Goed en kwaad
Eerder dit jaar heb ik ‘Het Evangelie van Thomas, Het weten van een ongelovige’ van Bram Moerland gelezen. Geboeid door deze kijk op het christelijke geloof nu ‘Gnosis en gnostiek, de bevrijding van de liefde’ van dezelfde auteur. Over de zonde van Eva of eigenlijk juist haar wijze daad.
Door het eten van de boom van kennis van goed en kwaad verkeren alle mensen sedertdien in een staat van zonde, al vanaf hun geboorte. Dat is, zoals al eerder vermeld, de erfzonde en dat is de schuld van Eva. Daar wordt nu aan toegevoegd dat de zondige daad van Eva alleen rechtgezet kon worden door de plaatsvervangende boetedoening door Jezus. Met zijn lijden aan het kruis verzoent hij de mens weer met God. Met zijn ‘verzoenend bloed’, zoals dat in een kerkelijke term heet, verlost hij de mens van de erfzonde. Dat de overtreding van Eva, en na haar ook van Adam, de oorzaak zou zijn van de erfzonde is een duiding die achteraf aan het oorspronkelijke verhaal in Genesis is toegekend. Ook dat de kruisdood van Jezus een verzoenend offer zou zijn, dat is een duiding achteraf. Er is dus een verhaal, maar bovenop dat verhaal is er nog een duiding van. Het is die duiding, zowel die van Genesis als van de kruisdood van Jezus, die tot kerkelijke leer is geworden. De gnostici kenden dat paradijsverhaal ook, maar ze lazen er heel wat anders in. De slang die Eva aansprak en haar ertoe zette om van de boom van kennis van goed en kwaad te eten, dat was voor de gnostici een goddelijke boodschapper. Nee, geen boodschapper van de kwade God Jahweh, maar van de God van Liefde waar Jezus over sprak. Het was dus juist heel goed dat Eva kennis van goed en kwaad verwierf, en het was ook goed dat ze haar man Adam daarin liet delen. Met die gnostische uitleg hoefde er dus ook geen verzoenende kruisdood te komen. Die vind je dan ook niet in de gnostische teksten. De kruisdood als verzoenend offer wordt in sommige gnostische teksten zelfs bespot, belachelijk gemaakt. (p. 178/179)
Afbeelding: Emil Graf (Swiss, 1901–1980) - Adam and Eva, 1969, Museum im Lagerhaus, Foundation for Swiss Naive Art and Art Brut, St.Gallen, Switzerland
Op Brimstone Dreams Pinterest: Paradise Lost, kunstwerken over het paradijs en de zondeval.
