savremena teorija arhitekture @starh1415-blog - Tumblr Blog

Обавештење за студенте: резултати испита у јунском року, одржаном 29. јуна 2015. објављени су на табли кабинета 234.

Из кабинета, 03.07.2015.

Ivanković, Petrović

URBANIZAM KAO HUMANI PROBLEM

Ebenezer Howard i vrtni grad

,,Ideja vrtnog grada predložena je kao rešenje mnogih stambenih problema 19. veka. Suština ove ideje sastojala se u zahtevu da društvo kotroliše zemljišni posed i da svi prihodi, ostvareni porastom vrednosti građevinskog zemljišta, pripadnu zajednici, kako bi se onemogućile špekulacije svake vrste." (str. 466)

Howardov plan

,,Howar je zamišljao svoj grad kao niz koncetričnih krugova. Centar je trebalo da se sastoji od grupe javnih zgrada grupisanih oko jednog trga. Na pola puta između centra i perifernog kruga zamišljena je kružna avenija široka 135m, sa travnjacima i drvećem. Periferni krug je formiran kao agrarni pojas. Predviđena je jedna zona za industriju. U okruglom parku, okruženom vrtovima, trebalo je da postoje veće javne zgrade, svaka na svom sopstvenom zemljištu: većnica, kocertna i skuštinska dvorana, pozorište, biblioteka itd. Oko Kristalne palate nalazio se javni park u kojem su, u delu projektovanom kao zimski vrt i mesto za rekreaciju kada je ružno vreme, trebali da budu izloženi na prodaju industrijki proizvodi. " (str. 466)

Soria y Mata: gradovi-trake

,,Inženjer-putar Arthur Soria y Mata pošao je sa sasvim drugog stanovišta. On je bio praktičar. 1882. g. dakle u doba kada je električni tramvaj bio takoreći utopija, on je u saobraćaju video element od bittne važnosti za organizaciju jednog grada. Polazio je od vođenja tramvajskih šina. Na obe strane širile su se stambene i industrijske zone." (str. 470)

Cité Industrielle Tonyoa Garniera, 1901-1904

,,Jasno se razlikuju različite funkcije grada: rad, stanovanje, odmor i saobraćaj. Industrija je odvojena od samog grada zelenim pojasom..." (str. 471)

,,Grad je podeljen na uzane trake u pravcu istok-zapad, da bi se olakšalo ispravno orijentisanje prostorija u odgovarajuće postavljenim kućama. Svaka traka - osnovna jedinica u Cité Industrielle - bila je veličine 30x150m." (str. 471)

,,Ovi dugi blokovi sa zelenim površinama često su planirani tako da predstavaljaju manje mesne jedinice sa sopstvenim školama i svim društvenim servisima." (str. 472)

Giedion S., Prostor, vreme, Arhitektura. Građevinska knjiga, Beograd 1969.

Kitanović + Subić: E x i s t e n z m i n i m u m

Walter Gropius: “The problem of the minimum dwelling is that of establishing the elementary minimum of space, air, light and heat required by man in order that he be able to fully develop his life functions without experiencing restrictions due to his dwelling, i.e., a minimum modus vivendi in place of a modus non moriendi.”

Le Corbusier: “An exact circulation is the key to contemporary architecture. The running of a home consists of precise functions in a regular order.”

Karel Teige: “The word which describes best the minimum apartment is ‘cell’; ‘a self-contained whole, serving all the psychological, economic, recreational, and physiological needs of its inhabitants – in short, meeting all the normal requirements of the former family-household apartment at a different scale’.”

KAZIC + JOVOVIC

Refleksija- lični stav

Žurić Jelena / Koncepcija prostor-vreme u konstrukciji, umetnosti i arhitekturi.

referenca:

Sigfried Giedion, "Deo III, Razvoj novih mogućnosti", "Deo IV, Koncepcija prostor-vreme u umetnosti, konstrukciji i arhitekturi." u Prostor, Vreme, Arhitektura. Beograd: Građevinska knjiga, 1969., str. 128-424.

DRUŠTVENI DOGAĐAJ PROIZVODNJE PROSTORA

Horizontalna površina kao suštinski element

JØRN UTZON, STEPENICE U FOAJEU SIDNEJSKE OPERE, 1973.

Fotografija GIF - kolaža: Monumental steps, presentation model, 1964, photo: Max Dupain, iz knjige: S. Giedion, Prostor, vreme, arhitektura, Nastajanje nove tradicije, i: Građevinska knjiga, Beograd, 1969. str 409, slika 415

DRUŠTVENI DOGAĐAJ PROIZVODNJE PROSTORA,

horizontalna površina kao suštinski element:

(Cortile del belvedere, Piazza Obliqua, Halles Centrales:rues couvres_pokrivene ulice,, Hala za cement, Stepenice u foajeu Sidnejske opere)

Bramante i spoljni stepenik, Corile del belvedere, Rim, 1506.

/Renesansa/

- prostorno povezivanje horizontalnih površina raznih nivoa - široko uklapanje stepenika pod širokim nebom - stepenici koji račlanjavaju prostor

- početak primene stepnika kao postamenta građevine i preuzimanje na sebe stapanje prostora raznih nivoa (Špansko stepenište 1725.)

Deo II, Bramante i spoljni stepenik, 64. str

Lorenzo Bernini , Piazza Obliqua, Sv. Petar, Rim , druga polovina XVII veka

/Barok/ -težnja za dominacijom nad velikim prostorima - društveni događaj proizvodnje prostora

Deo II, Trgovi, 110. str

Victor Baltard - Halles centrales, Pariz , 1855.

- Halles Centrales:rues couvres, pokrivene ulice

-Velike izložbe, 175 str.

Deo III, Razvoj novih mogućnosti , 166. str.

ROBERT MAILLART, HALA ZA CEMENT, ŠVAJCARSKA , 1939.

- šVAJCARSKA NACIONANA IZLOŽBA U CIRIHU

-KONSTRUKCIJA I ESTETIKA: PLOČASTA POVRŠINA, 288 str

Deo VI Koncepcija prostora - vreme u umetnosti, konstrukciji i arhitekturi, 280. str

JØRN UTZON. STEPENICE U FOAJEU SIDNEJSKE OPERE, 1973.

Horizontalna površina kao suštinski element

,,Platforma kao arhitektonski element fascinira. Ja sam se zaljubio u nju prvi put na jednom studijskom putovanju kroz Meksiko 1949. Gde sam naišao na najrazličitije varijacije po veličini i načinu izvođenja. ...Velika snaga zrači iz njih.” Jorn Utzon

,,Utzon svuda oseća horizontalnu površinu, platformu, kao “the backbone of architectural compositions“, u Grčkoj, na Srednjem istoku u Indiji.” S. Giedion

Deo VI Koncepcija prostora - vreme u umetnosti, konstrukciji i arhitekturi, 408. str

Izvor: S. Giedion, Prostor, vreme, arhitektura, Nastajanje nove tradicije, i: Građevinska knjiga, Beograd, 1969.

SYDNEY OPERA HOUSE, Utzon design principles, may 2002, PDF

Izvor fotografije GIF - kolaža: Monumental steps, presentation model, 1964, photo: Max Dupain, iz knjige: S. Giedion, Prostor, vreme, arhitektura, Nastajanje nove tradicije, i: Građevinska knjiga, Beograd, 1969. str 409, slika 415

REFLEKSIJE: ARHITEKTURA MILANA ZLOKOVIĆA, 50 GODINA KASNIJE

Created with flickr slideshow.

OBAVEŠTENJE STUDENTIMA

link →

Filić + Tomić

Američki razvoj

_Frank Lloyd Wright

PROZOR

Svetlost-pogled Čikaška škola: -Otvori velikih dimenzija -Čelični skelet -Ponavljanje u rasteru -Velika količina svetlosti Le Korbizije: -Prozor kao ornament (Palata pravde u Čandigaru) -Sredstvo umetničkog izražavanja -Prozor kao sredstvo prožimanja unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora (Vila Savoja) -Veza unutrašnjosti i spoljašnjosti -Pogled -Transparencija -Prozor kao sredstvo kreiranja ambijenta(crkva u Ronšanu) -Atmosfera -Ambijent -Duhovni osećaj Valter Gropijus: -Prozori postaju stakleni zidovi -Skeletna konstrukcija -Veća transparencija Mis Van De Roe: -Maksimiziranje prozora -Potpuna negacija prozora -Potpuno prožimanje unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora

izvor :

S. Giedion , Prostor, vreme, arhitektura , Nastajanje nove tradicije , i: građevinska knjiga, Beograd, 1969.

Majstorović, Stojić

Operativni kriticizam na primeru Osmanovog bulevara i Berlaheovog Amstellaan_a: veza Osmanovih i Berlaheovih akcija sa savremenim razvojem gradova

Montaža 1

Ulica postaje dominantna

“Jedan element nadvladao je sve druge: ulica, bulevar, prav kao topovski hitac i na izgled beskrajan.” (str. 444)

“Kako je Haussmann gledao na grad kao na tehnički problem, on mu je izgledao u prvom redu kao skup problema transporta i saobraćaja.” (str. 460)

“Saobraćaj zadržava primat - Prva posledica shvatanja urbanizma kao saobraćajnog problema velikih razmera pokazala se u beskonačnim ulicama, ulicama koje se ne mogu lako sagledati. Haussmann je bio toliko obuzet problemom saobraćaja da je težio da potisne stambeni problem u drugi plan. Bulevar Richard Lenoir, na primer, prikazan je kao široka ulica, pokrivena travnjakom is a drvećem u sredini, ali iza jednoobrazne fasade krio se užasan nered. Kuće koje se nisu nalazile na samom bulevaru bile su razbacane u potpunom haosu. Haussmann je primenjivao jednoobraznu fasadu kao neku vrstu komode u koju se sve može ugurati. Po njegovom mišljenju ostali oblici života grada podređeni su saobraćaju” (str. 461)

“Jednoobrazna fasada ove kuće iz 1860. Obuhvata živu jedinicu u kojoj se međusobno mešaju najrazličitije funkcije svakodnevnog života.” (str.459)

“Haussmann je pokazao svoju razboritost nedozvoljavajući da se fasade zloupotrebljavaju. Jednostavno i bez diskusije dao je celom Parizu jednu jednoobraznu fasadu: visoke francuske prozore, višestruko naglašene balkonima od livenog gvožđa.” … “U kući za izdavanje su na veštački način spojene funkcije koje je u industrijsko doba trebalo jasno razdvojiti. Bilo je apsurdno u doba industrijske proizvodnje međusobno pomešati stanovanje, rad i saobraćaj. Ne samo da su beskrajne ulice same po sebi nehumane, nego su to i jedinice od kojih su sastavljane.” (str.460)

Giedion S., Prostor, vreme, Arhitektura. Građevinska knjiga, Beograd 1969.

Montaža 2

Jedna humanizirana ulica

“Neuobičajena širina Amstellaana sa njegovim drvećem i kontinualnim trakama zelenila nije nastala pri pokušaju da se reguliše saobračaj. Amstellaan nije nastao ako bulevar Richard Lenoir u Parizu (1861 - 1963) prekrivanjem kanala. Njegovo zelenilo nije samo ukusna maska za svetlosne otvore i ventilacione cevi, potrebne da bi stari kanal ispod bulevara Richard Lenoir i dalje funkcionisao. Široke zelene površine služile su humanijem načinu stanovanja i da bi stanovnicima pružile više vazduha i slobode. A fasade kuća nisu kao na pariskim bulevarima služile kao maska za haos od zgrada sabijenih iza njih. Sa zadnje strane kuća na Amstellaanu leže prostrana dvorišta s travnjacima i žbunjem.” … “Tada je pisao da stambeni blokovi predstavljaju jedino rešenje, ukoliko se ne pojavi neki novi arhitektonski stil koji bi, kao nekada, bio sposoban da sve individualne zgrade međusobno stopi u jednu celinu. Građevinske vlasti ne bi trebalo da rešavaju o pojedinačnim stambenim zgradama, nego o celim ulicama ili delovima ulice, da bi i stambene zgrade bile obuhvaćene jednoobraznošću, i da bi se tako oslobodile izolovanosti.” (str. 477)

Giedion S., Prostor, vreme, Arhitektura. Građevinska knjiga, Beograd 1969.

“We are now witnessing a sort of nostalgic approach that seeks to transfer the values of the 19th century to new boundaries. Ridiculous “mini-suburbs” are planned on city outskirts, small grids that, without doubt, are the outcome of meagre or nonexistent exercises of the imagination in conceiving the city of today.

Urban expansion requires scale, dimension, height, extension. Instead of the block dimensions of 100x100 or 150x150 meters, 6 – 7 heights and occupation of large urban areas of the old suburbs, today’s “mini-suburbs” have a small number of blocks that in some case measure 45x45 meters and have 3 – 4 heights.

Due to their small size, these new operations end up marooned among the large suburban areas of diverse building types, and their rachitic “order” is incapable of wielding any affect or influence over them.” (str. 512)

Aranguren, Maria Jose, Gonzalez Gallegos, Jose, “Habitar la caja” unpublished, 1999.

Gausa, Manuel. “Re - urbanism” u: The Metapolis Dictionary of Advanced Architecture, coordination Susanna Cros, Actar, 2003.

Svedoci smo neke vrste nostalgičnog pristupa koji teži da prenese vrednosti 19. veka na nove okvire. Smešna „mini predgrađa“ grade se na periferijama grada, male mreže koje su, bez sumnje, ishod oskudnog ili nepostojećeg vežbanja mašte prilikom koncipiranja današnjeg grada.

Urbana ekspanzija zahteva razmeru, dimenzju, visinu, ekstenziju. Umesto blokova dimenzija 100x100 ili 150x150 metara, spratnosti p+6 – p+7 i pokrivanja velikih područja starih predgrađa, današnja „mini predgrađa“ imaju mali broj blokova koji u nekim slučajevima imaju dimenziju 45x45 metara i objekte spratnosti p+3 – p+4.

Zbog malih dimenzija, ovi novi poduhvati završe izolovani u sred velikih prigradskih područja različitog graditeljskog karaktera, i njihov rahitičan „red“ je nesposoban da zadrži bilo kakav uticaj nad njima.

Filić+Tomić

*Citat:

_Paul Bourget, Outre Mer; Impresions of America. London: T.F. Unwin, 1895.

Montaža:

‚‚ Za Čikago je krčenje Srednjeg zapada značilo da je do danas ostao najveća žitnica sveta. Usred beskrajnih žitnih polja dižu se ogromni silosi”. (str. 245)

‚‚Za vreme osamdesetih godina izrasle su iznenada u Čikagu zgrade od dvanaest, četrnaest i dvadeset i tri sprata. Te visoke građevine nisu bile izolovano podizane, kao u drugim gradovima, nego blizu jedna pored druge. Svaka je imala sopstveno ime i karakter, ali opšta slika ipak nije ostavljala haotičan utisak”. (str.247)

‚‚Arhitekti čikaške škole upotrebljavali su novu vrstu konstrukcija: čelični skelet. U ono doba su ga sasvim jednostavno nazivali >čikaškom konstrukcijom< Uveli su široke, horizontalne prozore- Chicago windows”. (str. 251)

‚‚Ti čikaški arhitekti osamdesetih godina bili su potpuno svesni svoje smelosti. 1890. je John Root, stvaralac Monadnock-bloka rekao o modernim zgradama > da je više nego suvišno na njih rasipati obilje delikatnih ornamenata... Bolje bi bilo da svojom masom i proporcijama u širokom elementarnom smislu daju izraza ideji velikih, postojanih i zaštitnih sila moderne civilizacije”. (str. 252)

_S. Gidieon, Prostor, vreme, arhitektura. Beograd: Građevinska knjiga, 2002.

maksić + lojaničić: reljef

Reinterpretiranje konstitutivnih elemenata[1] _ Ponovno oživljenje zida

"Zid kao konstitutivni element volumena morao se prvo osloboditi od dekorativnih izraslina 19.stoleća."[2] - kako bi se one u sledećoj fazi ponovo javile kao sastavni deo plohe, a potom potisnule plohu i time redefinisale odnos zida i reljefa.

Francesco Borromini, San Carlo alle Quattro Fontane, Rim (1662-1667)

Valoviti zid je jedan od konstitutivnih elemenata arhitekture poznog baroka.[3] "Valoviti zid koji je pronašao Boromini dao je kamenu fleksibilnost i pretvorio je kameni zid u elastični materijal."[4] Ideja o fleksibilnosti i elastičnosti monolitnog, koju postavlja Boromini, a ističe Gidion, predstavlja ključnu poziciju za temu nove tipologije reljefa.

Alvar Aalto, Finski paviljon, Njujork (1939)

"Zid izvučen u slobodnim krivinama opasuje prostor kroz tri spratne visine, ne vertikalno već je nagnut napred, u prostor. ... Serija vertikalnih rebara sa svojim senkama daje ogromnoj površini zidnog zastora - jer se u osnovi radi o zastoru - živost i strukturu."[5]

Henry Moor, Opečni reljef u Roterdamu (1955)

Plastičan pristup Henry Moor-a u obradi zidne površine od opeke, oživljava arhaični reljef urastao u stenu kao i upuštanje reljefa u kamen (relief creux). (Gidion, 1969)

Greg Lynn, Blobwall, Los Angeles (2008)

Greg Lynn reinterpretira zid od opeke primenom novih elastičnih materijala za kreiranje osnovnog elementa zida - bloba. Postavljanje ovih elemenata u određeni odnos generiše strukturu Blobwall-a. Čista ploha, koja je prvobitno bila oslobođena reljefnih dodataka, a zatim činila jedinstvenu celinu sa reljefom, u okviru strukture Blobwall-a postaje apsolutno nečitljiva. Reljef postaje zamena za nju.

Nova tradicija reljefa_elastičnost monumentalnog zida

[1] S.Gidion. u "Tranzitorni i konstitutivni elementi", Prostor, vreme, arhitektura, Građevinska knjiga, Beograd, 1969, str.42-43, navodi "Konstitutivni elementi su one tendencije koje kad se potisnu neminovno se opet pojavljuju. Njihovim povratkom postajemo svesni da se tu radi o elementima koji svi zajedno čine novu tradiciju. U arhitekturi, na primer, spada u konstitutivne elemente valoviti zid, međusobno suprotstavljanje prirode i čovečjeg stana, slobodna osnova."

[2] S.Gidion. "Ponovno oživljenje zida", Prostor, vreme, arhitektura, Građevinska knjiga, Beograd, 1969, str.31

[3] S.Gidion. Prostor, vreme, arhitektura, Građevinska knjiga, Beograd, 1969, str.91

[4] S.Gidion. Prostor, vreme, arhitektura, Građevinska knjiga, Beograd, 1969, str.93

[5] S.Gidion. "Alvar Aalto: Iracionalnost i standard", Prostor, vreme, arhitektura, Građevinska knjiga, Beograd, 1969, str.384

maksić + lojaničić

reljef

//prožimanje unutrašnjeg i spoljnog prostora

kolaž/prožimanje prostora/ sprovođenje pokreta

FRANCESCO BORROMINI. Sant'Ivo , Rim , 1642.

- kontinualna površina kupole je razbijena kako bi se sproveo pokret koji ide kroz celu visinu - pokret prožima ceo plan - pokret celine protiče bez prekidanja kroz celu građevinu , od poda do laterne, pa ni tamo se ne završava sasvim, već se sprovodi sve do najviše spirale

I deo Istorija kao deo života, 97. str

GUSTAVE EIFFEL , Eiffelova kula , Pariz , 1889.

-telesno prožimanje unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora, zavojito gvozdeno stepenište - prožimanje kontinualno promenjljivih vizura iznutra i spolja , odozdo i odozgo, stvara u očima posmatrača koji se kreće predstavu prostornog doživljaja četiri dimenzije -stalna promena pogleda i prožimanje unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora, pre nego što su slikari i arhitekti postali svesni nove prostorne koncepcije

ROBERT DELAUNAY- Eiffelova kula , 1910. -nalazi u kontrukciji kule mogućnost da pokaže šta se dešava napolju , u stalno promenljivoj predstavi spoljnog sveta. BLAISE CENDRARS, Aujourd'hui - Delaunay rastavlja kulu kako bi ušao u njenu unutrašnjost ; razbio je u fragmente ; imao je deset vizura , petnaest izgleda; jedan deo gledao je odozdo, drugi odozgo...

III deo Razvoj novih mogućnosti , 200. str.

KUBIZAM , 1910 .

- obilaženje oko objekata kako bi se istovremeno shvatila i njihova unutrašnja koncepcija - posmatranje podjednako relativno sa različitih stajnih tačaka - gledanje na razložene objekte transparentno, , obuhvatanje jednovremeno sa svih strana, odozgo i odozdo, iznutra i spolja - prodiranje u objekat - dodavanje dimenzije vremena - beskonačne mogućnosti unutrašnjih odnosa prostora - izgled prostora se menja u zavisnosti od tačke sa koje se posmatra - posmatrač mora da se kreće

VI deo Koncepcija prostora - vreme u umetnosti, konstrukciji i arhitekturi, 280. str

VLADIMIR TATLIN. Projekt spomenika u Moskvi, 1920.

-Ostvarenje težnje za međusobnim prožimanjem unutrašnjeg i spoljnjeg prostora.

I deo Istorija kao deo života, 97. str

LE CORBUSIER

Mrtva priroda, 1924. -ukazivanje na prožimanje unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora - Mariage des contours

VI deo Koncepcija prostora - vreme u umetnosti, konstrukciji i arhitekturi, 280. str

Villa Savoye 1928-1930. - otvaranje objekta i stvaranje mogućnosti za povezivanje unutrašnjosti i spoljašnjosti i povezivanje unutrašnjih prostora međusobno - svaki presek pokazuje kako se unutrašnji i spoljni prostor neraskidivo prožimaju - dve trećine zida na terasi od poda do plafona su od stakla; ukućanin može istovremeno da bude u vezi sa spoljnim i unutrašnjim prostorom; građevina u duhu prostorno-vremenske koncepcije; - uvođenje rampe - kubusni deo zgrade nije kompaktna masa, on je perforiran na jugoistočnoj i jugozapadnoj strani, tako da pri izlasku sunca svetlost obasja celu untrašnjost, a ne okrzne samo spoljne zidove

VI deo Koncepcija prostora - vreme u umetnosti, konstrukciji i arhitekturi. 330. str

izvor : S. Giedion , Prostor, vreme, arhitektura , Nastajanje nove tradicije , i: građevinska knjiga, Beograd, 1969.

Milica Dukić - Visoke pločaste kuće

//1920-e, Nemačka, Walter Gropius i Marcel Breuer

//8-10 spratova

//Postavljaju se na pristojnom međusobnom rastojanju, a daju istu gustinu naseljenosti kao i niski blokovi koji bi pokrili celu površinu

01// rue corridor

02//prekid u punim nizovima kuća duž ulica

//Jedinice stoje upravno prema ulici

03// Formiranje slobodne zelene površine između postavljenih jedinica

04// Prekid Rue corridor

S. Giedion, Prostor, vreme, arhitektura (Beograd: Građevinska knjiga, 2002)

link →

#literatura

Trending Blogs

Recently Viewed Blogs

savremena teorija arhitekture