Oplossing voor tekort aan technici ligt bij bedrijven zelf
Dieter de Vroomen, Het Financieele Dagblad, 20 april 2012
Voorlichting en opleiding scholieren zijn niet genoeg en werken te langzaam
Dieter de Vroomen
Technisch personeel is steeds moeilijker te vinden. Al decennia lang doen betrokken partijen pogingen om meer technische scholieren en studenten af te leveren. Nieuw hoogtepunt is het plan van het bedrijfsleven, het onderwijs en maar liefst drie ministeries, Economische Zaken, Sociale Zaken en Onderwijs. De oplossingen bestaan vooral uit voorlichting en opleiding bij scholen. Ze bieden heel misschien soelaas over een jaar of tien. Bovendien, succes is niet verzekerd; ze zijn al eerder geprobeerd. De problemen die de bedrijven nu hebben, worden eigenlijk niet aangepakt. En de oplossing ligt toch echt bij de bedrijven zelf.
Kinderen hebben nu vaak een negatief beeld van werken in de techniek, zegt minister Van Bijsterveldt. Tegen de NOS: ‘We gaan nu kinderen in gesprek brengen met enthousiaste technici. Zo kunnen ze zelf zien en horen wat een carrière in de techniek werkelijk inhoudt.’ voorlichting en scholing dus, als het aan de minister ligt. Waar ken ik dat toch van? Het is alsof ik Lubbers hoor. Al dertig jaar geleden kwam zijn kabinet met de campagne Kies Exact op de proppen. Daarna volgde begin jaren ’90: ‘Een slimme meid, is op haar toekomst voorbereid.’ Die campagne was erop gericht om vrouwen ertoe te bewegen voor een technische studie te kiezen. Nu, twintig jaar later, heeft Nederland nog steeds het bijna laagste percentage vrouwen in technische studies in Europa. Een nieuwe campagne voor technische studies zal dus niet veel succesvoller zijn, vrees ik.
Twintig jaar na die campagne is er nog steeds een zeer laag percentage vrouwen in technische studies
Het wordt tijd dat bedrijven zelf het heft in handen nemen. Directeuren kunnen die lastige technische vacatures sneller en gemakkelijker wegwerken dan ze denken. Zo moet het zoeken naar nieuw personeel ook maar eens met de tijd meegaan. Veel technische bedrijven, ook de grote, denken dat het medialandschap er nog steeds hetzelfde uitziet als twintig jaar geleden. Sociale media als Facebook, Hyves en Twitter worden door de bedrijven die zo naarstig op zoek zijn vaak nog volledig genegeerd.
Ook het netwerk van eigen personeel laten ze links liggen. Vraag je medewerkers om hulp. Als die nieuwe werknemer op die manier gevonden is, vergeet dan niet je personeel te bedanken, ook financieel. En houd de contacten met de leverancier van flexibele arbeid warm; het kan zo maar zijn dat hij de ideale kandidaat voor jouw vacature in huis heeft.
Te weinig wordt ook de vraag gesteld of de vacature wel nodig is. De behoefte aan nieuw, technisch personeel mag ook wel eens ingedamd worden. Houd het werk simpel, is dan het eerste devies. Er zijn gewoon minder handen nodig als het werk effectief georganiseerd wordt. En daarmee samenhangend is er ook een wereld te winnen als we ervoor zorgen dat niet elk gebruikt schroefje op vijf verschillende plaatsen in een computersysteem ingevoerd moet worden. Bureaucratie rukt op bij de duurbetaalde technicus. En daar is hij of zij niet voor aangesteld.
Ook moet een werkgever blijven nadenken over de werkprocessen op de vloer. Kan er niet meer uitbesteed worden? Als producten en diensten door toeleveranciers geleverd kunnen worden, moet je dat gewoon doen. Je moet een goede regie op de productieprocessen kunnen voeren, maar je bent wel af van de vacaturestress.
Te weinig wordt de vraag gesteld of de vacature wel nodig is. Houd het werk simpel, is het eerste devies
Als laatste is er een verandering in denken nodig over de leeftijd van technisch personeel. De sector moet accepteren dat de gemiddelde leeftijd op de werkvloer stijgt en 45 dus heel normaal is. Daar moet de sector slim op in spelen. Het is helaas zo dat ‘leeftijdsbewust personeelsbeleid’ nog lang geen gemeengoed is in de technische bedrijvenbranche. Vaak is het zo dat oudere technici op leidinggevende posities te rechtkomen, waar zij moeilijk af stand van willen of mogen doen. Dat automatisme moet op de helling. Oudere technici zijn waardevol voor een bedrijf, omdat ze veel kennis hebben. In een nieuw soort ‘meesterschap’ kunnen zij de jonkies in een bedrijf bijspijkeren. En wie weet, ook vice versa.
Uiteraard is het goed dat de overheid de balans tussen het onderwijs en de vraag van de markt in de gaten houdt. De initiatieven van Van Bijsterveld dragen daar wel aan bij. Een deel van die stimulans moet echter ook naar de bedrijven gaan, bijvoorbeeld omtrent moderne werving. Het op orde houden van de bedrijfsvoering is wel echt aan de ondernemers zelf. De vergrijzing van de arbeidsmarkt en de afnemende belangstelling van de jeugd voor techniek hoeven voor de ondernemers in de branche geen probleem te worden.
Met een andere blik kijken naar wat je in huis hebt en daar creatief mee omgaan, helpt je op korte ter mijn al een heel stuk op de goede weg.
Dieter de Vroomen is adviseur strategie bij Goed Adviseren.