🚢 होर्मुज जलडमरूमध्यमा इरानको 'टोल' प्रणाली विश्व व्यापारमा नयाँ संकट.
इरानले होर्मुज जलडमरूमध्यबाट गुज्रने व्यापारिक जहाजहरूबाट शुल्क असुल्ने औपचारिक प्रणाली लागू गर्ने घोषणा गरेको छ। यो कदमले वैश्विक ऊर्जा बजारमा नयाँ तनाव सिर्जना गरेको छ।
इरानी संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा तथा परराष्ट्र नीति समितिका अध्यक्ष इब्राहिम अजिजीले जनाएका छन् कि इरानले "होर्मुज जलडमरूमध्यमा यातायात व्यवस्थापनका लागि एक पेशेवर संयन्त्र" चाँडै सार्वजनिक गर्नेछ। यस प्रणाली अन्तर्गत केवल इरानसँग सहयोग गर्ने देशका व्यापारिक जहाजहरूलाई मात्र सहज मार्ग दिइनेछ र सेवा शुल्क अनिवार्य रूपमा लिइनेछ।
कति शुल्क, कसरी?
इरानी सांसदहरूका अनुसार शुल्कको परिमाण जहाजको आकार, माल र मात्राका आधारमा निर्धारण हुनेछ र संकलित रकम इरानको केन्द्रीय बैंकमा जम्मा गरिनेछ। केही जहाजहरूले सुरक्षित मार्गको लागि २० लाख डलरसम्म तिरेका छन्, र इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) ले क्रिप्टोकरेन्सी र चिनियाँ युआनमा भुक्तानी स्वीकार गरेको रिपोर्ट छ।
किन यति महत्त्वपूर्ण छ यो जलमार्ग?
होर्मुज जलडमरूमध्यबाट विश्वको करिब २५ प्रतिशत समुद्री तेल व्यापार र २० प्रतिशत तरलीकृत प्राकृतिक ग्याँस (LNG) ओसारिन्छ। फेब्रुअरी २०२६ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि हवाई हमला गरेपछि इरानले यो जलमार्ग "बन्द" घोषणा गर्दै जहाजहरूमा आक्रमण समेत गरेको थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय विरोध
संयुक्त राष्ट्र समुद्री कानून (UNCLOS) अनुसार कुनै पनि देशले अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा एकतर्फी शुल्क लगाउन वा अनुमति प्रणाली लागू गर्न पाउँदैन कानुन विशेषज्ञहरूका अनुसार इरानको यो कदमले स्थापित समुद्री स्वतन्त्रताको सिद्धान्तलाई सिधै चुनौती दिन्छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले G7 बैठकमा स्पष्ट पारेका छन् कि अमेरिकाले इरानले यस जलमार्गबाट पैसा कमाउने परिस्थिति स्वीकार गर्ने छैन।
विश्लेषकहरू चेताउनी दिन्छन् यदि इरानले यो शुल्क प्रणाली स्थायी बनाउन सफल भयो भने, यसको असर युद्ध समाप्त भएपछि पनि वैश्विक ऊर्जा र ढुवानी बजारलाई दीर्घकालसम्म प्रभावित पार्नेछ।
© अनलाइन न्युज पोस्ट .
👍 सेयर गर्नुहोस् ताकि अरू पनि अपडेट रहुन् .
