Nhận xét chung, những chủ nghĩa đang lưu hành đều có những điểm không chính xác
C. CÁC CHỦ NGHĨA PHÁT XÍT VÀ QUỐC XÃ
1. Tóm lược
Giữa hai trận Thế Chiến, sự xung đột giữa hai phe Cộng Sản (chủ trương độc tài và quốc tế) và Dân Chủ (chủ trương tự do và cá nhân) đã gây ra nhiều rối loạn ở các nước Au Châu. Do đó, phát sinh ra “tinh thần chủng tộc ” ở một số quốc gia, chống lại cả chủ nghĩa Cộng Sản lẫn Dân Chủ. Phản ứng này đưa đến chủ nghĩa Phát Xít của Mussolini ở Ý và chủ nghĩa Siêu Tộc của Hitler ở Đức.Tư tưởng quốc gia và dân tộc, thật ra đã có từ ngàn xưa. Nhưng lúc đó, nó chỉ có tính cách tiềm tàng chứ không rõ rệt, vì bị tinh thần tôn giáo và chủ trương tôn giáo che lấp. Đến lúc phong trào Dân Chủ phát sinh, nó mới bộc lộ dần dần. Nhưng những nước dẫn đầu phong trào dân chủ là những nước hùng cường nhất thế giới nên tinh thần quốc gia và dân tộc đã được thỏa mãn với chế độ này.
Chế độ Dân Chủ trong giai đoạn tiên khởi vì tìm kiếm thị trường tiêu thụ đã đẩy mạnh chủ trương bành trướng, xâm lược nhưng nó chỉ tàn bạo đối với dân thuộc địa, còn tại chính quốc, nó vẫn giữ tính cách ôn hòa. Chỉ với Mussolini và Hitler, tư tưởng quốc gia và dân tộc mới trở nên cực đoan, quá khích, tàn bạo ngay với cả dân chúng trong nước.Mussolini, lãnh tụ Phát Xít Ý cho rằng trên đời, chỉ có quốc gia là thực thể đáng tôn quý nhất. Quốc gia là tối thượng, không có ai đứng ngoài quốc gia, cũng không có gì trên quốc gia. Mọi hoạt động đều nhằm phục vụ cho quốc gia, mọi quyền lực đều phát xuất từ quốc gia. Cá nhân phải hoàn toàn phục tùng quốc gia, khép mình vào khuôn khổ quốc gia và hy sinh cho quốc gia.Hitler cũng chủ trương xây dựng một chế độ độc tài khắc nghiệt như Mussolini, nhưng Hitler đặt nền tảng lý thuyết của ông trên yếu tố Siêu Tộc, chứ không trên Quốc Gia như Mussolini.
Hitler dựa vào lý thuyết Siêu Nhân của Nietzche, thuyết này cho rằng trong nhân loại có một số ít siêu nhân thật tài ba, có thể làm những việc xuất chúng. Nhiệm vụ của Siêu Nhân là hướng dẫn nhân loại trên con đường văn minh. Muốn cho Siêu Nhân thành công mỹ mãn, người dân bình thường phải phụng sự và tuân lệnh Siêu Nhân.Hitler chủ trương rằng trên thế giới có nhiều chủng tộc cách biệt xa nhau về tài trí, về năng lực : có những chủng tộc cực kỳ thông minh, có những chủng tộc cực kỳ ươn hèn. Những chủng tộc thông minh, giàu năng lực là những Siêu Tộc. Các siêu tộc có nhiệm vụ thống nhất thế giới và đưa nhân loại trên đường tiến bộ. Các chủng tộc khác có nhiệm vụ phụng sự siêu tộc và thi hành các mệnh lệnh của siêu tộc. Theo Hitler, trong tất cả các chủng tộc trên thế giới, chỉ có chủng tộc Aryen là chủng tộc duy nhất đáng làm chúa tể thiên hạ. Nhưng muốn thi hành được sứ mạng thiêng liêng này, người Aryen cần phải giữ cho giòng máu mình được thuần túy, vì nếu giòng máu bị pha trộn, họ sẽ trở thành ngu độn đi vì sự trừng phạt của tạo hóa, như trường hợp con la, là con của con ngựa và con lừa. Ngựa và lừa giao hợp nhau sinh ra con la, một con thú vừa ngu đần, vừa không sinh đẻ được. Vì sự lầm lạc từ ngàn xưa, dân Aryen đã bị lai giống rất nhiều. Riêng có người Đức là còn giữ giòng máu Aryen được thuần túy mà thôi. Vì đó, dân tộc là dân tộc duy nhất có đủ năng lực và tài ba lãnh đạo thế giới. Nhưng muốn làm tròn sứ mạng của mình, người Đức phải giữ cho giòng máu mình không pha trộn, mà muốn được như vậy, họ phải bài trừ Do Thái là một giống dân ươn hèn, chỉ biết sống bám và an hưởng vật chất.Dựa vào thuyết Quốc Gia Tối Thượng và Siêu Tộc, Mussolini và Hitler đã xây dựng các chế độ Phát Xít và Quốc Xã ở Ý và Đức. Các chế độ này có tính cách độc tài khắc nghiệt về mặt chính trị, nhưng vẫn công nhận quyền tư hữu tài sản và để cho những người hoạt động kinh tế được hưởng một sự tự do khá rộng. Nó làm cho hai nước Ý và Đức mạnh lên trong một thời gian rất ngắn, nhưng cũng làm cho dân chúng khổ sở rất nhiều. Sau cùng, vì muốn bá chiếm hoàn cầu, Hitler lôi Mussolini vào cuộc chiến tranh thế giới làm sụp đổ cả những chế độ do họ dựng lên.
Nhận xét :
Chủ nghĩa Phát Xít ở Ý cũng như chủ nghĩa Quốc Xã ở Đức đã phạm phải lỗi lầm căn bản là không nhằm vào mục đích phụng sự con người. Chủ nghĩa Phát Xít, Quốc Xã đã có những hành động cực kỳ tàn bạo, khiến mọi người trên thế giới đều công phẫn, ghê tởm.
Khi các dân tộc thượng đẳng đã đạt đến nền văn minh đỉnh cao thì họ luôn luôn phải nhường chỗ cho những giống dân man rợ, thua kém họ về mặt trí tuệ nhưng lại sở hữu những phẩm chất nhất định về cá tính và sự hiếu chiến, những nền văn minh quá tinh tế luôn bị diệt vong
Những khám phá của trí tuệ dễ dàng truyền từ một dân tộc này sang dân tộc khác. Không thể truyền các phẩm chất của tính cách. Đó là những yếu tố nền tảng tối giản cho phép phân biệt cấu tạo tinh thần của những dân tộc thượng đẳng. Những khám phá do trí tuệ là di sản chung của cả loài người; còn những phẩm chất hoặc những khiếm khuyết của tính cách là di sản độc quyền của mỗi dân tộc. Đó là tảng đá bất biến mà dòng nước chảy qua hằng ngày trong hàng bao thế kỷ mới có thể mài mòn những góc cạnh bên ngoài của nó: nó là cái tương đương với yếu tố tối giản của loài, như cái vây của loài cá, mỏ của loài chim, răng nanh của thú ăn thịt.
Người ta có thể luận bàn về mặt triết học những ưu khuyết điểm của cơ chế tập trung hoá, nhưng nếu chúng ta thấy một quốc gia gồm nhiều chủng tộc khác nhau đã nỗ lực cả nghìn năm để thiết lập nên cơ chế tập trung hoá đó và một cuộc cách mạng vĩ đại với mục đích phá vỡ mọi thể chế của quá khứ cuối cùng cũng buộc phải tôn trọng và chấp nhận nó, thậm chí còn phải tăng cường cơ chế đó, thì chúng ta phải thừa nhận rằng đó là sản phẩm của những nhu cầu cấp bách, là một điều kiện tồn tại...
Họ đã bắt đầu hiểu vẻ đẹp và vinh quang của một dân tộc không phải do cách mạng hay chiến tranh mang lại, cũng không phải do các nhà tư tưởng hay các Hoàng đế mang lại, bởi vậy họ sống đỡ căng thẳng hơn, hợp tự nhiên hơn
Trên thế giới mỗi dân tộc quan niệm cái đẹp một khác. Có nơi ưa màu sắc huy hoàng. Có nơi chuộng sự nguy nga lộng lẫy. Có nơi thấy đẹp ở sự cầu kỳ. Có nơi cho mới lạ làm đẹp. Nhưng đến mức độ biết quan niệm cái đẹp trong đơn giản gần như khắc khổ thì chưa có dân tộc nào sánh kịp dân ta