Sanat için Sanat

Nesil Arıyürek, MED 179.

[nesilariyurek]

Miro Sergisi Sahte...

Geçtiğimiz ay ziyaret ettiğim Miro sergisi, sahte olduğu şüphesiyle geçici bir süre için kapatılmıştı fakat bugün kesinleşen bilgiye göre sergideki eserler sahte. İspanya'da bulunan Miro Vakfı'nın şüphelerinden sonra sergi inceleme altına alınmıştı  ve 20 Aralık 2013 tarihinde kapatılmıştı. İncelemelerden sonra 3 Ocak tarihinde vakıf tarafından Kült Sergi Organizasyonu'na yapılan açıklama ve rapora göre sergideki eser imzalarının sahte olmadığı belirtilmiş. Gerekli hukuki işlemler sürmekte olup, mahkemenin belirleyeceği bilirkişi yardımıyla eserlerin İspanya'ya gönderilip inceleneceği açıklanmıştır. Bu konuda resmi bir açıklama yapan Kült Sergi Organizasyonu ayrıca sergiye ev sahipliği yapan Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nden ve gelen ziyaretçilerden de özür dilemiş.  İstanbul ve sanat camiası adına utanç verici olan bu gelişmeyi takip ederek bir şekilde asılsız çıkmasını umuyorum. Yoksa belki de bu topraklar Miro'yu bir daha hiç göremez...

[nesilariyurek]

Biz Bu Modern Sanat İşini Çok Sevdik!

Bildiğiniz gibi artık sanat, sergi kavramları gündeme gelince iş heykel/resimle sınırlı kalıp sizi karşısına alıp manalar çıkartmak zorunda bırakmıyor. Son yıllarda daha da benimsenen ''modern sanat'' sizin için hala kabullenemediğiniz ve saçmalık olarak gördüğünüz bir ''şey'' ise, 12 Ocak'a kadar Arter'in 2.katına çıkmanızı tavsiye ederim. Neden mi? Çünkü orada tüm bunlar için bir Bahane var!

İlkay Baliç ve İz Özat tarafından kurgulanan Bahane, Arter'in içinde bulunan diğer 3 eşzamanlı sergiye eşlik ediyor. Arter'in o güzel merdivenlerinden çıkıp 2.kata geldiğinizde kapılar açılıyor ve işte Bahane karşınızda! İlk iş girişteki panodan biraz bilgilenmek oluyor tabii, hemen broşürümüzü alıyoruz ve Bahane'yi incelemeye koyuluyoruz. İstiklal Caddesi'nin göbeğinde, bedava çay-kayve, internet, okumalık kitap, film izleme olanağı, dinlenmek ve çalışmak için bolca alan... Benim gibi evcimen ve eşyalara ilgi duyan biriyseniz burada saatler geçirmemeniz işten bile değil. Ayrıca tüm bunların yanında hemen her gün atölye çalışmaları da oluyor ki bunların hepsini buradan takip edebilirsiniz.

Birazcık detaya inecek olursak, içeride ''okumalık şeyler'' olarak anlandılıran, anahtar kelimeleri: alfabe, arkeoloji, çizgi roman, dil, eğitim, ekonomi, eşitler arasında gerçekleşen ortak üretim, feminizm, gürültü, hafıza, hikaye anlatıcılığı, katılım, kendiliğinden örgütlenme, kurmaca, liberalizm, melankoli, miras, müelliflik, müzik, oyun, performans, psikanaliz, rastlantısallık, yorumlama, ses, sessizlik, tarih, temellük... olan yaklaşık 150 kitap ve yazı bulunuyor. ''Seyirlik şeyler''e geldiğimizde ise, istediğiniz zaman -3 ayrı küçük köşede- izleyebileceğiniz video, film ve belgeseller bulunuyor. (Broşürü/websitesini kurcaladığınızda Jafar Panahi, Lars von Tier ve Michael Haneke'nin filmlerini görebilirsiniz benden söylemesi.) 

Bu fotoğrafla birlikte iki ''müdahaleler''in tanıtımı yapmak istiyorum; Hayat Öpücüğü ve Söz Uçar Soru Kalır. Pınar Akkurt, Bahane'nin içeriğine katkıda bulunan insanların vazgeçip kurtulmak istedikleri eşyaları yeniden ele alarak Bahane'ye adapte etmiş. Bir ranzanın üzerinden çektiğim bu fotoğrafta -çıkarken kafaya dikkat- benim de bakış açım olan duvarı görüyoruz. Not defteri gibi satırlar, üzerlerinde de bir şeyler soruluyor. Çünkü Okay Karadayılar öyle demiş. Bahane açıldığında o satırlar boşmuş fakat her etkinlikten sonra katılımcılar boş satırları doldurmuş. Geçtiğimiz yazın, Gezi'nin etkilerini Bienal'de görmüştük, bunun üçüncü ayağı olarak Bahane'yi de görebiliriz. Ayrıca Arter'e girişin ücretsiz olduğunu da ekleyeyim. Öyleyse neden sizin de İstanbul'un yoğunluğundan kaçmak için bir Bahane'niz olmasın?

[nesilariyurek]

Sanat Sürrealizm İçindir!

Önü arkası seçkin müze ve sergi alanlarıyla süslenmiş Tophane-i Amire Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin katkılarıyla ayakta kalarak bizi değerli sanatçılarla buluşturmaya devam ediyor. Geçtiğimiz senelerde Salvador Dalí’yi yine buraya getiren Kült , birçok başarılı sergi ve organizasyon işiyle uğraşıp başarı elde etmesiyle birlikte bu yıl da Tophane-i Amire’ye Mourlot ve Maeght koleksiyonlarında yer alan 60 eserini getirerek bizleri Miró ile buluşturuyor. Gerçek adı Joan Mirò Ferra olan Katalan ressam, sürrealizm ve modern sanat ağırlıklı eserleriyle karşımıza çıkıyor.

İçeride belirli bir düzenin olmaması hemen akla ‘‘Bu serginin küratörü kim?’’ sorusunu getirse de Dr. Uğursal Şark, ismini sergi alanında bir yerde belirtmemiş gördüğüm kadarıyla. Sanatla ve sanatın sergilenme biçimiyle alakalı bir sürü tartışma konusu olmasına rağmen ben hala ‘‘sanat’’ı konsept olarak insanı içine çekmesi gereken bir unsur olarak görüyorum. Bununla birlikte sergilerde de ‘‘Buyrun bunlar sanatçının eserleri. Alın, bakın...’’ gibi bir iç sesle hazırlanmış izlenimini veren, belirli bir konseptten uzak derlemeler hoşuma gitmiyor. Öyle ki bu sergide de arka planın kırmızıya boyanması ve iki duvara Mirò’nun baskı tekniğiyle olan yakın temasından dolayı bazı eserlerinin baskılanması dışında beni kendine çeken hiçbir şey olmadı. 

‘‘Ben renkleri şiirleri biçimlendiren kelimeler, müziği biçimlendiren notalar gibi uygulamaya çalışırım.’‘ (Joan Mirò) Sanatla ilgili bol tartışmalı konuların Mirò’ya gölge düşürmesine izin veremeyiz tabii. O yüzden sergiye geri dönecek olursak, kendisinin ‘‘resimli şiirler’‘ olarak tanımladığı birkaç eseri gerçek bir görsel şölen. 2. Dünya Savaşı döneminde daha karanlık resimler yapması dışında her zaman canlı renkler tercih etmiş olan Mirò’nun gözde renkleri ise sarı, yeşil ve kırmızı...  ‘‘Mirò’nun resimlerindeki motiflerin gelişimi izlendiğinde ve bütünlükleri dikkate alındığında bir matematik formülünde olduğu gibi her bir öğenin gerekliliği ve değeri açıkça görülebilir. Ve sonuçta da kesintisiz dizgileri ile formül kelimesine o özel anlamı verirler.’‘ (Andre Breton)

Sergiyi gezerken sürrealizmin babası olarak tanımlanan Breton’nun Mirò hakkında söylediği birkaç cümle gözümüze çarpıyor. Bu cümleleri  okuduktan sonra birkez daha bakıyorum eserlere ve evet gerçekten de dediği gibi! Rastgele kullanılmış gibi gözüken çizgileri ve motifleri göz ucuyla takip ettiğimde bir şeyler anlamlanmaya başladı ve Mirò’ya yeni bir gözle baktım. Serginin sonuna gelindiğinde küçük bir Mirò Çocuk atölyesi görmek mümkün. Doğa Koleji iş birliğiyle kurulan bu atölyede çocuklar Mirò’nun tarzına yakın resimler yapmışlar ve bence onların yaptıklarını incelemek de en az Mirò’yu değerlendirmek kadar önemli. Kim bilir belki geleceğin Mirò’su o atölyeden çıkar...

2. kez İstanbul’da sergilenen Mirò’nun bu sergiye has tek önemi sanatçının baskı resme olan ilgisine yoğunlaşmış olmasıdır. Duvara yapılan iki baskı resimden birinin Mirò’nun baskı yaparkenki bir fotoğrafı, küçük bir alanda Mirò’nun hayatı, kullandığı teknikler ve özellikle baskı resim hakkında bir video gösterimi ve baskı resim hakkında duvardaki bir yazı olması bu konudaki güzel detaylardı. Bana göre ‘’Sanat Halk İçindir’’  görünüşünün dışına çıkan modern sanat ve sürrealizmin en önde gelenlerinden olan Mirò’yu genel olarak anlamlandırmak zor olmasa da herkeste farklı hisler uyandıracağını düşündüğüm için sanatsever tüm insanların 19 Ocak’a kadar yolunu Tophane’i Amire’ye düşürmesini tavsiye ederim.                     

[nesilariyurek]

Konser İncelemesi : Ane Brun - Very special guest: Tonbruket

Salon İKSV bu yıl da bizi birbirinden güzel sanatçılarla buluşturmaktan geri kalmamış, gelen isimlerden hemen hepsi ''kesin gitmelik'' konserlerden olsa da başta Ane Brun konseri için aynı hisleri taşıdığımı söyleyemem. Vakit geçirmelik, öylesine gittiğim bir konserdi başta ve daha önce hiç dinlememiştim öyle ki konser biletine bile dikkat etmemişim bir değil iki güzel grupla karşılaşacağımdan hiç haberim yoktu yani başta. Neyse dedim bir Salon İKSV konseri ne kadar kötü olabilir ki? İçeri girer girmez en önde yerimi aldım, etrafıma göz gezdirmeye başladım; ilk bakışta tuhaf bir dinleyici kitlesi gibi geldi bana yani yolda görsem bu konsere geleceğini düşünmediğim insanlar vardı fakat daha sonra gözüme sahnenin ucuna bırakılmış beyaz güller çarptı ve ne kadar ince bir kitleyle birlikte olduğumu anladım.

Kısa bir bekleyişin ardından tam bilette yazan başlama saatinde bir grup belirdi sahnede. Dediğim gibi ben pek araştırmadığım için ikinci bir grup olduğunu bilmiyordum, grubun adı Tonbruket imiş. Bir klavyeci, basçı, gitarist ve baterist gördüm fakat klavyecileri sergilediği olağanüstü performansıyla çok öne çıkıyordu. Kendileri Ane Brun'e bu turne boyunca eşlik ediyorlarmış ve yaklaşık yarım saat sahnede sadece onlar vardı. Bana ''Ane Brun hastalanmış bütün gece biz çalacağız.'' deseler de kabul ederdim, kendim de klavye çalmakla ilgilendiğim için özellikle dikkat ettim ve bu konuda genelde herkese övgüyle yaklaşmadığımı da not düşmek isterim. Aynı klavyeci gecenin ilerleyen saatlerinde keman ve akordeon da çalarak gönlümü fethetti. 

Ve sonra beklenen an geldi, Kuzey'in soğunun insanların içine de işlemediğini bize en güzel şekliyle gösteren Ane Brun karşımızda... O nasıl bir asalet, ihtişam, güzellik, zerafet, incelik ve hepsidir! The Light From One şarkısıyla giriş yapan sanatçı, saydığım tüm güzel özelliklerinin yanında bir tanrıça havası olduğunu da canlı performansıyla bize göstermiş oldu daha ilk andan. Bir insan söylediği parçayla ancak o kadar özdeşebilirdi herhalde. Buna ek olarak arkada ses ayarını yapan ekip arkadaşıyla da iletişimi takdire şayandı. Ses çok yüksek gelse bile hiç yüzünü buruşturmadan yumuşak el hareketleriyle küçük dansının bir parçasıymış gibi aşağı/yukarı diye anlatıyordu derdini. Konserin ortalarında mikrofonu eline alıp birkaç şey söylemeye niyetlenen bu kadın hafızamdan gitmeyen şu cümleleri söyledi: ''Turne için 40 parçanın arasından seçim yapmak çoktu ve ancak 20'ye indirebildim. Umarım bu gece sevdiğiniz en az 3 parçayı dinlemiş olursunuz ve beni ilk kez dinleyenler; umarım siz de en az 3 parçayı beğenmiş olursunuz buradan ayrılırken.'' Bu sözlerin üzerine ben de kendime en beğendiğim 3 parça belirledim tabii konser sonuna kadar. Ayrıca ''Bu gece burada olmanız benim için gerçekten anlamlı, geldiğiniz için çok teşekkür ederim.'' derken de sesinin titremesi 10 yıldır bu işi yapan biri için çok içten bir duyguydu.

Konser boyu gözüm klavyecinin ayağının ucundaki setlistte(konser sonunda rica ederek yazıda faydalı olabilir diye de isteyerek elde ettim) olduğu için bir kere el sallayıp gittiklerinde geri geleceklerini anlamıştım ama bizi çok bağırtmadan, naz yapmadan hemen gülerek geri gelmeleri de çok hoştu. Geldikten sonra toplam 5 parça daha söyleyen sanatçı kapanışı Undertow parçasıyla yaptı, tüm ekip arkadaşlarına teşekkür ederek sahnede de onlara eşlik eden Tonbruket grubuyla birlikte bizi selamlayıp gittiler. Ertesi 2 gün daha Salon İKSV'de konser vermiş olan Ane Brun ve Tonbruket içimde diğer günlerde gitme isteği uyandırsa da vaktim olmadığı için gidemedim fakat en azından bir kere onları canlı izleme şansını elde edebildiğim için de çok mutluydum. Şunu da eklemeliyim ki; Tonbruket'in konsere ciddi bir katkısı olmuş onların sert müziğiyle Ane Brun'ün daha naif kaçan tarzı birleşince orjinal kayıtlarından çok daha güzel parçaların ortaya çıkmış olduğunu fark ettim evde setlistteki parçaları dinlerken. Kısacası izi zihnimden ve kulaklarımdan uzun bir süre silinmeyecek olan bu konser kesinlikle izlenmeye değerdi.

[nesilariyurek]

Konser İncelemesi : Moriarty

Yazıya başlamadan önce benim onlarla tanışmam ve grup üzerine kısa bir bilgi vereyim. 2 sene önce, dershanede bir ders arasında rastladım ilk şarkılarına, JIMMY! ( http://www.youtube.com/watch?v=lnbl94GZ6TM buradan dinleyebilirsiniz.) O sıralar sınav telaşı dolayısıyla pek kulak veremedim kendilerine fakat bundan 1-2 hafta önce güzel bir insan sayesinde tekrar kavuştum onlara, konserleri varmış hem de?! Peki kimdir Moriarty? Öncelikle isimlerini Jack Kerouac'ın On the Road kitabındaki bir karakter olan Dean Moriarty'den almaktadırlar ve sanırım bunu o kadar benimsemişler ki internette grup üyelerinin (şu an 5 kişiler) isimlerine baktığınızda gerçek isimlerinin yanında Moriarty soyadlı hallerini görebilirsiniz. Bunlar nereden mi gelir? İlk bakışta Fransa gibi görünse de buna ek olarak Amerika ve İsviçre'yi de yanına almışlar. Ne çalar bu insanlar? Grup elemanlarına göre çaldıkları ''şeylerin'' listesi şöyle;  rosemary moriarty : vokal, tamburin, kaşık, piyano, trompet - scotch şişesi  arthur moriarty : akustik gitar, valiz davul, piyano zim moriarty : kontrbas, akustik gitar, müzik kutusu, valiz davul thomas moriarty : kromatik ve diyatonik harmonika, "kazoo", matkap/delgi, "jew's-harp" charles moriarty : elektro gitar Grubun eski ve geri çevrilmiş eşyalara bir sempatisi varmış. Hiç şaşırmadım çünkü öyle bir masalsı dünyaya götürüyor ki sizi Moriarty, günümüzden izlerle bunu yapmak imkansız. 

Şimdi gelelim konsere! demek isterdim ama konser öncesinde onlar yine rahat durmamış -ki bunu sonradan gördüğüm için çok üzüldüm- ve bir gün önce bizim Robinson Crusoe kitapevine uğramış, akustik konser vermiş. Anladığım kadarıyla halka açıkmış ama Robinson duyuru yapmadığı için maalesef ben 2 gün sonra grubun instagram hesabında gördüm fotoğrafı ve duyuruyu. Sonra yine rahat durmamışlar konser günü biz İstiklal'e erkenden inelim biraz müzik yapalım demişler ve St. Antonie'ın önünde bir akustik konser daha vermişler. Çok bilindik grup olmamanın artıları tabii bunlar, zira ben Moriarty konserine gidiyorum dediğimde aldığım ilk soru ''O ne?'' oluyordu. Yani onlar bizim sokaklarımızda özgürce dolaşıp, müzik yapıp birazcık da sihirlerinden bulaştırdılar.

Sonra akşam oldu tabii, konser vakti geldi. 23.30'da başlayan konsere biz biraz geç gidebildik. Ben Babylon'da ilk defa konsere gidiyordum ve içeri girer girmez çok beğendim, zaten Moriarty de sahneye öyle yakışmış ki birbirilerini tamamlamışlardı. Grubun solisti Rosemary'nin hafif sert duruşu yumuşacık ses tonuna adeta meydan okuyordu. Bir İngilizce bir Fransızca şarkılar derken sonlara doğru Almanca şarkı da söyleyince beni kendisine hayran bıraktı. İnsanların sessizce dinlemesi de beni çok mutlu etti bu tür dinleyici kitleleri hem kendi çizgilerini belli etmiş hem de gruba olan saygılarını göstermiş oluyorlar bence bu sayede. Çünkü daha önce başka bir grubun dinleyiciyi gürültüsünden dolayı azarladığına şahit olmuş ve öyle bir kitlenin arasında olduğum için utanmıştım. Ama burada ya Rosemary'nin o sert duruşu kimseyi konuşturamadı ya da gerçekten herkes o büyülü dünyaya daldı. Tabii ki ikinci seçenek daha akla yatkın, öyle ki insanlar artık dans etmeleri gereken parçalarda bile kendilerinden geçmiş bir halde hafif sallanarak ritim tutarak katılıyorlardı.

Grubun iletişimi de çok iyiydi, zaten dinleyiciler arasında bir sürü Fransızca bilen insan vardı ve ben anlamasam da birkaç şeye gülüştüler birlikte. Hiç bitmesin istediğim bir konserdi, bis konusunda da çok sevimliydiler geri geldiklerinde en çok istenen 3 parçayı çaldılar. Biz bir hikayeye şahit olduk, bazen üzüldük bazen sevindik, bir sağa bir sola eğilip güzel vakit geçirdik. Umarım yine gelirler ya da ben rastlarım onlara başka şehirlerde, sokaklarda...

[nesilariyurek]

Anne, ben barbar mıyım?

Bu yıl ücretsiz olmasıyla beraber 337 bin rekor rakama ulaşarak en çok gezilen sergi haline gelen İstanbul Bienali geçtiğimiz günlerde son buldu. Rekorun yanı sıra bireysel olarak da bana birçok kez gezme fırsatı veren ücretsiz giriş politikası aslında yazın başlarında ortaya çıkan ''Gezi Ruhu''nun bir devamı niteliğindeydi. Küratörünün Fulya Erdemci'nin olduğu İstanbul Bienali Antrepo no.3, Arter, Salt Beyoğlu, İmç 5533 ve Galata Özel Rum İlköğretim Okulu'nda yapılmaya karar verildi ve odak noktası ''siyasi bir forum olarak kamusal alan fikri'' oldu. Çalışmalara başlandığı sırada henüz Gezi Olayları olmaması sebebiyle konsept başta biraz daha farklıymış fakat daha sonra Gezi'ye gönderme niteliğinde bir takım sanatlar çalışmalar eklenmiş ve son halini almış. 

Bienal'e genel bir bakış ve kısa bir bilgiden sonra şimdi gelelim benim gözümden bu yıl Bienal'de neler oldu. Daha önce de dediğim gibi bu yıl hepsini gezme fırsatı bulduğum için çok mutluydum ve beni en çok etkileyen Galata Rum Okulu ayağına da sık sık gidebildim. Merdivenlerden giriş katına ulaştığımda bir de ne göreyim, İnci Eviner'in öğrencilerinden oluşan otonom bir kampüs! İnci Eviner de Gezi'den etkilenerek politik ve tabii sanatsal bir çalışma hedeflemiş. Gezi'den gelen en somut iz ''Duran Adam''ın orada olmasıydı sanırım. Onun dışında birçok farklı bölümden öğrenciler mimarlık, dans, heykel, müzik, tiyatro gibi alanlarda yeni bir bakış açısı geliştirmek amacıyla çalışmalar yapıyorlardı. En güzeli de her şeyin doğal ve gerçek olmasıydı. Bir öğrenci klavyeyle rastgele bir melodi tutturmuşken bir diğeri de ona uygun dans ediyordu. İlk gittiğim zaman etrafta koşturan bir kız vardı, onu video çekmeye başladığımı fark edince bana el salladı ve sonra bunu rastgele olan hareketlerinin arasına sıkıştırıp daha sonra düzenli hareketlere geçiş aracı olarak kullandı. Yine bir ziyaretimde dikkatimi çeken başka bir performans ise topraktan bir platformun üzerindeki daktiloyla bir şeyler yazan adamındı. Aynı adam daha önce dans ediyordu ama şimdi durulmuş ve bir şeye yoğunlaşmıştı. Görevlilerden birine ne yaptığını sordum, deneysel nitelikte olan bu çalışmanın ışında yeni bir yazı/metin formu bulmaya çalışıyormuş kendisi.  Süre uzatma dedikoduları dolansa da 13. İstanbul Bienali önceden belirlenen tarihte son buldu, kesin bilgi. Daha önceki yıllarda ancak 90 binleri bulan Bienal'e bundan sonra ilginin artacağını düşünüyorum. Bu yıl o kadar güzeldi ki hiç bitmesin istedim ben, ama bittiğini bana birinci ağızdan haber veren güvenlik görevlisinin de dediği gibi, ''Seneye yine inşallah!''.