Als muzikant zijnde weet ik dat een goede versterker vaak zwaar weegt. Deze zin klopt als een bus zou je denken, maar nee. Er staan twee stijlfouten in. Contaminaties om precies te zijn. Zelfs dat klopt als een bus klopt niet. Een contaminatie is een foutieve combinatie van betekenisverwante woorden of uitdrukkingen.
Als muzikant zijnde is een combinatie van als muzikant en muzikant zijnde. Zwaar wegen is een foutieve combinatie van zwaar zijn en veel wegen.
Iedere dag hoor je wel mensen contaminaties gebruiken. Zelfs op kantoor zeggen collega’s weleens dat ze iets gaan uitprinten. Maar eigenlijk zouden ze uitdraaien of printen moeten zeggen. Veel contaminaties worden zo veel gebruikt door mensen dat ze niet meer als fout worden gezien.
Meneer Van Nunen, jammer genoeg met pensioen, vertelde mijn klas in mijn eerste jaar van de Vertaalacademie dat 'dat klopt als een bus' hartstikke fout is. Ik kon het in de weken erna maar niet uit mijn hoofd zetten dat Nederlanders massaal een foute uitdrukking gebruiken. Inmiddels weet ik wel beter.
Sluiten als een bus bestond al in de zestiende eeuw. De uitdrukking werd gebruikt om aan te geven dat een rekening goed was opgemaakt of dat een beredenering goed was. Een bus was in die tijd een goed afsluitbare doos om voedsel in te bewaren. Dat klopt kwam daarentegen in gebruik in de negentiende eeuw. Dat klopt als een zwerende vinger is een variant erop. Uiteindelijk zijn deze uitdrukkingen gecombineerd tot dat klopt als een bus, wat eigenlijk niets betekent. Toch werd het zoveel gebruikt dat de verhaspeling in 1986 werd opgenomen in het woordenboek de Grote Koenen. Vele woordenboeken volgden de Grote Koenen en namen de uitdrukking over, en erna volgden nog meer verkeerde uitdrukkingen.
Van de ene kant vind ik dat dit een verkeerd beeld geeft van de woordenboeken. Een woordenboek is een naslagwerk voor mensen om betekenissen, schrijfwijzen en uitspraken te controleren. Is het dan niet vreemd dat dezelfde naslagwerken fouten overnemen omdat mensen het niet voor elkaar krijgen om even iets na te zoeken?
Van de andere kant wordt een taal wel door de sprekers gemaakt en vastgelegd. Een taal is aan vele soorten veranderingen onderhevig. Als sprekers hun taal op een bepaalde manier gebruiken, wie zijn wij (de taalfanaten) dan om dit af te keuren?
Al met al mag er wel meer aandacht besteed worden aan veelgemaakte fouten, misschien in het nieuws of in andere tv-programma’s. Door er aandacht aan te besteden, zullen meer mensen inzien dat ze fouten maken en belanden fouten misschien minder snel in het woordenboek als een geaccepteerde uitdrukking of schrijfwijze.