De fabriek, bewegen door de tijd
Foto nr.:2145,Titel: Zuivelfabriek Kolderveen, Plaats/dorp: Nijeveen, Locatie: Kolderveen, Fotograaf/maker: Dol, Henk, Nijeveen. Deze foto is afkomstig uit De Beeldbank Nijeveen.
Vorige week mailde ik de Historische Vereniging Nijeveen omdat ik verschillende foto’s op het internet tegenkwam van Coöp. Zuivelfabriek “De venen”. Ik ontving daarop vrijwel direct een enthousiaste reactie terug namens de vereniging van dhr. Lourens Schipper.
In mijn mail vertelde ik, dat ik als kunstenaar in de maanden november en december in de voormalige melkfabriek zal verblijven bij KIK (Kunst in Kolderveen). Tijdens mijn verblijf wil ik heel graag in gesprek raken met oud werknemers en andere mensen die de fabriek van toen nog goed kennen. Ik wil een verslagje van deze gesprekken later op deze website plaatsen. Aan de hand van al die verhalen wil ik kijken of we het geluid van toen, voor één dag samen terug kunnen halen naar de fabriek. Daarvoor wil ik -als dat mag- met een professionele geluidstechnicus opnamen maken bij de Coöperatieve Zuivelfabriek 'Rouveen'. Ik hoor van verschillende mensen dat deze fabriek nog het meest lijkt op Zuivelfabriek ‘De venen’.
Lourens Schipper gaf direct aan dat er ex-werknemers in het dorp zijn die wel iets willen vertellen over hun geschiedenis op de fabriek. Hij bood daarbij aan mij te helpen en enkele van hen te polsen of ze mee willen helpen. Ook begreep ik dat er veel fotomateriaal bij de Historische Vereniging is. We besloten op vrijdag 12 september af te spreken bij de bibliotheek van Nijeveen om samen eens verder te praten over de mogelijkheden.
In een kleine ruimte achter de bibliotheek huist de Historische Vereniging. Het is bijzonder en belangrijk dat het verleden door vrijwilligers hier in kaart wordt gebracht. Oude foto’s van alle burgervaders sieren aan de wand en vormen een indrukwekkende tijdlijn. Er blijkt ook nog een pakket foto’s te zijn van ex-werknemers die eerder zijn gemaakt door fotograaf Albert Brunsting in de kaashal van de fabriek. Vervolgens laat Lourens Schipper veel foto’s zien waar de fabriek op voorkomt. Het mooie van al deze foto’s vind ik, dat ze allemaal laten zien hoe de architectuur van de fabriek door de jaren heen steeds veranderde door de vraag. Tot er op een zeker moment wordt besloten om de fabriek te sluiten en we naar de situatie gaan die wij vandaag kennen. Nu is de fabriek aangemerkt als industrieel erfgoed en wonen er mensen in, ook zijn er bedrijfjes in gevestigd.
Lourens Schipper kan mooi vertellen waardoor ik veel leer over het verleden van deze streek en het functioneren van deze fabriek. Zo verteld hij over de griften, een woord wat ik niet goed kende maar wat een gegraven vaarweg is. Zo vermoed hij dat in het allereerste begin van de fabriek de melk mogelijkerwijs nog met schuiten is aangevoerd. Hoe vaak denken wij nu nog na over al deze waterwegen en dat deze eens met noeste arbeid zijn uitgegraven. Bij foto’s van het lossen van de melkbussen (zie foto hierboven) wijst hij op de tweede deksel in de hand, die werd gebruikt bij het losslaan van de deksel die vaak vast zat in de bus. Ik stel me het geluid hierbij voor...
Het lijkt me geweldig om een tentoonstelling van een selectie van deze foto's te maken in de fabriek, die dan op zondag 9 november zal worden geopend. Lourens Schipper zal dit verder bespreken met de overige leden van de Historische Vereniging. Een tentoonstelling waar we dan een tijdlijn kunnen zien van de historie van dit gebouw, waar mensen coöperatief samenwerkten. Beelden waar we het zien bewegen door de tijd.
