Zanim zacznę się rozpisywać na temat swoich doświadczeń na zachodzie Polski, oraz opublikuję wyniki moich badań terenowych, prób interpretacyjnych, hipotez itp. Należałoby zarysować założenia metodologiczne, na których budowany będzie ten blog. Domyślam się, że wszyscy wiedzą o kontrowersyjnych okolicznościach mojego wyjazdu z Krakowa oraz konfliktu z promotorką. Niestety sprawa została szeroko (i bardzo stronniczo, pozwolę sobie dodać) opisana przez media lokalne oraz podchwycona przez niektóre, antyintelektualne, gazety i magazyny ogólnopolskie[1]. W każdym razie odcięcie się od mojej promotorki pozwoli mi w końcu na porzucenie jej sposobu prowadzenia badań. Po raz pierwszy w życiu mogę zrezygnować z koncentrowania się na aspektach dyskursywnych, na cytowaniu Foucault oraz Giddensa i zajmowaniu się aspektami tekstowymi praktyk kulturowych[2]. Od początków swojej kariery naukowej (chociaż może to nie być widoczne na podstawie opublikowanych przeze mnie do tej pory tekstów) byłem zwolennikiem podejścia zbliżonego do stanowiska Clifforda Geertza, szczególnie tzw. "opisu gęstego"[3] oraz "interpretacji kotwiczącej"[4]. Dziki Zachód Polski będzie próbą stosowanie tych metod.
Wpisy na tym blogu będą miały następującą formułę:
1. Niezbyt licznych wstawek autobiograficznych, w których będę informował o moim aktualnym miejscu przebywania i ważnych wydarzeniach lub spotkaniach.
2. Najliczniejszych - interpretacji śladów kultów pogańskich w przestrzeni publicznej, po poznaniu odpowiednich ludzi - opisu ich rytuałów i zwyczajów.
3. Wywiady z poznanymi osobami. Profile historyków badających "Ziemie Odzyskane" w przeszłości.
4. Dokumentacja zdjęciowa, cytaty i notatki z lektur, reblogowanie ciekawych materiałów z innych blogów.
Pierwsze dni po przyjeździe upłynęły mi na aklimatyzacji oraz poznawaniu swojej najbliższej przestrzeni. Strzelce to rzeczywiście mieścina gdzie wszyscy się znają i kontrolują. Jest tu wszystko, od jeziora po wielce przestrzenne pola, wzgórza i klaustrofobiczne lasy (te ostatnie, nie wiem dlaczego wzbudzają we mnie lekki niepokój). Stara część miasteczka otoczona jest ładnym, średniowiecznym murem (podobno najlepiej zachowanym tego typu obiektem w Europie[5]), co naturalnie dzieli je na trzy części - centrum, część północną i południowo-zachodnią.
Mury są też ważnym elementem symbolicznym miasta[6] - jedna z bram pojawia się w herbie (notatka: zastanowić się nad znaczeniem znajdujących się w bramie kwiatów. Czy ma to jakieś słowiańskie korzenie?)
Osobie, która nie przeszła szkolenia etnologicznego i nie wytrenowała patrzenia w sposób naukowy może się wydawać, że Strzelce są typowym małym miasteczkiem, który nie różni się niczym od swoich odpowiedników z centralnej Polski. Nie jest tak. Trzeba tylko nauczyć się szukać śladów.
Niestety muszę zweryfikować moje teorie dotyczące obecności kultu Marzanny w miejscowości. Nie dlatego, że jest to błędna hipoteza, ale dlatego, że rytuały poświęcone tej bogini są mocno związane z porami roku i nasilają się w okresie wiosennym. Akurat teraz, na przełomie lipca i sierpnia jest ich coraz mniej. Niemniej jednak bardzo interesujące wydało mi się to, że przy kościele katedralnym (pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej z 1300 roku [7]) znajduje się nieczynna fontanna o fascynującej konstrukcji i nieokreślonej formie. Otoczona jest murkiem w kształcie ośmiokąta (czyżby to był odpowiednik bagua ?[8])
Może to być monument poświęcony Marzannie, który postawiono (w latach 50tych, podczas remontu kościoła[9]) dla przeciwwagi wobec religii chrześcijańskiej. Zwróćmy uwagę na wykorzystanie w konstrukcji kamieni narzutowych oraz jej prosty kształt przypominający symbol tzw. "kurzej łapki"[10].
Inne napotkane ślady zauważyłem na skwerku koło strzeleckiego cmentarza komunalnego.
Umieszczone na nim znaki to idealne odzwierciedlenie symboli bogów Siemy i Simy[11].
Wreszcie ostatnim elementem śladów działających na tych ziemiach kultów pogańskich jest znaleziony przeze mnie niedaleko murów miejskich tag:
W swojej rozprawie na temat symbolicznego znaczenia graffiti w oswajaniu przestrzeni pisał Labonte, że pierwszą rzeczą jaką powinien zrobić etnograf po przyjeździe do badanego miejsca, powinno być przyjrzenie się malunkom na ścianach. Jeszcze nie wiem co oznacza ten znak. Możliwe, że to jakaś naleciałość wiccańska świadcząca o globalnym zasięgu tego typu kultów. A może jest to wpływ gorzowskiego okultyzmu nazistowskiego. Jest to jedna z wielu zagadek do rozwiązania w najbliższym czasie.
[1] Oczywiście nie będę na tych łamach komentował tego, co jest tylko splotem niezbyt szczęśliwych nieporozumień oraz napędzanym przez media karnawałem oszczerstw. Mogę tylko wyrazić ubolewanie, że ta sytuacja stała się przyczynkiem do dyskusji o stanie współczesnych uniwersytetów. Tym gorzej, że w takiej - typowo lokalnej i wewnętrznej - sprawie postanowił zabrać głos minister.
[2] Por. teksty mojej promotorki: E. Prospekt-Niejac; Etniczno-logiczność, [w:]Kulturowa teoria literatury; Kraków 2006. i Imagologia i etnologia literatury; Kazimierz 1993
[3] C. Geertz; Interpretacja kultur. Wybrane eseje; Kraków 2005
[4] Tenże; Zasłane światło. Badania antropologiczne po fakcie; Kraków 2011
[5] Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego; Narodowy Instytut Dziedzictwa.
[6] Por. E. Rewers; Post-polis. Wstęp do filozofii ponowoczesnego miasta; Kraków 2005; s. 10-12
[7] Zabytek ten, tak jak większość centrum mocno ucierpiał podczas drugiej wojny światowej i w latach 1957 do 1973 był stopniowo remontowany. Oczywiście robotnikami była ludność napływowa, co może oznaczać wstawienie symboliki pogańskiej w obręb Świętego Miejsca. por. M. Zaradziński; Historia Kościoła w MB Różańcowej z komunistyczną Polską w tle; Wydawnictwo IPN, Warszawa 2007
[8] A. Rosentikum; Migration of symbols from The East; Princeton 1998
[9] M. Zaradziński; op. cit.
[10] Por. Symbole słowiańskie - symbole narodowe; pod red. M. Maj i Cz. Robotyckiego; Kraków 1999
[11] Istnienie tych bóstw jest kwestią sporną. Różne stanowiska można znaleźć w dyskusji opublikowanej w numerze "The Polish Journal of Hayden White Studies" sprzed pół roku. "The Polish Journal of Hayden White Studies"; nr. 3 vol. 4/2013
[12] P. Labonte; All City: The book about taking space; Toronto 2003 patrz też największy polski autorytet w dziedzinie street artu: A. Przynęta; "Ściany a naszość" [w:] 40 lat graffiti w Polsce; pod. red. A. Muralowiec; Warszawa 2012
romaincrisis
pixelskylines
gummygunk
turnnoffyourmind
stormborns
discoholicmusic
gracieabrams
theartofmadeline
yousharknotpass
prguitarman
origamiaround
s-u-f-j-a-n-s-t-e-v-e-n-s
