Je beseft het wellicht niet, maar de firma Philips begon pas in 1891 met het produceren van gloeilampen. Gloeilampen maakten de mens onafhankelijk van het licht van zon, maan en sterren. En toen na WO-II de TV op grote schaal werd ingevoerd, keek niemand ’s avonds meer naar de lucht. Zonsopgang en zonsondergang heeft tegenwoordig minder invloed op het doorsnee gezinsleven, dan de tijden van het journaal en de favoriete soaps. En toch zijn zon, maan, planeten en sterren er nog steeds en met een beetje goede wil, kunnen ze je heel wat vertellen.
Maar nu eerst wat vragen om je voorkennis te toetsen. Maak deze vragen volkomen zelfstandig. Het gaat om jouw voorkennis. Na afloop worden de vragen uiteraard besproken. Veel van deze vragen zullen ook in de lessen behandeld worden.
Op welk tijdstip kwam de zon vandaag op? 5.41 uur
In de volgende zin moet je windrichtingen (noorden, oosten zuiden, westen) invullen. Bij ons op het noordelijk halfrond komt de zon op in het Oosten op mid-dag staat de zon in het Zuiden. De zon gaat onder in het Westen. Bij onze tegenvoeters op het zuidelijk halfrond komt de zon op in het Oosten op mid-dag staat de zon in het Noorden daar gaat de zon onder in het Westen.
Op welk tijdstip is het vandaag mid-dag 13:48 uur (de zon staat zo hoog mogelijk aan de hemel).
Op welk tijdstip is op 21 juni mid-dag 13:44 uur
Waarom staat de zon vandaag op mid-dag lager aan de hemel dan op 21 juni? (Leg je antwoord bij voorkeur uit met een tekening van zon/aarde)
Op welke dagen staat de zon recht boven de evenaar? In 3012 op 22 sept. en 20 maart
Leg met een tekening duidelijk uit, waarom het op de evenaar warmer is dan op de Noordpool.
Waarom duurt een jaar 365,25 dagen? In gemiddeld 365,25 dagen draait de aarde om de zon
Leg uit hoe het komt dat de zon licht geeft. Kernfusie. De zon is één grote wolk van waterstofdeeltjes. In de kern van de zon zijn de dichtheid en de temperatuur zo hoog dat er continu waterstofdeeltjes met elkaar fuseren. Op deze manier zet de zon per seconde ongeveer 700 miljoen ton waterstof om in circa 695 miljoen ton helium. Daarbij komt de enorm hoeveelheid energie en licht vrij waarvan je als mens slechts een beetje voelt en ziet.
In de kern van de zon zit nog zo veel waterstof dat het hemellichaam nog wel 5 miljard jaar lang licht kan geven. Brandstof te over dus.
Leg uit hoe het komt dat de maan licht geeft. Het lijkt alsof de maan licht geeft, maar dat is niet zo. Hij weerkaatst alleen het licht van … de zon. Het licht van de zon schijnt op de maan. En dat stuk kunnen we zien.
Voorzie de volgende maanstanden van een tekening (hoezietde maan er uit bij deze maanstand?) volle maan.............,
nieuwe maan............., eerste kwartier................
laatste kwartier...............
Zet deze maanstanden in de juiste volgorde: nieuwe maan, eerste kwartier, volle maan en laatste kwartier
Welke maanstand hebben wij vandaag? 99% zichtbaar: richting laatste kwartier (leeftijd van de maan is 15 dagen)
Wanneer komt de maan op als het volle maan is? Bij de volgende volle maan is dat 22 augustus om 3:45 uur
Wanneer komt de maan op als het nieuwe maan is? 6 augustus om 23:51
Een volle maan staat om 12 uur ‘s nachts in het Zuiden. De halve maan na de volle maan (Een afnemende maan/ laatste kwartier) staat om 12 ’s nachts in het Oosten. De halve maan voor de volle maan (Een wassende maan/ eerste kwartier) staat om 12 uur ‘s nachts in het Westen.
Geef de namen van zoveel mogelijk planeten. De eerste vier planeten vanaf de zon Mercurius, Venus, Aarde en Mars zijn klein en rotsachtig. De volgende vier planeten Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus zijn hele grote planeten en die bestaan alleen uit gas.
Sterren bevinden zich niet in een baan rond een planeet, planeten bevinden zich wel in een baan als een uitgerekte cirkel (een ellips) rond een ster,
Sterren kun je zien omdat ze licht geven, planeten kan je zien omdat ze door de zon worden beschenen,
Noem een duidelijk verschil tussen een planeet en een ster. Onze zon is een ster. Een ster is een gasbol. Een bol dat bestaat uit samengeperst gas. Binnen deze gasbol is de druk zo groot en de temperatuur zo hoog, dat waterstofdeeltjes fussioneren tot een heliumdeeltje. Kernfusie is dat er van waterstof helium wordt gevormd. De ster straalt licht uit door de energie die vrij komt bij het proces van de kernfusie.
Een planeet is een rond en groot hemellichaam dat om een ster heen draait. Een planeet is een kleiner hemellichaam dan een ster. Doordat planeten kleiner zijn dan sterren kunnen zij geen voldoende druk opbouwen om te gaan branden zoals een ster dat doet. Hierdoor geeft een planeet geen licht af.
Boston ligt in de VS (noordelijkhalfrond) en Santiago in Chili (zuidelijk halfrond); een verschil van 80 breedtegraden. Wel liggen Boston en Santiago op dezelfde lengtegraad. Hoeveel tijdsverschil is er tussen Boston en Santiago? geen
Tussen Bostonen Genua (Italie) is een verschil van 80 lengtegraden, maar nagenoeg geen verschil in breedtegraad. Hoeveel tijdsverschil is er tussen Boston en Genua? De 360° van de omtrek van de planeet kan verdeeld worden in 24 zones van 15° elk, die door de draaiing van de aarde overeenkomen met telkens 1 uur tijdsverschil. Andersom betekent 1 uur waargenomen tijdsverschil dus een lengteverschil van 15 graden. Dus 80:15=5,333 0,333x60=19.9
Van de poolster heb je vast wel eens gehoord, maar wat maakt de poolster zo bijzonder? De Poolster, Polaris, is de naam van de ster die dicht bij het verlengde van de aardas aan de hemelpool ligt. Gedurende de nacht lijken alle sterren door de rotatie van de aarde in een baan om de pool heen te draaien, de Poolster beweegt vrijwel niet zodat hij altijd op dezelfde plaats aan de hemel te vinden is. De Poolster was, voor de ingebruikneming van elektronische systemen zoals gps, van groot belang voor de navigatie. De hoogte van de poolster aan de hemel is vrijwel gelijk aan de breedtegraad waarop de waarnemer zich bevindt, de zegswijze "poolshoogte nemen" is hiervan afgeleid.
Polaris of de Poolster (alpha Ursae Minoris) is de helderste ster in het sterrenbeeld Kleine Beer (Ursa Minor).
De poolster staat in het Noorden.
Welke hemellichamen komen op in het westen?Het azimut (az.) van een hemellichaam geeft aan in welke (wind)richting het object aan de hemelstaat. Het azimut van een object hangt dus af van de plaats op Aarde, iedere plaats op Aarde heeft immers een (net) iets andere sterrenhemel. Zo kan het zijn dat in Europa de Zon in het westen staat, en dus bijna ondergaat, terwijl diezelfde Zon in Amerika op dat moment pas net opkomt en dus in het oosten staat. Het azimut van de Zon is voor deze twee gevallen dus volstrekt anders. Het azimut van het object wordt normaal gesproken uitgedrukt in graden (°). Op deze website wordt het noorden aangeduid met 0°, het oosten met 90°, het zuiden met 180° en het westen met 270°, net als het geval is met windrichtingen en een kompas. (In veel gevallen wordt in de sterrenkunde voor het zuiden 0° genomen, voor het westen 90°, enzovoorts.)
Als een binnenplaneet (Mercurius, Venus) zich in zijn baan om de zon, vanaf de aarde gezien, zo ver mogelijk ten oosten van de zon bevindt zeggen we dat hij zijn grootste oostelijke elongatie heeft bereikt. Hij gaan in het westen na de zon onder. Hij is avondster. Elongatie is een ander woord voor hoekaf stand. Daarmee bedoelen we dus niet de afstand in kilometers, maar in graden. Wanneer de planeet zijn grootste westelijke elongatie heeft bereikt staat de planeet zo ver mogelijk ten westen van de zon. De planeet komt dan vóór de zon op. Hij is nu ochtendster. Vanaf de aarde gezien kan de planeet ook tussen de zon en de aarde komen te staan. Dit noemen we benedenconjunctie. Hij staat als het ware beneden de zon aan de hemel. Staat de planeet vanaf de aarde gezien achter de zon aan de hemel, dan zeggen we dat de planeet in bovenconjunctie is met de zon. Als een binnen planeet in beneden- of in bovenconjunctie staat kunnen we hem niet aan de hemel zien staan. De planeet staat vanaf de aarde gezien immers in de buurt van de zon.
Alle sterrenbeelden aan de zuidhemel bewegen ongeveer van oost via zuid naar west; aan de noordhemel draaien ze om de poolster heen. Als een sterrenbeeld opkomt, zal dat dan ook vooral in het oosten zijn (van zuidoost tot noordoost).
