Geld, bah ! Het is een vies woord. Het roept bij velen allerlei ongemakkelijke gevoelens op en anderen worden er zowaar opgewonden van. Rrrr..
Deze post gaat over het verschil tussen de ‘Haves’ en de 'Haves not’.
Scheiden is op zich al een kostelijke bedoening. Maar wat daarna volgt is soms minstens even nefast voor de monetaire en persoonlijke vooruitzichten.
Ik vond het belangrijk dit thema aan te kaarten omdat het vaak taboe is om over geld te praten. Terwijl het behoort tot de dingen des levens, levensbelangrijk soms.
Dit is, zoals je al vermoedde, mijn verhaal.
Op een mooi dag kwam ik mijn ex tegen, toen nog een nobele onbekende voor mij. We werden verliefd, gingen samenwonen en kregen een kind. Hij maakte mij het hof zoals een man hoort te doen. Hij had alleen maar goede intenties, wilde niets liever dan mij gelukkig maken en samen oud worden.
Hij kwam uit een welgestelde familie, ik niet. Hij had een universitair diploma, ik niet. Hij had een leuke familie, ik niet. Hij is blank, ik niet. Maar we hadden zoveel andere dingen die we wel gemeen hadden dat niets tussen ons kon komen…. Hij was mijn maatje, mijn familie, meer zelfs dan dat hij mijn minnaar en mijn man was. We waren gelukkig onder ons tweetjes… althans dat dacht ik.
Vrij snel kwam zijn familie 'in the picture'. Wat op zich een goed teken is, right. De vader die voor zijn werk vaak in het buitenland zat en alleen met de feestdagen en vakanties naar huis kwam was overduidelijk de patriarch. En als hij er niet was was de moeder de matriarch. Zij runden hun 6-koppige familie als een goed geoliede machine. Er geldt een code die ik niet meteen kon ontcijferen en waar ik absoluut niet mee vertrouwd was: “We take care of our own, no matter what”. Iedereen was op de hoogte van elkaars reilen en zeilen, iedereen zou letterlijk voor elkaar door het vuur gaan, elkeen hield zich aan de code. Er was eveneens een duidelijke hiërarchie die werd gerespecteerd. De onderlinge loyaliteit en genegenheid was enorm. Ik vond het eerlijk gezegd beangstigend en bij momenten intimiderend. Al moet ik toegeven dat ik soms ook wel jaloers was, ik kende dat niet. Maar dat heeft dan weer te maken met mijn voorgeschiedenis.
De keerzijde van die medaille was dat mijn ex meer met zijn familie dan met mij communiceerde over 'ons’ en over hoe hij zich voelde. Zij waren van het minste en het geringste op de hoogte en hadden veel invloed op hem, te veel naar mijn mening. Of misschien hoort het zo te zijn, ik weet het niet.
Van in het begin van onze relatie ben ik eerlijk geweest over mijn financiële situatie (dat klinkt zo zwaarwichtig). Ik had een voltijdse job, een firmawagen en een spaarboek(je), dat was alles. Mijn pleegouders waren eenvoudige hardwerkende 'workingclass-people’, met één kostwinner voor een gezin van 7 kinderen. Ik zou uiteraard nooit erven van mijn pleegouders en het huis van mijn biologische moeder is onrechtmatig geconfisqueerd door mijn halfzussen (waar zij nog huurinkomsten uithalen). Dat vond hij geen punt, het zou hem oprecht gelukkig maken om mij ook een comfortable levenstijl te kunnen bieden want we zagen elkaar graag.
Thuis kregen we geen zakgeld maar wij hadden wel elk een gevuld spaarboekje als we 18 jaar werden. Vanaf 16 jaar deed iedereen vakantiewerk, ik ook. We moesten niets afgeven maar het was wel de bedoeling dat je voortaan alles zelf bekostigde: kleren, uitgaan, vakantie en andere 'foliekes’. Eten, onderdak en studies namen mijn pleegouders nog voor hun rekening.
In de familie van mijn ex gold er nog een andere belangrijke ongeschreven regel : “Wees verstandig in uw partnerkeuze”. Al de schoonkinderen hadden een universitair diploma en ouders met dito diploma’s. Je begrijpt het, de code was: “trouw met geld”. Tot op vandaag begrijp ik nog steeds niet waarom hij ooit voor mij heeft gekozen. Hij had kunnen weten dat ik niet in het plaatje paste. Mij voorstellen als zijn vriendin aan zijn ouders is volgens mij het meest rebelse wat hij ooit heeft gedaan haha.
Ik was een vreemde eend in de bijt. Voor mijn ex, voor wie de goedkeuring en mening van zijn familie uiterst belangrijk waren, werd onze relatie meer en meer op de proef gesteld. Wij waren met drie in de relatie. Hij heeft zich vaak tussen twee vuren gevoeld, denk ik. We zijn geen van beiden op een constructieve en volwassen manier met die situatie omgegaan, vrees ik. Maar soms is elkaar graag zien, gewoon niet genoeg.
De doodssteek voor onze relatie was… GELD. Ik zou bij hem zijn voor zijn geld, 'a typical golddigger’. Achter de schermen zorgde zijn familie er constant voor dat die giftige gedachte als een zaadje in zijn hersenen werd geplant, regelmatig werd gegoten en een eigen leven begon te leiden. Ik begreep hoegenaamd niet waarom. Er was niets materialistisch aan mij. Ik was daarvoor ook veel te naïf en niet gefocust genoeg. Mijn ex lachtte er trouwens altijd mee dat hij meer paar schoenen had dan ik en dat ik altijd maar één handtas tegelijkertijd had. Ik vroeg noch geld noch persoonlijke zaken voor mij te kopen. Hij overlaadde mij evenmin met cadeautjes en als we gingen uiteten of op vakantie gingen betaalde ieder zijn deel. Nochtans zijn nettoloon was het dubbele van mijn brutoloon. En dat feit had ik nooit geweten als hij het mij niet expliciet had getoond. Ik heb trouwens nooit geweten hoeveel zijn totaal vermogen bedroeg (zelfs niet bij benadering) terwijl ik dat gemakkelijk had kunnen achterhalen. Dat interesseerde mij gewoonweg niet. Het enige wat enigszins 'a ratio' verdeeld was waren de huur en de maandelijkse gemeenschappelijke kosten, daar stond ik op.
Ik was met mijn gat in de boter gevallen, zoals ze zeggen. En neen, niet omdat zijn familie rijk was maar omdat hij intelligent, knap, lief en grappig was. Wij waren ook elk op onze eigen manier een beetje 'anders’, dat schiep een band. Ik zag het huisje-tuintje-boompje-leven met hem helemaal zitten. Hij had ook plannen om een carrière in het buitenland uit te bouwen (zoals zijn vader) en aangezien ik niet honkvast ben was ik hem zeker gevolgd. Ik vond hem heel bijzonder omdat hij voorbij de oppervlakkige verschillen keek, dat was toch heel ongewoon. En ik was zo stom om te denken dat ik ook wel bijzonder moest zijn aangezien iemand als hij voor mij kiest. Maar dat gevoel was helaas van korte duur. Voor ik er erg in had werd ik met mijn klikken en klakken van die roze wolk geduwd. Maar daarover straks meer.
Na anderhalf jaar werden we gewild zwanger, we waren dolgelukkig. De reactie van de schoonouders was nu niet bepaald wat ik had gehoopt. Zonder verder in detail te treden kan ik wel dit zeggen: van af dan ging het steil bergaf. Meer wil ik daar niet over kwijt. Er zijn opflakkeringen geweest en we hebben geprobeerd om de brokken te lijmen. Helaas was het te laat, het schip was al gezonken.
De manier waarop zijn familie, en uiteindelijk ook mijn ex, mij behandelden maakte me niet alleen verdrietig maar ook boos en opstandig. Ik had zoiets van: “Wie denkt hij wel dat hij is?” En dan te weten dat als ik in Congo was opgegroeid ik hoogstwaarschijnlijk met een man van standing was getrouwd, zoals al mijn halfzussen. Mijn biologische vader was immers Doctor in de Farmaceutica (afgestudeerd in Leuven en Parijs), waarna hij een carrière heeft uitgebouwd in Congo en daarbuiten. Hij was een man met naam en faam. Mijn biologische moeder heeft eveneens gestudeerd in België, Secretariaat-Talen. Zij heeft jaren bij AIR ZAIRE gewerkt en is getrouwd geweest (en kinderen gekregen) met een welgestelde Senegalees. Ik ben van goede komaf verdorie ! En ja, onder Congolezen wordt er ook 'verstandig getrouwd’! Misschien zelfs meer dan in de Westerse cultuur… of zij doen er minder hypocriet over, soit.
(Hoe ben ik dan in een pleeggezin terecht gekomen, vraag je je wellicht af? Wel, dat is een verhaal voor een andere keer).
De vernederingen werden talrijker en pijnlijker. Ik trok het niet meer. Ik was ervan overtuigd dat hij mij elk moment zou verlaten. Daar ging ik echt niet op zitten wachten. Ik ben bij hèm weggegaan. En op die manier heb ik een 'statement’ gemaakt, nl.: “Ik ben niet bij jou vanwege je geld en ik kan niet anders dan bij je weg te gaan om je dat duidelijk te maken.”
Achteraf gezien nogal drastisch, weet ik.
Het was pas een jaar ofzo na de scheiding dat ik begreep hoe de vork aan de steel zat. Zoals ik in het begin van de post al uitlegde hield zijn familie een aantal waarden hoog in het vaandel, één daarvan was 'trouw verstandig’ (lees: trouw met geld). Ik paste niet in dat plaatje. Het probleem was niet dat ik zogezegd achter zijn geld aan zat. Er was iets anders aan de hand. Ik ben mij daar dus meer in gaan verdiepen en hier is wat ik geleerd heb. Als je veel geld hebt (en geloof me dat hadden/hebben ze) dan draait alles om twee principes, namelijk: KAPITAALOPBOUW en KAPITAALBESCHERMING. En dat was het probleem, ik..had..niet..genoeg...kapitaal. Ook al zullen ze dat nooit openlijk toegeven. In onze Westerse maatschappij kiezen wij onze levenspartners louter op basis van romantische gevoelens, right ;)
Dat zijn twee principes die ik van thuis uit nooit heb meegekregen, totaal nieuw voor mij! Of ik heb niet goed opgelet, kan ook natuurlijk haha.
Ik ga niet zeggen dat mijn pleegouders financiële analfabeten waren, dat zou de waarheid geweld aandoen. Wij hebben altijd meegekregen dat je geen geld moet uitgeven dat je niet hebt (lees: geen leningen aangaan), altijd eerst je facturen betalen (lees: geen schulden maken), een bescheiden levensstijl en zorgen dat je een diploma en een job verwerft zodat je later een deftig pensioen hebt. Ah ja, den allerbelangrijkste bijna vergeten… TROUWEN ! Al hun 6 biologische kinderen zijn getrouwd. Toevallig of niet allemaal voor de leeftijd van 24 jaar, maar dit terzijde.
Voor elk kind hadden ze een spaarboek, ook voor mij. Voor elk kind was er sponsoring voor het huwelijksfeest, behalve voor mij (omdat er nooit één is geweest haha). Wat ik weet is dat hun enige zoon daarbovenop een deftig bedrag heeft gekregen voor de aankoop van zijn huis en voor de opstart als zelfstandige IT-consultant. Hij was 21 jaar en ging voor het eerst vader worden. Ik weet niet of ze ook hun andere kinderen financieel hebben geholpen, buiten bijdragen voor het huwelijksfeest.
Mijn pleegouders waren beiden net na-oorlogse kinderen van bescheiden afkomst, kenden geen weelde dus. Zij hadden het wel beter dan hun eigen ouders en zijn erin geslaagd om elk van hun kinderen een goeie start in het leven te geven. Ze doen het ook allemaal goed, ook al hebben ze niet allemaal een A1- of universitairdiploma. Chapeau voor hen !
Mijn levenspad verliep lichtjes anders. Na mijn humaniora ben ik gaan verder studeren en werd ik de fiere bezitter van een Bachelorsdiploma. Ik had geen vaste relatie dus ik had nog thuis kunnen blijven wonen maar ik heb dat bewust niet gedaan, om verschillende redenen. Ik ben alleen gaan wonen en overwoog na een aantal jaren om een appartement te kopen. Ik weet niet meer hoe ik op dat idee ben gekomen, zeker niet uit mijn directe omgeving want iedereen was getrouwd of stond op trouwen. De idee om als 'single’ vrouw een appartement te kopen was toen niet voor de handliggend. Ik besprak het met mijn pleegouders en zij vonden dat absoluut geen goed idee. Het was beter te wachten tot ik een partner vond om mee te trouwen en dan samen een huis te kopen. En ik heb geluisterd naar mijn ouders. Ik ben zelfs niet naar de bank gegaan voor advies, ik ging voort, zoals vele jonge twintigers, op het oordeel van mijn ouders.
Het heeft nog lang geduurd voor ik de partner zou tegenkomen die kon doorgaan voor een potentiële huwelijkskandidaat. Al die jaren heb ik niets financieel verstandig gedaan met mijn geld. Daarmee bedoel ik: geen belegging, geen investeringen, geen aankoop van onroerend goed. Niks. Het stond op mijn spaarboek.
Sinds mijn 18de levensjaar was mijn spaargeld vrij toegankelijk voor mij. Het is vanaf mijn 22 jaar dat ik er ook gebruik van ben beginnen maken. Ik was een echte financiële analfabeet, ook al had ik in de Economie-Moderne-Talen gestudeerd in het humaniora. We kregen thuis geen zakgeld dus ik had ook nooit geleerd om met geld om te gaan of om er verstandige dingen mee te doen. Achterafgezien heb ik nooit begrepen waarom mijn pleegouders mij nooit hebben aangeraden om eens langs te gaan bij de bank voor advies of mijzelf hadden geadviseerd. Al had ik mijn spaargeld nu ook niet door ramen en deuren gegooid.
Op het moment dat ik mijn ex tegenkwam, de potentiële huwelijkskandidaat, (ik was 31) stelde mijn spaarboekje al niet zoveel meer voor. Ik had wel een levensverzekering, een pensioenspaarplan en een spaarboekje maar dat was het dan ook. Ik was daar eigenlijk niet zo mee bezig. Shame on me.
Onlangs had ik een gesprek met een vriend over financiële geletterdheid (dat woord gebruikte we niet maar ik vind het nu wel chique klinken haha). Ik was van mening dat het eigenlijk een verplicht vak zou moeten zijn in de lagere school, als onderdeel van Wereld-Oriëntatie ofzo. Hij vond dat 'bullshit’ want dan zou iedereen beginnen beleggen en/of onroerend goed beginnen aanschaffen. Dat vond ik een beetje bij de haren getrokken.
Maar toen werd me wel duidelijk dat financiële geletterdheid eigenlijk dé sleutel is tot sociaal-economische mobiliteit. Hét verschil tussen de 'Haves’ en de 'Haves not’. Het is hoogtijd dat ik mijn cursus van het humaniora nog eens bovenhaal en ook een afspraak maak bij mijn bank haha.
Alle gekheid op een stokje. Daar wordt geheimzinnig over gedaan, toch? Als maatschappelijk werker geef ik mensen onder meer advies over hoe ze een job of een opleiding kunnen vinden, hoe ze hun sociale rechten kunnen uitputten, hoe ze uit de schulden kunnen geraken. Maar we leren hen niet hoe ze anders moeten denken over en omgaan met geld. Er is ook niemand die het leert aan hun kinderen.
Uit ervaring wéét ik dat een diploma hebben, voltijds werken en bepaalde sociale rechten genieten geenszins garanties zijn voor een comfortabele en zorgeloze toekomst.
We leven in een systeem dat mensen, die zich al aan de zijkant van de maatschappij bevinden daar ook houdt. Daar had ik voordien eigenlijk nog nooit zo bij stilgestaan...
Mijn devies voor de’ hopelozen’ onder ons (lees: van bescheiden afkomst) luidt: om hogerop de sociale ladder te klimmen zijn twee zaken essentieel:
financiële geletterdheid op jonge leeftijd aanleren
En dat, lieve mensen, had mijn ex-schoonfamilie al lang begrepen.
Als ik naar mijn eigen situatie kijk als alleenstaande moeder moet ik vaststellen dat de kaarten op financieel vlak niet zo goed liggen, zoals voor vele lotgenoten helaas. Eerlijkheidshalve moet ik toegeven, en tot die conclusie was u wellicht zelf al gekomen, dat als ik in het verleden betere keuzes had gemaakt en advies had ingewonnen bij de juiste mensen dat mijn situatie nu waarschijnlijk rooskleuriger was geweest. Als alleenstaande moeder zijnde of als getrouwde moeder zijnde… IN BEIDE GEVALLEN. Desalniettemin valt het effect van alleenstaand moederschap op je financiën geenszins te onderschatten.
Maar het is nooit te laat om je leven te beteren, nietwaar… haha
En om af te sluiten wil ik jullie nog trakteren op een interessante link voor het geval je de zopas verworven kennis (ahum) in de praktijk zou willen omzetten ;).
Voilà, het zit er weer op. Bedankt om mijn blog te bezoeken. Hopelijk heb je er iets van opgestoken.
Ik wens jullie een vreugdevol en gezond 2017 toe!
