#dolayım

[wozwaldllik]

Felsefe Notları-8

Kavramlar

Dolayım

İngilizce mediation kelimesi Türkçede karşılığını “vasıta olan, aracılık eden”, olarak bulur. Mediation kelimesi için, bu tamlamaları tek bir kelime olarak kapsayan ve Türkçe sözlükte “diyalektik bir süreç içinde ya da bir us yürütmede iki öğe arasında bir bağ kurulması sonucunu veren süreç” olarak karşılığını bulan dolayım kelimesi kullanılabilir. Dolayım kelimesi yerine dolay kelimesi kullanmama nedenim, günlük konuşma dilinde her ne kadar “bir aracı ile olan” anlamında kullanılıyor olsa da, bu kelimenin sözlükteki asıl anlamının etraf veya civar olmasıdır.

  Hegel’in Mantık Bilimi’nde ortaya koyduğu, aşmak ve aynı zamanda korumak anlamına gelen Aufhebung kavramı dolayımı gerektirir. Hegel’e göre “Hiçlik dolayımsızdır; aşılan ise dolayımlanmıştır; o, hiçlik olmayandır.” Buna karşın Kierkegaard’da dolayımın saf varlığın alanı içinde gerçekleşmesi mümkün değildir; zira varlıktaki özdeşlik içinde devinime ve dolayıma yer yoktur. Kierkegaard, Aufhebung (aşma) kavramına karşılık, karşıtların çelişkisini aşma olmaksızın muhafaza eden ve paradoksal inanç yoluyla ulaşılan yineleme -yenileme kavramını koyar. Bu bağlamda dolayımsız olan saf varlık alanı içinde belirlenimsiz olandır.

  Duyumsal

Danca sandselig İngilizce sensuous kelimesinin anlamı duyumsal (temel, katıksız bir şekilde hislerle dolu olan, duyular yoluyla algılanabilir olan), şehvani (duyularla ilgili olan, duyular tarafından aktarılan etkilere karşın dirençsiz ve duyulara dair düşlem gücüne sahip) ya da tensel (güdülenmelere aşırı derecede düşkün, bedensel) olarak kullanılabilir.

  Merve Elma

[cauteverum]

Özne, Dolayım ve Dışsallık

Özneye dışsal olanın (bilincin yöneldiği dış dünya ya da Doğanın) Özne için bir dolayım ve edilginlik ortaya koyduğu, böylece onu kendinde olmaktan alıkoyduğu söylenir. Kuşkusuz bu çerçevede anlaşılan Özne, esasında her türlü daha öte gelişimi, Başkalığı ve Oluşu dışlayan durağan ve soyut tözsel bir Benden başkası değildir.Bu haliyle o, edimsellik ve somut olgusallıktan yoksundur.Halbuki dışsal olan Öznenin kendisinin dışsalıdır yani kendi kendisinin dışlaşmışlığıdır ki, bu anlamda o, bu dışsallıkta yine kendisi kalır. Sonuç olarak dışsallık onu kendinde olmaktan alıkoymayacağı gibi kendi kendisinin olgusallığını ve edimselliğini, bu dışsallık onun kendi dışlaşması olduğundan, kendi kendisinde ve kendi kendisinin dolayımıyla sergilemesinin zeminidir.