Over WC kalenders, jonge sterren en zware planeten
Vandaag is ’t 1 juni en toen ik vanochtend op het toilet de kalender naar de nieuwe maand omsloeg kwam deze foto te voorschijn:
Jazeker, een astronomische jaarkalender 2016, eentje die ik eind vorig ontving van de ESO als persrelatie – waarvoor dank, hij steekt mooi af tegen de witte tegels. Op de pagina van juni prijkt HL Tauri, een piepjonge ster in het sterrenbeeld Stier (Taurus), een ster die tot de categorie van de zogeheten T Tauri sterren behoort, een ster 450 lichtjaar van ons vandaan, waar ze in 2014 met de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in Chili een planeetvormende stofschijf bij aantroffen. Die schijf zie je op de foto, de donkere banen zijn delen in de schijf die door planeten in wording (deels) zijn schoongeveegd – hier en daar meer details over dit bijzondere stelsel.
De stofschijf rondom CI Tau. Credit: Stephane Guilloteau/University of Bordeaux
In hetzelfde sterrenbeeld staat nog zo’n pieperdepiepjonge ster, slechts twee miljoen jaar oud, ook een T Tauri ster, getooid met de naam CI Tauri – het stikt kennelijk in Stier van dat soort sterren. Hierboven zie je de stofschijf, die ze daar hebben aangetroffen. Wat blijkt nu uit metingen die ze hebben gedaan aan het emissiespectrum van de ster: dat er wat Dopplerverschuivingen in dat spectrum te zien zijn en die verschuivingen wijzen erop dat de ster iets heen en weer schommelt doordat er iets zwaars omheen draait… een planeet van maar liefst 11 keer de massa van Jupiter, die in negen dagen om CI Tau draait. Dergelijk zware planeten hebben ze wel vaker bij planeten aangetroffen, soms nog wel zwaarder. Maar het bijzondere hiervan is dat de ster zo jong is en da’s nooit eerder waargenomen. Kennelijk kunnen planeten van dit kaliber heel snel gevormd worden, als de ster zelf nog maar net uit z’n ei gekropen is. Mooi om te weten, nietwaar? Hier het vakartikel over deze ontdekking. Bron: Koberlein.
<!-- if(wpa2a)wpa2a.script_load(); //-->
Astroblogs: http://www.astroblogs.nl/2016/06/01/over-wc-kalenders-jonge-sterren-en-zware-planeten/
