Tokaj, een Hongaarse droom
Tokaj. Een gebied dat voor sommigen een gebied is van wijnen waarover je kunt dromen, waar je naar kunt smachten. Voor anderen een gebied dat misschien ergens bekend voorkomt, maar wat eigenlijk onbekend terrein is. Waar ligt het eigenlijk? Persoonlijk kan ik ervan dromen en weet ik dat het in het noord oosten van Hongarije ligt. Een gebied dat internationaal bekend staat voor edelzoete wijnen met een doordringende zuurgraad. ‘Edelzoet’ zul je misschien zeggen? Ja edel. Van de edele rotting, ofwel kortgezegd botrytis. Als de druif wordt aangetast door de edele schimmel en dus niet echt rot, maar vooral indroogt en in chemische samenstelling verandert, met heerlijke smaken tot gevolg. Nou ja dat vind ik dan in ieder geval. Zo’n beschimmelde druif zelf heb ik nog nooit op, al schijnt dat lekker zoet te zijn.
Deze zomer had ik het geluk om bij een goede producent in de Tokaj regio -Hangavári Húdacskó Pincészet- op bezoek te mogen gaan. Een familiebedrijf onder leiding van Katalin en haar dochter als wijnmaker. Een familiebedrijf dat zich richt op kwalitatieve droge en edelzoete wijnen. Van de laatste worden alleen de hogere varianten gemaakt, al is de wetgeving in 2013 veranderd, zodat er vanaf de oogst van 2013 geen wijnen meer op de markt komen met 5 of 6 puttonyos (1 puttonyos is 25 kilo druiven ingedroogd door botrytis op 136 liter droge basis wijn, 6 is dus 150 kilo op 136 liter basis wijn). Dit is misschien voor nu wat verwarrend, maar geeft de producenten wel meer ruimte om wijnen naar eigen inzicht te maken. En bij Hangavári (zo heet het tegenwoordig) weet men daar wel raad mee. In de 25 jaar dat ze nu zelfstandig onder eigen label wijn mogen maken (vele jaren daarvoor bulkwijn voor communistisch bewind) heeft kwaliteit altijd voorop gestaan en is daar altijd in geïnvesteerd. Dat merk je in alle wijnen, in de wijnkelder en in de beleving.
Van mooie droge wijnen die zowel strak zijn in zuren en bitters, als ook vol en rijk van abrikoos, appel en honing(meloen) tot aan voluptueuze edelzoete wijnen, van een Tokaji Furmint met 72 gram restsuiker en nog steeds een imposant alcoholniveau (mijn lieveling) via tweede persing, cuvees, 5, 6 en 7 puttonyos tot aan de Essenzia, een nectar. Ik heb eigenlijk geen idee meer hoeveel suiker er nog inzat, maar de gistcellen hebben het in ieder geval niet lang vol gehouden.. Deze wijn gemaakt van het sap dat vrij is gekomen door enkel zwaartekracht van de ingedroogde druiven op elkaar. Een bizar drankje, is het wijn? Ja in principe wel, maar niet iets wat ik ooit tegen ben gekomen. Het is meer iets wat Zeus en consorten vroeger dronken, tenminste dat beeld krijg ik dan. En eerlijk gezegd, bij zo’n €110 per 0,25 liter is het ook nu niet voor iedereen.
Gelukkig is het merendeel van de andere wijnen een stuk betaalbaarder en krijg je heel veel waar voor je geld. De wijnen van de gebotrytiseerde druiven zal altijd duurder zijn (minder sap per druif en meer arbeid en opvoeding) maar vergeleken met Sauternes in dezelfde kwaliteit is Tokaji goed betaalbaar. Mijn persoonlijke favorieten in deze proeverij waren de Tokaji Sárga Muskotaly (heel veel fruit, goede zuren en bitters, aroma van druiven en bloemen), mijn absolute favoriet, de Tokaji Furmint Várhegy (vol complex, rijp fruit, honing, meloen, citrus, appel, kruidigheid, tonen van botrytis, zuren) waar ik me toch verras met de betaalbaarheid voor wat je krijgt , de Tokaji Katalin Cuvee (mooi toegankelijk, edelzoet, vol en rijk, met goede zuren) en dan de 5 puttonyos (2006), een toonbeeld van wat een Tokaji Aszu zou moeten zijn. Vol complex, overrijp fruit, honing, kruidigheid, doordringende zuren die tegen de vele grammen suiker op kunnen. Je moet wel van een beetje zoet houden om dit te waarderen, maar jongens zeg ,dit is lekker en betaalbaar! De Aszuessenzia (7 puttonyos) en de Essenzia waren beide nog veel complexer, maar ging ook in prijs met een flinke lijn omhoog. Heb je geld over, zeker aan te raden, maar anders, biedt het segment eronder ook heel veel keus. En daarbij voor de liefhebber, Tokaji is dankzij de zuren en ruime hoeveelheid suikers bij uitstek geschikt voor langdurig bewaren in de wijnkelder. En dan natuurlijk wel zo nu en dan een flesje openen om te genieten…