Conferentie 'Begaafdheid & Talentontwikkeling'
Profi Pendi heeft nog geen specifiek beleid op begaafdheid/talentontwikkeling ontwikkeld. Daar is echter wel steeds meer behoefte aan.
Vandaar dat medewerkers van Profi Pendi zich aan het oriënteren zijn. Hieronder een verslag van een interessante tweedaagse.
Vanuit Profi Pendi heb ik (Babet Jongenotter, beleidsmedewerker TLV) afgelopen week de tweedaagse conferentie ‘Begaafdheid & Talentontwikkeling’ bezocht. Ik heb daar verschillende workshops gevolgd. Deze workshops hadden betrekking op:
* De succesfactoren binnen het onderwijs;
* Wat we samen in het onderwijs kunnen betekenen voor de creatieve denkers die (tijdelijk) uitvallen in reguliere settings;
* Hoe wij dubbel bijzondere leerlingen kunnen begeleiden vanuit een strength-based benadering;
Voordat ik mijn kennis die ik hier heb opgedaan met jullie deel, zou ik jullie even kort willen vertellen welke stromingen internationaal onderscheiden worden in het denken over begaafdheid (Dai & Chen, 2014), op basis van een reeds op LinkedIn verschenen blog (van Gerven. 2018).
Vanuit het paradigma ‘Paradigma van het Begaafde Kind’ wordt begaafdheid gezien als een aanlegfactor. Hierin wordt genoemd dat er bepaalde ‘zijnfactoren’ zijn die naarmate de intelligentie hoger is ook zorgen voor meer asynchroniteit. Asynchroniteit is het verschil tussen wat een kind intellectueel kan verwerken en wat het kind emotioneel kan verwerken (Kreger-Silverman, 2013). Wat hierin belangrijk kan zijn is dat de leerling zo vroeg mogelijk als begaafd herkend wordt omdat het aanbod met betrekking tot de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling zich hier dan goed op aan kan passen. Ik denk dat de volgende uitspraak van Jean S. Peterson treffend illustreert wat het met een leerling kan doen als er naast interventies gericht op de cognitieve uitdaging van de leerlingen geen aandacht is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling:
"I have done everything my parents and coaches have asked me to do – expected me to do. Straight A’s, success in extracurriculars, well-behaved. But I don’t know who I am".
Een tweede belangrijke paradigma is ‘Paradigma van Talentontwikkeling’. In deze stroming wordt begaafdheid gezien als een ontwikkelingspotentieel dat onder de juiste omstandigheden verzilverd kan worden in uitmuntende prestaties (Subotnik, Olszeweski-Kubilus, & Worrel, 2011). Vanuit dit paradigma wordt ook gesteld dat je pas kan laten zien dat je ergens aanleg voor hebt wanneer je op dit gebied uitgedaagd wordt. De omgeving speelt een belangrijke rol in het aanbieden van een uitdagende omgeving. Het gemeenschappelijk argument in deze twee paradigma’s is dat de natuurlijke aanleg van de leerling een belangrijke rol speelt in de definitie van begaafdheid. Zoals Dai en Chen (2014) beschrijven is de wereld verdeeld in “have and have not’s”.
Het derde paradigma is ‘Differentiedenken’ (Matthews & Foster, 2009; Peters, Matthews, McBee, & McCoach, 2014). In deze stroming wordt gesteld dat begaafdheid niets te maken heeft met aanleg maar aangeeft dat er een sterke behoefte is aan educatieve uitdaging op een bepaald gebied (Borland, 2012). De leerling heeft binnen dit paradigma dus behoefte aan bepaalde educatieve uitdaging die het reguliere onderwijs niet of onvoldoende kan geven (Peters et al., 2014).
Zoals Drs. Eleonoor Van Gerven (2018) in haar blog over paradigmastrijd ‘Denken over begaafdheid’ beschrijft is begaafdheid geen losstaand onderwerp waar we over in gesprek kunnen. Het gaat om de vraag hoe wij in het onderwijs die ononderbroken ontwikkeling kunnen stimuleren waarvan we met z’n allen hebben aangegeven dat dit de grondbeginselen zijn van het onderwijs in Nederland.
Zoals binnen het paradigma van het begaafde kind werd genoemd speelt de asynchroniteit een grote rol omdat de sociaal-emotionele ontwikkeling van hoogbegaafde leerlingen de cognitieve ontwikkeling vaak niet bij kan houden. (Hoog)begaafde kinderen ervaren dus vaak een mismatch tussen wat de omgeving van ze vraagt en waar ze op sociaal-emotioneel gebied aan toe zijn. Deze mismatch zorgt voor een verminderde motivatie wat wij vaak zien als onderpresteren. Dit gebrek aan motivatie kan zich tevens uiten in internaliserende en externaliserende gedragsproblemen. Het is hierin waardevol om achter het gedrag te blijven kijken.
In de workshop ‘hoe wij dubbelbijzondere leerlingen kunnen begeleiden vanuit een strength-based benadering’ werd aangegeven dat we in het onderwijs leerlingen zien die naast kenmerken van begaafdheid ook kenmerken van leer- en/of gedragsproblemen laten zien. Dan spreken we van ‘dubbel bijzondere leerlingen’. De leer- en/of gedragsproblemen treden vaak op de voorgrond wat ervoor kan zorgen dat de hoogbegaafdheidskenmerken niet meer herkend worden. Hier is het opnieuw waardevol om achter het gedrag van de leerling te kijken.
De workshop ‘wat we samen in het onderwijs kunnen betekenen voor de creatieve denkers die (tijdelijk) uitvallen in reguliere settings’ gaf inzicht in het belang om naast de juiste cognitieve uitdaging ook ondersteuning op het gebied van zelfkennis te geven om het zelfvertrouwen bij deze leerlingen te vergroten. Hoogbegaafde leerlingen hebben namelijk ondersteuning nodig hoe ze met existentiële vragen, die bij deze leerlingen vaak een rol spelen, om moeten gaan.
Aan het einde van de dag was er een korte afsluiting door Erik Arbores. Hij vertelde vanuit zijn eigen ervaring over hoe het onderwijs hem heeft kunnen ondersteunen in wat hij als hoogbegaafde leerling nodig had. Daarnaast heeft hij veel steun gekregen vanuit thuis, zeker ook met betrekking tot zijn sociaal-emotionele ontwikkeling. Hij heeft zich gehoord en gezien gevoeld wat ertoe heeft geleid dat hij op zijn dertiende het gymnasium heeft afgerond en de ruimte heeft gekregen om zijn creatieve talenten verder te ontwikkelen. Wat hij het onderwijs wil meegeven: behandel elke leerling als een individu, want er is geen gemiddelde leerling!
Hoewel Erik Arbores veel ondersteuning en mogelijkheden vanuit de school heeft gekregen hoeft het uitdagende en ondersteunende aanbod niet altijd binnen de muren van de school te zijn. Er zijn verschillende organisaties die een breed aanbod voor hoogbegaafde leerlingen aanbieden. Zo is mij tijdens de workshop ‘succesfactoren binnen het onderwijs’ verteld wat er voor interessante ontwikkelingen zijn in het onderwijs op het gebied van extra aanbod. Een voorbeeld is ‘Day a Week School’. Deze organisatie biedt onderwijs aan cognitief talentvolle leerlingen met een sterk creatief denkvermogen die behoefte hebben aan meer uitdaging dan dat het reguliere onderwijs hen kan bieden. Leerlingen van verschillende scholen komen één dag in de week bij elkaar. Het lesmateriaal richt zich vooral op taal, wiskunde, wetenschap, filosofie en denkstrategieën. Daarnaast besteden zij aandacht aan de ontwikkeling van studievaardigheden, de sociale vaardigheden en het versterken van de persoonlijke reflectie.
Dus, wat heeft deze conferentie mij gebracht? Nou, ontzettend veel nieuwe inzichten en informatie die ik hopelijk voor een gedeelte met jullie heb kunnen delen via deze weg. Belangrijk is om al vroeg de signalen van hoogbegaafdheid te herkennen zodat we deze leerlingen kunnen uitdagen en kunnen ondersteunen op gebieden waar zij dat extra nodig hebben. Dit om te voorkomen dat de motivatie verloren gaat om te leren. Wordt vervolgd bij Profi Pendi.
Bibliografie
Borland, J. (2012). You can't teach an old dogmatist new tricks. Dogmatism and Gifted Education. In D. Ambrose, R. Sternberg, & B. Sriraman, Confronting Dogmatism in Gifted Education (pp. 11-24). New York: Routledge.
Dai, D., & Chen, F. (2014). Paradigms of gifted education. A guide to theory-based practice-focuses research. Waco: Prufrock Press Inc.
Gerven, E., van (2018) Paradigmastrijd: denken over behaafdheid. Geraadpleegd op 20 november 2018. https://www.linkedin.com/pulse/paradigmastrijd-denken-over-begaafdheid-drs-eleonoor-van-gerven/
Kreger-Silverman, L. (2013). Giftedness 101. New York: Springer Publishing Company.
Matthews, D., & Foster, J. (2009). Being Smart about Gifted Education. Scottsdale: Great Potential Press Inc.
Peters, S., Matthews, M., McBee, M., & McCoach, D. (2014). Beyond gifted education. Designing and implementing advanced academic programms. Waco: Prufrock Press.
Subotnik, R., Olszewski-Kubilus, P., & Worrel, F. (2011). Rethinking Giftedness and Gifted Education: A Proposed Direction Forward Based on Psychological Science. Psychological Science in the Public Interest., 12(1), 3-54.