12 Angry Men (1957)
Adaleti sağlamak insanın göreviyse ve bu insan dediğimiz hali hazırda yozlaşmış, yer yer çürümeye başlamış bir varlıksa, tekeline verilen adalet mekanizması nasıl lekesiz kalabilir? Duygulardan arındırılması neredeyse imkansız olan mantık, her türlü manipülasyona açık deliller ve tüm benliğimizi ele geçirmiş ön yargılar...
1957 yapımı bir kült sorgulatıyor tüm bu çürümüşlüğü. Babasını öldürdüğü iddiasıyla yargılanan bir kenar mahalle gencinin adalet karşısında nasıl harcandığının hikayesi aslında film. Ama burdan başlayan hikaye, hem adaleti oluşturan bireylerin, hem de toplumun farklı kesimlerini simgeleyen o bireyler üzerinden içinde yaşadığımız toplumun bir eleştirisini sunuyor. Cinayete kesin gözüyle bakan, üstüne düşünmeye bile gerek duymadan birini idama götürebilen bu ‘öfkeli’ juri üyelerinin film boyunca katakter tahlilleri yapılıyor. Geçmişleri, ön yargıları, kişisel hesapları, konformistlikleri ile didik didik ediliyorlar. Film boyunca kullanılan tek mekan o juri odası. Tek bir adamın, geri kalan 11 adamı, yargılama sırasında önemsenmediğini düşündüğü makul şüpheler üzerinde düşünmeye ikna çabası ve bunun üzerinde şekillenen diyaloglar, nefes bile aldırtmadan seyrettiriyor filmi.
Bu diyaloglar üzerinden savruluyoruz duygudan duyguya. Öfkeden deliye döndüğümüzün hemen ardından basıveriyoruz kahkahayı. Bir anda doluyor gözümüz ve bir bakıyoruz gözümüzdeki yaş yine kahkaya karışmış. Reginald Rose’un aynı adlı oyunundan başarıyla sinemaya uyarlanan ve Sdney Lumet tarafından yönetilen bu başyapıt aynı oranda bir toplum psikolojisi deneyine şahit bırakıyor bizi. Yöneten, yönetilen, ikna, sürü psikolojisi, uyum, çoğunluğa ait olma isteği. Hayretle izliyoruz. Tek bir set ve 12 adamla bu kadar iyi aktarılabilen bir mesaj, yönetmenin ilk filmi olduğu da düşünüldüğünde iyice takdir topluyor.Ustalıkla kullanılan sıcak hava, ter ve yağmur sembolleri de yine hikayeyle aynı paralelde başarıyla ilerletiliyor.
Dönemine göre içerdiği anayasa ve adalet eleştirisiyle hukuk fakültelerinde ders olarak gösterilmesi gereken filmin IMDB puanı 8.9. İzlenile, izletile..
http://www.imdb.com/title/tt0050083/
Emek'e selam olsun!