- 60% CULTUUR
Zoals jullie wel weten deed Girls go BOOM onlangs een crowdfund. Het geld daarvan gaat naar muziekinstrumenten, verwarming, elektriciteit, opbergruimte,... van ons clubhuis. Girls go BOOM wil meisjes op een podium. Maar waarom eigenlijk, en wat heeft dat te maken met de besparing van cultuur?
ALLES EIGENLIJK DUS. De regering speelt een slim spelletje en zijn zich volledig bewust van wat deze besparingen willen zeggen (laat ons daar maar zeker over zijn). Kunst is een krachtig middel. Het is een kritisch middel (ook al zou je dat hier in Vlaanderen niet altijd zeggen). Het is een manier waarop mensen hun stem kunnen laten horen, waarop ze dingen kunnen verwerken. Wat het niet is, is gemakkelijk.
Het vraagt zelfvertrouwen om een kunstenaar te zijn. Ik ben daar zelf een goed voorbeeld van. Als 26-jarige werk ik voor het eerst, sinds ik begon te studeren, aan mijn eigen film (voor echt, met een budget enzo). Ik deed er zolang over, omdat ik het gevoel had dat het goed moest zijn. En zelfs nu krijg ik HEEL VEEL STRESS als ik denk aan de resultaten. Kunst is mijn leven, dat is gewoon zo. Ik sta al sinds ik klein was (nog kleiner dan nu) op podia. Ik kreeg een camera toen ik 11 was, die ik niet kon neerleggen. Door @marianlomans wou ik elke dag toneel spelen. Door @benjaminsercue kreeg ik vertrouwen in mijn schrijfsels. Ik wou filmmaker worden. Maar ik durfde niet, want wat als ik zou falen? Dus ik werd dan maar 3D-artist.
Ja, nog steeds artiest. Nog steeds zelfvertrouwen nodig. Want elke dag te horen krijgen dat je werk nog niet perfect is, dat je weeral dingen moet aanpassen, misschien wel opnieuw moet beginnen. Dat is zwaar. En vooral, het vraagt tijd. De meeste van mijn collega's gingen naar huis om daar NOG te werken. Aan hun portfolio's, aan hun skills. Samson en Gert hadden er al een liedje over: REPETEREN, REPETEREN EN STUDEREN. Dat is het leven van een kunstenaar.
Maar dat zien mensen natuurlijk niet als ze naar een schilderij kijken. Of naar een film. De hoeveelheid werk die erin kruipt is enorm. Niet enkel in het afgewerkt product, maar de uren die iedere individu vergaard heeft om tot het niveau te komen om te kunnen werken aan een product dat effectief door mensen bekeken wordt. In mijn opleiding zeiden ze altijd: je moet eerst 10 000 uren aan iets werken voor je er effectief goed in kan zijn. 10 000 uren dat is veel. En meestal zijn die uren onbetaald. Want ja, waarom zou iemand betalen voor kunst? Voor een logo. Voor een albumdesign. Voor een optreden. Kan het geen vriendenprijsje zijn? Zullen we gewoon iets ruilen? Aleh, voor een bak bier?
Mijn papa is zo iemand die naar een museum gaat en zich bij alles afvraagt: “IS DAT NU KUNST? Ik kan dat ook.” En hoewel ik volledig geloof dat mijn papa alles kan, slaat hij toch een beetje de bal mis hier. (Moderne) kunst is voor veel mensen waarschijnlijk BLABLABLA maar daar gaat het niet om... Kunst dient om te inspireren, om dingen in vraag te stellen, om te shockeren, om te informeren. Zonder kunst krijgt een volledige groep in de maatschappij geen stem. Waarom denk je dat minorities zo vaak naar kunst grijpen om hun mening te verspreiden. Omdat kunst dat mogelijk maakt.
Dat Girls go BOOM meisjes wil motiveren om op een podium te kruipen is dan ook niet vreemd. Wie RAGE BECOMES HER las, weet dat er wetenschappelijk materiaal is dat bewijst dat meisjes zelfvertrouwen ontbreken. En wat is er meer empowering dan op een podium te staan en FUCK YOU te zeggen tegen alle verwachtingen die deze kapitalistische maatschappij opleggen. Dat is krachtig. Dat is de vrijheid hebben om kritisch te kunnen zijn.
Dat is wat de basis van kunst zou moeten zijn.
Jammer genoeg kost het geld om zo een werking in elkaar te steken. Ik denk maar aan hoeveel het kost om een vzw op te richten (voor sommigen lijkt dit haast niets, voor ons is dit echter nog een bedrag dat er bijkomt).
Investeren in materiaal, in mensen, in locaties, al die dingen kosten geld. Onze tijd geven we GRATIS. Ons eigen middelen zijn miniem… Wij doen dit omdat wij dit belangrijk vinden. En de regering weet dat. Of niet? Vlaanderen is een plaats waar jeugdwerk het GOED doet. Vlaanderen is een plaats die steunt op vrijwilligers. (Misschien is dat wel de Vlaamse Canon.) Hoe weet ik dat? Omdat letterlijk iedereen die ik ken wel ergens vrijwilliger bij is. Of dingen vrijwillig doet. Zonder daar iets voor terug te vragen. Dat is mooi. Het is ook heel erg frustrerend... Om als werking telkens mensen te moeten vragen dingen voor niets te doen.
Subsidiedossiers schrijven is dan ook een kunst op zich. Je moet weten welke woorden je moet gebruiken, welke termen ze willen horen. En je moet bij de meeste instanties kunnen aantonen dat je onderneming, collectief of vereniging een geschiedenis heeft. Zonder subsidies kan je als ‘normale’ organisaties eigenlijk weinig beginnen. Dat is gewoon zo. Dingen organiseren kost geld. Dingen maken kost geld. Kunst kost geld. En dat is niet omdat we hebberig zijn. Of het onszelf gemakkelijk willen maken. Of omdat we, godverdomme, lui zijn.
Zonder kunst kan je MOOIE DINGEN wel vergeten. Kunst is niet enkel wat er in musea hangt. Het begint met de tegels van je vloer, wat je op de radio hoort (ook al klinkt het tegenwoordig allemaal hetzelfde), het is de geanimeerde tekst op een nieuwsbericht en het is UW HELE SOCIALE MEDIA. Zonder kunst wordt de wereld grijs. Denk maar aan iedere sci-fi film die je ooit zag. Kunst is gevoel. Kunst is actie. Kunst is essentieel. En ja, kunst kost geld.
“Nu wil een partij die als verliezer uit de verkiezingen kwam maar de winst van extreem rechts wil capteren, even van bovenuit bepalen hoe wij ons moeten voelen, wat onze identiteit moest zijn. Hoe zot is dat?” schreef Robrecht Vanderbeeken, vakbondsverantwoordelijke ABVV-ACOD Cultuur in zijn opiniestuk ‘Cultuurwerkers blijven liever bondgenoot van de bevolking’ op www.dewereldmorgen.be vanmorgen.
60% besparen op kunst is zeggen tegen Vlaanderen dat ze niet meer kritisch kunnen zijn. Het schiet in de voeten van de jonge kunstenaars die nog geen budget hebben. Het sluit kunstenaars uit minority groepen al meteen uit. Het geeft dus enkel een stem aan de witte, oudere generatie kunstenaars die al zelfvoorzienend zijn. In andere woorden, alle kennis en mogelijkheden gaan terug naar diezelfde groep die de voorbije jaren de kunstwereld regeerden. En hebben we daar echt nog meer nood aan?
Het antwoord is nee.
Nee. De tijd is aan de mensen die niet meer in kotjes willen zitten. Oké, beste regering, we hebben jullie gehoord. Als jullie ons niet meer ondersteunen dan moeten we gewoon nog meer doen wat we al doen. #wedoenhetzelfwel want dat is waar we uit noodzaak goed in zijn geworden.
Maar dan niet verschieten als jullie niet het laatste woord zullen hebben.