erika

give yourself a try

[ekaqno-blog]

Hindi na bago ang usaping kahirapan. Palagi nalang ito ang problema sa karamihan ng mga akda. Tulad ng tatlong maikling kuwento na isinulat ni Jun Curz Reyes. Hindi niya nabigyan ng bagong muka ang kahirapan ngunit sa tatlong maiikling kuwento na ito, napakita kung paano lumaban ang mahihirap sa mga may kapangyarihan.

Una na ay ang sa Utos ng Hari. Dito pinakita kung gaano kahirap maging isang estudyante-- maging isang mahirap na estudyante lalo na kung ikaw ay may pinaglalaban. “Bakit ba ayaw nila makakita ng katotohanang iba kaysa sa kinagisnan nila. Bakit ba kasi gusto nilang maging kamuka nilang lahat ang tao sa mundo.” Hindi ka pupuwedeng sumagot dahil ikaw ay hamak na estudyante lamang. Bakit nga ba may mga gurong ganoon? Hindi hinahayaan na magkaroon ng sariling pag-iisip ang isang mag-aaral nila? “Ang hindi nila kamuka ay agad nilang pinapansin. Ang taong naniniwala sa sarili ang gusto nila lapastangin.”

Maihahalintulad ko ito sa isang video na napanood ko mula sa VinCentiments na pinamagatang Kung Pwede Lang o KPL kung saan pinapakita ang side ng isang estudyante na hindi alam ng guro dahil hindi nga naman puwedeng sumagot ng pabalang sakanila kaya sa dulo ng video na ito, bigla itong babalik sa umpisa na para bang sa utak lang sinabi ng mag-aaral ang mga nais niyang sabihin ngunit ang tanging lumabas lang sa bibig niya ay “sorry”. Maaring masyadong exaggerated ito, alam naman iyon ng gumawa ng video. Gumawa rin nga sila ng isa pa na tungkol naman sa side ng mga guro.

https://www.facebook.com/SAWAKASBRIEFS/videos/1884194218553627?sfns=mo

Marami sigurong makakarelate sa akdang ito lalo na’t kami ay mula sa PUP. Dahil dito, hindi namin hinahayaan na kontrolin ng matataas ang aming isipan. Hindi kami nagpapatangay nalang sa agos at hayaang malunod sa kung ano mang sinasabi saamin. Kami ang nag-iisip para sa aming sarili at hindi kami takot na ilabas ang aming saloobin sa harap ng mga matataas.

Kung sa Utos ng Hari ay pinakita kung gaano kahirap maging estudyante, sa pangalawang akda naman na pinamagatang Doon Po Sa Amin ay pinapakita kung gaano kahirap magkaroon ng mababang trabaho.

Kilala na talaga ang Padrino System sa ating bansa. Kasama na ito sa ating kultura. Sa mga di nakaaalam, and padrino system ay ang pag gamit ng pagiging magkaibigan o kapamilya upang humingi ng pabor. Tulad nalang ng ginawa Miss Secretary upang mapatalsik si Mon. Kaya payo sa mga mambabasa “Trip niya iyon, edi makiloko ka.” Tayong mga nasa mababang posisyon nalang ang mag adjust at matutong makisama lalo na’t kung iyong makakaaway mo ay may kapit sa boss mo.

Nabanggit din dito ang pagkakaroon ng stereotype base sa kasuotan ng isang tao. Tulad nga ni Mon na “rugged” daw manamit. “Bakit nakakaperwisyo ba ang suot namin?” minsang sagot siya kay Miss Secretary. Tama naman na hindi mo kailangan husgahan ang isang tao base sa pananamit lang nito. Masyado ka namang mababaw kung ganiyan ka mag-isip. Hindi natin alam na ang hinuhusgahan nating manamit ng “rugged” ay hindi rin natutuwa sa pananamit ng ibang tao. “Naiinsulto rin ako pag nakakakita ako ng mga brilyanteng gangga-butil ng mais ang laki, tulad ng suot mong solitaryo. Bakit kailangan pang ipagparangalan ng tao ang katayuan niya sa buhay sa pagsusuot ng kung anu-anong mamahaling bagay? Para inggitin ang wala? Para ipaalala kami’y dukha at hindi namin kayang bilhin ang kaya niyo?” Nanliliit sila pag nakikita nila ang iba tapos dadagdagan mo pa ng pang iinsulto sa pananamit nila. Makisama ka naman. 

Makisama tulad ni Matsay na hindi ganoon katalino ngunit maayos naman ang pakikitungo sa mababa katulad nila. “Mano doon mo makikilala kung talagang magalang o bulsa mo lang ang sinasaladuhan ng iyong kausap.” Mas mahalaga ang attitude kaysa sa talino.

At ang huli ay Ang Mga Kuwentong Kapos. Hindi ito katulad ng kinalakihan natin na maiikling kuwento. Ito ay parang literal na maikling kuwento dahil literal na kapos dahil wala itong ending. Ang akdang ito ay binubo ng tatlong istorya ng mga tauhang nakilala ng nagsasalaysay. Iba’t ibang daan ng buhay ang ang nabigyan ng pansin sa mga kuwento na ito. At sa huli, hindi nga nabigyan ng kalutasan ito na sumisimbulo na ang buhay natin ay talagang kapos minsan.

Ang tatlong maiikling kuwento na ito ay nag bigay kaalaman sa akin ng iba pang istilo ng pagsusulat. Kailangan mo talaga ng mapaglarong kaisipan upang makabuo ng ganito kaya dapat ay hindi lang binabalewala ang sining na ito. Lalo na sa ating bansa, hindi ito nabibigyan ng pansin gaano. Dapat matuto tayong magpahalaga dahil maraming aral ang mapupulot dito. Magiging bukas ang isipan ng lahat at tayo ay mabubuhay sa mundo na puro matatalino.

[ekaqno-blog]

Nais mo rin bang tumakas sa realidad minsan? Iwan lahat ng problema at mag simula ng bagong buhay kung saan pabor sayo ang lahat? Gusto mo ba ng tahimik na pamumuhay? Gusto mo rin bang mabisita ni Sandali?

Aamin ako, noong una talaga ay hindi ko maintindihan kung ano ang gusto ipahayag ng kuwentong ito. Oo, naiintindihan ko ang iba’t ibang bahagi nito ngunit hindi ko mapunto kung ano ba talaga ang gusto sabihin saatin ng manunulat. Dahil siguro ito sa pagiging kakaiba ng istoryang ito. Hindi ito katulad ng iba na cliche ang daloy, na mayroong sinusunod na pattern na simula-gitna-dulo. Masasabi mo na talagang nag eksperimento si Luna Sicat-Cleto sa kaniyang akda na pinamagatang Ang Lohika ng mga Bula ng Sabon.

Una, upang mas maunawaan ang kuwentong ito ay kailangan mo munang malaman kung sino nga ba talaga si Sandali. Ngunit mas mainam na tukuyin si Sandali bilang “ano” kesa “sino” dahil ito ay sumisimbulo sa oras kung saan nakakatakas sa realidad ang nagsasanaysay. 

Ito ay tungkol sa isang babaeng pinili mamuhay mag-isa. Dito nga niya nararanasan si Sandali. Sinabi roon na tila ito ay nakikita pa niya bilang kalaguyo at iniibig sa kuwento. Hindi niya ito maitaboy dahil nagbibigay ito sakaniya ng kasiyahan. Gusto nga raw niya itanong sa ibang tao kung binibisita rin sila ni Sandali ngunit siya ay natatakot dahil baka hindi siya maintindihan ng iba. “naaalala ko tuloy ang aking kaibigan na nagpari, hindi daw niya maintindihan kung bakit katahimikan ang aking hiniling...” Mahirap talagang intindihin ang isang bagay kung hindi mo naman ito gusto. Kaya mas minabuti nalang niyang sarilihin si Sandali. Dito lamang umiikot ang istorya, kung paano niya gusto ang katahimikan, ang pagiging mag-isa, at ang pagkakaroon ng sariling mundo o paraiso. “Ito ang paraiso, bulong ko sa aking sarili, ang paraiso’y isang babaeng naglalaro ng mga bula ng sabon, kapiling ang kanyang mga anino, at kapiling ang kanyang Sandali.”

Kung babasahin mo naman ang akdang ito gamit ang feminismong pananaw, marami kang makikita rito na taliwas sa normal na dapat gawin ng mga babae. Una na rito ay ang pagiging mag-isa at walang kasama sa buhay. “maari ko naman daw hilingin ang iba pang bagay, isang kumportableng buhay sa piling ng isang responsableng asawa, dalawang maganda at normal na anak, at isang bahay na malinis at tahimik na lugar, hindi ko nakikita ang sarili ko sa ganoong sitwasyon, sagot ko sakanya...” Hindi rin siya marunong mag luto. “bumibili lang ako ng ulam sa labas dahil hindi ako marunong magluto, nasubukan ko na’ng mabuhay sa de-lata at Skyflakes...” Talaga namang humihiwalay sa realidad ang akdang ito.  Pinapakita dito ang paglaya mula sa kumbensyonal na pag tingin sa mga babae.

Katulad ng mga ibang pinabasa at nabasa namin, hindi mawawala ang pagkamulat namin sa mundo o sa realidad. Palagi kami may bagong natututunan na mas magpapalalim sa kung anong nalalaman namin ngayon. Mapa-tungkol sa kuwento mismo o tungkol sa paraan ng pagsusulat. Parehas ito nagawa ni Luna Sicat-Cleto. Palagay pa natin na siya ay isang babae, masasabi mo na siya ay magaling na manunulat talaga. 

Bilang pagtatapos, pinakita ng akda na ito na hindi mo kailangan sumunod sa kung ano ang sinasabi ng lipunan. Maaari mo naman ibahin ang galaw o gawi mo at sundin kung saan ka masaya. Ngunit ayos lang ba sa iyo na para lang itong bula na mabilis mawala? Ayos lang ba sa iyo na Sandali lang iyon? Sino ba ang kumportable sa mga sandali? 

[ekaqno-blog]

Anong klaseng kuwento ang inaasahan mo sa ganiyang pamagat? Maaring katatawanan o kuwentong nakakadiri ang maiisip mo diba? Ngunit ang kuwentong ito ay hindi ganiyan kababaw. Kahit hindi halata, may mas mailalalim pa pala ang kahulugan ng salitang kubeta. 

“Sensitibo ako sa usaping kubeta.” Unang linya palang ay maeengganyo ka nang basahin dahil magkakaroon na ng mga katanungan sa isip mo tulad ng “Bakit siya sensitibo?” “Ano bang meron?“ “Kubeta lang gagawan pa ng mahabang akda” Ngunit kapag pinagpatuloy mo ang pagbabasa, unting-unti masasagot ang mga katanungang ito at ikaw ay maliliwanagan kung bakit kailangan pa ito maisulat. 

Batang-kubeta raw ang tawag sakanila dahil kubeta raw ang tawag sa loobang nilakihan niya sa Tondo. Sa bahaging ito ng storya, kinuwento niya kung gaano kahirap ang dinanas niya para lang dumumi o gumamit ng kubeta. Mayroon lamang isang CR para sa lahat o mas kilala sa tawag na palikurang-bayan. At dahil nga marami ang gumagamit nito lagay mo nalang sa isip mo ang katagang “kapag maraming tao, maraming tae.” Ngunit hindi niya ito naranasan dahil mayroon silang sariling kubeta na hindi mo rin naman maipagmamalaki dahil parang ganoon rin naman ang kalagayan, hindi nga raw siya gagamit doon kung hindi siya taing-tae na at no choice na siya. Dito na inexplain kung ano ang itsura ng kubeta nila, magaling si Nancy Kimuell-Gabriel dahil talaga nga namang maiimagine mo ang kubeta nila habang binabasa ito. Nakakapandiri at kasuklam-suklam. Marami pang siyang hinaing tungkol sa kaniyang karanasan bilang isang batang-kubeta. Napunta na nga ang kuwento mula sa mga kubeta ng mga kaklase niya na nagagamit niya paminsan-minsan hanggang sa pagiging mulat at pagiging aktibista niya na nag dala sakaniya kung saan saan. Nakakatawa nga na kahit ang dami na niyang naranasan, hindi nawawala sa isip niya ang kubeta. “At dahil napalaot na ako sa daigdig ng aktibismo mula noon, lumawak na din ang network ng toilet ko.” Mistulang advantage na sakaniya ang pag-alis alis niya dahil may bago nanaman siyang CR at hindi na siya magtitiis sa kubeta na meron sila sa Tondo. 

Para saakin, nakakatuwa na sa ganitong kaliit na bagay, sa pagkawala nang matinong kubeta sakanila, ay mayroong nakapaloob na mga isyung panlipunan. Una ay ang pagkakaroon ng sakit, dahil nga sa iisa ang ginagamit nilang CR at ito pa ay hindi nalilinis, halo-halong sakit na ang makukuha mo dito. Hindi mo na alam kung dahil ba sa kadumihan o nahawa ka nalang sa mga taong gumagamit nito.Pangalawa ay ang maikling bahagi sa kuwento kung saan may kapitbahay silang umiiyak na lumabas sa kubetang iyon na may dalang maliit na garapon na ang laman ay tila maliit na bagay na nalulunod sa dugo. Abortion, hindi ba? Matunog ang isyung ito ngayon. Pinagtatalunan kung pro-life ba dapat o pro-choice. Pangatlo ay ang pagiging corrupt ng ating pamahalaan. Bakit kahit simpleng palikuran lang ay hindi nila magawan ng paraan, mas inuuna pa nila ang mga walang kwentang bagay na sila lang ang nakikinabang.

Dahil sa mga malilit na problemang ito, makikita mo na ngayon kung ano ba ang major problem na nagsasanhi sa mga ito.

Dito na papasok ang problema ng kahirapan. Bakit? Una, madalas mga mahihirap ang nagkakasakit dahil nga hindi maayos ang lugar kung saan sila nakatira. Dagdag pa na iisa lang ang kanilang kubeta. Pangalawa ay ang abortion, nagagawa lang naman ito sa iilang dahilan at ang isa roon ay ang pagiging mahirap. Wala ka na nga pangtustos para sa sarili mo, mag-aanak ka pa ba? Pangatlo, dahil sa pagiging corrupt ng gobyerno natin lalo lang naghihirap ang mga mahihirap dahil hindi sila nabibigyan ng pansin, hindi nagagawan ng solusyon ang pagiging mahirap nila.

Sabi nga ng aming propesor, magaling ang isang manunulat kung mabibigyan nito ng bagong muka ang isang isyu na hindi na bago sa pandinig o sa mata ng mga mababasa. Nagawa ito ni Nancy Kimuell-Gabriel dahil kahit sa simpleng paraan ng pagkukwento niya ng karanasan ay mas namulat niya ako sa mga isyu sa lipunan na matagal ng nandiyan ngunit hindi ko iniintindi o binibigyang pansin.

Mula sakaniya na pampublikong-palikuran lang ang meron, sa mga kaklase niyang magaganda ang CR, sa mga pamilya ng minero sa Benguet Consolidated na komunal lang ang mga toilet hanggang sa CR na naipagawa na niya ngayong may asawa na siya, masasabi talaga na makikita mo ang estado ng buhay ng isang tao base sa palikuran nila. Ihalimbawa nalang natin ang karanasan ng bida. Dahil nga wala silang sari-sariling kubeta, iisa lang ang ginagamit nila kaya di mo mawari kung kubeta pa ba ito o poso negro. Di tulad kung may sarili kang kubeta, malinis ito dahil iilan lang kayong gumagamit- iilan lang kayong gumagamit dahil may pera kayo upang makapagpagawa ng sarili ninyong kubeta. Talaga nga naman mahirap maging mahirap. Pati kubeta ay may social class. Masasabi ko nalang na ang swerte ko dahil may nagagamit akong CR na maayos.

Sa huli, nakapagpagawa ng sariling kubeta ang bida at aniya “Ang kubetang ito ay simbolo ng paglaban naming mag-asawa sa kahirapan at marubdob na hangaring huwag nang ulitin pa ang kasaysayan ng nakakadiring pinagdaanan.” Naging motibasyon niya ang nakaraan upang umahon sa hirap para hindi na maranasan ng anak niya o niya mismo ang naranasan niya noon.

Ngunit marami pa ang hindi kaya umunlad ng ganiyan. “Nagtagumpay kami, pero marami pa rin tayong kababayan na walang sariling maayos na palikuran...” Hindi lahat ay may kakayahan katulad ng bida upang umunlad sa hirap. Marami ang nagtitiis nalang sa estado ng kanilang mga buhay hanggang sa mamatay nalang sila na ganoon. Kaya importante ang ganitong mga akda, importante na naisulat ito ni Nancy Kimuell-Gabriel dahil nabibigyan niya ng boses ang mga mahihirap upang mas maintindihan ng lahat na ganito ang nangyayari sa lipunan. 

Kaya kagaya ng panimulang linya, sana ay sensitibo rin tayo sa usaping kubeta. Sana ay sensitibo tayo pag dating sa ganitong usapan. Dapat tayo ay may alam at wag tayo matatakot na gumawa ng paraan. Dahil sabi nga nila, “kapag namulat ka na sa katotohanan, ang pagpikit ay isa ng kasalanan.”

[ekaqno-blog]

Ano nga ba ang ibig sabihin ng dangal? Saan nga ba ito nag mula? Bakit kaya ito mahalaga sa isang tao at bakit kaya lahat ay gagawin natin para ito ay protektahan? Ngunit bakit kahit anong ingat natin dito ay nawawala parin ito na parang bula?

Sa maikling kuwento na isinulat ni Norman Wilawayco na pinamagatang Dangal, nabanggit roon na mayroon silang alam na paraan upang sirain o wasakin ang dangal ng isang tao.

Paano nga ba nila ito nagawa?

Nag simula ang kuwento sa pagbabalik tanaw ng naglalahad sa pagsasama nila ng kaibigan niyang si Chris. Kung paano sila naging magkaibigan, kung paano nila nakakaya ang araw araw. Hanggang sa sinuwerte si Chris at napamanahan ng tita niya na nasa states ng $63 million. Ginamit niya ang pera niya upang magawa ang lahat ng gusto niya/nila. Hanggang sa naisipan niyang bilhin ang puri ng isang babaeng tinanggihan na ang panliligaw niya dati, si Marissa. Dito na nag simula ang pagkalat ng tsimis kasabay ng malaking halaga ng pera. Malamang sa malamang ay tatanggi si Marissa dahil siya ay kilala sa kanilang paaralan bilang isang konserbatibong babae. Kinompronta ni Marissa si Chris, akala niya titigil na ito ngunit lamang tumigas ang ulo nito. Tinaasan nang tinaasan ni Chris ang offer niya kay Marissa mula one hundred thousand hanggang sa mauwi ito sa 1.1 million. “Biro mo, 1.1 Million, TAX FREE! Para lang sa pinakamasarap na luto ng Diyos!” Ayun na nga, oo tama ang hinala ninyo, pumayag si Marissa. Ngunit nagulat ang lahat ng biglang sumigaw si Chris pagkaabot nito ng tseke at agaran lumabas ng kantina.

Sa pagkakaintindi ko ng kuwentong ito, mahal talaga ni Chris si Marissa. Nagpatigasan lamang sila at hindi akalain ng lalaki na bibigay ang babae kaya sa huli ay nagalit siya at nandiri rito. Parang nag backfire sa kaniya ang ginawa niyang trip. Sa huli, dangal niya talaga ang tinutukoy. Siya ang nagpakalat ng tsimis na sangkot din naman siya at siya rin ang gumamit ng pera ngunit hindi naman pala niya talaga ito gusto. Nawalan siya ng respeto sa sarili dahil hindi niya akalain na ang taong mahal niya ay ganoon lang pala.

Hindi lamang sa kuwentong iyan umikot ang buong storya. Marami ring nabanggit doon na mga isyu sa lipunan. Tulad nang pagbebenta sa kanila ng ticket ng mga propesor na kapalit ay grades o bonus sa exams. Nakarelate talaga ako dito dahil katulad ito ng naranasan ko sa dati kong paaralan. Catholic School pa man din ngunit sobrang gahaman sa pera. Pang tulong daw sa mahirap pero kami naman ang naghihirap kakahingi nila saamin. Nag-aral kami upang matuto hindi para pagkuhanan ng pondo. At kawawa naman ang mga nagsisikap talaga mag-aral, natataasan sila ng mga wala namang alam kung hindi mag-donate kapalit ang grades. Nagustuhan ko din ang paglalahad niya ng punto sa hirap na nararanansan kapag ikaw na nga ay walang utak at walang ring pera. Iisipin mo pa kung saan ka kukuha nito para lang makapag-aral. Kayod para sa kinabukasan. Ang mga ganitong estudyante ay tinawag nilang average student, ang mga walang muka. Hindi ako sangayon dito dahil iba ang depinasyon ko sa average. Para saakin ang salitang ito ay nangangahulugan sa mga taong tama lang. Mayroong alam ngunit hindi lahat, napapansin ngunit hindi ng lahat. Kaya hindi sila matatawag na average student dahil para sakanila sila ay walang wala, walang alam sa mundo at walang muka. Nabanggit din roon ang kontraktwalisasyon na talaga nga namang matunog ngayon. Isyu ito sa lipunan at natuwa ako na naisingit pa ito ni Wilwayco sa kuwento niya kahit ito ay noong 2010 pa. Dahil dito sa mga puntong ito, makikita mo rin na hindi na nawala ang mga isyu na ito sa ating bansa kahit na ilang taon na ang nakalilipas.

Kung susuriin ang kuwentong ito batay sa porma, ito ay linear dahil binalik tayo ng naglalahad pinakaunang pagkakakilala nila ni Chris hanggang sa dulo. Ang mga salitang ginamit din dito sa kuwento ay balbal na mas nakakaengganyo sa mga tulad namin na basahin ito. Sa nilalaman naman ay hindi na bago ang mga nakasaad na isyu ngunit kung susuriin ito gamit ang feminist point of view, bakit babae parin ang dehado? Bakit babae parin ang nabibili ang puri? Sa orihinalidad naman, kahit hindi ako palabasa ay masasabi ko na hindi bago ang ganitong kuwento. Biglang yaman tapos ay bibilhin lahat ng gusto. Ang ending ng istorya ang puwedeng pagkakitaan ng orihinalidad.

Ang dangal ay ang katangian o kalagayan ng pagiging mahalaga at kagalang-galang ng isa tao. Ito ay binubuo at hinuhulma sa matagal na panahon, hindi lamang ito nakukuha agad agad. Ngunit kung gaano ito katagal makuha, ganoon din ito kabilis mawala. Kahit pa ingatan mo ito nang sobra, isang maling galaw o desisyon mo lang goodbye ka na rito. Sa kuwentong ito, pera ang puno’t dulo’t ng lahat. Masasabi ko na pera na talaga ang nagpapaikot sa mundo. Na kahit gaano pa kataas ang tingin sa iyo ng mga tao, kahit gaano pa kataas ang iyong reputasyon, kahit gaano ka pa karangal— mabubulag at mabubulag ka talaga sa pera. Nabulag nito si Chris, akala niya masaya ang kalalabasan ng pagkakaroon niya ng limpak limpak nito. Nabulag nito si Marissa, sayang ang ipinundar niyang pangalan. Sana mag silbi na itong eye-opener para sa mga mambabasa na, sa dami ng isyung sinaad dito, sana ay mag-isip nalang tayo nang mabuti. Gamitin natin nang maayos ang ating utak sa lahat ng bagay.

[ekaqno-blog]

Sa pamagat palang ay aakalain mo agad na ito ay isang akda tungkol sa pag-ibig at kung gaano kasarap maging kasal. Masasabi nating mapanlinlang ito ngunit pinamagatan lamang ito ng manunulat ayon sa kwento, sa pagiging kasal ng dalawang tao, hindi na nakapaloob kung masaya man o hindi.

“‘Yung mahalin kita habang buhay, hindi ko yata iyon puwedeng ipangako sa iyo. Pero ‘yung iisipin kita habang buhay, iyon, baka iyon ay puwede ko pang ipangako sa iyo, kahit papano.” Dito palang sa unang pangungusap ng kuwento ay mapupukaw na talaga ang atensyon ng mga mambabasa. At habang tinutuloy mo itong basahin ay malalaman mo agad na hindi ito love story, na hindi ito happy ending dahil sa simula palang ay tinatapos na nila ang kuwento nilang dalawa.

Nag simula ang istorya sa pagsasama nila ni Joanne sa isang bundok kung saan dito nila susulitin ang natitirang oras nila bilang mag-asawa. Habang sinusulit nila ang mga huling sandali, inaalala rin nila ang mga pinagsamahan nilang dalawa at kung paano sila humantong sa hiwalayan. Nagkakilala sila sa isang mountaineering group, may kaniya-kaniyang kasintahan noon ngunit sila ang nagkatuluyan hanggang altar. Nagkaanak din sila, si Toni, ngunit ito ay namatay dahil binaha ng tubig ang utak. Noong isang taon ay bumalik ang dating nobyo ni Joanne na si Michael at simula noon ay ang pagsisimula rin ng pagpapalaya niya kay Joanne.

Tulad ng pelikula na 500 Days of Summer, non-linear ang pagkakasulat ng kuwentong ito ngunit hindi ito mahirap intindihin. Para kang nasa istorya mismo kasama ng mga bida at habang naroon kayo ay kinukuwentuhan ka nila ng nangyari sakanila. Ganoon ang pakiramdam habang binabasa ko ito. Kahit na mabababaw na salita ang mga ginamit, dama parin ang emosyon ng nag naglalahad at ang talino ng manunulat.

Ang nilalaman naman ng akdang ito ay hindi lang puro patungkol sa pag-ibig. Tulad ng pagkamatay ng anak nila, sinabi doon na “Hindi dapat namamatay ang mga bata. Hindi tama ang mamatay ang mga bata.” Sangayon ako dito dahil immoral naman talaga ang pagkamatay ng mga bata. Tulad na lamang ng nangyari doon sa tatlong taong gulang na bata na ginawang human-shield ng kaniyang sariling ama at ang tanging nasabi lang dito ng isang senador ay “sh*t happens”. Maling mali iyon. Maliban doon, lahat ng sanaysay na nilalahad dito ay reaksyon sa paligid. Lahat ay may hugot o punto na magagamit natin sa ating buhay.

Sa orihinalidad naman ay oo, ito ay walang kamuka at bago para sa akin. Kahit na sabihin na kagaya nito ang porma ng 500 Days of Summer, iba naman ang nilalaman nito kaya ito ay isang kuwentong natatangi parin.

Pagtuunan natin ng pansin ang mga bagay na ginawan ng bagong depinisyon ng may akda. Una ay ang pagtatapos ng isang relasyon, alam nating lahat na masakit kapag natapos ang isang relasyon ngunit dito ay isinasaad na hindi lahat ng pagtatapos ay dapat malungkot at hindi kailangang maghanap ng kasalanan upang ito ay tapusin. Parang sinasabi dito na puwedeng matapos ang isang relasyon nang payapa at walang galit sa isa’t isa. Pangalawa ay ang paborito kong bahagi ng kuwento. Sinabi dito na “May mga bagay na ayaw kong ipaubaya sa mata ng camera. May mga bagay na ayaw mong ikulong sa kuwadro ng realidad ng lente. May mga bagay na para lang sa mata ng tao. May mga bagay na gusto mo lang ikulong sa realidad ng gunita.” Natuwa ako sa linyang ito dahil sa henerasyon namin ngayon, wala kaming ginawa kung hindi mag cellphone nang mag cellphone. Nalilimutan na namin na dapat ay mas pinapahalagahan namin ang mga bagay na aming nararanasan ngayon gamit ang sarili naming mga mata at pakiramdaman ito nang mabuti habang ito ay nandiyan pa kaysa naman sa tingnan nalang ito paulit-ulit gamit ang mga gadgets namin. Pangatlo ay ang pagbibigay nito nang pantay na tingin sa kababaihan at kalalakihan dahil sa akdang ito ay ang babae ang nagloko— hindi naman sa nagloko talaga ngunit ang babae ang gumawa ng dahilan upang sila ay mag hiwalay. Sinabi rin dito na mayroon paring mga babae na hindi naniniwala sa kasal tulad ni Lizette, ito ay kakaiba dahil stereotype na saatin na gusto ng lahat ng kababaihan na magkaroon ng seguridad sa isang relasyon at iyon ay ang kasal. At ang panghuli ay ang kasal mismo. Ayon sa nakakarami, ito ay isang banal na pagsasama ng dalawang tao at walang sino man makatitibag nito. Ngunit sa akda, sinabi roon na isa lamang itong kontrata at pagmamahal lang ang batas nito. Kapag pagmamahal na ang nawala, wala ng bisa o silbi ang kontrata ng kasal. “Isang malaking kahangalan ang pawalan ng isang mahal sa buhay, lalo’t may basbas ng legalidad ang aming pagsasama. Subalit higit na malaking kahangalan ang ikulong ang kapwa sa legalidad ng pagsasama.”

Pinapakita ng akdang ito ang realidad. Ang mga bagay na hindi masabi ng mga tao dahil sila ay takot mahusgahan. Dahil sila ay mayroong pag-iisip na naiiba sa nakararami.

Sa huli, maiintindihan mo na ang pag-akyat nila ng bundok ay parang relasyon din nila. Ang pag panik sa simula, ang pag-abot sa tuktok, ang pagbabago ng mga bagay hanggang sila ay magsawa at mapagod at ang pagbaba nila mula roon.

“‘Yung iisipin kita habang buhay, iyon, tiyak ako, puwede kong ipangako iyon sa iyo. At ‘yung mamahalin kita habang buhay, puwede ko na rin sigurong ipangako iyon sa iyo. Kahit hindi na tayo magkasama.” Kung noong simula ay napukaw na agad ng isang linya ang atensyon ng mga mambabasa, itong linya naman na ito sa dulo ang magiiwan sa kanila ng sakit dahil napatunayan dito na hindi talaga happy ending ang kuwentong ito. Na kahit tapos na ang kuwento nilang dalawa, may isa parin na hindi alam kung saan na pupunta matapos nilang bumaba sa bundok na iyon.