COGNITIVE SUPERFOCUS, czyli dlaczego osoby z anoreksją mają nienaturalnie ostry, laserowy umysł podczas głodu.
W normalnej fizjologii głód oznacza zmęczenie, słabszą koncentrację. U osoby z anoreksją głód daje ostrość, pobudzenie i hiper-klarowność myślenia.
Ma to podłoże czysto neurobiologiczne!
Skąd się bierze cognitive superfocus?
To neuroadaptacja mózgu do chronicznego głodu, działająca tak samo jak u zwierząt w trybie polowania:
więcej dopaminy (motywacja, koncentracja)
więcej noradrenaliny (czujność, pobudzenie)
aktywacja osi stresu (kortyzol -> energia)
silniejsza aktywność ciała migdałowatego i systemu „szukaj – działaj”
Jesteś głodna → musisz być szybka, skupiona i skoncentrowana na celu.
Jak to wygląda psychologicznie?
hiper-koncentracja na zadaniach (uczenie się, praca, projekty)
poczucie mentalnej czystości (myśli nie są rozproszone)
wyostrzone zmysły (większa uważność, zwiększona percepcja, mniejsza senność)
stan flow osiągany szybciej (czynności wymagające skupienia są przyjemniejsze i łatwiejsze, bo pozwalają nie myśleć o jedzeniu) Stan flow to taki full focus na wykonywanej czynności.
wzrost produktywności (szczególnie w zadaniach analitycznych, uporządkowanych, powtarzalnych, perfekcyjnych i kompulsyjnym planowaniu)
W rzeczywistości to nadmierny stan mobilizacji stresowej, ale w krótkim okresie daje bardzo realne korzyści.
Dlaczego osoby z anoreksją tak bardzo to kochają?
poczucie kontroli, nawet wtedy, gdy emocje i ciało są poza kontrolą.
poczucie mocy, gdy osoba czuje że może wszystko przez wyrzut dopaminy spowodowany wywiązywaniem się z własnych ograniczeń.
poczucie wyjątkowości, świadomość, że nikt nie funkcjonuje na takim poziomie jak ja.
poczucie przewagi nad stresem, nad lękiem, nad słabością.
ucieczkę od emocji - głód wycisza interocepcję → nie czuć lęku, smutku, złości.
To niemal psychologiczny narkotyk. Nie chemiczny jak amfetamina, ale funkcjonalnie podobny.
Ciemna strona cognitive superfocus
kora przedczołowa się „przepala”
zdolność do racjonalnych decyzji spada
rośnie sztywność poznawcza
spada zdolność do empatii
pojawia się drażliwość i napięcie
koncentracja zawęża się do jednego tematu - kontrolowania
starvation narrowing (uwaga tunelowa, która jest wąska, sztywna, monotematyczna i podporządkowana jednemu celowi - kontroli nad jedzeniem i wagą)
perfekcjonizmu patologicznego
utraty elastyczności poznawczej
zwiększonego ryzyka binge
Dlaczego jedzenie „wyłącza” superfocus?
glukoza → wycisza system stresu
układ przywspółczulny → uruchamia tryb relaks
ciało wchodzi w homeostazę
Cognitive superfocus to efekt neurobiologiczny głodu: wzrost dopaminy, noradrenaliny i aktywacji stresowej, który daje osobie z anoreksją poczucie ostrości umysłu i kontroli. To bardzo nagradzające, ale też bardzo uzależniające — i jedno z najsilniejszych spoiw anoreksji.
