meydana gelen sıcaklık, kibritin alev almasını sağlar.

Fosfor çeşitleri arasında en etkili olanı beyaz fosfordur. Beyaz fosforla çalışan işçiler, iki güvenlik tedbirini birden almak zorundadırlar: Kemiklere zarar verdiği için üzerlerine özel bir elbise giyip yüzlerine maske geçirirler, havanın temasıyla bile kendiliğinden alev aldığı için de fosforu su ya da petrol gibi bir sıvının içinde bulundururlar. Kırmızı fosfor beyazdan daha kalımlı olduğu için kibrit yapımında kullanılır. Ama yine de çok tehlikeli olduğundan, fosforsuz emniyet kibritleri yapılmaktadır. Günümüzde, kendiliğinden parlamaması İçin fosfor, ancak kutunun kenarındaki eczalık kısmın içinde yer alır.

Kireç

Kireç elde etmek için kireçtaşı özel bir fırın içinde ısıtılır. Kireç, kum, çimento ve suyla karıştırılarak harç yapılır. Parazitlerden korumak için meyve ağaçlarının gövde ve dallarına kireç şerbeti sürülür.

Fırından çıkmış olan kiraca “sönmemiş kireç” denir. Suyla karıştığı zaman âni bir sıcaklık yükselmesine sebep olduğu için çok tehlikeli bir maddedir. Derin yanıklara yol açar. Sönmemiş kireç, üzerine su atıldığı zaman su âni olarak buharlaşır. Böylece tehlikesiz olan “sönmüş kireç” elde edilmiş olur. Topraklar İçin mükemmel bir İyileştirme katkısıdır. Aynı zamanda da mikrop kırıcı ve böcek Öldürücü özellikleri yüzünden tarımda çok kullanılır. Sönmüş kireçle badanalanan duvarlar ve «kireç şerbeti» püskürtülmüş meyve ağaçları temizlenip pislikten arınmış, böceklerden korunmuş olur.

[dbestesol-blog]

Drakkar, Deniz Haydutları ve Feribot Nedir?

Drakkar

“Vikingler”,  ya da “Normanlar” diye anılan eski çağların İskandinav korsanları «drakkar» denilen ahşap gemiler yaparlar, bunlarla denizleri aşarlardı. Gemilerinin önlerine yerleştirdikleri tahtadan oyma ejder heykelleri düşmanlarım korkutmak içindi.

Vikingler, reisleri savaşırken öldüğü zaman gelenekleri gereğince cansız vücudunu kumanda ettiği gemiyle birlikte ya denize ya da karaya gömerlerdi. Bu âdet sâyesinde bugün burunlarındaki oyma ejderlerden ötürü «drakkar» diye anılan bu gemileri el değmemiş hâlde bulmak mümkün olmaktadır. Meselâ Oslo’nun 80 kilometre uzağında, Oseberg’te bulunan drakkar bunlardan biridir. Milâttan sonra 800 yıllarında yapıldığı tahmin edilen tekne 22 metre boyunda, 5 metre genişliğindedir. Teknenin içinden ayrıca büyük bir araba, bir kızak, çeşitli kap kacak, âlet-edevat, elbiseler, çizmeler çıkartılmıştır.

Deniz Haydutları

Genellikle Amerika yakınlarındaki denizlerde gezen deniz haydutları kaçamayacak kadar yavaş giden ya da çok zayıf gemilere rastlayınca içindekileri öldürüp mallarım yağma eden haydutlardı.

Korsanlar deniz haydutlarıyla karıştırmamak gerekir. Deniz haydutlarının hiçbir devlete bağlı olmamalarına karşılık, korsanlar, doğrudan doğruya bir devletin emrinde çalışan ve düşman memleketlerin gemilerini saldıran deniz akıncılarıydı.

Genellikle Amerika denizlerinde görülen deniz haydutlarının çoğu, yakalandıkları zaman asılmaları için haklarında önceden idam hükmü verilmiş canilerdi. Gemileriyle tüccar gemilerinin yolunu keserler, ele geçirdikleri malları ambarlarına doldurup üslendikleri limana dönerlerdi. Haiti adalarının kuzeyindeki «Kaplumbağa» adası, bu deniz haydutlarının âdetâ merkezi olmuştu. Burada yağmaladıkları malı satar ya da başka bir malla değiş-tokuş ederler, bu arada da aralarında kanlı kavgalara girişirlerdi. Bunların birçoğunun direğinde, siyah üzerinde kuru kafa bulunan bayrak dalgalanırdı.

Feribot

Otomobillerin yolcularıyla birlikte taşınması için özel olarak yapılmış bir gemi çeşididir.  Otomobilleri, otobüsleri, kamyonları içine alır, vakit kaybına meydan vermeden karşı kıyıya geçirir. Köprüsü olmayan akarsular Özerinde ulaşım genellikle sallarla yapılır. Ama daha uzun bir yolculuk İçin sal yerine gemilerden yararlanılır. Feribot, taşıtların uzun bir yolculuk yapmalarını sağlayan bir gemi çeşididir. Taşıtları kullanan şoförler de tıpkı bir garaja gidiyorlarmış gibi arabalarıyla birlikte feribota girerler. Karşı kıyıya çıktıkları zaman da hiç vakit kaybetmeden yollarına devam ederler. Bizdeki feribotların küçüklerine araba vapuru denir. Bunlardan başka, bütün bir trenin vagonlarını, içindeki yolcularla birlikte alıp taşıyan büyük feribotlar da vardır.

[dbestesol-blog]

Kehribar, Piramit ve Zafer Sütunu

Kehribar

Çoğumuz saydam, sarı renkte tanelerin yanyana dizilmesiyle yapılmış gerdanlıklar, teşbihler görmüşüzdür. Bu sarı saydam madde “kehribar”dır. Çoğu yerde süs eşyası olarak kullanılır, bazı ülkelerde uğur getirdiğine ve hatta çocukların sağlığını koruduğuna inanılır.

Çam ve benzeri ağaçlar reçine salarlar. Kehribar, tarihöncesi çağlarda yaşamış kozalaklılardan bazı ağaç çeşitlerinin fosil hâline gelmiş reçinesidir. Daha çok Baltık Denizi kıyıları boyunca uzanan kumsallarda bulunur, büyükçe çakıllar hâlindeki kehribarların dalgalarla kıyıya vurduğu görülür. Kehribar yontulup işlenip şekil verilerek gerdanlık, teşbih, ağızlık, pipo başı, uğur taşı, biblo gibi çeşitli süs eşyası yapılır. Bazı kehribarların içinde milyonlarca yıl öncesinden kalma, yapışkan reçinenin arasında kalan ve günümüze kader bozulmadan duran böcek fosillerine de rastlanır.

Piramit

Piramitler, Eski Mısır’ın kralları olan Firavunların hayattayken kendileri İçin yaptırdıkları mezarlardır. Nil vadisinde yükselen bu dev anıtların 4000 yıldan daha fazla bir tarihi vardır.

Bugün bizler Eski Mısırlıların günlük yaşayışlarını, tarihlerinden çok daha iyi bilmekteyiz. Bu da Eski Mısır mezarlarının baştanbaşa, firavunların ve halkın günlük hayatını yansıtan heykeller ve resimlerle süslü olmasından ötürüdür. Ne var ki bu mezarların pek çoğuna hırsızlar girmiş, İçerde bulabildikleri değerli eşyayı yağma edip götürmüşlerdir. Yalnız «Krallar Vadisi» denen yerdeki mezarların ölüm odalarına girilmemiş, İçindekilere el değmemiştir. Oradaki mumyalanmış firavun cesetleri, etrafında eşyası, mücevherleri, elbiseleri, âletleriyle 4.000 yıl önceki gibi bulunmuştur.

Zafer Sütunu

Zafer sütunları, Romalıların, kahramanlarının zaferlerini yaşatmak için diktikleri anıtlardı. Günümüzde, büyük şehirlerde, aynı amaçla daha sonradan dikilmiş başka zafer sütunları da vardır.

Roma’daki Traian sütununun üzerinde, dönerek yükselen 200 metrelik bir şerit hâlinde bu İmparatorun hayatını yansıtan yarı-kabartmalar vardır. Günümüzdeki modem sütunlar İse Romalılarınkinden ilham alınarak bir olayı anmak için dikilmiş anıtlardır. Meselâ Paris’te, düşman toplarından eritilen tunçla dökülen Vendöme sütunu. Napoleon’un zaferlerinin hatırasına dikilmiştir. Basille sütunu ise 1830 ihtilâlinin timsalidir. Londra’daki Nelson anıtı İse büyük İngiliz amirali Nelson’un adına dikili bir zafer sütunudur. Ziyaretçiler sütunun içindeki merdivenden yukarıdaki sahanlığa çıkıp etrafı seyredebilirler.

[dbestesol-blog]

Üçlü Bilinmezlik Denklemiyle Bu Kimdir?

İrlandalı Kahraman Gulliver

Samuel Gulliver, Büyük başarı kazanan ve ilgi gören bir İrlanda romanının kahramanı,  1726 yılında Jonathan Swift’in kaleminden doğdu.

Hayali ülkelere olağanüstü yolculuklar yaptı. Gulltver’in yaptığı yolculukların amacı, okuyucuya İnsan tabiatının gülünçlüğünü ve toplumların aksak taraflarım göstermektir. Bu yergi türündeki romanın kahramanı önce lllliputa gider. Burada İnsanların boyu 30-40 santimdir; her şey küçüktür. Gittiği ikinci ülkede oturanlar ise 18-20 metre boyundaki devlerdir; orada her şey büyüktür. Gulliver daha sonra «uçan ada» ya gider. Burada uykuya dalmış, gülünç bilginler yaşar. Son yolculuğunu yaptığı ülkede oturanlar İse biçimsiz, kötü hayvanlardır. Akıllı ve mantıklı bir atın egemenliği altında yaşarlar. Svvitt’in bütün eserleri gibi Gulliver’in Seyahatleri de yergiler, taşlamalar, olaylarla doludur. Açık, sade ve çok canlı üslûbuyla çağının İngiltere’sini ağır şekilde eleştiren korkunç bir sosyal hicivdir.

Büyük Dev Gargantua

Olağanüstü bir iştahı olan devdir.  François Rabelais tarafından ölümsüzleştirilen halk efsanelerinin (1534) kahramanı, Pisboğazlığına rağmen sağlam bir sağduyusu vardır.

Gargantua, Fransız Rönesans’ının en önemli yazarı François Rabelais tarafından kaleme alınmış «Büyük Gargantua’mn Akıl Ermez Hayatı» adlı romanın başkişisi olup halk efsanelerinin bir kahramanıdır. O da babası Grandgousier ve anası Gargamelle gibi sağlığı yerinde bir devdir. Doğar doğmaz, aileye büyük bir canlılık getirir. Aklın alamayacağı kadar bol yiyeceği gövdeye indirir, kimsenin yapamayacağı şekilde şarkı söyler, bağırıp çağırır, uyur. Her zaman keyfi yerinde olan bu devin kişiliğinde, çocuksu saflığın yansıra, büyük bir bilgelik görülür. Obur dev, yiyip içmeye olduğu kadar öğrenmeye de düşkündür. Oğlu Pantagruel’i en iyi okullara gönderir. Bu küçük dev de babasının yerini tutar, şölenlerde doymak bilmez iştahıyla aile geleneğini sürdürür.

Bozkurt Türklüğün Sembölü

Türklüğün sembolü, Türk mitolojisinde özellikle Göktürk hanedanının kökleriyle ilgili efsanelerde yer alan kutsal ve efsanevî varlık.

Bozkurt sembolü totemcilik çağının karanlıklarına kadar dayanır. İlk Türk imparatorluğunu kuran Hunların bayrakları üzerinde kurt başı sembolü vardı. Uygurların bayrağında yine bir kurt sembolü bulunuyordu. Oğuz Destan:’nda Oğuz Kaan’ın vücudu kurda benzetilmiştir. Efsaneye göre Göktürklerin ilk hakanı olan Asena, bir dişi bozkurttan türemişti. Eşsiz kudret sahibi olan bu hakan, rüzgârlara ve yağmurlara hükmederdi. Bir başka efsaneye göre. Göktürkler bir düşman kavmin saldırısına uğradı. Sonunda bir çocuk sağ kaldı. Düşman askerleri, çocuğun ellerini ve ayaklarını keserek bir bataklığa terk ettiler. Bir dişi kurt bu çocuğu besledi ve ondan gebe kaldı. Düşman hükümdarı, çocuğu öldürtmek İstedi. Fakat kurt, onu alıp bir mağaraya götürdü ve orada bir oğlan doğurdu. Daha sonra Türkler bu mağaraya Ulusu Koruyan Tanrı adını koydular.

[dbestesol-blog]

Hayatın Aşka Tutulması “Leyla ile Mecnun”

Leylâ ve Mecnun

Doğu edebiyatında çok yaygın bir aşk hikâyesinin kahramanları, Türk, Arap ve İranlıların gerek klasik, gerek halk edebiyatlarında pek çok Leylâ ile Mecnun vardır. Bunların en güzeli, Fuzulî’nin yazdığı «Leylâ ile Mecnun» mesnevisidir.

Kays ila Leylâ, küçük yaşta birbirlerini severler. Leylâ, sevdiği Kays’ı ara sıra kıskandırmaktan zevk alır. Sevgisi günden güne artan Kays, Leylâ için şiirler söylemeye koyulur. Kays’ın babası, Leylâ’yı oğluna ister. Kays’ın yazdığı şiirlerin kızının adını dile düşürdüğü gerekçesiyle Leylâ’nın babası kızını vermez. Kays, Leylâ ile görüşmekten vazgeçmediği için halifeye şikâyet edilir ve kızla görüşmesi yasaklanır. Leylâ’nın kabilesi başka bir yere göçer… Bu aşktan kurtulması için duâ etmek üzere Kâ-be’ye götürülen Kays, orada aşkının artması için Tanrı’ya yakarır. Bu arada Leylâ, başkasıyla evlendirilir. Kays, gerçekten çılgına döner. Mecnun olup çöllere düşer, vahşi hayvanlarla yoldaşlık eder, insanlarla ilgisini keser. Bu ayrılık acısına dayanamayan Leylâ Ölür. Bir gün sonra da Mecnun’un ölüsü bulunur.

Arlecchino

Zanni veya Arlecchino (Fransa’da Arlequin) İtalyan Sanat Komedisinin kişisi, 1572’de doğru Bergamo’da (İtalya) doğdu.

Kara maskesi, gri şapkası, alaca bulacplı elbisesi, şakşak’ı ve zekâsı onu meşhur yaptı. Arlecchino, Italyan komedisinin rengârenk bir elbise giyen, yüzü isle boyalı, başı kazınmış soytarısıdır. Italyanlar Arlecchino’ya Zanni derler. Bu ad. lâtin soytarısı Sannlodan gelir. Kral Henri IV, devrinin Arlequin’i Tristan Martinelli’yi huzuruna kabul etmekten büyük bir zevk duyardı. Martinelli, tiyatrodaki küstahlığını, günlük hayatta, kralın sarayında sürdürerek günün birinde kralın tahtına oturdu ve kralı ayakta bıraktı. Henri IV, bu münasebetsiz davranışı hoş karşılayarak güldü. Güneş-Kral devrinde Arlequin’ler topluluğu, Moliöre’le birlikte Kral Sarayı isimli tiyatroda, nöbetleşe temsiller verirdi. Regnard ve Marivaux gibi yazarlar da, bu küstah ve zeki uşağı sahneye koydular. Arlecchino’nun kişiliğine sadık kalan, Milano Küçük Tiyatro’su, onu bütün dünya sahnelerinde hâlâ alkışlatmaya devam ediyor.

Pickwick

Samuel Pickwick, 1837’de ünlü İngiliz romancısı Charles Dickens’in yazdığı «Mister Pickwick’in Serüvenleri» adlı kitabın kahramanı, eski tüccar ve Pickwick’çiler kulübü başkanı.

Bin bir çeşit acayip serüvenle karşılaştı. Samuel Pickwick, servet sahibi olduktan sonra işlerden elini, ayağını çeken iyi yürekli bir Ingiliz zenginidir. İnsanlığa hizmet etmeye karar verir ve Pickwick’çiler kulübünü kurur. Sonra pek sâf düşüncelerle hareket eden kahramanımız bütün dünyayı dolaşır. Her şeyi  sâdık uşağı Sam Weller’in hiçbir şekilde benimsemediği tam ve sarsılmaz bir iyimserlik açısından görür. İyi insan Pickwick, şeref ve haysiyetinin, çoğu kere gayet zor durumlara düştüğü olaylarla karşılaşır. Çok dalgın ve düşünceli olduğu bir gün, büyük bir ciddiyetle not defterine, kendisini götüren payton sürücüsünün değişik ve garip düşüncelerini yazmaktadır. Sürücü ise Pickwick’in kendisini şikâyet etmek için arabasının numarasını aldığını zannederek kızar ve bu sâkin müşterisini bir güzel döver.

[dbestesol-blog]

Ses Duvarı, Uzay Füzeleri ve Astronot Hakkında

Ses Duvarı

Bir uçak, havada ses hızından daha hızlı uçmaya başladığı an “ses duvarım aştı” denir. Unutmamak gerekir ki sesin hızı saatte 1200 kilometredir.

Sesin havadaki hızı yükseklik ve ısıyla değişir. Deniz yüzeyinde ses duvarı saatte 1200 kilometrelik bir hızla aşılırsa, 15.000 metre yükseklikte ses duvarını aşmak için saatte 1000 kilometrelik bir hız yeter. Uça. ğın hızı, sesin yayılma hızına eşit olduğu anda uçak ses titreşimlerinden meydana gelen çok kuvvetli bir engelle karşı karşı, ya kalır ki buna “Ses Duvarı” denir. Uçak hızını daha da artırırsa, motorun çıkardığı ses artık uçağa yetişemez olur. Uçak geçmiş, gitmiş, ses dalgaları arkasında kalmıştır.

Uzay Füzeleri

Dünyamızdan ayrılıp uzayı keşfetmek ve başka gezegenlere gidebilmek için insanlar, astronotları ve gerekli araçlarını taşıyıp götürebilecek dev füzeler fırlatırlar. Uzaya bir füze atabilmek için herşeyden önce yerçekimi kuvvetini yenmek, sonra da aracın uzaya doğru fırlayıp gitmesini sağlayacak gücü sağlamak gerekir. Bu iki zorluk, uzay füzeleri adı verilen dev füzelerin icadıyle ortadan kaldırılmıştır. İlk uzay füzeleri 1957’de fırlatılmıştır. Bunlar içinde lüzumlu yakıt depo edilmiş bulunan birkaç katlı füzelerdi, içindeki yakıt kutlanılıp bitince bu katların herbiri teker teker boşluğa bırakılıyor, böylece füzenin boşluktaki yörüngesine oturması sağlanıyordu. İlk füzelerdeki bu sistem günümüzde ki modern dev füzelerde de aynen kullanılmaktadır.

Astronot

Gezegenlerarası yolculuklarda hava gemilerini kullanan kimselere astronot denir. İlk astronot, 1961 yılında dünyanın çevresinde kısa bir yolculuk yaptıktan sonra yere inmiş olan Gagarin adlı bir Rus subayıdır.

Gezegenlerarası yolculuklarda dev füzelerle ve yapma uyduları kullanan pilotlara Astronot denir. Bunlar uzay yolculuğuna dayanabilecek kimseler arasından seçilir; ıızay gemilerini yönetebilecek şekilde ye. tiştirilir. Bindikleri araç her ne kadar yerden idare ediliyorsa da yolculuk sırasında astronotlar idareyi ele almak zorunda kalabilirler. Yolculuğun en zor, en tehlikeli kısmı hava gemisinin yerden kalkarak hız almaya başladığı kısımdır. Astronotlar bu sırada özel olarak yapılmış elbiseler giyerler. Fakat buna rağmen astronatlar için kendilerini kaybedip bayılma tehlikesi daima mevcuttur.

[dbestesol-blog]

Radar, Tepki, İlk Model Nedir? Ne İşe Yarar?

Radar

Gecenin karanlığında bile havadaki bir uçağın varlığını ve bize olan uzaklığını bildiren bir âlettir. Uçaklar radar yardımıyla yollarını bulur, hava kötü olduğu zaman da dar, uzakta bulunan, gözle, dürbünle görülmesi imkânsız olan cisimleri tespit edip haber veren bir filettir. Radyo yayım esası üzerine yapılmıştır. Devamlı dönen anteninden çıkan dalgalar herhangi bir cisme çarptıkları zaman yine antene geri döner. Bu gidiş-dönüş boyunca aradan geçen zaman o cismin uzaklığını bildirir. Devamlı dalgalar yollamak suretiyle de o cismin gittiği istikameti tespit etmek mümkün olur. Hava alanlarında, limanlarda bulunan çok kuvvetli radarlarla hava ve deniz trafiği İdare edildiği gibi, uçaklar ve gemiler de radarla yollarını bulabilir ve karşılarına çıkan engellerden korunurlar.

Tepki

Tepkinin kuvvetiyle bahçelerimizi sulayan fıskiye döner, bahçıvanın elindeki su hortumu tıpkı canlı bir yılan gibi kendi kendine yerde kıvranır. Hatta en modem uçaklar bile tepkinin verdiği güçle uçarlar.

Başka bir cisim üzerine bir itiş gücü tatbik eden her cisim, o cisimden, İtiş gücü, ne eşit, fakat ters yönde bir İtiş gücüne maruz kalır ki buna da tepki denir. Bu tepki, dengenin bozulması halinde bir hareket doğmasına sebep olur. Bir topa vurduğu, muzu düşünelim. Vuruşumuz bir etkidir. Topta, vurma kuvvetimize eşit, fakat ters yönde bir kuvvet doğar. Tıpkı bunun, gibi tepkili motorlarda da basınçlı gaz, reaktörün çıkış yeri hariç, her noktasına büyük bir basınç yapar. Bu durum bir dengesizlik meydana getirir. Reaktör, gazın çıkışı yönünün tersine doğru şiddetle İtilmiş olur. Böylece de uçak hızla İleri fırlar.

Tecrübe pilotları uçak, füze ya da yarış arabası gibi taşıtları, yapıldıktan sonra ilk defa kullanıp deneyerek hayatlarım tehlikeye atarlar. Bunların cesur olmaları, tehlike karşısında soğukkanlılıklarını kaybetmemeleri gerekir.

Yarış motoru olsun, helikopter olsun, füze olsun, uçak olsun, yeni yapılan her aracın ve taşıtın kullanılmaya başlamadan önce denenmesi gerekir. Uzmanlar ve tecrübe pilotları bu yeni taşıtları deneyip kullanılmaya başlandığı zaman meydana çıkabilecek bir kusurları olup olmadığını kontrol ederler. Ancak tespit edilen kusurlar giderildikten sonra seri imalata geçilir. Tecrübe pilotları sayesinde denenen taşıtın hızı, manevra kabiliyeti ve önceden kesinlikle bilinmeyen özellikleri anlaşılmış olur.

İlk Model

Yeni bir makine ya da taşıt aracı yapıp seri yapıma geçilmeden önce bir modeli yapılır. Üzerinde bütün güvenlik ve sağlamlık denemelerinin yapıldığı bu modele “ilk model“ denir.

Bir araç yapılmaya başlanıp kullanılır hâle gelinceye kadar birçok safhadan geçer, önce plânları çizilir, tecrübe edilmek için ilk modeli imal edilir, deneyleri yapılır. Görülen aksaklıkları giderilerek yeni yeni modeller meydana getirilir. Sonra da seri hâlde yapımına geçilir. Böylece araç kusursuz hâle getirilmiş, kullanılmasındaki tehlikeleri ortadan kaldırılmış, en iyi verim sağlanmış olur.