Ebû Reyhân el-Birûnî (973–1048) “Bilim, sınır tanımayan bir arayıştır.”
• Kalbe: “Evreni anlamak, Yaradan’a yaklaşmaktır.” Birûnî, doğaya bakarken sadece gözlem yapmadı; kalbiyle hikmeti aradı. Onun ilmi, hayranlıkla yoğrulmuş bir dua gibiydi.
• Gönülle: “İlim, insanın faydasına olursa hikmet olur.” Hint kültürünü incelerken, farklı inançlara saygı gösterdi. Gönül gözüyle bakıldığında, onun bilgisi bir hoşgörü mirasıdır.
• Akla: “Gerçek bilgin, bildiğini sorgulamaktan korkmaz.” Dünya’nın döndüğünü savundu, yerçekimini sezdi, ışığın hızını tartıştı. Matematik, fizik, astronomi, coğrafya, tarih, eczacılık, jeoloji… Hepsinde iz bıraktı.
• Bilime: el-Kânûnü’l-Mes‘ûdî, Tahdîd Nihâyâtü’l-Emâkin, Kitâbü’t-Tefrîk gibi eserleriyle bilimsel yöntemi sistematik hale getirdi. Dünya’nın çevresini 99.7% doğrulukla hesapladı. Deney, gözlem ve akıl yürütmeyi birleştirdi.
• Bilgiye: Birûnî’nin mirası bize şunu öğretir: Gerçek bilgi, sınırları aşar; insanı, kültürleri ve çağları birbirine bağlar. Onun kalemi, sadece yazmadı; insanlığın ufkunu genişletti.
