Domowe Laboratorium

Zadawaj pytania, szukaj odpowiedzi, odkryj naukę w działaniu :)

[domowelaboratorium-blog]

Rozpoczął się wielki wyścig pomiędzy graczami z całego świata! Dzisiaj ruszyła gra EyeWire.

Dołącz do gry i zadeklaruj swoją przynależność do jednej z drużyn. Co jest ci bliższe? Facebook, Reddit, Twitter, Google+ czy Team X (weterani)?

W wyścigu trwającym do 20 lutego ta drużyna, która najdalej posunie się w rozgryzaniu struktury 3D neuronu siatkówki człowieka, będzie miała prawo nazwania wyżej wymienionego. Jak tylko zechce.

Dlaczego powstała gra EyeWire?

Jak mówią twórcy, potrzeba 15 do 80 godzin pracy wytrenowanego w MIT naukowca, aby rozgryźć strukturę 3D jednego neuronu. Rozgryzienie połączeń w całym mózgu zajmie w tym tempie ok 570'000'000 lat. Komputery i algorytmy popełniają błędy, ale mogą uczyć się na przykładach struktur stworzonych przez zwykłych ludzi.

Kto weźmie udział w grze, może liczyć na jeszcze jedną nagrodę poza satysfakcją: wyniki mapowania neuronu zostaną opublikowane w naukowym piśmie, podpisane imionami uczestników.

[domowelaboratorium-blog]

Czy znacie tę roślinę?

Pochodząca z lasów tropikalnych monstera dziurawa (Monstera deliciosa) skutecznie zadomowiła się w wielu polskich domach i z umiłowaniem wzrasta przy parapetach. Mój osobisty okaz zarósł swego czasu prawie całe okno (osiągając 2 metry wysokości) i skutecznie odciął jadalnię od słońca :)

To pnącze w odpowiednich warunkach może dochodzić aż do kilkunastu metrów wysokości, a jego liście charakteryzują się dużą powierzchnią (przeciętnie od 25-90 cm długości na 25-75 cm szerokości). 

Wraz z rozwojem w starszych liściach monstery pojawiają się otwory, od których po angielsku nazwano roślinę swiss cheese plant. W warunkach umiarkowanego oświetlenia wielgachne liście tego pnącza podziurawione są niczym szwajcarski ser. Dopiero niedawno naukowcy pochylili się nad wyjaśnieniem tego fenomenu.

Jak można przeczytać w artykule opublikowanym przez The American Naturalist, monstera najprawdopodobniej przystosowała się do słabego oświetlenia w lasach tropikalnych dzięki postawieniu na dużą powierzchnię liści. Promyki słoneczne mozolnie przedzierające się przez wyższe partie lasu mogą stanowić o bycie lub nie-bycie roślin z niższych partii. Dobrze mieć więc dużą "antenę" wyłapującą jak najwięcej światła (duży liść = większa szansa na złapanie światła).

Jednakże wydatek energetyczny rośliny potrzebny na utrzymanie dużej powierzchni liści może przeważyć nad potencjalnymi zyskami. Dodatkowo, w gorącym klimacie promowany jest rozwój małych, zwartych liści, które ograniczają utratę wody. Monstera obeszła te ograniczenia rozwijając dziurawe liście. Oczywiście, całe zagadnienie jest dużo bardziej skomplikowane niż zostało to przedstawione i wymaga jeszcze dodatkowych badań na potwierdzenie tej hipotezy.

Ale pamiętajcie - nie męczcie swojej monstery w pełnym słońcu. Ona poradzi sobie całkiem dobrze w bardziej zacienionym kąciku!

[domowelaboratorium-blog]

Mało, oj mało było w polskich mediach o Nocy Biologów. A szkoda :)

Z wizytą po uniwersytetach wybrał się TVN.

11 stycznia, Anno Domini 2013.

[domowelaboratorium-blog]

Już jutro Noc Biologów!

[domowelaboratorium-blog]

"Everybody wants to be an astronaut". To hasło mogło przyświecać twórcom interaktywnej wizualizacji zatytułowanej "100,000 Stars". W zaciszu domowym możemy teraz zwiedzać nasze najbliższe sąsiedztwo, czyli właśnie tytułowe 100'000 gwiazd.

W tworzeniu aplikacji wykorzystano informacje z NASA oraz Europejskiej Agencji Kosmicznej.

Zwiedzanie kosmosu jeszcze nigdy nie było tak łatwe :)

[domowelaboratorium-blog]

Krzyki niosą się w noc.... w końcu to Halloween :)

Jeśli chcecie, by wasz krzyk wzniósł się ponad chmury i wraz z satelitą powędrował w kosmos, weźcie udział w przedsięwzięciu studentów z Cambridge. Nagrajcie filmik ze swoim krzykiem, wrzućcie go na yt i wyślijcie zgłoszenie do projektu "Scream in Space". Więcej na stronie programu.

A całej imprezie przyświeca hasło przewodnie filmu "Obcy", czyli sławetne "In space no one can hear you scream".

[domowelaboratorium-blog]

Czy marzyliście kiedyś o zostaniu genialnymi prozaikami lub poetami? W końcu na polu składania słów niczym klocki lego mamy więcej sukcesów noblowskich, niż w którejkolwiek dziedzinie nauki :)

W zeszłym tygodniu odwiedziłam Centrum Nauki Kopernik i stanęłam oko w oko z rzeczywistym wcieleniem Elektrybałta z prozy Stanisława Lema. Maszyna ta tworzy poezję (ody, sonety, haiku...) z dowolnie wybranych słów, a następnie odczytuje je ku uciesze wizytujących.

Ach, generatory wierszy są z każdym rokiem coraz lepsze. Przeszły daleką drogę od stadium li i jeno pomysłu na kartach powieści z nurtu fantastyki naukowej.

Nie wiem, z jakiego dedykowanego oprogramowania korzysta Elektrybałt z CNK (możliwość wyboru słów, które muszą pojawić się w wierszu, jest świetnym dodatkiem). Generalnie, w internecie odnajdziecie wiele różnych generatorów wierszy, ale raczej po angielsku. Polska składnia jest trudniejsza i to jest pewnie powód, dla którego w polskim internecie święci triumfy głównie jeden generator - Poeta. Nie ma zbyt wielkiej konkurencji :)

Poeta daje możliwość generowania losowych tekstów, powstających na bazie kilku słowników (domyślnego, ziomalskiego, miłosnego, grafomańskiego i mrocznego). Nie można wybrać słów, wokół których narosną strofy, ale efekt działania generatora jest całkiem interesujący. Spróbujcie sami!

A oto jeden z wygenerowanych przez Poetę wierszy (słownik grafomański):

"Nieskończone mieszkanie" pozostaje zakurzona monochromatyczna treść jest biaława na skrawkach nas kusząco przypominam ja uciekamy my białawy sznur ginie przez chwilę kłębek doliny ucieka nieznajoma pustka na uchodzących dźwiękach wypełnia wzgórze cierpiące kwiaty wypełniają na katedrze nowe miasto wy sprawiacie mi nas słabnąca para pozostaje pospiesznie nieznana katedra pozostaje po białawym kłębku sklepienie słońca jest zakurzona woda podąża z nią… nieskończony witraż ucieka blady witraż jeszcze podąża z bladym kompleksem ktoś ginie

[domowelaboratorium-blog]

Jak wysoko (i jak daleko) może polecieć zabawkowy wagonik? Przy użyciu balonu pogodowego, kamery i starej komórki z GPSem można uzyskać niezwykłe efekty.

Filmik został odnaleziony dzięki laughing squid.

[13selfeffacingjokes]

[domowelaboratorium-blog]

Co się dzieje, kiedy metal chlupnie do wody...

Mimo że lit ładnie serfuje po powierzchni, to z pewnością lepiej nie bawić się w domu z cezem  :D

Źródło: deergoddess

[statementofporpoise]

Automatic watering system.

[domowelaboratorium-blog]

Wygodny sposób automatycznego nawadniania roślin.

[domowelaboratorium-blog]

Co chcielibyście zbadać, gdybyście mogli żyć nieskończenie długo?

No właśnie. Takie intrygujące pytanie zadają znanym naukowcom redaktorzy magazynu Scientific American w swoim wrześniowym wydaniu. Zagadnięci badacze (gdyby jakimś cudem wydłużyli swój żywot, może poprzez transfer umysłu do komputera lub rozwiniętą inżynierię genetyczną...) poświęciliby 10 000 lat, 100 000 lat i więcej na:

- zrozumienie, jak powstaje życie - poprzez wykonywanie trylionów mikroskopijnych chemicznych eksperymentów przez 10 000 lat,

- testowanie różnych materiałów przez 100 000 lat, by przekonać się, jak bardzo są wytrzymałe,

- przetrzymywanie milionów ton wody w zbiorniku przez milion lat, aby dowiedzieć się, czy protony ulegają rozpadowi,

- monitorowanie, czy ludzkie głowy robią się większe pod wpływem coraz częściej wykonywanych cesarskich cięć,

- hodowanie muszek owocowych przez 100 000 lat, by przekonać się, które zmiany genetyczne prowadzą do powstania nowego gatunku,

- badanie pola magnetycznego elektronów przez 10 000 lat, by zbadać, czy "stałe"  fizyczne są naprawdę stałe,

- obserwowanie supernowych w naszej galaktyce przez 10 000 lat, by poznać proces wybuchania wielkich gwiazd,

- analizowanie zmian cech biologicznych człowieka, nagromadzających się pod wpływem coraz późniejszych ciąż,

i (moje ulubione):

- obserwowanie społeczeństwa po wykorzystaniu wszystkich źródeł taniej energii i przekonanie się, czy ludzie powrócą do prowadzenia ze sobą niekończących się wojen plemiennych.

A co wy byście zbadali?

[domowelaboratorium-blog]

Cut It Out - żonglerka enzymami restrykcyjnymi

Kiedy do laboratorium przybywa niechciany spam w postaci ulotek reklamowych wysłanych na twoje nazwisko, człowiek rzadko się z tego cieszy. Bo jeśli czegoś potrzebujesz, to sam szukasz w ofertach a nie czekasz, żeby ktoś magicznym trafem uprzedził twoje potrzeby.

Dzisiaj jednak pierwszy raz coś mnie zainteresowało w nadesłanych papierach - jedna z firm z branży odczynników molekularnych zapraszała do zagrania w grę. Zaskoczona, weszłam na stronę.

Gra Cut It Out to całkiem przyjemny zabijacz czasu. Trochę jak Scrabble, ale tylko z czterema literami (A, T, G, C). Jego wadą (dla wyłącznie polskojęzycznych graczy) jest przegadany tutorial. Ale podejrzewam, że większość użytkowników sieci poradzi sobie w zrozumieniu, o co w tym wszystkim chodzi.

A chodzi o to:

Gra się przeciwko komputerowi. Na planszy pojawiają się literki A, T, G, C (kodujące zasady azotowe w DNA). W każdej turze można dodać do istniejących płytek od 1 do 4 dowolnych literek. Na ręce mamy karty z ciągami liter (sekwencjami), które są przecinane przez konkretne enzymy restrykcyjne. Słowo wyjaśnienia: enzymy restrykcyjne to białka przeszukujące DNA i tnące je, gdy znajdą specyficzną dla siebie sekwencję. Np. celem enzymu X może być sekwencja AATTC, którą tnie pomiędzy adeniną i tyminą: AA/TTC. Tak więc, dokładamy literki na planszę, używamy karty na ręce, jeśli zauważymy pasującą sekwencję i zgarniamy punkty. Przecięta sekwencja odrywa się od planszy i możemy ją umiejscowić w wybranym miejscu. Reszty domyślicie się sami :)

[domowelaboratorium-blog]

Wyszperałam ostatnio bardzo interesującą prezentację wygłoszoną przez Johnny'ego Lee o możliwościach pilota do wii. Jest to jeden z cieszących się wielką popularnością wykładów przygotowanych dla TED.

Jeśli macie pilota do wii w swoim domu, zdziwicie się, jak wiele więcej można uzyskać z jego pomocą. Gry kontrolowane ruchem ręki to tylko początek :)

[domowelaboratorium-blog]

Jeśli wiecie mniej więcej, co to jest RNA i posługujecie się angielskim na przynajmniej podstawowym poziomie, możecie z własnego domu uczestniczyć w bardzo ciekawym eksperymencie łączącym badania in silico z in vitro, na globalną skalę.

EteRNA to gra w modelowanie sekwencji RNA tak, żeby zwinęła się jak my chcemy, a nie inaczej. Prosty interfejs i szybki tutorial doprowadza gładko do rozwiązywania coraz trudniejszych "puzzli", w których punktowane jest uzyskanie odpowiedniej struktury. Do rozwiązywania są dostępne zarówno naturalnie występujące RNA (opatrzone dokładnym opisem), jak i zaprojektowane przez graczy struktury-potworki: klauny, pająki... co tylko przyjdzie ludziom do głowy i da się zaprogramować.

Ale to nie wszystko! Kiedy nauczycie się rozwiązywać znane struktury, będziecie mogli wziąć udział w niezwykłym eksperymencie. Co jakiś czas tęgie umysły z Uniwersytetu Stanforda i Uniwersytetu w Carnegie Mellon podrzucają do gry wymyślony przez siebie szkielet struktury RNA. Struktura ta nie występuje w naturze; znane są jej założone podstawowe właściwości, ale nie układ zasad azotowych. Każdy z graczy może zaproponować swoje rozwiązanie tej struktury (czyli układ zasad azotowych G, C, A i U) i poddać się ocenie innych graczy. Najwyżej ocenione przez graczy rozwiązania struktury są syntetyzowane w laboratorium i sprawdza się, czy przewidziane właściwości zgadzają się z tymi obserwowanymi w naturze.

Co to daje?

Algorytmy służące do modelowania struktur RNA są obarczone wieloma błędami, ponieważ świat RNA jest bardzo nieprzewidywalny. Ludzkie umysły, po wyuczeniu się podstaw modelowania RNA na znanych "puzzlach", mogą rozwiązywać struktury bardzo złożone i szybciej znaleźć występujące zależności. Doświadczenia graczy w rozgryzaniu struktur przydaje się z kolei do programowania lepszych algorytmów :)

Zapraszam więc do gry.

[freshphotons]

[domowelaboratorium-blog]

Ciasto komórkowe. 

Któż by się nie skusił? :)

P.S. Kto zgadnie, czy to komórka roślinna, czy zwierzęca...?

[domowelaboratorium-blog]

Jak długo frytki pozostają frytkami?

Pozostając w sferze naukowych przygód w Fast Foodach, polecam wam pewne bardzo proste doświadczenie. Pochodzi ono z bloga, który w ostatnich miesiącach zamarł, ale jest wart poczytania :)

[domowelaboratorium-blog]

Keczupowy nurek

Fast-foody są źródłem nieustającej radości płynącej z naukowego odkrywania świata. I to nie tylko z powodu frytek, które utopione w konserwantach potrafią przetrwać w niezmienionym stanie przez parę lat ;)

Słowem kluczowym jest keczup, zwany także ketchupem, który wespół w zespół z grapefruitem (grejpfrutem?) od lat mocno mąci w mowie polskiej. Keczup dodawany jest praktycznie do każdego fast-fooda, ale często serwowany jest nie w stanie czystym-płynącym, a w formie małej wąskiej torebeczki podrzucanej do potrawy.

I właśnie te małe keczupowe tubki nadają się świetnie do przeprowadzenia prostego doświadczenia.

A zatem, przygotuj:

- keczup pozyskany z fast-foodowni,

- butelkę plastikową o objętości 1,5l, wypełnioną wodą prawie po brzegi.

I:

- wrzuć keczup do butelki. Większość keczupów ma w opakowaniu pęcherz powietrza, więc unosi się przy linii wody. Jeśli twój keczup nie pływa, to niestety nie nadaje się do tego doświadczenia.

- zakręć butelkę.

- jak najmocniej ściśnij butelkę. Jeśli przyłożysz się do tego, keczup zanurkuje na samo dno! Gdy butelkę puścisz, keczup poleci z powrotem do góry.

Co się stało?

Z naukowego punktu widzenia, wszystko rozchodzi się o gęstość i sprężalność gazów.

Ściskanie butelki powoduje wzrost ciśnienia wewnątrz naczynia. Większe ciśnienie wpływa na gaz z pęcherzyka powietrza w keczupie i wywołuje jego kompresję, zmniejszając objętość. Zgodnie zaś ze wzorem gęstość=masa/objętość, ze spadkiem objętości, wzrasta gęstość pakietu z keczupem i nurek opada na dno.

Enjoy :D