Geniş Açı

Yaşadığım ve çok beğendiğim hatta onsuz olmaktan korktuğum şehir hakkında herşey...

[genisacistanbul]

İstanbul Hakkında

İstanbul tarihine ilişkin sizler için oradan buradan bularak derlemiş olduğum tarihi bilgileri paylaşmaktan mutluluk duyuyorum. İstanbul’un neden bu kadar önemli olduğunun altını çizecek olan şehrin tarihin çok öncelerinden gelmesini belgeleyici nitelikte bir içerik olacaktır. Keyifle okumanızı ümit ediyorum.

Devletin yönetimini ele geçiren Septimus Severius zamanında (193-211) önce en önemli yapıları ile birlikte büyük ölçüde yıkılan, sonra yeniden daha büyük olarak kurulan kent, oğlu Aurelius Antoninus Caracalla’nın adına izafeten Anatonina olarak tanınmıştır. Sirkeci’den Çemberlitaş’a, oradan da doğuda Marmara Denizi’ne kadar uzanan, ancak günümüze gelememiş surlar Septimus Severus tarafından yaptırılmıştır.

Kent merkezi, hamamlar Apollon-Helios ve Aphrodite mabetleri ve tiyatro da dahil olmak üzere anıtsal yapılarla donatılmıştı. Nekropolis (mezarlık), Çemberlitaş’la Beyazıt arasındaki alanda yer almaktaydı. Zamanın ana yolları iki yanda sütunlarla sınırlandırılmıştı ve bu caddelerin en ünlüsü, Divanyolu (Yeniçeriler) Caddesi güzergâhını izleyen Mese Caddesi idi.

Roma İmparatorluğunun ikiye bölünmesinden sonra Konstantinopolis, yeniden yapılanmaya başlamıştır. Ancak, bunlar yangın, deprem, kuşatma ve isyanlardan ötürü zarar görmüş, çoğunun kalıntıları günümüze ulaşamamıştır. Bizans döneminde şehir, akropolün çevresindeki alanda yapılan Hippodrom, Hagia Sophia, Hagia Eirene ve Sarayburnu’na kadar uzanan Büyük Saray çevresinde toplanmıştı. İ

mparator Theodosios II. Zamanında şehir genişletilmiş, surlar bugünkü Edirnekapı’dan Balat’a kadar inen alana kadar uzatılmıştır. Kent içerisinde kiliseler, manastırlar yapılmıştır. Kentin ticaret merkezi de Hippodrom’dan bugünkü Beyazıt Meydanı’na kadar uzanan alanda yer alıyordu. Ayrıca çeşitli meydanlar, sütun ve heykellerle bezenmiştir. Bunlardan hemen hepsi günümüze kadar iyi durumda gelebilmiştir.

Bizans İmparatorlarından Arcadius (395-408), II.Theodesius, II.Iustinianus (527-565), Thephios, III.Mikhael kente yeni yapılar eklemiştir. Buna rağmen kentin tarihi yarımadası çeşitli isyanlardan büyük ölçüde etkilenmiş, zaman zaman da yakılıp yıkılmıştır. İstanbul patriği Ioannes Chrisosthomos’un İmparator Arcadius’un karısı Eudoksia ile sürekli çatışması halkı ayaklandırmış, çıkan isyan önlenemeyince Ayasofya başta olmak üzere şehirdeki pek çok yapı yakılıp yıkılmıştır.

II.Iustinianus’un yaşamını ve tahtını tehlikeye sokan Nika Ayaklanması (532), eşi Theodora ve komutanı Belisarios’un desteği ile bastırılabilmiştir. Bu ayaklanma sonunda şehrin hemen her yanında yangınlar çıkmış, Hagia Sophia, Hagia Eireni ve Samson Ksenodokion zarar görmüştür. Bunun ardından 732 ve 740 depremleri kentin belli başlı anıtlarının yıkılmasına neden olmuştur. Bu arada ilahi hikmetin simgesi sayılan Ayasofya, Nika İhtilalinden sonra yeniden yaptırılmıştır.

Bizans döneminde İstanbul her geçen gün biraz daha gelişmiş, yerleşim artmış, yapılar yoğunlaşmış, çeşitli heykellerle bezeli Hippodrom yenilenmiştir. Hippodrom’dan Marmara’ya uzanan alanda çeşitli yapılardan oluşmuş Büyük Saray inşa edilmiştir. Tarihi yarımadada büyük yollar ve caddeler açılmıştır.

Romalıların şehirlerini dikili taşlarla ve heykellerle süsledikleri bilinmektedir. Bizanslılar da onları örnek alarak şehrin çeşitli yerlerinde sütunlar dikmiş, üzerlerine imparatorlarının heykellerini yerleştirmişlerdir.

Osmanlılar Konstantinopolis’i ilk kez Sultan Yıldırım Beyazıt döneminde (1389-1402) kuşatmışlardır. Yıldırım Beyazıt Karadeniz’den gelecek yardımları önlemek için, 1396 yılında bugünkü Anadolu Hisarı’nı yaptırmıştır. Fatih Sultan Mehmet’te (1451-1481) onun karşısına Rumeli Hisarı’nı yaptırarak Boğazı kontrol altına almıştır. Böylece İstanbul’un fethi için başlayan çalışmalar arasında, kuşatmada gerekli olacak büyük toplar döktürülmüş, 12 kadırgadan oluşan güçlü bir donanma oluşturulmuş, ordunun sayısı arttırılmış ve yardımı önlemek amacıyla bütün yollar tutulmuştur. Bu arada Cenevizlilerin elinde bulunan Galata’nın savaş sırasında tarafsız kalması da sağlanmıştır. Osmanlılar 2 Nisan 1453’te İstanbul surları önünde görülmüş ve iki aya yakın süreden sonra 24 Mayıs 1453’te şehir ele geçirilmiştir.

İstanbul’un fethinden sonra, öncelikle şehrin yıkılan yapıları onarılmış, Bizanslıların güvenliği sağlanmış ve yeni yerleşim bölgeleri oluşturularak Türkler yerleştirilmiştir. İstanbul dört yönetim birimine ayrılmıştır. Bunlardan biri imparatorluğun merkezi olan Suriçi, diğerleri Bilad-i Selase olarak isimlendirilen, Büyükçekmece’yi, Küçükçekmece’yi, Çatalca’yı ve Silivri’yi kapsayan Eyüp yönetimi, diğerleri de Galata ve Üsküdar idi. Böylece Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti İstanbul’a taşınmış ve yeni bir dönem başlamıştır.

Sultan II.Beyazıt zamanında, depremde büyük ölçüde zarar gören şehir 1510’da hemen hemen yeniden yapılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman zamanında İstanbul’da bir kent planı yapılmış ve geliştirilmiştir. Osmanlı mimarisinin Klasik Dönemine ait eserler Mimar Sinan ve Onun ekolünü benimsemiş mimarlar tarafından yapılmıştır. Bu dönemde İstanbul en parlak konumuna ulaşmıştır.

Osmanlı döneminde şehrin görünümü, sosyal yaşantısı tamamen değişmiştir. Ancak şehir depremler, seller, yangınlar, salgın hastalıklardan zarar görmüştür.

Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın Sadrazamlığı (1718-1730) sırasında, lale Devri olarak isimlendirilen dönemde, İtfaiye Teşkilatı kurulmuş, ilk matbaa açılmış ve yeni yapılanma ile İstanbul’un görünümü değişmiş, batılılaşma süreci hız kazanmıştır. Bu arada Topkapı Sarayı’nın dış bahçesi olan Gülhane’de Tanzimat Fermanı ilân edilmiş ve batılılaşma resmen ortaya konmuştur. Bunun sonucu olarak İstanbul yaşamında, eğitiminde, mimarisinde, sanayii kuruluşlarında büyük değişimler görülmüştür. Bu dönemde şehir yeni yerleşim alanlarına doğru genişlemeye başlamıştır.

Tarihi yarımada Bakırköy, Yeşilköy yönüne, Galata, Taksim Maçka yönüne doğru yayılırken; Boğaziçi’nde yapılanma hız kazanmış ve Sarıyer’e doğru genişlemiştir. Diğer taraftan şehir Anadolu yakasında Bostancı ve Beykoz’a kadar büyümüştür. Bu dönemde altyapı ve kent hizmetlerinde önemli gelişmeler olmuş, Galata ile Eminönü’nü birleştiren köprü yapılmış, Karaköy’den Beyoğlu’na çıkan dünyanın 3.Metro’su (Tünel) hizmete girmiştir. Rumeli Demiryolu, kent içi deniz taşımacılığı yapan Şirket-i Hayriye’nin kurulması, Şehremaneti (Belediye) örgütünün ve diğer belediye dairelerinin kurulması, ilk telgraf hattının çekilmesi, Zaptiye Nezareti’nin kurulması ve ona bağlı karakolların açılması, Vakıf Gureba Hastanesi’nin hizmete girmesi ve Atlı Tramvay Şirketi bu gelişmelerden bazılarıdır.

XIX.yüzyıl ile XX.yüzyılın başları Osmanlı Devletinin en karmaşık dönemi olmuştur. Bundan da İstanbul büyük ölçüde zarar görmüştür. Peş peşe yenilgilerle sonuçlanan savaşların ortaya koyduğu çöküntü İstanbul’a da yansımıştır. I.Meşrutiyetin ilanı (1876), II.meşrutiyetin ilanı (1908), 31 Mart Olayı ve Hareket Ordusunun İstanbul’a girişi (1909) ve II.Abdülhamit’in tahttan indirilişi, Osmanlı-Rus Savaşı’nda Rusların Yeşilköy’e kadar gelmesi, Balkan Savaşları’nda (1912) Bulgarların Çatalca’ya kadar ilerlemesi ve I.Dünya Savaşı’nın başlaması bu dönemin, İstanbul’u etkileyen en önemli olaylarıdır.

I.Dünya Savaşı’nın başlaması, Mondros Mütarekesi’nin imzalanması (30 Ekim 1918) Osmanlı Devletinin yıkılmasının en büyük nedeni olmuştur. Yunanlıların 23-30 Mayıs 1919’da İzmir’i işgalini kınamak için İstanbul’da Sultanahmet’te düzenlenen mitingler İstanbul tarihinin en önemli olaylarındandır. Bunun ardından İstanbul, 15-16 Mart 1920’de İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmiş, Heyet-i Mebusan kapatılmıştır.

Atatürk’ün önderliğinde kazanılan Kurtuluş Savaşı’ndan sonra, Ankara merkez olmak üzere kurulan yeni Türkiye Cumhuriyeti 1 Kasım 1922’de saltanat ve hilafetin ayrıldığını, Osmanlı Devletinin sona erdiğini ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) kurulduğunu ilân etmiştir. Son Osmanlı Padişahı VI.Mehmet (Vahidettin) 17 Kasım 1922’de İstanbul’u terk etmiş, ardından İtilaf Devletleri de İstanbul’dan ayrılmıştır. Yeni Türkiye Cumhuriyetinin ordusu 6 Ekim 1923’te İstanbul’a girmiş ve İstanbul’un ikinci kez fethi gerçekleşmiştir. Bundan sonra İstanbul yüzyıllardır sürdürdüğü başkentlik işlevini yitirmiştir.

[genisacistanbul]

Oruç Reis, Balboa ve Cortes’in Kısa Hayat Hikâyeleri

Oruç Reis

Oruç Reis Baba Oruç en büyük Türk denizcilerinden biridir. 1474’te Midilli’de doğdu, 1518’de Tlemsen’de deniz savaşında öldü. İspanyolları Cezayir’den kovarak kendisini Cezayir sultanı ilân etti. Küçücük bir çocukken denizciliğe heves eden Oruç, delikanlı olunca kardeşleri İlyas ve Hızır (Barbaros) İle Ege’de korsanlığa başladı. Akdeniz kıyılarına da devamlı sefer yapan ‘Oruç Reis, bir gün Rodos şövalyeleri tarafından esir edilerek Bodrum’a götürüldü. Ama Barbaros imdadına yetişerek onu kurtardı. Oruç Reis de yeniden denizlere açılarak Rodos şövalyelerine meydan okudu. Daha sonra Barbaros ile Trablus ve Tunus’a giden Oruç, Cerbe adasına yerleşti, iki kardeşin ünü kısa zamanda bütün Akdeniz’e yayılmıştı. Fakat oruç Reis, Cezayir savaşlarında bir kolunu kaybetti. Buna rağmen büyük denizci yılmamıştı. 1516’da Cezayir önlerinde İspanyolları yenilgiye uğrattı, kendini Cezayir sultanı ilân etti. Ama Arapların çağrısı Özerine buraya gelen İspanyol kuvvetleri tarafından Tlemsen’de sarılarak şehit edildi.

Balboa

Vasco Nunez de Balboa İspanyol kâşifi ve konkistadoru. 1475’te Jerez’de (İspanya) doğdu, 1517’de Panama’da öldü. Panama kıstağından geçerek Büyük Okyanus’u veya Pasifik’i keşfetti.

Balboa gözü pek bir adamdı. Ayrıca, çok kişiye borcu vardı. Bu yüzden Haritasından gizlice kaçmaya karar verdi ve Güney Amerika’ya gitmekte olan bir gemiye bindi. Panama’daki Darien şehrine geldi. Buradaki İspanyol valiyi görevinden uzaklaştırarak yerine kendi geçti. Ama görevinden alınan vali kanun yoluyla intikamını aldı. Balboa tutuklanmamak için kaçmak zorunda kaldı. Batıya doğru giderek Panama kıstağını büyük güçlüklerle geçti. Sonunda o yörelerde sözü edilen esrarengiz okyanusa ulaştı. Vasco Nunez de Balboa, sonradan Pasifik veya Büyük Okyanus olarak adlandırılan Güney denizlerinin amiralliğine getirildi. Balboa, Peru’yu ve güneydeki altın ülkelerini de fethetmek istiyordu. Fakat bu amacını gerçekleştiremeden ihanetle suçlanarak kafası kesilmek suretiyle öldürüldü.

Cortés

Hernán Cortés. İspanyol konkistadoru. 1485’te Medellin’de (İspanya) doğdu, 1547’de Sevilla yakınında (İspanya) öldü. Meksika’yı ele geçirdi ve Aztek imparatorluğuna son verdi.

Hernán Cortés, 1518’de, Ispanya kralı Kari V tarafından Meksika’yı fethetmekle görevlendirildi. O sırada Meksika’da yerliler vardı. Birkaç yüz kişiyle yola çıkan Cortés, ayrıca on bir top ve yirmi kadar da atlı aldı. O zamana kadar hiç at görmemiş olan Amerika yerlileri at üstündeki askerleri, hayvanlarla tek vücut sanarak çok ürktüler. Hele Hernán Cortés’in görünüşü Aztek şeflerini âdeta büyüledi; çünkü Cortés, beyaz teni, sakalları, parlak zırhı ve toplarıyla tıpkı onların uzun yıllar önce ortadan kaybolan tanrıları Ouetzalcoatl’a benziyordu, inanışlarına göre batıya gidip orada kaybolan bu tanrı, günün birinde doğudan gök gürültüleri arasında geri dönecekti. Yerliler, istilâcılara birçok şehrin kapısını isteyerek açtılar. Bütün Aztek imparatorluğunu-ele geçiren Cortés, 1547’de vatanına döndü ve orada unutulmuş olarak öldü.

[genisacistanbul]

Walter Disney Kimdir? Kâzım Karabekir Neler Yapmıştır? Ünlü Sırp Tetikçi Kimi Öldürmüştür?

Walt Disney

Walter Elias Disney veya Walt Disney. Amerikalı sinema sanatçısı ve ressam. 1901’de Chicago’da (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu. 1966’da Burbank’ta (Amerika Birleşik Devletleri) öldü.

Uzun canlı resim iklimlerinin ustası, Walt Disney, canlı resimleri daha uzun süre bütün dünya çocukları tarafından ilgiyle seyredilecek bir sihirbazdır. Büyük yapımcı, sayıları gitgide artan bir ressamlar ve sinema sanatçıları ekibinin yardımıyla uzun canlı resim filmlerini gerçekleştirmiştir. Walt Disney, dünyaca tanınmış Miki Fare, Ördek Donald, Köpek Pluto, Fil Dumbo, Geyik Bambi gibi hayvan kahramanların yaratıcısıdır. Bu dâhi yapımcı sayesinde en güzel masallar, en tatlı hikâyeler büyüleyici müzik eşliğinde perdeye aktarılmıştır. Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler’in, Pinokyo’nun, Külkedisi Sinderella’nın, Uyuyan Güzel’in serüvenleri bütün dünya çocuklarını âdeta büyülemiştir. Walt Disney, daha sonra bu tür çalışmalarla yetinmeyerek hayvanlarla ilgili birçok belgesel filim çevirmiştir. Bunların en önemlileri Yaşayan Çöl, Afrika Aslanı ve Büyük kanyondur.

Kâzım Karabekir

Kazım Karabekir Paşa, Türk generali ve devlet adamıdır. 1882’de İstanbul’du doğdu, 1948‘de Ankara’da öldü. Kurtuluş Savaşında Doğu Cephesi Komutanı olarak büyük hizmetler gördü.

1905 yılında kurmay yüzbaşı rütbesiyle orduya giren Kâzım Karabekir, 31 Mart isyanının bastırılmasında önemli rol oynadı, Kâzım Karabekir, Birinci Dünya Savaşı sırasında çeşitli cephelerde görev almış, Erzurum ve Erzincan’ı Ruslardan kurtarmıştır. Kurtuluş Savaşı’nda Şark Cephesi komutanı olan Karabekir, bu görevi sırasında doğudan gelen Ermeni saldırılarını önlemiş ve halk arasında Ermenistan Fatihi olarak anılmaya başlanmıştır. Kâzım Karabekir daha sonra askerlikten ayrılarak Birinci Büyük Millet Meclisine Edirne milletvekili olarak girdi. Terakkiperver Fırkası liderliğinde bulundu. 1938’de CHP’den İstanbul milletvekili oldu. Bir yıl B.M.M. başkanlığı yaptı. İtalya Habeşistan, Cihan Harbine Neden Girdik, İngiltere-İtalya, istiklâl Harbinin Esasları adlı eserleri vardır.

Princip

Gavrilo Princip Sırp tetikçisi, 1894’te Grahova’da (Bosna) doğdu, 1918’de Theresienstadt’ta (Bohemya) öldü.

Birinci Dünya Savaşının (1914-1918) çıkmasına sebep oldu. Avusturya Veliahttı Franz Ferdinand eşiyle birlikte o zaman Avusturya’nın bir vilâyeti olan Bosna’nın başkenti Saraybosna’ya resmî bir ziyaret yapıyordu. 1914 yılının 28 Haziran günüydü. Dört açık otomobilden meydana gelen kortej, parlak bir güneş altında Saraybosna sokaklarında ağm ağır ilerlemekteydi. Franz Ferdinand ile karısını yakından görmeye gelenler arasında, Avusturya’nın aleyhine çalışan gizli bir örgütün üyesi Princip de vardı. Genç adam birden ileri atılıp elindeki tabancayla iki el ateş etti. Bu iki kurşun Ardüşesi öldürmeye ve Arşidükü ide ölüm derecesinde yaralamaya yetmişti. Bu olay üzerine Avusturya, Rusya, Fransa ve İngiltere’nin desteklediği Sırbistan’a savaş ilân etti. Avusturya’nın müttefiki Almanya, Fransa üzerine yürüdü. Saraybosna suikastı böylece Birinci Dünya Savaşının başlamasına sebep olmuştu.

[genisacistanbul]

Tarih Sahnesinde Yer Alan Çağın Ünlüleri

David veya Davy Crockett

Amerikalı avcı, yasama meclisi üyesi ve albay, 1785’e doğru Tennessee’de (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu, 1836’da Texas’in Alamo şehrinde öldü.

Alamo savunmasına katılan efsane kahramanı, 1836 Şubatında Amerikalı Albay Travls, Meksikalılara yenildiğini anlamıştı. Alamo’da güçlü Meksika ordusu tarafından sarılmış bir avuç asker uzun süre bu duruma dayanamazdı. Birden uzaklardan neşeli bir gayda sesi işitildi. Davy Crockett, omuzunda emektar tüfeği Betsey, çarpışanların yardımına koşmuştu! Başında küçük Amerika ayısı postundan yapılmış kürklü şapkası, sırtında deri ceketi, ayağında mokasenleriyle bu Far West kahramanını Amerikalı askerler büyük heyecanla karşıladılar. Efsaneye göre bir ayda tam 47 ayı öldürmüş olan Davy Crockett, ayıları, inlerine girip zorla çıkaracak kadar cesurdu. Ama 6 Mart 1836’da Meksikalılar son bir baskına giriştiler. Bu savaş sırasında kahramanca ve yılmadan dövüşen Davy Crockett, sonunda vurularak öldü ve kısa zamanda hayatı efsaneleşerek ünü daha da arttı.

Buffalo Bill

William Frederick Cody, Buffalo Bill denir. Amerika’daki “Batıya hücum” hareketinin öncülerinden,  1846’da îowa’da (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu, 1917’de Denvers’de (Amerika Birleşik Devletleri) öldü.

Millî kahraman, bizon Öldürmedeki ustalığıyla ün yapmıştır. Amerika Birleşik Devletleri’nin uçsuz bucaksız toprakları üzerinde Kansas Pacific Railroad tarafından yeni bir demiryolu yapılmaktaydı. Şantiyelerde çalışan işçilerin taze et iaşelerini sağlamak gitgide güçleşiyordu. Bu iş İçin keskin bir nişancı bulmak gerekti. Demiryolu kumpanyası bu görevi William Cody’ye vermeği uygun buldu. William (Will veya Bill denir) Kuzey Amerikalıların «buffalo» adını verdikleri bizonların sürülerine, hayvanları ürkütmeden yaklaşmayı çok iyi bilen ve kurşunları hiçbir zaman hedefini şaşmayan bir avcıydı. Buffalo’nun şöhreti bu görev sayesinde bütün Amerika’ya yayıldı. Ancak Buffalo Bifl’e karşı beslenen hayranlık, onun bu eşsiz nişancılığının nereden geldiği öğrenildiğinde daha da arttı: Bufalo Bili bu ustalığını Sfyoux’lar ve Cheyenne’lere karşı kahramanca savaşırken kazanmıştı.

Lavoisier

Antoine-Laurent de Lavoisier. Fransız Kimyacısı, 1743’te Paris’te doğdu, 1794’te aynı yerde öldü.

Modern kimyanın kurucusudur. Maddenin yok olmadığını, yoktan da var edilemeyeceğini gösterdi. Lavoisier, oksijenin tabiattaki rolünü bilimsel olarak göstermiş, yavaş ve çabuk oksitlenmenin evrelerini ve cisimlerin yanabilmesi için oksijenin gerekli olduğunu ispatlamıştır. Tabiatta oksijen olmazsa cisimler yanamaz. Nitekim Lavoisier, yabancı bir madde ile yalıtılmış bir kömür parçasının oksijenle temas edemediği için çok yüksek derecelere kadar ısıtıldığı hâlde yanmadığını göstermişti. Çağdaşlarınca daha büyük şaşkınlıkla karşılanan başka bir olay ise Lavolsier’nin, suyun, hidrojenin oksijenle karışarak yanması sonucunda meydana geldiğini yani iki gazın birleşerek bir sıvıyı oluşturduğunu İspatlamasıdır. Lavoisler’nin çok sayıda bilimsel keşfi vardır. Ama ne yazık ki zamanında değeri bilinememiş ve Fransız Devrimi sırasında kendisi gibi diğer vergi kesenekçileri ile beraber ihtilâlciler tarafından giyotinle idam edilmiştir.

[genisacistanbul]

Volta, Kopernik ve Galvaninin Hayatına Kısa Bir Bakış

Luigi Galvani

İtalyan hekimi ve fizikçisi, 1737’de Bologna’da (İtalya) doğdu, 1798’de aynı yerde öldü, Elektro fizyoloji bilimini kuran bıı bilginin deneyleri sayesinde elektrik pili icat edildi.

Galvani, Bologna Üniversitesinde anatomi araştırmalarıyla uğraşıyordu. Bu sırada önemli bir buluş yaptı. Bilgin bir kurbağayı teşrih ederken onu, bir pencerenin kenarında bulunan bir bakır tele bacağından asmıştı. Rüzgârın etkisiyle sallanan hayvanın boşta kalan bacaklarından biri pencerenin demir parmaklıklarına dokunduğu zaman bu bacaklar hemen kasılıyordu. Bilgin, bu olayı büyük bir şaşkınlıkla tespit etti. Bacak-lar «galvanize» oluyor, yani âdetâ canlanıyordu! Galvani, aynı deneyi, çeşitli şekillerde tekrarladı ve kasların, havada veya hayvanın vücudunda var olan elektriklenmenin yarattığı şok etkisiyle harekete geçtiğini düşündü. Fakat daha sonra Volta, bu düşünceye söz konusu elektriklenmenin farklı nitelikteki madenler arasında doğduğunu ileri sürerek karşı çıktı. Elektrik pilinin icadında bu tartışmaların büyük rolü oldu.

Volta

Genç yaşta fizik profesörü olup denemelere başlayan Volta Galvani’nin ünlü kurbağa deneylerinden aldığı ilhamla 1800 yılında elektrik pilini icat etti. Kendisi, icadının, avlarını çarpıp onları sersemleten torpil balıklarının elektrik yüklü organlarına benzediğini söylüyordu. Fizikçi bakır ve çinko levhaları deniz suyu emdirilmiş mukavva parçalarıyla yalıtkan hâle getirdikten sonra bakır levhayı çinko levhaya bağlamak suretiyle elektrik akımı elde etmeyi başarrçıştı. Volta, ayrıca kondansatörü icat etti. Bu aygıt ona, hidrojeni patlatan elektrik kıvılcımları elde etmesini sağladı. Napoléon Bonaparte buluşlarına hayran olduğu Volta’ya birçok şeref unvanı verdi. Onu İtalya Krallığı kontu ve senatörü yaptı. İtalyan bilgini, icatlarının dışında, İtalya’da, Fransa’da Parmentier’nin yaptığı gibi patates ekimini yaymak başarısını gösterdi.

Kopernik

Mikolaj Kopernik Polonya’lı astronom, 1473’te Torun’da (Polonya) doğdu, 1543’te Frauenburg’da (Polonya) öldü.

Dünyanın döndüğünü keşfetti, Frauenburg Piskoposluk Meclisi Oyesl olan Mikolaj Kopernik hukuk ve tıp öğrenimi yapmıştı. Fakat astronomi onu o kadar çok ilgilendiriyordu ki kendini tamamen bu alanda çalışmaya verdi. O devirde, okullarda, dünyanın hareketsiz durduğu ve evrenin merkezi olduğu öğretiliyordu. Eski yazarları inceleyen ve yıldızlar üzerinde gözlemler yapan Kopernik, dünyanın iki şekilde, yâni hem kendi etrafında, hem de güneşin etrafında döndüğünü anlamakta gecikmedi. Fakat ihtiyatlı astronom, başını derde sokabilecek olan ve bugünkü Kopernik sistemi diye anılan evren teorisini 40 yıl sonra tam ölmeden önce açıklamaya karar verdi. O sıralarda bu buluşunun pek farkına varılmadı ve üzerinde durulmadı. Fakat Kopernik ile aynı görüşleri paylaşan, bunları savunan, Galileo Galilei’nin başına gelenleri hepiniz biliyorsunuz.

[genisacistanbul]

Öğrenilmesi Gereken Kişi Hayatları

Sirus II

Büyük II. Sirus veya II. Kuruş Perelerin ve Medlerin kralı, M.Ö. 558-528 yıllarında hüküm sürdü.

Sirus, Eski Çağın en büyük fatihlerinden biri oldu, düşmanlarının bile saygı ve sevgisini kazandı. Sirus az daha, hiç hükümdar olamayacaktı. Doğduğu zaman. Med kralı olan büyük babası, onu öldürmesi için, bir adama teslim etti. Bir karı-koca çoban, onu kurtardı ve taht üzerinde hak ileri sürecek yaşa gelmesini bekleyerek, yetiştirdi. Sirus kral olunca, herkese kendisini saydırmasını bildi: Yendiği düşmanları, ona, kendi uyrukları gibi, «baba» derlerdi. Sirus birçok ülke fethetti. Yendiklerinin hürriyetlerine ve İnançlarına saygı göstererek ve kendi askerlerine en küçük bir yağmayı dahi yasaklayarak, düşmanlarının bile sempatisini kazanmaya çalıştı. Ülkesinde esir bulunan Yahudileri Filistin’e gönderdi. II. Sirus, çok büyük bir anıt-mezara gömüldü, ölümü hakkında İki değişik söylenti vardır: Birincisine göre, onu esir alan kraliçe Tomris öldürtmüştür. İkincisine göre Sirus uzun ve şakin bir ömür sürmüştür.

I. Darios veya I. Darius

Pers kralı, M.Ö. 521 ve 486 yıllan arasında hüküm sürmüştür. Yunanistan’dan Hindistan’a kadar uzanan uçsuz bucaksız bir imparatorluğu yönetti. Dara Pers İmparatorluğunda saltanat sürmek İçin önce yedi Pers asilinin de yardımıyla tahtı ele geçirmeye çalışan fisi zorba Gaumata’yı öldürttü. Krallar kralı, İmparatorluğunu akıllıca yönetti ve Ege denizinden Iran körfezine kadar uzanan 2.000 km’den fazla Kral yolunu yaptırdı, özenle bakımı yapılan bu yolda, ulaşımı ve haberleşmeyi sağlamaya dalma hazır atlar ve ulakların bulunduğu birçok konaklama yeri kurulmuştu. Kral yolunun kenarlarında, yolcuları ve tüccarları barındırmak için yapılmış birçok han vardı. Bu yolun sonundaki, Pers imparatorluğu başkenti Susa, Dfira’nın göz kamaştırıcı bir saray yaptırmak için seçtiği yeni şehir Persepolis’i, artık gölgeleyemiyordu. Dârö, Yunanistan’a boş yere saldırdı ve orduları Marathon’da yenildi. Krallar kralı. Yunanlılara karşı yeni bir sefere hazırlanırken öldü.

Perikles

Eski Yunan’ın ünlü komutam ve devlet adamı, M.Ö. 495’te doğdu, 429’da Atina’da öldü. Halkına sağladığı büyük refah yüzünden iktidarı Perikles Çağı diye anıldı.

Perslerle Atinalılar arasında yapılan savaşlar yüzünden Atina bir kül ve harabe yığını hâline gelmişti, ama düşman da ülkeden atılmıştı. Atinalılar tarafından otuz yıl boyunca birçok defa general olarak seçilen Perikles, soylulardan çok halk tabakasını destekleyerek Atina’yı öyle büyük bir maharetle yönetti kİ bu refah devri tarihe «Perikles Çağı» adıyla geçti. Atina’da o sırada seçkin bir yazar topluluğu yetişti. Euripides, Aristophanes, Sokrates gibi büyük düşünürler, Perikles‘in sevgilisi Aspasya’nın edebî toplantılarında bir araya geliyorlardı. En büyük mimarlar ve en yetenekli sanatçılar, halkın da yardımıyla Akropolis tapınaklarının yapımına katıldılar. Perikles’in yönetimindeki Atina, altın çağını yaşadı. Ne yazık ki bu büyük devlet adamı, bir veba salgınında ölümün pençesinden kurtulamadı.

[genisacistanbul]

Yüksek Gerilim, Atom Pili ve Elektrik Ampulü

Yüksek Gerilim

Elektrik akımının kuvveti, üreten aygıta ya da akımı kullanan aygıta göre değişir. Yüksek gerilimli elektrik akımı hem çok kuvvetli, hem de çok tehlikelidir.

Elektriğin kuvveti, şehir suyu şebekesin, deki suyun basıncına benzer. Elektrik akımı, üretildiği santraldan kullanılacağı yere kadar yüksek gerilim kabloları adı verilen çok kalın tellerle nakledilir. Elektrik akımının yol boyunca gerilimi 200.000 hatta 300.000 volttan aşağıya düşmez. Gideceği yere vardığı zaman gerilimi dev transformatörlerle düşürülür. Evlere dağıtılan elektrik akımının gerilimi çoğu yerde 220, hattâ bazı yerlerde 110 volttur. Ama bu volttaki elektrik akımının bile bizler için ne kadar tehlikeli olduğunu unutmamak gerekir.

Atom Pili

Atom pilleri, uranyum cevherinin ihtiva ettiği enerjiyi kullanırlar. Uranyumun parçalanması sonucu elde edilen ısıyla atom santrallarında elektrik üretilir.

Atom pili, uranyum atomlarının kontrollü bir şekilde parçalanması sonucu buhar Örsten büyük bir ibriğe benzetilebilir. Bu buhar, elektrik türbinlerini çevirerek aydınlanmakta, ısınmakta, ya da bir atom denizaltısında olduğu gibi motorların çalıştırılmasında kullanılır. Atom pilinin atomik yakıtı enerji vererek tükenmez, devamlı çalışma sonucu yeni bir atom yakıtı hâline gelir. Bu yakıt da bir başka atom pilinde yeniden kullanılabilir. Atom pili, atom enerjisinin sulh alanındaki en verimli kullanılış şekillerinden biridir.

Elektrik Ampulü

Elektrik ampulü camdan bir balondur. İçinde, elektrik akımı geçen iplik gibi ince bir tel vardır. Elektrik akımı geçince bu tel ısınır, önce kızarır, sonra beyazlaşır ve etrafım aydınlatmaya başlar.

İçinde kömürden, ince bir tel bulunan ilk ampulü 1878’de Edison keşfetmiştir. Bu ampulün İçindeki İnce tel, akkor haline gelinceye kadar ısınıp etrafa ışık veriyordu. Bugünkü ampullerde kullanılan ince tel  2500, hatta 3000 derecelik sıcaklığa dayanabilirler tungsten adlı madenden yapılmıştır. Ama’ bu tel havanın oksijeniyle temas ederse bir anda yanıverir. Buna engel olmak İçin iki usul uygulanır: Ya ampulün İçinin havası boşaltılır ya da içi sıvı havanın damıtılmasıyla elde edilen azot gibi yanmaya engel olan bir gazla doldurulur.

[genisacistanbul]

Viyana Kuşatmasından Kayıtlarda Olan Üç Gün

4 Ağustos Çarşamba

Bu gün Kırşehir Alaybeyi şehit oldu. Yerine büyük tımar sahibi İskender tayin edilip Sadrazamın huzurunda hilat giydirildi. İkindiye doğru gâvurlar Samsuncu kolunda iki lağım patlattılar. Allahın yardımıyla sadece beş on istihkâm askeri yaralandı. Başka kimseye önemli bir zarar vermedi. Lağım yine geri tepmişti.

Bir kalpazan yakalanıp iki yüz sopa vuruldu. İki tutsak getirildi. Biri düşman ordusundandı. Ötekisi açık arazide yakalanmıştı. İşe yarayacak hiç bir ifade veremediler. Serçeşmeye teslim edildiler. Geceleyin el humbaralarıyla tasvir edilemeyecek derecede şiddetli bir savaşa tutuşuldu.

Her şeye kadir Allaha hamd olsun ki, bizimkiler durmadan daha fazla toprak ele geçiriyorlar. Hem de öyle adım adım değil, kulaç kulaç, Gâvurlar artık nasıl bir felâketle karşı karşıyla geldiklerini anlamış bulunuyorlar. Onun için de bütün güçleriyle kendilerini savunuyorlar.

5 Ağustos Perşembe

Tatar Hanının oğlu, Macar kiralına varmak üzere yürüyüşteyken Pressburglu iki gâvuru tutsak almış. Bu tutsaklar bugün getirilip Sadrazamın huzuruna çıkarıldılar.

Geceleyin hem Zağarcı kolunda hem de Samsuncu kolunda şarampollerin metris kenarına kadar olan kısmı ele geçirildi. Bu sırada havaya savrulmuş olan topraklar metrislerin içine doldu. Bu sayede düşmana taş fırlatmak imkânı hasıl oldu. Hak Teala bizlere şu kaleyi tezelden fethetmeyi nasip etsin!

Sadrazam kuşluk vakti sol kanattaki Ahmed Paşa tabyasına, oradan yeniçeri ağasının tabyasına, arkasından kul kethüdasının tabyasına gitti. Burada bir süre kalıp savaşın gelişmesiyle ilgili çeşitli soruları cevaplandırdıktan sonra yeni tabyasına gitti. Öğle namazını orda kıldı ve sonra ön saflardaki tabyasına vardı. Tabyadan kethüdası Gürcü Ali Ağa’yı adadaki metrisleri denetlemeye yolladı.

Şimdiye kadar hazırlanan galeriler işe yarar görülmediğinden bugün öğleden sonra Rumeli koluna yeni bir galeriye başlamaları emredildi. Bununla mutlaka hendeklere ulaşılması öngörülmekteydi.

İkindi üzeri, gâvurlar, Zağarcı kolunda küçük bir lâğım patlattılar. Her şeye gücü yeten Allaha şükürler olsun ki, bu da geri teperek İslâm askerinden kimseye bir zarar vermedi.

Bu gece Zağarcı kolunda tüfek ve el humbarasıyla zorlu savaş olup şafak sökümüne kadar sürdü.

6 Ağustos Cuma

Viyana kalesine on saat uzaklıkta Avusturya ülkesine giden yol üzerinde iki dağ arasında bulunan çok iyi talikim edilmiş Schottwien palankası ile Viyana kalesine yedi saat uzaklıkta etrafı surlar ve hendeklerle çevrili Ebenfurt şehri hâlâ boyun eğmemiş olduğundan, bunlar için aman kâğıdı hazırlatılmış; sekban bölük başılarından yanına birkaç adam ve kılavuz katılarak gönderilmişti. Kendisine verilen buyrukta “Eğer boyun eğerlerse ne iyi, eğmezlerse o zaman da zorla eğdirilir denilmekteydi. Bugün her iki şehirden elçiler gelip boyun eğdikleri haberini getirdiler. Bunun üzerine muhafız olarak birer çavuş görevlendirilip yola çıkarıldı.

Karşı yakada bulunan Eflak ve Buğdan askerine Hızır Paşa ile Haznedar Haşan Paşa’nın bölgelerinde birer köprü kurmaları emredildi. Allah kendilerini başarıya eriştirsin.

Kethüda Sarhoş Ahmed Paşa’nın durduğu bölgede birkaç gâvur şarap almak için kaleden çıkmaya yeltendiler. Paşa’nın askerleri bunlarla kılıç döğüşüne tutuşup üç tutsakla iki kelle ele geçirdiler. Hepsi Sadrazama getirildi. İki tutsak kılıçtan geçirildi. Üçüncüsü alıkonuldu. Getirenlere hilat giydirildi. Tutsakların verdiği bilgiye göre, kalede yüz dirhem ekmek on-beş akça ve yarım okka et yirmi akçaymış. Her tarafta şaşkınlık hüküm sürüyormuş. Savaş birliklerinin kumandanı olan General Serenyiv de bir okla vurulup ölmüş.

Nâdasdy’den hediye olarak erzak geldi. Getirenlere Sadrazamın huzurunda orta dereceden iki ve bir küçük hilat giydirildi.

Ahmed Paşa ve Ömer Paşa kolundan iki kelle gönderildi. Getirenler bahşiş aldılar. Bugün Erdel Kıralı Apafy Mihâly’yi orduya katılmağa davet için gönderilmiş bulunan Recep Ağa geldi. Kendisiyle birlikte gelen Kralın ulağı bir mektup getirdi.. Mektupta Kralın emre uyup hareket ettiği ve Budun altından Tuna’yı aşmak niyetinde olduğu yazılıydı.

Bir tutsak daha getirildi ve Serçeşmeye teslim edildi.

[genisacistanbul]

Suna Kan, Mahalia Jackson ve Şalyapin Kimdir?

Feodor Ivanoviç Şalyapin

Rus şarkıcısı ve sahne sanatçısı, 1873’te Kazan’da (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) doğdu, 1938’de Paris’te öldü.

Güçlü bas bir sesi vardı. Şalyapin, bas sesi ve müzik kabiliyeti sayesinde dünya çapında ün yapmış bir opera şarkıcısıdır. Onun böyle bir üne kavuşabileceği hiç tahmin edilmiyordu: Çünkü yoksul bir köylü ailesinin oğlu olan küçük Feodor hiç okula gitmemişti. Kendi kendini yetiştiren sanatçı, Mussorgskiy’nin. Boris Godunov operasında müstebit Rus çarı Boris Godunov’u başarıyla canlandırmış ve bu sayede büyük üne kavuşmuştur. Boris Godunov, üvey kardeşi Dlmitri’yi öldürttükten sonra, ortaya çıkan ve kendisinin Dimitri olduğunu iddia eden bir sahtekârla ve bütün bir Rus halkı ile mücadele etmek zorunda kalan bir Rus-çarıdır. Şalyapin bu trajik rolü yorumlamadaki ustalığı ile gerçek bir deha olduğunu ispatlamıştır. Şalyapin’in etkisi altında kalan Massenet ve Ravel, Şalyapin için bir opera ve birçok melodi bestelemişlerdir.

Mahalia Jackson

Amerikalı kadın şarkıcı, 1911’de New Orleans’da (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu, 1972’de New York’ta öldü.

Dini şarkıların ve kilise İlâhilerinin ünlü yorumlayıcısı. Amerlka’lı zenci şarkıcıların çoğu, splritual adı verilen ve caz müziği ritminde söylenen İlâhileri yorumlamakta ün kazanmışlardır. Bu şarkıcılardan biri de Mahalla Jackson’dır. 16 yaşında ailesi İle beraber Chicago’ya göç eden Jackaon, İlk müzik derslerini kilise korosundan almıştır. Şarkıcı birçok ses sanatçısında olmayan çok gür ve kuvvetli bir sese sahipti. Sesini idare etmesini gayet İyi bilir, eşsiz bir şevk ve ustalıkla, duyarak şarkı söylerdi. Hep dinî müzikle uğraşan şarkıcı, hayatının sonuna kadar hiç sahneye çıkmamış, yalnız kiliselerde spiritual söylemiş, zaman zaman hayır kurumlan yararına konserler vermiştir. Doldurduğu plaklarla ancak 1949’da otuz sekiz yaşında üne kavuşan müzik dünyasının bu dev şarkıcısı, uzun süredir şikâyetçi olduğu kalp yetersizliğinden öldü.

Suna Kan

Türk kemancısıdır. 1936’da Adana’da doğdu. Türkiye’de ve yabancı ülkelerde verdiği başarılı konserlerle uluslararası bir ün kazandı. Suna Kan küçük yaşta keman çalmaya başladı. Ankara’da Walter Gerhardt, Gilbert Back, izzet Albayrak ve Lico Amaran ders aldı, ilk konserini dokuz yaşında verdi. 1948’de çıkarılan bir kanunla (idil Biret-Suna Kan kanunu) Fransa’ya gönderildi. Gabriel Boruillo’nun yanında keman eğitimini ilerletti. 1952’de Paris Konservatuvarım bitirdi. Cenevre yarışmasında (1954) 1. madalyayı, Viotti yarışmasında (1954) 1. ödülü, Münih yarışmasında (1956) 2. ödülü, Marguerite Long Jacques Thibaud yarışmasında (1957) 5. ödülü kazandı. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasına solist olarak tayin edilen sanatçı, Türk bestecilerinin eserlerini de değerlendirmiştir. Suna Kan’ın tanınmış orkestralar eşliğinde, başarı kazanan konserler verdiği yabancı keler arasında şunlar vardır: Fransa, İtalya, İsviçre, Norveç, Belçika, Rusya, Pakistan.

[genisacistanbul]

John Kay, Oberkampf ve Oehmichen’in Hayatı

John Kay

İngiliz mucidi ve dokumacısı, 1704’te Walmersley’de (Büyük Britanya) doğdu, 1764’te Fransa’da öldü.

Kay mekiğini ve otomatik dokuma tezgâhını icat etti. XVIII.        yüzyıl başlarına kadar dokumacılar Leonardo da Vinci tarafından icat edilmiş olan el mekiğini kullanıyorlardı. Şimşir ağacından küçük bir iğ olan bu mekik, biçim bakımından bir gemiyi andırıyordu. Bunun içinde, bir masuraya sarılmış iplik bulunuyordu. Dokuma işçisi, açılan zincirleme iplikler arasına mekiği elle atıyor, sonra öbür eliyle alıp tekrar atıyordu. Tabiî, bu iş elle yapıldığı için vakit alıyordu. Kay’ln 1733 yılında icat ettiği mekanik mekik ise bir yuva tarafından idare ediliyor, daha hızlı çalışıyordu. Böylece dokumacının iki kol açıklığından daha geniş kumaş şeritleri dokumaya imkân veriyordu. Kay mekiğ» ismini alan bu âlet o kadar hızlı hareket ediyordu ki iplikhaneler ihtiyacı karşılayamaz hâle düşmüşlerdi. Bu sebeple Arkwright de bir büküm tezgâhı icat etti.

Oberkampf

Crlstophe Philippe Oberkampf Fransız sanayicisi ve mucidi, 1738’de Weissenbach’da (Almanya) doğdu, 1815’te Jouyen Josas’da (Fransa) öldü.

Avrupa’da ilk defa basma kumaş fabrikasını kurdu. Dokuma kumaşların nitelikleri, kumaşın yapıldığı elyafa, boyaya, dokumanın çeşidine göre değişir. Ancak, kâğıt üzerine olduğu gibi dokuma kumaşlar üzerine de baskı yapılır. Üzerlerine bu şekilde baskı yapılmış kumaşların en ünlüleri, ingilizlerin Hindistan’dan getirdikleri Hint kumaşlarıdır. Oberkampf kumaşa, üstüne boya sürül-müştbir merdane yardımıyla veya üzeri ItlnayİB oyulmuş büyük bakır levhalar aracılığıyla baskı yapmayı düşündü. 1757 yılında, Paris’in güneyindeki Jouy en Josas’da küçük bir fabrika kurdu. Jouy bezi o zamandan bu yana, dünya ölçüsünde ün kazandı. Bu başarısı üzerine Oberkampf, 1787 yılında Fransa kralı Louis XVi’dan soylu kişi olduğunu belirten bir belge aldı. 1806 yılında da Napoléon Bonaparte ona Légion d’honneur nişanını verdi.

Oehmichen

Fransız mühendisi,  1884’te Châlonssur Marne’da (Fransa) doğdu, 1955’te Paris’te öldü. Helikopterin ve düşey uçuşun öncüsü. Oehmichen, öğrenimini büyük başarıyla tamamladıktan sonra toplar ve tanklar Özerinde çalıştı. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra kendini, düŞey uçuş yapabilecek bir aracı gerçekleştirmeye verdi. Uzun süreden beri üzerinde çalışılmış olmasına rağmen helikopterin İlk tipleriyle Birinci Dünya Savaşı’na kadar tatmin edici denemeler yapılamamıştı. £tienne Oemichen, 1923 yılında, bir helikopterle 10 dakika kadar havada kalmayı başaran öncülerden biridir. Fransız mühendisi, bu uçuşu gerçekleştiren helikopterini Peugeot fabrikasında bulduğu, işe yaramaz diye bir kenara atılmış malzemelerden yararlanarak kendisi yapmıştı. 1924 yılında havacı, Doubs bölgesindeki Ar-bouans’da, bir kilometrelik bir kapalı dolaşımla ilk turunu yaptı. Oehmichen‘in mezarı, bu başarılı uçuşu yaptığı yerdedir.

[genisacistanbul]

Yumurta, Göçler, Makak ve Goril Analizleri

Yumurta

Tohumun yeni bir bitkiye hayat vermesi gibi tavuk yumurtası da yeni bir tavuğa, yâni civcive nayat verir. Civciv önceleri yumurtanın içindeki beslenir, yeteri kadar kuvvetlenince de kabuğunu kırar, dışarı çıkar.

Yumurta yalnız kuşlarda değil, balıklarda, kabuklularda, kurbağalarda ve yılanlarda yeni yeni kuşların, balıkların, ıstakozların, kurbağaların ve yılanların hayat bulmasını sağlar. Oğulcuğun gelişmesi İçin gerekil her çeşit besin maddesini İhtiva eden yumurtanın küçücük hacmine rağmen çok büyük bir besin değeri vardır Yumurta taze olarak yendiği gibi özel usullerle bozulmadan saklanabilecek hâle getirildikten sonra da yenir. Çok makbul bir çerez olan havyar, aslında Mersin balıklarının yumurtalarından elde edilir.

Göçler

Bazı kuşlar bütün bir yıl boyunca aynı yerde yaşamazlar. İklim değiştiği, ya da besin maddeleri yetersizleşmeye başladığı zaman bulundukları yerden ayrılırlar. Ama mevsim düzelince uzun bir yolculuktan sonra yine oraya dönerler.

Göçler, çeşitli hayvan topluluklarının kendileri ve gelecekteki yavruları için yeterli besin maddesi aramak amacıyla yaptıkları mevsimlik yer değiştirmeleridir. Kuşların, balıkların ve böceklerin arasında göçmen olanları pek çoktur. Bunların arasında en uzun göç rekoru. 20.000 kilometreden fazla bir mesafe kat ederek Arktika’dan Antarktika’ya uçan bir çeşit deniz kırlangıcındadır. Nehirlerin kaynaklarına yakın yerlerde doğan som balıkları da beslenmek için kilometrelerce yol kat ederek denize çıkarlar, sonra yeniden çiftleşmek ve çoğalmak için geriye dönerler.

Makak

Bu küçük Asya maymunu öylesine canlı, öylesine akıllıdır ki Amerikalı bilginler 1959’da Jüpiter füzesinde astronotluk yapıp yeryüzünden 450 kilometre uzakta uçabilmesi için makakları seçmişlerdir.

Makaklar, bütün öteki maymunların arasında hâl ve hareket bakımından İnsanlara en yakın olanıdır. Rhesua maymunu cinsinden İki makak olan Able İle Baker uçuş boyunca kendi kendilerine beklenecek ve gerektiği zaman bazı Ketlerin kollarını çekip işletebilecek şekilde Amerikalı uzay bilginlerince terbiye edilmişlerdi. Bu İki makak, bazı ışıklı ya da sesli İşaretleri görüp ya da işitince kendiliklerinden harekete geçip öğretilenleri yapabiliyorlardı. Baker adlı makakın hayatta kalmasına karşılık, Able yere inişinden ki gün sonra ölerek feza yarışsın ilk kurbanı oldu.

Goril

Goril Afrika maymunlarının en büyüğü, en irisi, en korkuncudur. Bazılarının boyu 2 metreye, ağırlıkları da 250 kiloya yaklaşır. Besinini bitkilerden alan bu dev yaratık, yırtıcı ve kan dökücü insanların yaklaştığını görünce kaçarak oradan uzaklaşır.

Oev gibi cüssesinden ötürü goril, kuvvetin ve cesaretin timsali olarak gösterilir. Meseli sinemada “King-Korvg” adlı bir gorilin kahramanı olduğu bir film serisi yapılmıştı. Ustalıkla başarılan çeşitli film filelerinin yardımıyla İnsanlar, araçlar, evler, bu korkunç gorilin yanında birer çocuk oyuncağı gibi kalıyordu. Aslında goril, şempanze ve makak gibi küçük maymunlardan daha az akıllıdır ve daha zor terbiye edilir. Bu arada bazı önemli kişileri korumakla görevli güçlü-kuvvetli ve silâhlı muhafızlara da “goril” denir.

[genisacistanbul]

İnsan Sever Ünlü Akademisyenler

Valentin Haüy

Fransız eğitimcisi ve insan severi. 1745’te Saint-Just-en-Chaussée (Fransa) doğdu, 1822’de Paris’te öldü.

Körler için kabartma harfler icad etti. Sağır dilsizler gibi körler de, içinde bulundukları acıklı durumdan ancak uzman eğitimciler yardımıyla kurtulmaya çalışmak zorundaydılar. Epée Rahibi Charles Michel sağır ve dilsizlerden yardımını esirgememiş. Eğitimci Valentin Haüy İse kendini I körlerle ilgilenmeye adamıştır. Paris’te 1784 yılında Genç Körler Enstitüsü’nü kuran n Valentin Haüy ayrıca körlerin okumasını sağlayacak kabartma harfleri icat etmiştir. H Daha sonra da Essai sur l’Éducation des Aveugles (Körlerin Eğitimi Üstüne Deneme) adlı bir eser yazmış ve bunu öğrencilerine bastırmıştır. Bu insanseverin ayrıca Rusya ve Prusya’da da Fransa’dakine benzeyen birçok körler enstitüsünün kurulmasında hizmetleri geçmiştir. Daha sonra körlerin okuma ve yazma metotlarını kör Mucit Braille geliştirmiştir.

Horace Wells

Amerikalı diş hekimi.1815’te Hartford’da (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu, 1848-de New York’ta öldü.

Cerrahî anestezi tekniğini icat etti. Bir diş hekiminin çalışmasını engelleyen en büyük zorluk, hastasının acı çekmesidir. Eskiden hekim geçinen bazı kimseler, hastanın çürük dişini çekmeden Önce onu bir süre eğlendirmeye çalışır, sonra da dişini birdenbire çekiverirlerdi. 1844 yılıydı. Wells bir gün tiyatroya gitmişti. Sahnede azot protoksit’ten başka şey olmayan bir gazın güldürücü niteliklerini göstermek amacıyla gülünç bir gösteri düzenlenmişti. Orada bulunan bir dostu, bu gazı teneffüs etmiş ve kahkahalarla gülmeye başlamıştı. O kadar kİ gülerken etraftaki mobilyalara çarparak yaralanmış yine de gülmesi kesilmemişti.

Bunu gören Wells, hemen ertesi gün bir miktar azot protoksit koklayıp dişini çektirmek üzere doğruca bir dişçiye koştu. Wells ameliyat sırasında en ufak bir acı bile duymadığını fark etti. Böylece de cerrahî anestezi doğmuş oldu.

Elene Theophile Hyacinthe Laennec

Fransız hekimi,1781’de Quimper’de (Fransa) doğdu, 1826’da Douamenez’de (Fransa) öldü.

Stetoskopla vücudu dinleme usulünü keşfetti. Günümüzün doktoru hastasının vücudunu, özellikle ciğerlerini önce stetoskop denen âletiyle dinler. Biçimi bugün il|j şeklinden çok farklı olan bu âlet, ilk defa Laennec tarafından bir rastlantı sonucu icadedilmiştir. Doktor günün birinde kulağını uzun bir kalasa dayamış çocuklarla oynarken, kalasın öbür ucunun bir toplu iğneyle kazındığını fark etmişti; hatta bu hafif gürültü ona çok net ve çok kuvvetliymiş gibi geldi. Hasta haneye dönünce bir defteri rulo yaparak İyice sıkıştırıp bir silindir hâline getirdi. Silindirin bir ucuna kendi kulağını yaklaştırıp öteki ucunu da bir hastasının vücuduna dayayarak onun kalbini ve ciğerlerini dinledi; işte o zaman Laennec, organizmanın çıkardığı sesleri rahatlıkla duyduğunu fark etti. 1815 yılından itibaren de İlk tahta stetos-koplar kullanılmaya başlandı.

[genisacistanbul]

İlkleri Gerçekleştiren Kişilerle Kısa Bir Sunuş

La Condamine

Charles-Marie de la Condamine, Fransız coğrafyacısı ve botanikçisi, 1701’de Paris’te doğdu. 1774’te aynı yerde öldü.

Fransa’ya ilk kauçuk örneklerini getirdi. La Condamine, Yer meridyeninin bir derecesinin uzunluğunu ölçmek üzere Amerika’ya gönderilmişti. On yıl süren bir ayrılıktan sonra yurduna döndüğünde coğrafyacının Amerika’dan getirdikleri arasında “cahutchu” (kauçuk) dediği garip bir madde vardı. Amerika yerlileri, kauçuk ağacının besisuyundan elde ettikleri bu maddeden yumuşak toplar, su geçirmeyen çizmeler, sıkılınca içi boşalan, şırıngaya benzer, ilginç esnek şişeler ve daha birçok eşya yapıyorlardı! Bu şırınga ağacı Avrupalı bilginleri şaşkına çevirmişti. Bilginler o tarihlerde bu acayip nesneden bugün olduğu gibi büyük ölçüde yararlanılabileceğini akıllarının ucundan bile geçiremezlerdi. Günümüzde hâlâ, Amazon bölgesinde seringueiros denilen işçiler, kauçuk ağaçlarının gövdelerinden sızan süte benzer lateksi büyük bir özenle kaplara toplarlar.

Raleigh

Sir Walter Raleigh. İngiliz devlet adamı ve gemicisi, 1552’ye doğru Hayes’da (Büyük Britanya) doğdu, 1618’de Londra’da öldü. Avrupa’ya pipo içme alışkanlığını getirdi.

İngiltere kraliçesi Elizabeth’in bir numaralı gözdesi olan Sir Walter Raleigh, Kuzey Amerika’ya birçok yolculuk yapmıştı. Bu geziler sırasında Amerika’nın Atlas Okyanusu kıyılarını keşfeden gemici. Virginia kolonisini kurdu. Sir Waiter Raleigh, oralardan dönüşünde İngilizlerin o zamana kadar tanımadıkları değişik bitkileri de ülkesine getirmişti. Bunlar arasında patates ile Kuzey Amerika yerlilerinin bir pipo içine koyup tüttürdükleri sarı tütün de vardı. Londra’da bir akşam Raleigh’in oda hizmetçisi, efendisinin ağzından, burnundan dumanlar çıktığını görünce büyük bir korkuya kapıldı. Telâştan eli ayağı birbirine dolaştı ve ateşi söndürebilmek için çok sevdiği efendisinin yüzüne bir bardak birayı boca etmekten daha iyi bir çare bulamadı. Bu olaydan kısa bir süre sonra da pek çok Londra’lı Hanım ve bey pipo İçmeye başladı.

 Ahmet Vefik Paşa

Türk yazarı ve devlet adamı, 1823’te doğdu, 1890’da İstanbul’da öldü. Tanzimat devrinde milliyetçilik ve Türkçülük akımlarının öncüsüdür. İlk defa Türkçeyi Osmanlıcadan ayrı bir dil olarak ele aldı.

1834’te babası Ruhiddin Efendiyle Paris’e giden Ahmet Vefik, öğrenimini orada tamamlamıştı. Yurda döndükten sonra valilik, sadrazamlık gibi önemli görevlerde bulundu. Boş zamanlarını edebiyata ve bilimsel çalışmalara ayıran Paşa, Arapça, Farsça, Fransızca ve İtalyancayı gayet iyi bilirdi. Ayrıca İngilizce, Rusça ve Almancayı da öğrenmişti. Bursa valisiyken Tanzimat tiyatrosunu himâye etmiş ve bu suretle ülkemizde tiyatronun gelişmesine katkıda bulunmuştur. Türk dili üzerinde incelemeler yapan Ahmet Vefik Paşa «Lehçe-i Osman!» adlı iki bölümlük bir lügat hazırlamıştır. Bu eserin birinci bölümünde Türkçe kelimeler, İkincisinde de Osmanlıcada kullanılan Arapça ve Farsça sözcükler yer alır. Moliere’in birçok piyesini dilimize çeviren Ahmet Vefik Paşa, bizde ilk uyarlamayı yapan yazardır.

[genisacistanbul]

Hayata Kolaylık Sağlayan Mucitlerin En Değerlileri

Eukleldes veya Öklid

Eski yunan matematikçisi, M. Ö. III. yüzyılda yaşadı. Euklaides, matematik eserlerinin İlk büyük yazarıdır. Geometri öğretiminin temel ilkelerini kapsayan «Elemanlar» İsimli kitabı, yirmi cildi bulur. Bu eserin kesinliği ve açıklığı çağımızda da henüz aşılamamıştır. Eserinin başında, Eukleldes, tariflere ve aralarında meşhur postulatının da bulunduğu kavramlara yer verir. Eukleldes, Mısır’da İskenderiye’de öğretmendi ve eski çağın en tanınmış okullarından birinde mateme, tik dersi veriyordu. Bu matematik bilgini, geometriyi gerçek bir bilim haline getirmiş açık tarifler ve ispat edilen teoremler yaratmıştır. Bu çalışmaları sırasında Mısır’lı inşaatçıların, sadece uygulamaya dayanan bilgilerini ele almış, bunlardan yararlan, mıştır. O devirden beri başka geometri okulları da kurulmuş, fakat hiçbiri, bütün dünyada kendini kabul ettiren Eukleldes’ln geometrisinin yerini alamamıştır.

Arkhimedes

Yunanlı bilgin, M. ö. 287’de Syrakusai’de (İtalya) doğdu, M. ö. 212’de aynı yerde öldürüldü.

Dâhi mucit ve fizik biliminin babası, insanlık, Arkhimedes’e matematik ve fizikle İlgili birçok buluşu borçludur. Bu buluşların en önemlilerini şöyle sıralayabiliriz: Bilgin, önce daire çevresinin, çapına oranını buldu. Yunan sayı sistemini geliştirdi. Mekanikte büyük iş kolaylığı sağlayan sonsuz vidayı, dişli çarkı, hareketli makarayı, palangayı icat etti. Dünyayı yerinden oynatmak için bir dayanak noktasının yetecçğlni İddia ederek kaldıraç teorisini ortaya koydu. «Bir sıvıya daldırılan cisim, taşırdığı sıvının ağırlığı kadarını ağırlığından kaybeder» şeklindeki ünlü prensibi buldu. Bugün yüksek matematikte temel prensiplerden biri olan «integral hesabı» na yol açan geometri incelemeleri yaptı. Euk-leides’in bu dâhi öğrencisi, Syrakusai’nin zaptı sırasında bir geometri probleminin çözümüne dalmışken kendisini tanımayan Roma’lı bir asker tarafından öldürüldü.

Ptolemaios

Claudius Ptolemaios; Batlamyus da denir. Eski Yunanlı coğrafya, astronomi ve matematik bilgini. 90 yılına doğru Ptolemais’te (Mısır) doğdu, 168 yılına doğru Kanop’ta (Mısır) öldü.

Eski çağ dünyasının ilk büyük haritasını çizdi. Ptolemaios’un bütün hayatı boyunca İskenderiye’de yaşadığı sanılmaktadır. Eserleri, astronomi, matematik, kronoloji, optik ve coğrafya gibi çok çeşitli dalları kapsar. Ptolemalos’un ünlü Coğrafya’sı, on beş yüzyıl boyunca en güvenilir ve en mükemmel eser olarak kabul edilmiştir. XVI. yüzyılda da birçok defa basılmıştır. Ptolemaios, bu eserde, eski çağın bjlgin ve gezginlerinden öğrendiği bütün bilgileri ortaya koymuştu. Bu arada, özellikle enlem ve boylamları tespit etmeye yarayan çizgileri bulan Hipparkhos isimli astronomdan yararlanmıştı. Ptolemaios’un haritasındaki dünya, Asya ve Afrika’nın bir kısmını kapsıyordu. Bilgin, soğuk denizlerle çevrili, Britanya adalarının varlığını biliyordu. Fakat denizcilerin çok daha kuzeyde gördüklerini söyledikleri, buzlarla kaplı bir denize haritasında yer vermeyi kabul etmemiştir.

[genisacistanbul]

İcat Çıkaran Rahatsız İnsanlar

André – Jacques Garnerin

Fransız havacısı ve mucidi, 1769’da Paris’te doğdu, 1823’te aynı yerde öldü. Kendi icadı bir paraşütle ilk olarak çeşitli yüksekliklerden atlamayı başardı.

Garnerin, çok genç yaşta havacılığa heves etti, ilk uçuşunu yirmi bir yaşında, kendi yaptığı Montgolfier tipi bir balonla gerçekleştirdi. Yirmi beş yaşında ordu siyasî komiseri oldu, sonra da hapsedildi. Bunun üzerine Magdeburg kalesinin bir kulesinden çok İlkel bir paraşütle atlayıp kaçmaya çalıştı. 22 Ekim 1797’de, balonundan 1 000 m yükseklikte ayrılarak, paraşütle Paris’teki Morceau parkına İndi. Bir balonun zarfına tutturulmuş olan paraşüt, bir de balon sepeti taşımaktaydı. Garnerin istediği yüksekliğe ulaşınca, paraşütü tutan ipi kestü Paraşüt açıldı ve salına salına inişe geçti. Bu gösteriyi aşağıda büyük bir seyirci kitlesi şaşkınlık ve heyecan içinde izliyordu. Mucidin paraşütü çok geçmeden yavaşça yere kondu. Daha sonra Garnerin, Avrupa’da balonla birçok hava yolculuğu yaptı.

Roland Garros

Fransız havacısı ve pilotu, 1888’de Saint-Denis’de (Reunion) doğdu, 1918’de Vouzier’de (Fransa) öldü. İlk defa uçakla Akdeniz’i geçmeyi başardı.

Paris’teki Roland Garros stadının dünya tenisinde önemli bir yeri olduğu İçin çok kimse Roland Garros‘nun bu sporla ilgilendiğini ve bu alanda ün yaptığını sanır. Oysa Garros, havacılığın kahramanlarından biridir. 1911’den itibaren uçuşlara başlayan pilot, 1913 yılının 23 Eylül günü tek başına Akdeniz üzerinde sekiz saate yakın bir süre uçmuştur. Garros‘nun, Salnt Raphaöl’den başlayan yolculuğu Tunus’un Bizerte limanında son bulmuştur. O sıralarda 720 metrelik denizaşırı bir mesafeyi hiç yere inmeden kat etmek büyük cesaret meselesiydi. Bu uçuşuyla üne kavuşan Roland Garros. Birinci Dünya Savaşı sırasında Yüzbaşı Guynemer’in filosundan bir askerî uçağı kullanarak cesaret ve hünerini bir kere daha göstermiştir. Pervane arasından ateş etmek de Garros’nun buluşudur. Havacı 1918’de, bir hava çarpışmasında ölmüştür.

Charles Lindbergh

Amerikan havacısı. 1003‘de Dotroit’te (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu. Atlas Okyanusunu hiçbir yere uğramadan, doğu-batı doğrultusunda ilk defa geçmeyi başardı.

1927’de, uçsuz bucaksız Atlas Okyanusu üstünde tek başına uçmak, çok cesaret İsteyen bir serüvendi. Lindbergh‘in Spirit of Saint Louis adlı tek kanatlı uçağı günümüzdeki okyanuslar aşan modern Jet uçaklarının yanında pek küçük kalırdı. Bununla birlikte genç havacı İdare mekanizması çok İlkel olan uçağıyla gecenin karanlığında ve rüzgârlarla boğuşarak, imkânsız gibi görünen bir yolculuğu gerçekleştirmeyi başarmıştır. 1972 yılının 20 Mayıs’ında Türkiye saatiyle 14,50’de New York’tan yola çıkan Lindbergh, 21 Mayıs’ta Türkiye saatiyle 00,20’de 5800 kilometrelik bir mesafeyi aştıktan sonra Parla yakınlarındaki Bourget’ye İndi. Burada büyük ilgi ve heyecanla karşılanan Charles Lindbergh, halktan çok yakınlık gördü ve yıllarca sürecek bir üne kavuştu. Ama bu gökler fatihi de bunu fazlasıyla hakketmişti.

[genisacistanbul]

Fevzi Çakmak, Charles Andre, Churchill

Mareşal Fevzi Çakmak

Türk mareşali, 1876’da İstanbul’da doğdu, 1950’de aynı yerde öldü.

Kurtuluş Savaşında ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş devresinde büyük hizmetleri oldu. Fevzi Çakmak, 1898’de Harbiye’den kurmay yüzbaşı olarak çıktıktan sonra orduda çeşitli görevlerde bulundu. 1914’de generalliğe yükseldi. Çanakkale’de, Kafkasya’da ve Suriye’de savaşa katıldı. Birinci Dünya Savaşından sonra İstanbul’da Genel Kurmay Başkanı ve Millî Savunma Bakanı İken Anadolu’ya silâh ve malzeme gönderdi. Damat Ferit Hükümetinin kurulmasından önce bakanlıktan ayrılarak 1920’de Anadolu’ya geçti. Ulusal görevin artık Anadolu’da yapılacağı kanısındaydı. 1921’de Kurtuluş Orduları Genel Kurmay Başkanı oldu. Büyük Millet Meclisi onu başarılarından dolayı Sakarya Meydan Savaşı’ndan sonra Mareşalliğe yükseltti. 1944’e kadar Genel Kurmay Başkanlığı yaptı ve yaş haddinden emekliye ayrıldı. Fevzi Çakmak daima, milletin ve ordunun sevip saydığı bir insan olarak kaldı.

Charles, Andre

Charles, Andre, Joseph, Marie de Gaulle, Fransız generali ve devlet adamı, 1890’da Lille’de (Fransa) doğdu, 1970’te Colombey’de (Fransa) öldü.

İkinci Dünya Savaşı’nda, Fransa’nın kurtarıcısı oldu. Hitler’in orduları tarafından işgal edilen Fransa, 18 Haziran 1940’da savaşı bırakmıştı. Londra’da, İngiliz radyosu mikrofonunda, o güne kadar hemen hemen tanınmamış bir general, bütün fransızları kendisine katılmaya, mücadeleye devam etmeye ve Müttefiklerin zafer gününde hazır bulunmaya çağırdı. Çok geçmeden imparatorluk savunma konseyini kurdu. Hür Fransız kuvvetleri); Churchill’in harekete geçirdiği ingilizlerin, Rusların ve nihayet Fransa’da da Dâhilî Fransız Kuvvetleri (F.F.I.), işgal kuvvetlerine karşı direnişe geçti. 26 Ağustos 1944 günü, özgürlüğüne kavuşan Paris’te, halkın alkışlara boğduğu General De Gaulle, zaferinin tadını çıkarıyordu. Daha sonra Fransa Cumhuriyetini yeniden kurdu ve ülkeyi başarıyla yönetti; bu arada iki defa Cumhurbaşkanı seçildi.

Churchill

Sir Winston Leonard Spencer veya Winston Churchill. İngiliz devlet adamı, yazan ve ressamı, 1874’te Blenheim Palace’ta (Büyük Britanya) doğdu, 1965’te Londra’da öldü.

Çağdaş tarihin ünlü kişisi, Marlborough dükleri Spencer’ierin soyundan gelen Winston Churchill, siyaset hayatında çarçabuk parladı. 1900’de Muhafazakâr Parti’den milletvekili seçildi, fakat sonra Liberallere katıldı. 1917’de bakan, 1940’ta başbakan oldu. İkinci Dünya Savaşında gösterdiği çelik irade, ona «ihtiyar Aslan» lâkabını kazandırdı. Beş yıl süren kahramanca savaş ve direnişte, Chürchill’in büyük çabası İngiltere’yi zafere ulaştırdı. 1940’dan itibaren İhtiyar Aslan, İngiliz halkına sadece kan, eziyet, ter göz yaşları vaad etmişti. Kendine ve milletine güvenen Churchill, her yerde yurttaşlarını teşvik ediyor ve purosu hep dudaklarında, elini kaldırarak işaret ve orta parmaklarıyla vaad ettiği zaferi belirten V harfini gösteriyordu. 1945’te seçimleri kaybeden Churchill, Nato ve Avrupa Konseyinin kurulması fikirlerini ortaya atmıştır.

[genisacistanbul]

Adını Duymadığınız Zamanında Ün Kazanmış Sanatçılar

Demosthenes

Yunanlı hatip ve siyaset adamı, M.Ö. 384’de Atina’da (Yunanistan) doğdu, M.Ö. 322’de Kalaureia adasında (Yunanistan) öldü.

Etkileyici ve güzel konuşmasıyla ün yaptı. Eski Çağın en büyük hatibi sayılan Demosthenes. Atina’da toplanan meclislerde sık sık söz alarak Atina’lıları Makedonya kralı Philippos’a karşı kışkırtmaya çalışırdı. Onun bu amaçla hazırlayıp verdiği söylevler Philippikoi adını taşır ve çok ünlüdür. Söz söyleme sanatında bu eşine az rastlanır ustalığa erişebilmek için büyük hatip, gençliğinde yıllarca, kalabalık karşısında rahatlıkla konuşabilene denemeleri yapmış, sabırla çalışmıştır. Hastalıklı bir çocukluk devresi geçirmiş olan Demosthenes söylentiye göre kekemeydi. Ama o, bu kusurunu giderebilmek için ağzına çakıl taşları koyup sahilde dalgaların gürültüsünü bastıracak kadar yüksek sesle mısralar okur, ayrıca nefesini kuvvetlendirmek için de hem koşar, hem de kendi kendine söylevler verirmiş.

Phidias

Eski Yunan sanatçısı ve heykeltıraşı, M.Ö. 490 ile 431 yılları arasında yaşadı. Dünyanm en ünlü heykeltraşlarından biri. Parthenon tapınağının frizlerini o yapmıştır.

Phidias’ın eserlerinin çoğu, ne yazık ki ya tahrip edilmiş ya da kaybolmuştur. Meselâ on metreden fazla olan, som altından ve fildişinden bfr Zeus heykelini gerçekleştirdiği bilinir. Ama onu üne kavuşturan asıl eserleri, Atina Akropolis’indeki Parthenon tapmağı için yaptığı frizlerdir. Perikles’in isteği üzerine sanatçı, Parthenon tapınağını bu ünlü şaheseri daha’ da güzelleştirmiştir. Phidias’ın yaptığı frizlerin parçaları bugün Atina, Londra ve Louvre müzelerinde sergilenmektedir. Hayatının son yıllarında Phidias, kıskanç düşmanları tarafından, Parthenon tapınağının en değerli eseri olan Athena heykelinin üzerindeki fildişi ve altınları çalmakla suçlandırıldı ve hapse atıldı. Phidias, hapisten Perikles sayesinde kurtulduktan sonra sürgüne gönderilmiş ve orada ölmüştür.

Publius Vergilius Maro

Lâtin şairi, M.3. 70’te Mantova (İtalya) yakınlarında doğdu, M.Ö. 19’da Brindisi’de (İtalya) öldü.

Eserleriyle Lâtin ve Batı edebiyatlarını büyük ölçüde etkiledi. Vergilius, daha hayattayken, Georglca adlı eseriyle büyük bir One kavuşmuştu. Şair, İtalya kırlarının güzelliğini dile getiren bu eseri, ancak yedi yılda tamamlayabilmişti. Bir gün İmparator Augustus kendisine adanmak üzere şairden Yunan tarzında uzun bir şiir yazmasını istedi Vergilius da İmparatorun atası sayılan Aeneas’ın hikâyesini anlatmayı uygun buldu. Şair eseri üzerinde tam on yıl çalıştı; hatta daha fazla ilham alabilmek İçin Yunanistan’a bile gitti. Bu destan – şiir uzun çalışmalardan sonra bitmişti. Ama Vergilius eserini beğenmediği ve yetersiz bulduğu İçin yakmak istedi. Çünkü destan üzerinde en az üç yıl daha çalışması gerektiğine inanıyordu. Neyse kİ dostları, el yazmalarını kurtardılar. Bu sayede önce Roma, sonra da bütün dünya Aeneas’ı zevkle okudu.