#marjoleinvisser

[wintertuin]

Wintertuinsessie: De andere verteller

Op donderdag 16 november zijn Ted van Lieshout, Maartje Wortel en Nika Walk te gast tijdens de laatste Wintertuinsessie van dit jaar. In deze literaire talkshow geeft schrijver Marjolein Visser het podium aan ‘de andere verteller’. De bubbel waarin we leven is lastig te doorbreken, waardoor we moeilijk met totaal verschillende verhalen in aanraking komen. Wat levert het op om je in te leven in mensen die anders zijn? In Nijmegen gaat Marjolein hierover in gesprek met Ted van Lieshout en Maartje Wortel, allebei veel bekroonde schrijvers die in hun werk veel verschillende en bijzondere vertellers het woord geven. De tienjarige Nika leest voor uit eigen werk. In aanloop naar haar sessie geeft Marjolein drie boekentips, waarmee ze illustreert waarom Ted van Lieshout en Maartje Wortel de uitgelezen personen zijn om over ‘de andere verteller’ in gesprek te gaan.

De boekenkast van Marjolein Visser

SCHULDIG KIND / MIJN MENEER – Ted van Lieshout

Ik herinner me dat ik Schuldig kind begon te lezen met een sinaasappel in partjes op een bordje voor me. Een uur later lagen diezelfde partjes onaangeraakt uit te drogen, terwijl ik als een razende las, door- en doorlas. In 2012 verscheen Ted van Lieshouts Mijn meneer, een roman over de elfjarige Ted die alleen aan de heilige maagd Maria durft op te biechten dat hij een bijzondere vriendschap heeft gesloten met een oudere man. Het verhaal was gebaseerd op de relatie die Van Lieshout in zijn eigen jeugd had met ‘zijn’ meneer. Mijn meneer werd een veelgeprezen bestseller, maar de schrijver kwam ook onder vuur te liggen om zijn oordeelloze verhaal over misbruik van kinderen. In antwoord op alle commotie schreef Van Lieshout het boek Schuldig kind, waarin wordt beschreven hoe het Ted verging na de relatie met zijn meneer. Het bevat onder meer de roerende ontboezemingen van een bijzondere puber aan zijn volwassen alter ego. Beide boeken doorbreken taboes, getuigen van groot inlevingsvermogen en zijn wat mij betreft van grote literaire waarde. Ik vind het knap hoe Van Lieshout het oordeel uitstelt en doet wat kan (en mag, misschien wel moét) door literatuur: een verhaal vertellen waarin ik mij, ondanks een zeer andere persoonlijke geschiedenis, kan herkennen.

HALF MENS / ER MOET IETS GEBEUREN / IJSTIJD – Maartje Wortel

Maartje Wortel is een van de weinige schrijvers bij wie ik ervaar dat ze mij en ons een beter mens maakt. Haar boeken met tussenzinnetjes als ‘En even gaf ik de moed ook echt op. Maar dat houdt een mens niet vol,’ ontnemen mij regelmatig even de regelmatige ademhaling. In beide boeken leeft Maartje Wortel zich in, in zeer andere vertellers. Een uitzinnige taxichauffeur, een bejaarde vrouw die aangeraakt willen worden, een aanhankelijke anorectische patiënt en ga zo maar door. In mijn beleving zijn het stuk voor stuk ‘echte mensen’ die ze beschrijft, personages die daadwerkelijk tot leven komen. Ik zie ze in mijn omgeving, ik herken karaktertrekken in mezelf. Wat mij betreft raakt Wortel dóór haar personages allemaal (al dan niet verborgen) herkenbare gevoelens en gedachten. Hoe leeft zij zich in, in deze mensen? Waarom voert zij zulke verschillende vertellers op? En wat van hen herkent ze in zichzelf?

DE ZEBRA – Alexandre Jardin

Het is het hoogste goed wat je als prostituee kan geven aan een bezoeker, las ik pas een bezoeker van ‘escort services’ vertellen in De Volkskrant: de ‘Girlfriend experience’.  Zelfs bij betaalde seks is het gevoel van verbondenheid, van er zijn voor elkaar, dat waar mensen naar zoeken. Toch zijn velen van ons alleen, zonder lang huwelijk. Over het huwelijk wordt bovendien vaak gedaan alsof het iets slepends, saais of überhaupt negatiefs is. Ik vind het leuk dat er mensen zijn die dit beeld verdraaien. Waar erg veel schrijvers zich richten op vreemdgaan en op gevoelens en relaties voor en met veel verschillende mensen, is dit boek een ode aan die ene liefde. Aan het vasthouden aan je geliefde en als het nodig is, deze liefde nieuw leven inblazen. Op zijn 18e schreef de jonge Fransman Alexandre Jardin een weergaloze roman over het avontuur van een lang huwelijk. Over hoe een man zijn vrouw, na jarenlang huwelijk, nog steeds elke dag probeert te veroveren. Het is zonder twijfel één van de meest ontroerende en komische boeken die ik ooit las. Een boek dat wat mij betreft nieuwe perspectieven biedt door het woord te geven aan een, voor mij, compleet nieuwe en verrassende verteller.

Wintertuinsessie: De andere verteller Datum: donderdag 16 november Locatie: Het Roze Huis, Sint Anthoniusplaats 1, Nijmegen Deur open: 19.30 uur, aanvang: 20.00 uur Entree: 7,50 euro (5 euro voor studenten). Tickets via www.denieuweoost.nl/event/wintertuinsessie/

[wintertuin]

Inleiding Marjolein Visser bij Tonio in filmhuis LUX

In de aanloop van het Wintertuinfestival (23 t/m 26 november) vroegen wij drie schrijvers een inleiding te verzorgen bij drie films in LUX: Marjolein Visser op 27 oktober bij Tonio, Wout Waanders op 1 november bij Een echte Vermeer en Martin Rombouts op 10 november bij Snowden. Deze films sluiten aan bij het festivalthema ‘Dit is echt’, over de verhouding tussen fictie en non-fictie. De inleiding die Marjolein Visser deze avond bij Tonio verzorgde, lees je hier. Een dode maakt van een levende een overlevende.

Dit zei A.F.Th. van der Heijden, de schrijver van het boek Tonio, waar dit een verfilming van is. Tonio is een autobiografisch verhaal en geeft een beeld van de werkelijkheid zoals A.F.Th. van der Heijden hem beleefde na de dood van zijn zoon Tonio. Zelf werkte ik een tijd als onderzoeker en psycholoog in opleiding met getraumatiseerde mensen. In die tijd sprak ik met een aantal mensen die hun kinderen hadden verloren. Aan een ziekte die doorzette in een veel te jong lichaam. Aan een bus die onverwachts de hoek om kwam na een bezoek aan het Rijksmuseum. Aan een verdwaalde kogel in Libië. Aan een depressie. Het voelde wel eens vreemd om met hen te mogen spreken en het voelt ook een beetje raar om hier te staan en iets te vertellen over dit thema. Alsof het onwaardig is. Want ik weet niks over het verliezen van een kind. Ik ben zelf nog een kind. Maar dan is er natuurlijk, voor mijzelf en andere jonge mensen in de zaal die ook weinig nog weten van verlies, de zekerheid dat we onze portie nog wel zullen krijgen. Dat we met zekerheid kunnen rekenen op een overgangsmoment in ons leven van ‘ik heb nog nooit iets heel ergs meegemaakt’ naar ‘vanaf nu wordt het nooit meer hetzelfde.’ Tijdens mijn tijd als psycholoog luisterde ik naar vele verhalen over verlies. Ik herinner me dat ik tijdens die verhalen, vooral bij emotionele details, bij beschrijvingen van hoe het was gebeurd, twijfelde of ik van mijn thee kon sippen. Dit zijn geen verhalen om thee bij te drinken. Ook vond ik het geen verhalen om bij te zeggen: de tijd is om, ik zie u volgende week. Geen verhalen van alledag. Maar voor de mensen met wie ik sprak waren dat het wél, want ze dachten er elke dag, voortdurend aan. Vlak na de dood, of juist jaren later, tussen tranen, woede, acceptatie, schuldgevoel en onrust door kwamen er steeds nieuwe woorden. Een jonge moeder die haar kind bij een auto ongeluk was verloren zei dat ze hem door praten in leven wilde houden. Iedereen met wie ik sprak, benadrukte dat hun kind nooit vergeten mocht worden. Hun kind was dan overleden, maar ze waren nog wel een ouder, en de band met hun kind was niet voorbij. ‘Zo wil ik hem bij me houden en alles beter begrijpen en hem, of de herinnering aan hem, laten weten dat ik hem begrijp,’ zei een jonge vader nadat ik hem vroeg waarom hij nog elk halfjaar een brief op het graf van zijn zoon legde. Ik vind het interessant aan deze film dat het niet alleen een kunstvorm is, een reflectie op de werkelijkheid, maar ook een deel van de werkelijkheid zelf. Dat het niet alleen filmbeelden zijn, niet alleen de technieken van acteurs, scenarioschrijvers, een regisseur, en van Van der Heijden, maar dat het ook herinneringen zijn die zich bij iemand hebben vastgezet, hoofdpijn gaven en terugkwamen, steeds terugkwamen. Dat het naast een film en het verhaal dat wordt verteld, herinneringen zijn, die door hoofden spookten en spoken omdat ze amper komen op aanvraag, maar zich uit zichzelf starten. Het zijn herinneringen van een man, die mooie boeken schrijft. Van de achterbuurman die je af en toe tegenkomt als je de vuilnisbak aan de straat zet. Van de tante die je soms ontwijkt op de nieuwjaarsborrels omdat je na al die jaren, een gesprek met haar nog steeds niet durft te starten en niet weet of je er nog naar moet vragen. Van de caissière van de Albert Heijn die je vraagt of je zegeltjes wilt of anders de moestuintjes. Herinneringen van dingen die zij niet alleen meemaakten, maar nog steeds elke dag bij zich dragen. Dit was wat ik wilde zeggen. Altijd spannend, zo’n essay presenteren. Ik zal vanavond mijn vader even bellen over hoe het gegaan is. Hij wil altijd weten hoe spannende dingen me vergaan en wat hem betreft spreken we elkaar nooit genoeg. Marjolein Visser schrijft verhalen met humor en oog voor detail. In 2015 won ze de VPRO Bagagedrager. Eerder won ze onder meer Lebowski’s Writing for Success en twee keer zat ze in de landelijke finale van schrijfwedstrijd Write Now! Ze schreef columns voor o.a. Dutch Media en No Label en doet wetenschappelijk onderzoek voor GGZ en internationale ontwikkelingsorganisaties. In november 2014 verscheen haar chapbook De Kleine Hol Club, een bundeling korte verhalen die samen een groot verhaal vormen.

In het kader van het Wintertuinfestival lanceert Wintertuin een digitaal festivalcentrum: een online platform met iedere week nieuwe themagerelateerde content in allerlei vormen. Meer informatie en antwoorden op vragen over het festivalprogramma en de kaartverkoop kan worden gevonden bij de Festivalbalie.