Aimless Pirgrim's Silva Rerum [APSR]

Just random things, thoughts, and dairy products

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Telefortepian-28 Czerwiec-Lipiec 2026

Przez dwa miesiące słuchałem dość ciekawej muzyki, dość różnorodnej. Nawet nie wiem kiedy nazbierało się mi tego trochę. Wiele z utworów nie jest jakimś szczególnym poleceniem, ale bardziej takim zapisem środowiska muzycznego, w którym się obracałem. Są też utwory, które będę kojarzyć z drobnymi wydarzeniami w moim życiu, jakąś imprezą, czy jakimś wyjazdem. Dla lepszej organizacji i ograniczenia tekstu w jakieś rozsądnej wielkości, to podzieliłem wszystkie linki na kategorie.

Guillaume Ferran - Jusant (Original Game Soundtrack)

From Grotto & Niilo Takalainen - Noita Official Soundtrack Vol. I - Full A-side

Woodkid - Leave Her Johnny (Assassin's Creed Black Flag Resynced) – Extended

Masami Ueda - Whatever It Takes (Resident Evil 9 Requiem OST)

Ryan Lott - We're all Monsters (Marathon OST) - przypomina mi ścieżkę do Nine Sols, która zresztą też kiedyś się znajdzie.

Tomáš Dvořák - Pilgrims Soundtrack Klasycznie jedną z moich ważniejszych kategorii jest ta dotycząca ścieżek dźwiękowych z gier. Co tydzień, z małymi przerwami, ale staram się słuchać godzinnej audycji z radia ABC nt. właśnie soundtracków z tej formy kultury. Czasem można natrafić na dość nieoczywiste utwory. Na przykład usłyszałem tam dwa kawałki z gry Marathon - bardzo ciekawy atmosferyczny sci-fi. Zresztą przesłuchałem cały album, który mogę szczerze polecić, dla lubiących podobne klimaty. Przypomina mi to OST do Nine Sols, o którym napiszę może w następnym tekście, jak uda mi się skończyć tę grę. Podobnie ciekawą propozycją był lekko dysonujący ambientowy kawałek z Resident Evil 9 Requiem. Słynny Woodkid zrobił genialną ciemnejszą wersję szanty dla remake-a AC Black Flag. Jednak ciągle, praktycznie codziennie, wracałam do albumu odnalezionego przeze mnie samodzielnie - OST do gry o wspinaczce "Jusant". Bardzo miło mi się słuchało tego do pracy. Podobnie jak małego albumu Tomasza Dvorzaka, do gry od Amanita Design. Wróciłem też do przesłuchania wybitnego psychodeliczno-rockowego potrójnego albumu do gry Noita.

BADBADNOTGOOD - I Don't Know (Feat. Samuel T. Herring)

Temper City - Self Aware

Shivaree - Goodnight Moon

Vince Staples - Little Homies

alt-J - Tessellate Miałem ostatnio jedną imprezę, którą chciałbym zapamiętać. Oczywiście muzyki było w niej zdecydowanie więcej niż to co wyżej wymieniam, ale reszta są takim standardowym repertuarem podczas takiego grilla, czy karaoke, który robię ze znajomymi. Te, są kawałkami, których wcześniej nie słyszałem, albo na które nie zwracałem uwagi. Jest alternatywny "alt-J" z charakterystycznym wokalem, jest jeden utwór radiowy, jak i jeden rap. Wydaje mi się to bardzo dobrym przekrojem takich spotkań.

Irène Drésel - Roseraie du Val-de-Marne - Passengers (ARTE Concert)

Nils Frahm - Live at the Philharmonie de Paris (ARTE Concert)

Hidden Orchestra - Wingbeats

Hidden Orchestra - Dawn Chorus Poza muzyką z gier dużo słuchałem sobie artystów instrumentalnych. W szczególności Hidden Orchestra, która ma zdecydowanie ciekawsze płyty niż wcześniej myślałem. Jest to irlandzka grupa założona w Edynburgu, w 2010 roku jest fuzją wszystkiego co najlepsze. Tym razem natrafiłem na nich, bo jestem pewny, że nie był to pierwszy raz, przez OST do gry "Creeks" od czeskiego studia Amanita Design - wspomnianego zresztą już przeze mnie. Jest też koncert dwóch muzyków - jednego słynnego berlińskiego kompozytora minimalistyczno-elektrycznego, a drugi francuskiego duetu. Tego drugiego nie słyszałem wcześniej, a ich dźwięki są zdecydowanie bardziej klubowe i energetyczne.

Heinrich von Herzogenberg - 5 Klavierstücke, Op.37 (Veljković)

Sergei BORTKIEWICZ : Esquisses de Crimée, Op. 8 (performed by Pavel Gintov) Małym antraktem niech będzie muzyka klasyczna, XIX-wieczna. Pierwszy link odsyła do wykonania pięciu utworów z 1883 roku. Kompozytor, to austriacki baron, który poświęcił się całkowicie muzyce i był wykładowcą kompozycji na uniwersytecie w Berlinie. Są to utwory lekkie, romantyczne, całkiem ciekawe. Drugim kompozytorem jest syn polskiego szlachcica i ziemianina, urodzony koło Charkowa. Utwór z 1908 wskazuje na nurty już bardziej współczesne. Kawałek poznałem przez kanał na YouTubie "Polish Scores", który zawiera takie ciekawostki. Oczywiście problemem jest przypisanie narodowości do Bortkiewicza. Polacy, Ukraińcy, Rosjanie, a nawet Austriacy próbują sobie lepiej lub gorzej przypisać postać do swojego kraju. Nie będę więc definitywnie określał jego przynależności. Za tym, że jest rodakiem wskazuje jego rodzina, a za tym, że Ukraińcem to gdzie żył, wychowywał się i wpływy kulturowe, które się pojawiają w jego dziełach.

Ado - Kazarijyanainoyonamidawa - Akina Nakamori 1984

Hiroyuki SAWANO - Barricades - sezon drugi, w ostatnim teżbyła wersja tego - wysłał mi Piotrek

Gustav Holst - I Love My Love {Cambridge Singers}

InstrumentManiac - GTA San Andreas Theme (cover)

Finishing Move Inc. - Until It Is Done

Brandon Jamar Scott - WET Sekcja bardziej losowych utworów. Tutaj zebrałem w jeden paragraf wszystkie kawałki, które są związane z moimi znajomymi. Pierwszy to cover utworu Akiny Nakamori z 1984, w wykonaniu współczesnej, a tajemniczej wokalistki Ado. Następnie jest utwór z anime "Atack on Titan", który oglądałem bardzo dawno temu, a teraz algorytm postanowił mi o nim przypomnieć. Kolejny to utwór Gustava Holsta, o którym wspominał przyjaciel, że jego żona śpiewała w chórze. O ile nie przekręciłem tej historii. Dwa kolejne to utwory z gier - pierwszy to aranżacja słynnego tematu z GTA SA, a drugi to utwór do najnowszej odsłony serii Doom. No i na zakończenie bardzo żartobliwe, zupełnie nie na serio, ale której ciężko się pozbyć z głowy.

Poznańskie Słowiki - Opera Omnia - Wacław z Szamotuł

Collegium Vocale Bydgoszcz - Wacław z Szamotuł - Modlitwa, gdy dziatki spac ida

Orkiestra Kameralna STM - Wacław z Szamotuł - Już się zmierzcha

Poznańskie Słowiki - Psalmy - Mikołaj Gomółka

Chór Polskiego Radia - Mikołaj Gomółka - Pomni, Panie, Dawida (Ps.132)

Tyski Chór Mieszany Presto Cantabile - Mikołaj Gomółka - Radujcie się (Ps.81)

Mieszany Chór Mariański - Mikołaj Gomółka - Kleszczmy rękoma (Ps.47)

Ars Nova - Tabulatura Löffelholza - Dobry taniec polski I Jak to śpiewał Wodecki "zacznij od Bacha". Jednak niedawno pomyślałem o zanurzeniu się w elementy muzyki dawnej, w szczególności renesansowej. Natrafiłem na utwory Wacława z Szamotuł - królewskiego kompozytora, którego cała zachowana twórczość mieści się raptem na godzinnej płycie. To jest moja pierwsza propozycja. Wykonawcą jest Chór Chłopięcy i Męski Filharmonii Poznańskiej, znany szerzej jako Poznańskie Słowiki. Mistrz z Szamotuł jest pierwszym kompozytorem polskim, którego utwór został wydany za granicą. Dokładnie był to motet łaciński "In te Domine speravi" wydrukowany w Norymberdze w 1554. Jednak też ma w dorobku pieśni świeckich i psalmów w polskim tłumaczeniu. Podałem również dwa wykonania "Już się zmierzcha", z czego jedno jest bardziej tradycyjne, a drugie aranżacją na koncert przybliżonego 500 lecia urodzin kompozytora w bazylice Szamotułach. Następna propozycja to najważniejszy rodzimy zabytek muzyczny - Melodie na Psałterz Polski z 1580, autorstwa Mikołaja Gomółki do tekstu Kochanowskiego. Na początku podaję wykonanie parunastu z nich wg. chóru Poznańskie Słowiki. Jest też dość świeże wykonanie wszystkich utworów z psałterza przez Chór Polskiego Radia, choć w bardziej różnorodnych aranżacjach niż oryginalny czterogłosowy a cappella. Dlatego też dołożyłem krótkie wykoknanie chóralne dla porównania, w szczególnie ten drugi, bardziej znany. Na koniec dołożyłem utwór od którego zaczęła się dla mnie ta podróż, czyli "Dobry taniec polski" z tabulatury organowej Löffelholza z 1585. To, że jest to zapis "organowy" nie oznacza jednak instrumentu, a styl zapisu. Zachował się jednak utwór, w który nowego ducha wtłoczył zespół Ars Nova w ramach albumu "Muzyka na Wawelu".

Kwiat Jabłoni - Płachta nieba

Kasia Sienkiewicz - To nie o mnie

Ela Adamiak i Adam Nowak - Trwaj chwilo, trwaj

Julia Przybylska - Jak autobus po mieście

Kasia Klich - Cytrynowy stół

Raz, Dwa, Trzy - Dalej niż sięga myśl

JIMEK - Etiuda nr7 ŁONA Ostatnio Kasia Sienkiewicz postanowiła spróbować się w karierze solowej. Opowiadałem już o utworze "były momenty", który był całkiem udany, choć nie powalający. Kolejne dwa są podobne, choć może nawet ciut niższych lotów. Ewidentnie artystka skierowała swoją stronę w bardziej popowe klimaty i w kierunku nastoletnich fanek. Więc "to nie o mnie", jakbym mógł zażartować. Przy okazji przypomniał mi się utwór "Płachta nieba", w oryginale Jonasza Kofty, a świetnie wykonany przez duet rodzeństwa na albumie "Wolne Serca" z 2022. Z tego albumu też polecam "Trwaj chwilo, trwaj", jednak dla różnorodności podałem w wersji oryginalnej. Twórczość Adama Nowaka bardzo cenię, w szczególności cały album "Trudno nie wierzyć w nic" z 2003 roku. Utwór o horyzoncie z kolei pochodzi z "Skądokąd", czyli krążka z 2010. Mam też mniej popularne rodzime kawałki. Kasia Klich, słynna z utworu "Lepszy model", wróciła po długiej nieobecności na scenę z ciekawym utworem "Cytrynowy stół". Przypomina mi to troszkę powrót i klimat nowej Nosowskiej. Tę propozycję, dla dopełnienia archiwum, uzyskałem z Teleeexpresu. Julia Przybylska to losowe polecenie przez YT, której utwór naprawdę mi się spodobał, a po ilości wyświetleń wydaje się, że jest na początku kariery. Na koniec najnowszy utwór, w którym rapuje mecenas Zieliński, czyli "Łona". Tego maja oficjalnie został radcą prawnym. Znalazł jednak trochę czasu na występ w albumie Radzimira Dębskiego - syna słynnego kompozytora filmowego Krzesimira.

The Kolors - UN RAGAZZO UNA RAGAZZA

The Kolors - ITALODISCO

Thomas Benjamin Wild Esq - I've No More F-s To Give!

ROMA - Life kinda sucks ft. Kasane Teto Na zakończenie mam jeszcze cztery naprawdę losowe kawałki, które nie wiedziałem gdzie umieścić. Dwa są wspomnieniem mojego niedawnego wyjazdu z przyjaciółmi do Włoch, jeszcze przed tymi piekielnymi upałami. Dwa kolejne to jakieś zabawne propozycje algorytmu. Co do wokalu w drugim, to drugi najpopularniejszy vocaloid, po Hatsune Miku. Vocaloid, czyli program syntezy śpiewu oryginalnie stworzony przez Yamahę. Później wyewoluowały te aplikacje w swoiste fenomeny kulturowe, jak i zyskały własne persony i fanów. Pomimo sztucznej inteligencji, nadal są wykorzystywane, jako taki ukłon i tchnienie początku milenium.

Na tym skończyłbym letnie podsumowanie muzyki, która mi towarzyszyła. Oczywiście nie jest to całość mojej playlisty, już mam parę kolejnych propozycji, ale z nimi poczekam może do września. Teraz wypada mi tylko się pożegnać i życzyć miłego słuchania, a jest czego.

Miłego, Adiabat 28.07.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Leon XIV - Encyklika Magnifica Humanitas

Odnośnik do encykliki: https://www.vatican.va/content/leo-xiv/pl/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html

Zacznę od dwóch zdań, które mnie troszkę opisują, bo moja opinia jest, chcąc czy nie chcąc, subiektywna z tego powodu. Po pierwsze jestem informatykiem. Osobą żywo zainteresowaną rozwojem i technologią, zafascynowaną złożoną architekturą i sieciami. Mam jednak bardzo wiele "ale" w kierunku, w którym to wszystko teraz podąża. Pracuję w korporacji i widzę jak AI uważana jest często za panaceum i centralny punkt wszystkich aktywności, co trochę mnie niepokoi. Dodatkowo sam mam raczej sceptyczną opinię na temat wielkich modelów językowych, a bardziej negatywną, gdy chodzi o ich wpływ na świat, środowisko, kulturę, czy etykę. Wiele odczuć, bo na początku tylko te są, zapalało mi czerwone lampki. Nie będąc przeciwko nauce, ba, uznając ją za najważniejszą może działalność ludzką, nie umiałem nazwać moich wrażeń. Dlatego też każda krytyczna analiza, ale w duchu obiektywnym, jest cennym doświadczeniem. Drugim zdaniem, które może brzmieć jak z innej parafii, jest to, że zostałem wychowany w duchu chrześcijańskim. Wiele z idei, które promują dialog, zwiększanie wrażliwości społecznej, czy struktury pomocowe, są przeze mnie uznawane jako konieczne dla społeczeństwa. Jednocześnie nie mogę przypisać się do katolicyzmu, którego duża część, wbrew swoim zasadom i ideom wykorzystuje mowę nienawiści, wykluczenia i przymusowego nawracania. Nie pisałbym tego z żalem, gdybym nie potwierdził, że religia jest dla mnie istotnym elementem życia. Nawet jeżeli jej nie praktykuję, to pewne zasady, prawa moralne (choć nie wszystkie), są przeze mnie określane jako pozytywne, a przynajmniej zrozumiałe skąd wychodzą. Nie zawsze się zgadzam, na przykład z wykluczeniem LGBT, czy krytyką związków partnerskich, więc nie mogę się nazwać katolikiem.

Ostatnio w tych rejonach zachodzą pewne ciekawe procesy. Tutaj się odzywa we mnie ta matematyczna strona. List episkopatu z marca tego roku spowodował, w moim odczuciu, niesłuszną lawinę oskarżeń o judofilstwo, gdzie tylko nawoływał do dialogu, pojednania i zrozumienia z wyznaniem mojżeszowym. Obie religie mają bowiem swoje korzenie w drugo-świątynnym judaizmie. Owszem, politycznie jest to nietrafiony czas, również nie popieram, i nikt rozsądny nie powinien popierać apartheidu (międzynarodowe organizacje, w tym ONZ, tak właśnie to określa) na zachodnim brzegu Jordanu. List jednak nie zawierał żadnych politycznych odniesień, a tylko kwestie wyznaniowo-"sumieniowe" wspominając wizytę JPII w Wielkiej Synagodze w Rzymie (1986). Dokument tylko powtórzył i przypomniał słowa naszego Ojca Świętego. Drugim ciekawym punktem jest ekskomunika Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X. Proces, w którym niewielkie bractwo, przez pół wieku zaprzeczało Watykanowi, postanowieniom Soboru Watykańskiego II i wbrew próbom dialogu mianował nielegalnie swoich biskupów, wywołał szereg opinii. Szczególnie ciekawe jest zobaczenie jak skrajnie prawicowe ugrupowania, uznając się za katolickie, jak i konserwatywni księża, wzięli w obronę schizmatyków i promują ich działania. Jest to ciekawy punkt do analizy powodów. Podobnie jak krytyka amerykańskiego papieża przez amerykańskiego prezydenta i republikanów. W końcu przyszedł czas na ostatni punkt i docelową treść tej notatki - pierwsza encyklika papieża Leona XIV.

Encyklika, to najważniejszy dokument, który może napisać papież. Ich historia, w nowożytnym rozumieniu, sięga XVIII wieku i pontyfikatu Benedykta XIV. Do XX wieku były zdecydowanie krótsze, niż obecne, które można nazwać praktycznie książkami. W maju tego roku obecny papież Leon XIV wydał pierwszą swoją publikację nazywając ją "Magnifica Huniamitas" z podtytułem "O trosce o osobę ludzką w dobie sztucznej inteligencji". Odbiła się ona szerokim echem, w szczególności w osobach sceptycznych wobec AI, które poczuły, że Stolica Apostolska jest z nimi. Byłoby to jednak zbyt wielkim uproszczeniem sprawy. Przede wszystkim jest to encyklika społeczna, czyli pokazująca chrześcijańską wizję społeczeństwa. W wielu przypadkach mogę się zgodzić z dość trafną diagnozą papieża Prevosta. Widać w tym tekście jego wykształcenie matematyczne jak i pewną ścisłość myśli, w szczególności, w tematach technicznych, które tego wymagają, by je analizować. W pięciu rozdziałach przechodzi przez historii nauki społecznej kościoła, jej poprzednie encykliki i jej podstawowe zasady. Głównym obrazem, do którego się odwołuje jest kontrast pomiedzy budową wieży Babel (czyli kulturą potęgi i roszczeniem najsilniejszych do dyktowania kształtu rzeczywistości), a odbudową Jerozolimy przez Nehemiasza (kulturą dialogu i współpracy pomimo różnic). Trzeci rozdział wskazuje na szansy i zagrożenia w dobie technicznej. Krytykuje dążenie do optymalizacji, oraz nieprzejrzystość algorytmów, które coraz częściej decydują o ludzkim życiu. Bardzo miło czytało się krytykę modelów biznesowych, w której np. sam jestem zakotwiczony. Krytykuje transhumanizm i posthumanism, jako nurty, które za podstawę mają zaprzeczenie człowieczeństwu. Co ma sens. W kolejnym rozdziale przypomina o pewnych wartościach, które wydają się obecnie zapomniane w dobie powrotu do zakrawający o faszyzm kult siły i potęgi. Jest chwila refleksji na temat dawniejszych wad Watykanu, ale też bardzo celne propozycje rozwoju w duchu, niekoniecznie chrześcijańskim, a po prostu ludzkim. Przy tej całej mowie nienawiści, również pochodzącej od hierarchów kościelnych podrozdział "rozbroić słowa", wydaje mi się najbardziej istotny w całości tekstu.

Kto chce, to encyklika jest dostępna w wielu językach, w tym w naszym rodzimym. Poświęcając tydzień (mi zajęło pięć dni) można mieć pełniejszy obraz tego jak powinien wyglądać Kościół, a jak daleko od tego ideału się znajduje. A nawet jak ktoś jest z poza religii, jak ja, może wziąć pewne idee i kultywować je do tworzenia bardziej ludzkiej przyszłości. Link podaję na samym początku tekstu. Dobrej lektury.

Miłego, Adiabat 19.07.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Mariusz Zaruski - Na bezdrożach tatrzańskich

W zimny lutowy dzień, dokładnie drugą niedzielę miesiąca, miałem okazję znaleźć się w Zakopanem. Nie jednak na wycieczce górskiej, na tę mam nadzieję jeszcze przyjdzie czas, a w muzeum. Końcówką poprzedniego roku poszliśmy do Muzeum Narodowego w Krakowie. Okazało się, że bilet standardowy uprawnia do wejścia do wszystkich oddziałów MNK. Jednym z nich była willa "Atma", czyli dom Szymanowskiego, właśnie w tej bramie Tatr. Nie był to wielki obiekt, więc by nie tracić dnia, poszliśmy również do Muzeum Tatrzańskiego. Tam, za pamiątkę nabyłem książkę Mariusza Zaruskiego "Na bezdrożach tatrzańskich". O niej dzisiaj słów kilka. Wziąłem się za nią, jak widać, prawie pół roku później. Po dość filozoficznej "Białej Elegii" Han Kang, a przy rozpoczęciu drobnych spacerów po Beskidach, zapragnąłem przebrnąć przez opisy granitowych turni. Tak więc towarzyszem moim przez połowę lipca było te trzysta stron. Składa się na nich parędziesiąt parustronicowych tekstów, które zostały zebrane w jeden tom, oryginalnie w 1923 roku. Wydanie, które znalazło się w moich rękach jednak, to wydanie piąte, które zmienia trochę układ treści, niektóre rozdziały pominięto i połączono z inną książką autora "Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratownicze". Nie jestem fanem tak mocno zakrojonych ingerencji, ale redaktorem był Witold Paryski, który sam był taternikiem, TOPR-owcem, i znał osobiście autora. Mogę więc przymknąć na to oko. Opowiadania te, dosłownie scenki, to bardzo różnorodny przekrój kultury taternickiej głównie przed pierwszowojennej. Zaznaczam "taternickiej", bo w tym samym czasie, w samym mieście, kwitło bujne życie artystyczne. O nim tutaj nie ma ani słowa. Jest o zachwycie górami, jest o pierwszych latach zimowej turystyki w regionie, o zakładaniu TOPRu, jak i o pierwszych wyprawach ratowniczych. Dla interesujących się wspinaczką szczególnie ciekawy może się wydać rozdział o trasach na Giewont. Niby nic, ale jednak z opisanych ponad sto lat temu ośmiu tras z wariantami, ostały się tylko trzy szlaki. Z kolei z opisu tragicznej wyprawy ratowniczej po S. Szulakiewicza (i śmierci Klimka Bachledy), albo akcji po Bandrowskich, można byłoby nakręcić zajmujący i mrożący krew w żyłach dokument. Jednak też są i luźniejsze tematy, jak po prostu bardzo malownicze opisanie pierwszych wejść dokonanych przez Zaruskiego.

Właśnie, Zaruskiego, czyli kogo? Nazwisko to mi było kompletnie do tego czasu nieznane. Słyszałem o paru jego towarzyszach - wspomnianym przewodniku Klimku Bachledzie, kompozytorze i fotografie Mieczysławie Karłowiczu, malarzu Rafale Malczewskim (synowi słynnego Jacka), czy pisarzu Jerzym Żuławskim (zresztą jego trylogię sci-fi "Na srebrnym globie" mam na półce "do przeczytania"). Ze wszystkimi nimi chodził po górach, jednak było to 120 lat temu. Owszem, mediewiści, czy bibliści, mogą się zaśmiać, że to nawet nie jest istotny okres. Jednak właśnie przez te sześć piątych wieku Tatry, z niedostępnego zimą pustkowia, zamieniły się w narciarskie eldorado. Dobrze pokazuje to fakt, że drugie zimowe wejście na Kasprowy Wierchy odbyło się dopiero w 1904 roku. Autor był właśnie pionierem otwarcia tego regionu zimą, a także jednym z pierwszych propagatorów narciarstwa na Podhalu. Uczestnik wielu wypraw w dziewicze regiony naszych najwyższych gór, jak i czasami po drugiej, jak to nazywa "węgierskiej", stronie. Można powiedzieć, że był jedną z centralnych postaci zimowego taternictwa w okresie przed Wielką Wojną. Założyciel TOPR i uczestnik wypraw ratunkowych tegoż. Pełniejszy szkic całego życia autora podaje na początku książki redaktor. Urodzony w Dumanowie na Podolu w 1867. ukończył wydział fizyczno-matematyczny na uniwersytecie w Odessie. Zesłany za działalność niepodległościową i lewicową do Archanielska. Skończył tam szkołę morską. Przez kolejne lata pływał po wodach świata, aż w końcu po powrocie z zesłania ukończył krakowskie ASP i zakotwiczył się w Zakopanem. Podczas I Wojny Światowej mianowany generałem brygady. Po niej wrócił do Tatr, ale w 1926 znów wypłynął na morze. Podczas II Wojny Światowej zmarł w więziennym szpitalu w Chersoniu.

Sam ten zarys postaci kompletnie nie oddaje całości jego działalności i wpływu na kształt wszystkich środowisk, w które się angażował. Oprócz poetyckiego tonu zachwytów przyrodą, oprócz kalkulacyjnego charakteru opisu akcji ratowniczych, bardzo silnie przebija się przez te strony społeczne zaangażowanie Zaruskiego. Nie szczędził mentalnych batów osobom pragnącym uczynić z Tatr "boisko", czy punktował brak rozwagi (ale na łamach pism nigdy jej nie beształ) - pewne rzeczy się pomimo zmiany wieku i tysiąclecia nie zmieniają. Co najważniejsze jednak, traktował pasmo nie tylko jako rezerwat przyrodniczy, a wartość społeczną. W niebezpieczeństwie, jak mówi, nawet pozornym, może kształtować się wspaniały charakter ludzki. W wysiłku i tężyźnie fizycznej, jak dowodził, wykłuwa się zdrowa tkanka narodu. Jednak nie na pokaz, nie napuszone mięśnie, bo też pokazuje na stronach swoje bardziej wrażliwe oblicze. Czas bym zakończył ten "groch z kapustą", bo wydaje mi się, że kręcę się w kółko. Tytuł mi się bardzo podobał, bo jest pewnym oknem na interesujący mnie temat, a także na część kultury, ducha, czy filozofii, której już nie ma, która w przepełnieniu komercji i cekinowej rzeczywistości trochę się zagubiła. Jest to też, wydaje mi się, piękny testament początków odkrywania terenów od Rohaczy po Gerlach. Dla osób, które nie mają żadnego pojęcia o historii taternictwa, a chcących poszerzyć wiedzę, jest to dobry punkt startowy. Z całą litanią nazwisk, czy nazw gazet, czy roczników (jak np. Pamiętnik Towarzystwa Tatrzańskiego), można bez trudu kontynuować badania, rozszerzać pasję, albo pielęgnować w sobie tę przygodową ciekawość, którą jako dzieci karmiliśmy czytając np. "W pustyni i w puszczy", czy "Pana Samochodzika". Z kolei łatwo też, w szczególności na portalu "polonia.pl" znaleźć oryginały co niektórych tekstów. Kończąc ten przydługi tekst zostawiam was, mam nadzieję przynajmniej zaintrygowanych.

Miłego, Adiabat 18-19.07.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Han Kang - Biała Elegia

W 2024 cały świat literacki skierował swoją uwagę na Południową Koreę. Han Kang, która już była wcześniej nagrodzona, została laureatką nagrody Nobla. Wcześniej, w 2016, jej najgłośniejsza powieść "Wegetarianka" otrzymała Międzynarodową Nagrodę Bookera. Pomiędzy tymi dwoma kluczowymi w jej karierze wydarzeniami otrzymała wiele innych odznaczeń. Jednak to właśnie Nobel spowodował, że usłyszeli o niej laicy, tacy jak ja. Na targach książki w Krakowie w 2024, które odbywały się około dwa tygodnie po ceremonii w Akademii Szwedzkiej, było można zaopatrzyć się w jej powieści. Pamiętam, że zabraliśmy do domu "Nadchodzi chłopiec" i "Nie mówię żegnaj" nie wiedząc kompletnie nic o autorce. Tydzień temu, czyli prawie dwa lata od wspomnianych targów, byłem w Biedronce w moim małym miasteczku. Na stoisku z książkami, które zazwyczaj mieści albo kryminały głośnych polskich autorów, losowe powieści, czy książki dla dzieci, znalazłem dwa kolejne tytuły Han Kang: "Wegetarianka" oraz "Biała elegia". Śmieszna cena dziesięciu złotych za książkę, a w przecenie nawet połowę tego, prowokuje do pewnych rozważań nad kształtem rynku kultury, jej wartości i tymczasowości. Przez miesiąc prawie, po skończeniu "Galicji" Normana Daviesa, nie mogłem zabrać się za nic. Widząc jak kompaktowa jest "Biała elegia", bez namysłu zabrałem ją do pokoju i zacząłem czytać. To było moje pierwsze spotkanie z tą Koreanką.

Słowo "Elegia" etymologicznie pochodzi z greki oznaczając "pieśń żałobna". Jest to słuszna nazwa nadana książce. Wikipedia dalej tłumaczy "utwór liryczny o treści poważnej, refleksyjny, utrzymywany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania (...), dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych". Przytaczam tą definicję, bo doskonale pasuje do tego co możemy znaleźć wewnątrz utworu noblistki. Głównym rusztowaniem, wokół którego kręcą się wszystkie te rozważania, czy medytacje, jest kolor biały i rzeczy w tej barwie. Biel jest kolorem czystości, ale w Azji też jest kolorem żałoby. Nośnikiem opowieści są niby prozaiczne i nieposiadające związku przedmioty - ryż, księżyc, sól, śnieg, fale, kości, białe drzwi, czy biały pies. Każdy w tych artefaktów zawiera krótką scenkę, czy myśl, a każda z tych drobin ciągnie wszystko w jednym kierunku. Elegia to utwór najczęściej żałobny, więc komu poświęcone są te wszystkie białe rzeczy? W pierwszej części dowiadujemy się, że pierwsze dziecko matki pisarki umarło dwie godziny po nieszczęśliwym samotnym porodzie. Jest to próba opowiedzenia o żalu, stracie i kruchości życia. Autorka metaforycznie użycza swoje ciało dla duszy swojej zmarłej starszej siostry, by doświadczyła kawałka egzystencji. Wywołuje to we mnie dość mieszane uczucia, ale jednak jest to jakaś unikalna forma opowiadania o tak ciężkich i często ulotnych tematach. Gdybym miał określić, to jest to pewna próba wrażliwości na świat, te rozważania.

Jako ciekawostkę mogę dodać, że pierwsze dwie części napisane zostały w Warszawie, gdzie przez cztery miesiące mieszkała. Jest wspomnienie filmu z przelotu wojskowego samolotu nad zrujnowanym miastem w 1945, oraz to jak się odbudowało. W notce odautorskiej dodaje, że nagranie zobaczyła w Muzeum Powstania Warszawskiego. Ostatnią, trzecią część utworu skończyła w rodzinnym Seulu, gdzie mieszka od dziesiątego roku życia. Ta wrażliwość na życie, a w szczególności jego koniec, z którego jest znana, jest dobrze wyłożona w tej 130 stronicowej książce. Licząc z czarno-białymi zdjęciami, na których, przyznam szczerze, niewiele widać. Została nagrodzona najwyższym odznaczeniem "za prozę mierzącą się z historycznymi traumami i odsłaniającą kruchość ludzkiego życia". Choć nie mogę stwierdzić po jednej pozycji, czy tak prezentuje się jej cała twórczość, tak "Biała elegia" idealnie jest opisana przez to zdanie. Dla lubiących rozważać egzystencjalne rzeczy i doświadczyć intymnej choć paraspołecznej relacji z pisarką, naprawdę polecam lekturę. W szczególności, że gdyby się uprzeć (choć to troszkę wbrew duchowi medytacji), to można skończyć ją w jeden wieczór. Mi zajęło to trzy.

Miłego, Adiabat 27.06.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Norman Davies - Galicja - historia nie narodowa

Historia jest bardzo ciężką dziedziną. Każdy niby ma jakieś pojęcie o niej, ale zazwyczaj oparte jest to o mity narodowe i bardzo uproszczone opisywanie faktów. Szkolna wersja przedmiotu, która niestety jest często jedyną przekazywaną, jest bardziej misją budowania tożsamości narodowej niż próby zrozumienia złożoności świata, którym cechował się w ubiegłych wiekach. Dlatego też cenię bardzo te pozycje, które nie traktują czytelników jak ignorantów i nie przedstawiają odpowiedzi, a perspektywy. Norman Davies jest dla mnie właśnie takim autorytetem. Od dawna chciałem przeczytać jedną z jego grubych pozycji, ale nie miałem na tyle odwagi, by wziąć się za tak napakowaną 750 stronicową kolubrynę. Pod koniec stycznia zrobiłem jednak pierwsze kroki tej przygody i otworzyłem "Galicję". Dlaczego akurat ta książka, a nie "Boże Igrzysko", czy "Europa"? Po pierwsze jestem z terenów dawniej okupowanych przez Habsburgów. Jak powiadają, koszula bliższa ciału. Po drugie romantyzm, o którym uczymy się podczas lekcji polskiego, to właśnie dokładnie ten czas. W przeciwieństwie do wielu, ta epoka literacka, podobnie jak pół wieku po niej Młoda Polska, są moimi ulubionymi. Jednak zawsze miałem to poczucie nadmiernego uproszczenia kontekstu i ram kulturowych.

Brytyjski historyk natomiast przeprowadza nas nie tylko przez cały okres okupacji, ale też przedstawia miriad perspektyw, z których możemy spojrzeć na ówczesną codzienność. Są też bardzo intrygujące techniczne detale ważnych wydarzeń, o których się w szkole nie rozwija. Przykładowo: jak postępowało z urzędniczego punktu widzenia przejęcie instytucji publicznych po pierwszym rozbiorze. To był też czas, gdzie bardzo różne kultury okupowały jedną strukturę państwową - Polacy, Żydzi, Ukraińcy, Rumunii, Węgrzy, Niemcy (w tym austriaccy), Ormianie, czy szlachta (którą należy wyodrębnić jako osobną grupę). Ci przez większość czasu mieszali się i inspirowali nawzajem, bez ostrych zgrzytów pomiędzy sobą. Do czasu. Powstanie koncepcji narodu, jak i uwłaszczenie chłopów, oraz przelanie idei narodowości na każdego człowieka, spowodował wzrost tożsamości. Kryterium podziału została już nie tylko religia, ale też naród. Każdy z nich chciał stworzyć niezależny kraj, w każdym powstawały nacjonalistyczne ugrupowania. Każdy z narodów ma, bardziej lub mniej, ma na sumieniu represje wobec innych. Wtedy też rodziły się wzajemne animozje. Obecnie myślenie kategoriami narodowymi jest oczywiste, ale to właśnie wtedy budziły się takie idee. Dlatego jest ten okres tak ciekawy.

Okres okupacji austriackiej to również często złoty okres rozwoju miast takich jak Kraków, Lwów, Stanisławów (obecnie Iwano-Frankiwsk), czy Czernichów. Powstały wtedy krakowskie Planty. Choć też wsie nie były za bogate. Ze wszystkimi mitami, które zdążyły narosnąć przez te lata, Davies próbuje się rozprawić. Wskazuje jak wyglądało przejście z feudalizmu do współczesnego pojmowania społeczeństwa. Podaje wiele ciekawostek wzbogacających i wspierających w zagłębienie się w te czasy. Bardzo bogato wykorzystuje pamiętniki i materiały tekstowe z epoki, by pokazać jak wydarzenia odbierane był "na żywo". Dodatkowym atutem jest liczba przypisów, które sypią się ze stronic książki. Jest to w końcu praca pisana przez historyka, więc zawarta w reżimie naukowym. By bardziej plastyczniej przedstawić pewne aspekty, odwołuje się do bardziej subiektywnych opisów, ale jako całość jest nadzwyczaj obiektywna. Przypisy mieszą się na bez mała 50-ciu stronach. Czy można mieć zastrzeżenia do treści i sposobu jej przedstawiania? Owszem, w końcu nie da się tak bogatej i kontrowersyjnej historii przedstawić w jednym tomie, choćby był najlepiej przygotowany. Wiele z wydarzeń, czy fragmentów musiało być znacznie skróconych, by nie rozwijać się fraktalnie w parunastotomowe epopeje. Jednak nadal jest to najbardziej rzetelne podsumowanie tematu Galicji, jakie miałem okazję przeczytać. Trwało to przez trzy-cztery miesiące, ale ten czas był jednym z najlepiej spędzonych. Żałuję tylko, że nie robiłem naukowych notatek, do których mógłbym się odwoływać, ale to jeszcze nic straconego. Będę mieć powód, by sięgnąć do niej jeszcze raz.

Miłego, Adiabat 03.06.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Nathan O. Marsh - South Scrimshaw Part One (2023)

Jest to notatka, czy recenzja, którą piszę z lekkim opóźnieniem. Po drodze miałem drobny urlop i wyjazd, a później jakoś po prostu dopadła mnie rutyna. Jednak gryzie mnie po głowie coś, co nie pozwala na przejściu do porządku dziennego, bez napisania dwóch słów. Nie nazwałbym tego grą, bo nie ma w niej żadnych decyzji. Nazywanie więc South Scrimshaw visual nowelą jest nieuzasadnione. Jest to, powiedziałbym, dzieło dźwiękowo-wizualne i jako takie jest do darmowego pobrania przez Steam-a, czy itch.io. Przez około półtora godziny śledzimy artykuł dokumentu przyrodniczego o gatunku wieloryba - Brillo Whale. Jest to fikcyjne zwierzę, tak jak cały ekosystem, który jest eksplorowany przez misję Kronos VII. Samo to powinno zachęcić fanów materiałów typu "Zielona Planeta", tych czytanych przez Krystynę Czubównę, czy prowadzonych przez obecnie stuletniego Davida Attenborough. Przepiękne rysowane kadry, jak farbami, pozwalają zagłębić się w podmorskie środowisko obcej planety, z całą jego bioróżnorodnością. Nie będę oczywiście zdradzał fabuły, która nie jest jakoś sensacyjna - jest to paradokument o naturze. Jednak bardzo dopracowany, robiony z sercem, tak że łatwo było uwierzyć w jego prawdziwość. Dodatkowo, są pewne smaczki odnośnie samej misji kosmicznej, co daje pewną dozę tajemniczości. Więcej pewnie może będzie wytłumaczone, czemu dokładnie obserwujemy tą populację wielorybów, w następnych częściach. Druga jest obecnie w produkcji, lecz nie ma co liczyć na szybkie wydanie - całość dzieła wyszła spod pióra jednej osoby. Nathan O. Marsh jest podpisany na Steamie zarówno jako producent, jak i wydawca, więc jest to całkowicie oddolna inicjatywa. Tak, czy owak, jest to coś czego wcześniej nie doświadczyłem, na bardzo dobrym poziomie. Półtoragodzinny odcinek o przyrodzie, który jeszcze jest za darmo. Nie mogę inaczej niż nie polecać.

Miłego Adiabat 30.05.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Telefortepian-27 Kwiecień-Maj 2026

Te dwa miesiące były dla mnie całkiem udane jeżeli chodzi o muzykę. Nazbierało się jednak tyle materiałów, że będę opisywał je raczej w skrócie. Zatem bez większego przedłużania zacznę odwrotnie chronologicznie, czyli od utworów, które dodałem do listy ostatnio.

Tomáš Dvořák aka Floex - Phonopolis OST - Dnia 20. maja czeskie studio Amanita Design wydała swoją najnowszą grę. Za oprawę muzyczną odpowiadał klasycznie Floex. Jest to podobnie jak przy poprzednich jego albumach bardzo udany organiczno-mechaniczny soundtrack. Broni się wybitnie jako całość, a jako pojedynczy utwór to polecam "Railway Electro".

Ok Goodnight - Spiral - Nieco awangardowy rock z Bostonu. Najnowszy krążek grupy "stop/go" wyjdzie już 12. czerwca. Singiel wypełniony różnymi przejściami, zmianami rytmiki i niecodziennymi rozwiązaniami naprawdę do mnie przemawia. Choć nie jest to całkowicie eksperymentalne podejście, bo też działa nieźle jako standardowy utwór. O zespole nigdy wcześniej nie słyszałem i jestem zadowolony, że tak go poznaję.

Leroy Anderson - The Typewriter - Raz natrafiłem przypadkiem na rolkę na YT z kawałkiem tego utworu. Oczywiście mnie rozbawił, ale jednocześnie jest bardzo dobry. Skomponowany przez kompozytora z amerykańskiego Cambridge (w Massachusetts) w 1950. Sama postać jak czytam jest dość ciekawa, ale zostawiam wyżej wykonanie Islandzkiej Orkiestry Symfonicznej.

Gustav Mahler - Trzecia część I symfonii (Symfonia No. 1 D-dur Tytan)Tylko tacy geniusze jak Mahler mogą wziąć piosenkę "Panie Janie" i zagrać ją jako marsz pogrzebowy. Tutaj nazwany zostaje jako "Bruder Martin". Do tego kanał "MomentsMusicaux" dodaje również partyturę i komentarze, jak i cytaty samego kompozytora. Druga część utworu bardzo mocno pokazuje na żydowskie korzenie kompozytora. Jest to ciekawe połączenie europejskiej muzyki balowej, muzyki klezmerskiej. Tonów poważnych z początku i końca marszu, skontrastowane z wesołością środka.

Caught In Joy - Quiet Systems - Taka sesja na żywo jest dobrym pokazaniem jak współcześnie, w dobie mediów społecznościowych, muzyki się nie tylko słucha, ale też ogląda. Wszystkie te klawisze, kable i przełączniki, ruchome części, tworzą nieziemski obraz jakiegoś kokpitu. Muzyka, taka ambientowa, jednak też się broni. Można, jak wskazuje tytuł się przy niej skupić ja jakimś zadaniu. Można też odpocząć.

ocean eyes breakcore mix - Tutaj z kolei mam propozycję bardziej energetyczną. Od czasu do czasu wracam w regiony około breakcore-owe. Nuty te z szybkim pulsem, nieco szarpaną melodią i złożonym rytmem perkusyjnym naprawdę mi odpowiadają. Jest to dość krótki mix dziesięciu utworów, z czego cztery wyprodukowane zostały przez właściciela kanału pod pseudonimem Atalea*. Jest to dość ciekawa forma autopromocji.

STRANGER THAN HEAVEN | Cast & Story Reveal Trailer - Ostatnio dostaliśmy zwiastun kolejnej gry o japońskiej mafii. Tak, jest w nim Snoop Dog jako bohater. Niestety nie mogę podlinkować samego utworu, bo poza trailerem nie dostaliśmy nic. Mimo to jest świetny kawałek. Fuzja amerykańskiej i japońskiej kultury, rapu i soulu z obu krajów. Z wokalistów są Snoop Dogg, Ado, Tori Kelly, and Satoshi Fujihara. Musze też zaznaczyć, że jest to kawałek, który polecił mi kolega. Za to mu mocno dziękuję.

oktobernatt - Rasa - Shoegaze-owy, alternatywny zespół z Berlina. Też nie znałem go wcześnie, ale bardzo podobała mi się ta magiczna otoczka stworzona wyrazistym wokalem i lekko śpiącymi gitarami. W refrenach utwór wpada w post-rockowe klimaty. Utwór pochodzi z ich ostatniego albumu Coordinates° z tego roku.

Jasmine Myra Live in The Brownswood Basement - Jest to młoda saksofonistka i kompozytorka, której twórczość obraca się wokół spokojnego i radosnego jazzu. Poznałem ją z kanału label-a Gondwana Records, gdzie ma wydane dwa albumy. Jest to wydawnictwo, z którym współpracę ma podpisaną Hania Rani. Tutaj podrzucam cały koncert na żywo grany przez Jasmine i jej zespół.

Svaneborg Kardyb - Superkilen (full album) - Jak już jesteśmy w klimatach wydawnictwa, to mam jeszcze od nich album duńskiego duetu. Niby nazywają się jazzowymi, ale bardziej określiłbym to jako ciepłą elektronikę z elementami jazz-u. Jakkolwiek by ich nie kategoryzować, to mają bardzo przyjemne utwory, których warto posłuchać. Dodam jeszcze, że nazwa ich zespołu, to po prostu sklejenie nazwisk. Nie ma co się tu dopatrywać.

Kasia Sienkiewicz - Były momenty - Śledząc Kwiat Jabłoni byłem pewny, że prędzej, czy później do tego dojdzie. Parę miesięcy temu ogłosili przerwę, a Kasia już miała parę współprac na swojej koncie. Teraz uruchomiła własny kanał, oraz rozpoczęła solową karierę. Jej owocem jej ten singiel zapowiadający jej pierwszą własną płytę. Mi się podoba, w szczególności, że zostaje w stylistyce znanej z duetu.

EV - Lance Hayes - Nie jestem szczególnym fanem gier wyścigowych. Mam natomiast przyjaciela, który jest jak najbardziej. Ostatnio wyszła Forza Horizon 6, co poskutkowało, że polecił mi ścieżkę dźwiękową ze starszej odsłony. Muszę powiedzieć, że faktycznie bardzo udane albumy. Nie spodziewałem się po serii wyścigowej tak udanych OST. Tutaj, jako wycinek, utwór z gry Forza Motorsport 4.

Kathia - Rosa ft. Lor - Przez zespół Lor, który nadal jest na moich głośnikach, poznałem ten kawałek. Pochodzi z drugiego albumu Katarzyny Półrolniczak. Jako że nie przesłuchałem, to nie mogę powiedzieć nic o samym albumie "Nie chce być tu sama" z 2025. Sam utwór jednak mogę sklasyfikować jako indie, czy alternatywny pop i jako taki bardzo mi się podoba. Takie kawałki przypominają mi, że mamy naprawdę dobrą scenę muzyczną.

Wiktoria Kida, Oskar Cyms, Księga Żywiołów - Gdy będziesz sam - Odnośnie rodzimego krajobrazu dźwiękowego, to postanowiłem wrzucić też próbkę tego co obecnie w radiu można usłyszeć. Utwór mi się nieco wgryzł w głowę. Oprócz tego też będę go wiązał z tegorocznym wyjazdem w Sudety. Przez parę godzin jazdy parę razy go słyszeliśmy, co nie przeszkodziło mi go lubić.

Warszawska Orkiestra Sentymentalna - Tańcz mój złoty - Wróćmy do o sto lat postarzałej młodości, czyli muzyki międzywojennej. Zespół wykonuje perełki, które zostały nagrane prawie sto lat temu na płytach gramofonowych Syreny, czy Odeon. Zachowuje dość dobrze oryginał, ale jednocześnie ich aranżacje są świeże, że warto się w nich zapomnieć. Polecił mi ich kolega, któremu dziękuję. Utwór, którym mnie uraczył, to cover foxtrotu z 1936, którego autorem muzyki jest Irving Berlin, a słów Zenon Friedwald. Na stronie staremelodie.pl można usłyszeć wykonanie Adama Astona właśnie z tego czasu. Wokalistka współczesnej aranżacji ma bardzo charakterystyczny, taką warszawską barwę.

Kalandra - Everything In Its Right Place (Radiohead Cover) - jeden z skandynawskich zespołów, które już znałem wcześniej, zrobiło cover utworu Radiohead. Jak piszą początkowo była to żartobliwa gra przy sprawdzaniu sprzętu podczas koncertu. Ewoluowała jednak w coś poważniejszego i pięknego zarazem. Tłumaczenie słów w Nynorsk i charakter zespołu dodaje utworowi kompletnie nowej głębi. Dodatkowo przez to dowiedziałem się, że istnieje konflikt językowy w Norwegii i nadal kraj posługuje się dwoma wariantami.

melodysheep - ARTEMIS II: A Visual Masterpiece. 8K Cinematic Supercut - Pierwszego kwietnia NASA wystartowała rakietę z czterema astronautami. Misja Artemis II, jest pierwszą po pięćdziesięciu latach wizytą ludzi w okolicach Księżyca. Jest to skala misji Apollo 8 z 1968 roku. John D. Boswell, kompozytor z Washington State, postanowił podsumować ten epokowy wyczyn ścieżką dźwiękową własnego autorstwa. Dodatkowo jest biegły w tworzeniu filmów, więc jest to też podsumowanie wizualne, które zawiera nagrania z misji. Sam autor jest dość znany z utworów z serii Symphony of Science, gdzie używając autotune wykorzystywał cytaty naukowców do utworów o współczesnej fizyce. Całkiem inspirujące.

Już zaproponowałem trochę utworów, a mam w zanadrzu jeszcze parę. Może dobrym pomysłem byłoby jeszcze większe skrócenie opisów.

Gareth Coker ft. Rachel Hardy - Yeldrim - Kompozytor do obu gier z serii Ori, ostatnio wypuścił ścieżkę dźwiękową do gry Absolum.

Nick Horsten - Lightning - Ostatnio w cotygodniowej audycji o muzyce z gier usłyszałem parę utworów z gry Relooted o odzyskiwaniu skradzionych dzieł sztuki przez Afrykę. Bardzo ciekawy album łączący współczesne i etniczne klimaty.

Lisa Bella Donna - The Mothership II: Night Flight - Podobnie jak wcześniej, jest to muzyka do oglądania. Świetny kawałek stworzony na półmodularnym syntezatorze.

Eve - 花嵐(Flower Storm) - Dawno nie wspominałem o tym japońskim wokaliście. Kolega mi o nim przypomniał. Oczywiście teledysk jest przepiękną animacją.

Evidently Fresh - Rise Above - Uwaga! Zawiera spoilery do gry Silksong. Świetna współpraca amatorskiej animacji i fanów sequela do gry Hollow Knight. Zawsze lubię takie przejawy kultury, które przypominają, że jest ona dla każdego.

Chloé Antoniotti - ARTE Concert's Piano Day - Francuska kompozytorka minimalistyczna i pianistka. Mam mieszane uczucie co do takiego minimalizmu. Często czuję się słuchając takiej muzyki, jakbym był oszukiwany. Nie umiem tego do końca opisać. Tu, na koncercie też moduluje dźwięk syntezatorami, co daje dość ciekawe efekty.

Lana Del Rey & David Arnold - First Light - Utwór jest zwiastunem do nowej gry IOInteractive, studia co dała nam trylogię Hitman. Tym razem jednak wcielimy się w niej nie w agenta 47, a 007.

Mammal Hands - Captured Spirits (Official Album Video) - Obok GoGo Penguin jeden z najbardziej znanych jazzowych zespołów ze stajni Gondwana Records.

Haute & Freddy - Fields of Versailles - Całkiem ciekawy utwór polecony mi przez przyjaciela. Dość szalony duet z LA, który troszkę przypomina lata 80-te. Utwór jest jednak tegoroczny z albumu "Big Disgrace"

The Long Faces - Jane! - Kolejna propozycja od mojego przyjaciela. Bardziej altpopowa, z 2018, ale nadal świetny kawałek.

Океан Ельзи - На небі - Nie słucham dużo muzyki ukraińskiej, ale jestem bardzo mocnym fanem tego lwowskiego zespołu, z wokalistą z Mukaczewa. Jest to typowo pop-rockowy zespół, z charakterystycznym głosem Swiatosława Wakarczuka.

Voo Voo – W niebycie - Z kolei z polskiej klasyki, to zespół Voo Voo z jego frontmanem Wojciechem Waglewskim wydał w tym roku album "Dźwięczność". Po przesłuchaniu go prawie dwa miesiące nadal refren uważam za genialny. "A wiesz, że na przykład jerzyki, spędzają w locie życie całe?"

Na tym kończyłbym podsumowanie, bo o wszystkim co chciałem napisać, to napisałem. Mam jeszcze parę starszych propozycji, ale to sobie zostawię na inny czas. Ten tekst i tak już jest dość obszerny i różnorodny. O Eurowizji nie napisałem niczego, bo po prostu nie śledziłem. Nawet nie wiem, kto wygrał, ani nie przesłuchałem całości piosenki reprezentującej nasz kraj. Tak więc, jestem o tyle szczęśliwszy. Widzimy się za kolejne dwa miesiące, czyli pod koniec lipca.

Miłego Adiabat 23.05.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Thatgamecompany - Journey (2012)

Dzieła kultury obecnie przybierają formę serii. Normą są seriale na Netflix-ie; książki, gzie śledzimy jednego bohatera przez osiem tytułów; czy mające paręnaście lat franczyzy gier. Przy moim ciągle rosnącym backlogu - liście, która ma paręnaście dziesiątek pozycji - zacząłem mocniej doceniać krótsze formy. Historie, które nie wymagają stu godzin, czy tysiąca stron do opowiedzenia. Oczywiście, nie wszystko da się w ten sposób przekazać, ale nadal sporo. Po przejściu takiej ma się tą satysfakcję, że coś się skończyło, że przeżyło się pewne pełne doświadczenie. Nie taki, które z clifhangerem czeka na kolejną odsłonę, czy trzyma w napięciu bez rozwiązania najważniejszych wątków. To jednak taka mała dygresja. Ostatnio miałem problem z przechodzeniem gier, ale powoli wracam do tego medium. W ostatnią sobotę wydzieliłem sobie wieczorek dla siebie - bez żadnych zobowiązań, bez obowiązków, bez planu. Uruchomiłem mającą już 14 lat "nowelkę" Journey. Powody tego były rozmaite. Jednym z tych było, że kolega przeszedł tę grę, a sam miałem ją na radarze. Głównym jednak motywatorem była niewielka długość - całość historii przeszedłem w ciągu dwóch godzin, a nie spieszyłem się jakoś szczególnie. Oczywiście nie znalazłem wszystkich ukrytych przedmiotów, ale nie wpływa to na doświadczenie.

O czym jest to gra? Najlepszą odpowiedzią byłaby etykieta "symulator chodzenia". Lądujesz na pustyni, jako urocza ubrana na czerwono postać, a twoim celem jest wdrapanie się na odległy świecący szczyt ogromnej góry. Ostatnio wrzuciłem drobną notatkę na temat "Gris", którą mi troszkę to przypomina. Jest to podobna artystyczna gra, gdzie idzie się praktycznie przed siebie, bez żadnych nieliniowości, czy testowania zręczności. Podobnie do "Gris" przedstawia bez słów pewną historię, choć tutaj jest bardziej magiczna i niebezpośrednia. Tytuł niewiele pomaga, bo można wyciągnąć z niego, że jest to alegoria podróży. Ta słynna kanwa, na której jest namalowane tak wiele dzieł kultury. Mamy kwestie pokonywania trudności, mamy też cel. Nie powiem jednak jaki, by nie spoilerować. Jednak jest to jeden z tych tytułów, gdzie to właśnie podróż jest ważniejsza od destynacji. Dość duży nacisk promocyjny jest nałożony na to, że w grze możesz spotkać innych graczy, którzy przemierzają te same lokacje. Można (jakoś bez słowa) dogadać się, by towarzyszyć sobie przez dłuższy czas. Wspomnianemu koledze właśnie się udało w taki sposób doświadczyć gry. Ja jednak miałem tylko jedno takie spotkanie, i to tylko na parę minut. Mimo to było to ciekawe przeżycie. Później, przy napisach końcowych można się dowiedzieć jak nazywali się ci towarzysze. Nie mogę pominąć kwestii artystycznej. Grafika się nie zestarzała w ogóle, bo nie celowała w realizm. Byłem oczarowany tymi kolorowymi piaskami, ciemnoniebieskim podziemiem, czy przytłaczającym bielą i zimnem ośnieżonym szczytem. Sterowanie było nadzwyczaj przyjemnie. Grałem na padzie, bo nie potrzeba było precyzji, a wygodniej mi się tak chodzi. No i oczywiście muzyka. Jej autorem jest tegoroczny laureat Grammy - Austin Wintory. Można debatować, czy początkiem jego kariery kompozytorskiej przy grach było "Flow" (tego samego studia), ale to na pewno "Journey" przydało mu rozgłosu. Wyśmienita godzina ścieżki dźwiękowej, orkiestralna, warta przesłuchania. Zresztą jego kolejne dzieła, w szczególności dla Giant Squid Studios są również genialne. Podsumowując gra jest krótka, ale to jest jej zaletą, ze świetną muzyką, wartą polecenia. Sam może jeszcze do niej wrócę, by zdobyć jakieś osiągnięcia na Steam-ie, ale to może kiedyś.

Miłego Adiabat 11.05.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Ks. Jan Kaczkowski - 3 książki Życie na pełnej petardzie Grunt pod nogami Dasz Radę

Dziesięć lat po śmierci ks. Jana Kaczkowskiego zabrałem się za czytanie książek, które pozostawił. Raz, nie pamiętam nawet kiedy, kupiłem trzy jego pozycje w pakiecie - "Życie na pełnej petardzie", "Grunt pod nogami", "Dasz radę". Tak siedziały przez chwilę i zbierały kurz. W poprzednim roku przeszedłem przez pierwszą z wymienionych książek - chyba jego najsłynniejszą. W marcu, i teraz w maju, uzupełniłem to o przejście przez kolejne dwie. Była to pewna odskocznia od "Galicji" Daviesa oraz sci-fi, co ostatnio mnie zajmuje. Może jednak zacznę od początku. Ks. Jan Kaczkowski był młodym księdzem, którego życie nieszczęśliwie szybko przerwał rak - glejak mózgu. Jednak do samego końca udzielał się w założonym przez siebie hospicjum w Pucku oraz pracował z trudną młodzieżą. Nie mogę powiedzieć nic więcej, bo przed przeczytaniem książek był dla mnie nieznany, choć ponoć pojawiał się też w powszechnej telewizji. Nie jestem szczególnie wierzący, a religia została u mnie raczej na płaszczyźnie kulturowej. Jednocześnie szanuję wartość "mistyki", czy doświadczenia wiary, jako posiadające swoje miejsce w życiu człowieka. Oczywiście z wieloma rzeczami, które ksiądz w książkach umieścił, się nie zgadzam. Rozumiem jednak skąd wypływają i przez to mogę nazwać to normalnym (choć tak rzadkim współcześnie) dialogiem. Z wykształcenia był bioetykiem, więc najbliższe mu były (również przez swój stan) kwestie opieki paliatywnej, leczenia uporczywego, ale też aborcji. Tutaj nie mogę zarzucić mu doświadczenia, bo przez wiele przeszedł i wiele widział. Jednak to co mi się spodobało, to że nie bał się krytycznie spojrzeć na kościół. Przypominać mu, że celem jego jest zjednywanie, a nie walka z innymi. Bardzo pouczające były też kwestie tego, że trzeba mieć w sobie wrażliwość na bliźniego "a nie zdzielić go maczugą". Gdyby było więcej takich wyrozumiałych i ludzkich kapłanów, a nie przemawiających ex cathedra klechów kryjących wszystkie przestępstwa kościoła, to może krajobraz religijny inaczej by w kraju wyglądał. Wracając do samych książek. Wspomniałem, że są trzy. Pozwolę sobie też szybko wspomnieć o czym są. Pierwsza książka jest wywiadem z Kaczkowskim. Taki tradycyjnie przeprowadzony, czyli na temat tego kim jest, skąd pochodzi, jakieś anegdoty z życia. Druga książka "Grunt pod nogami" to zapisy ponad dwudziestu jego kazań. Dodatkowo są też przemyślenia rekolekcyjne, droga krzyżowa i refleksja o spowiedzi. Idealnie natrafiłem na to, bo akurat było tuż przed Wielkanocą. Ostatnia pozycja "Dasz Radę", to również rozmowa z księdzem, ale odrobinę inna. Jest reklamowana jako ostatni wywiad, ale tutaj daje pewną wykładnie swoich (i kościoła) przekonań na temat grzechu, małżeństwa, trudnych relacji i tym podobnych. Nazwałbym to bardziej współcześnie Q&A - pytania i odpowiedzi - bo właśnie nad pytaniami internautów/internautek pochyla się Kaczkowski tuż przed śmiercią. Mogę polecić, wszystkie trzy książki, bo raczej i ci sceptyczni do religii, i ci siedzący w niej po uszy, mogą dla siebie coś wyciągnąć. Nie jest to jakaś gruba teologia, ale wiele z tych rzeczy, to ważne wskazówki. W końcu nie trzeba wierzyć, by zacząć dostrzegać drugiego człowieka.

Miłego, Adiabat 08.05.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Jon Bois - 17776: What football will look like in the future

(Uwaga spoilery!)

"Dnia 7. kwietnia 2026, wszyscy ludzie nagle, bez wytłumaczenia, stali się nieśmiertelni. Przestali umierać. Przestali się starzeć. Przestali być zdolni do poczęcia dzieci." - Jon Bois "17776"

Zawsze miło jest zaskoczyć samego siebie i wziąć do poczytania coś spoza planu. Na reddicie w poprzednim tygodniu pojawiło się parę postów, które wspominały pewną "nowelę" sci-fi. Oczywiście powodem był dzień wspomniany w jednym z pierwszych rozdziałów, którego cytat przetłumaczyłem wyżej. Postanowiłem dać temu szansę, w szczególności, że dzieło to jest całkowicie dostępne online. Przechodząc przez kolejne dialogi w nocy z czwartku na piątek, coraz bardziej byłem zachwycony. Niżej będę troszkę dyskutował tematy poruszane, więc bardzo zachęcam wcześniej do przejścia przez to samemu. W szczególności, że jest to rozrywka na dwie, góra trzy godziny. Niżej podaję link.

Link: https://www.sbnation.com/a/17776-football (Rozdział 23 jest niedostępny, z powodu tego, że nie podobał się YouTube-owi. Jest możliwy jednak do znalezienia na Web Archive)

Zacznijmy może od tego, z czym mamy do czynienia. Przez dziesięć dni w lipcu 2017 roku, na stronie należącym do sieci blogów sportowych SB Nation, Jon Bois publikował swoje opowiadanie. Składają się na nie dialogi, obrazy i wstawki filmowe, często wykonane na wczesnych Mapach Google. Wikipedia próbuje to nazywać terminem "hiperfikcji". Tak czy owak, jest to łącznie 25 krótkich rozdziałów, mozaikowatej nieco fabuły. Głównym tematem jest próba spekulacji wokół skutków nieśmiertelności i dyskusja o roli szeroko pojętej "gry" dla społeczeństwa. Jednak tych rozmyślań jest znacznie więcej. Tytułowy temat footballu amerykańskiego jest nie jest na tyle ważny co jest takim spoiwem do rozważań. Obserwujemy fragment gry z 17776 roku, którego boiskiem jest cały teren pomiędzy stanami Wyoming, a Iowa. Przy okazji dostajemy też sceny z innych aktywności ludzi uwięzionych w nieśmiertelności. Każdy z fragmentów można próbować odczytywać jako symboliczną. Pod tym względem wiele rzeczy można przegapić skupiając się za bardzo na tym "co się dzieje", a nie "czemu się dzieje". Bardzo ciekawym fragmentem było przypadkowe zniszczenie najstarszej żarówki, które było pierwszym doświadczeniem straty dla ludzi przywykłych do swojej długowieczności. Eulogia, która jest następnym rozdziałem, najlepiej to opisuje.

Wiem, że ten opis będzie dość fragmentaryczny. Są to troszkę luźne notatki na temat tego, co mnie w dziele poruszyło, czy zaciekawiło. Bardzo udanym punktem konstrukcyjnym jest to, by świat pokazywać nam w połowie z wewnątrz. Dialogi, zresztą świetnie napisane, są jedynym tekstem. Nie ma żadnej wstawki, która nie byłaby częścią jakieś rozmowy. Pozwala lepiej to zanurzyć się w świat osób, które obserwujemy. Obudzona sonda Pionier 9, która niedawno zyskała samoświadomość, jest dobrym wehikułem dla nas do poznawania świata. Jej towarzysze - Pionier 10 i sonda Juice, wszystko cierpliwie tłumaczą. Zresztą każda z tych postaci też ma swój własny charakter, co zawsze miło zobaczyć - nie jest to tak proste do napisania. Zresztą, kocham błaznowato-poważnego Juice. Z kolei wspomniane filmy dają troszkę dynamizmu, który nie jest niezbędny (bo można byłoby zastąpić to samymi obrazami), ale jest miłym dodatkiem. Na pewno będę przechodził kiedyś przez sequel 20020, który według natrafionych opinii jest nawet lepszy.

Mam jeszcze jedną rzecz do wspomnienia. Nowela ta dobrze pokazuje kruchość kultury wczesnego interenetu, jak i w ogóle awangardowych narracji wykorzystujących cyfrowe media. Z powodu, że jest to multimedialna strona internetowa, to ciężko ją zarchiwizować. Przez to jest w pewnym sensie tylko jedną (lub jedną z niewielu) kopią dostępną w sieci. W porównaniu do nakładów książek, których jest często dziesiątki tysięcy kopii, budzi to niepokój. Rozdział 23., który jest dwuminutowym filmem, został usunięty z platformy YouTube, w sumie za nic. Zastanawia mnie przez to ile takich hiperfikcyjnych dzieł już po prostu nie jest dostępnych z powodów technicznych, czy innych. Na przekład przez technologie, które umierają (jak Flash), czy po prostu przez ewolucje samego internetu i mediów społecznościowych. Mam tylko nadzieję, że fanom i badaczom udało się zachować choć kawałek z tej, w sumie przeszłej już, ery. Podsumowując jest to jedno z najbardziej zaskakujących dzieł, które ostatnie przeczytałem. W ciekawej formie i poruszająca dość głębokie tematy, wszystko oprawiając, dość prozaiczną wydawałoby się, tematyką footballową. Oczywiście, że polecam.

PS. Podczas czytania spamowałem co lepszymi cytatami kolegów. Heh, takie mają ze mną utrapienie. Pozdrawiam ich ciepło.

Miłego, Adiabat 14.04.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Stanisław Lem - Niezwyciężony

Wiedziałem, że po "Solaris" moją następną pozycją od naszego najsłynniejszego twórcy sci-fi będzie właśnie "Niezwyciężony". Miesiące mijały, ja czytałem inne książki, od których półki mi się uginają. W końcu jednak zebrałem się na tyle w sobie, by przejść przez tę powieść. Zajęło mi to raptem pięć dni, czyli podobnie do innych tytułów tego typu. Jest to bowiem dość przestępna, 250 stronicowa, z dużym marginesem, książka. Muszę powiedzieć, że bardzo mi się spodobała, mimo mojego nadal trwającego sceptycyzmu co do twórczości Lema. Początek nie był dla mnie łatwy, bo wcześniej przeszedłem przez 300 stron naukowej pracy o Galicji od Normana Daviesa. Ciężko było mi przez pierwsze strony skupić się na tych bardzo malowniczych obrazach zatrzymania się statku kosmicznego. Później jednak, jak akcja nieco przyśpieszyła, wygodniej mi się przez to przechodziło. Z danych metrycznych, to książka jest z 1964 roku, a wydana w zbiorze opowiadań, który od niej zaczerpnął nazwę. Mimo wieku, bo ma bagatela 62 lata, zupełnie nie czuć na niej patyny. Może w niektórych momentach, gdy automaty nadal pożerają programy z taśmą perforowaną, można się uśmiechnąć. Wtedy jednak nie myślano jak mocno rozwinie się informatyzacja i układy scalone. To jest okres jeszcze sprzed powstania języka programowania C, a jedyną dostępną opcją był Fortran, czy Assembler. Jednak inne rzeczy są jak z żywca wyjęte ze współczesnych futurystycznych akcyjniaków - pola siłowe, mechy (choć tak nie nazywane), czy miotacze antymaterii. Oczywiście nie jest to głównym trzonem tematu.

Planeta Regis III jest sceną, troszkę wyjętą z powieści kryminalnej. Tajemnicze zniknięcie poprzedniego statku "Kondor", aż po obrazy dziwnie zachowanych zwłok w tymże, tworzą aurę tajemnicy, troszkę przypominającą zagadkę dla Poirota. Jest to też bardzo dobry motyw fabularny, na którym można wiązać rozmyślania poboczne, które są jednak kluczowe dla tego typu dzieła. Pierwszym z nich jest ewolucja, a dokładnie "odwrotna ewolucja". Matematyce znane jest pojęcie złożoności powstałej z małej liczby reguł. Nieskończenie samopodobne fraktale mogą zostać zapisane jednym wzorem. Emergentne właściwości automatów z małą liczbą reguł są obecnie całą dziedziną nauki. Wtedy była to jej awangarda. Lemowskie pytanie dotyczy, czy ewolucja nie popełnia błędu i nie zapędza się w ślepą uliczkę tworząc coraz bardziej złożone organizmy, a nie idąc w proste, choć kolektywnie działające chmary. Ciekawym pomysłem jest też to, że na planecie nastąpiła ewolucja "martwej materii", czyli tych robotycznych "muszek", zwanej w powieści nekrosferą. Preprogramowanie przez nie robota bojowego też jest dość unikatowym tropem, tak mi się wydaje. Jednak nawet to można uznać za drugi plan książki. Każdą opowieść tworzą ludzie (choć niektóre już próbuje AI), więc też i o nich jest rdzeń rozważań. Skontrastowanie zimnego i wykalkulowanego dowódcy Hopraha, z bardziej emocjonalnym Rohanem. Pytanie, czy warto ryzykować dla wydobycia ciał poległych towarzyszy. Skontrastowanie ludzkiej chęci podboju, z tym, że "nie wszystko jest dla nas". Upsychicznienie niezrozumiałych, nierozumowych sił natury, w postaci kłębowiska czarnych mechanicznych kropelek. I to wszystko udało się umieścić w niefilozoficznej, a nawet bardziej akcyjnej powieści, co jest już wielkim wyczynem. Na zakończenie mogę dodać, że tytuł doczekał się swojej growej adaptacji przez studio Starward Industries w 2023. Nie miałem okazji grać w nią, ale ma umiarkowanie pozytywne opinie na poziomie 7.8. Muzyka autorstwa Brunona Lubasa, przypadła mi natomiast bardzo do gustu. Miłego, Adiabat 14.04.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Arthur C Clarke - Spotkanie z Ramą

Arthur C Clarke jest jednym z legend gatunku. Najbardziej znany z książki (jak i filmu, do którego równolegle pisał scenariusz) Odyseja Kosmiczna 2001. Postanowiłem powoli nadrabiać jego bibliografię, jako fan science fiction. Mam już za sobą "Koniec Dzieciństwa", który bardzo mi się spodobał, i o której notatkę zostawiłem już na łamach tego bloga. Teraz zabrałem się za zdecydowanie głośniejsze "Spotkanie z Ramą". Pierwszy tom z sześcioczęściowej serii. Jednak muszę wspomnieć, że książka ta została napisana bez myśli o kontynuacji - tak przynajmniej twierdzi autor. Kolejne pięć pozycji zostało napisanych przez ważnego inżyniera NASA - Gentry’ego Lee. Dwie ostatnie już bez nazwiska Clarke'a. Dlatego też nie mam zamiaru w najbliższej przyszłości się za nie zabierać. Książka jest stosunkowo krótka i nawet szybko się czyta. Mi zajęła około pięć godzin, a nie jestem wyszkolony w szybkim połykaniu literatury. Tempo prowadzenia fabuły jest przyjemne, bo akcja jest dość wartka, i autor nie przesadza z rozwleczonymi opisami. Detale pojawiają się dokładnie wtedy, kiedy zaczynają mieć znaczenie, albo dla budowania jakieś dramaturgii. Powróćmy jednak do samej treści utworu. Napisana w 1973 powieść stała się jednym ze sztandarowych przykładów jak może wyglądać statek-kosmiczny kolonia. Formalnie na takie mieszkanie w gwiazdach zwykło się mówić Cylinder O’Neilla, gdzie ludzkość miała mieszkać wewnątrz takiej obracającej się puszki (siła obrotowa robiłaby za substytut grawitacji). Nazwisko pochodzi od naukowca, który wydał o pomyśle książkę 1976, a artykuł w 1974, więc mówimy o latach po fabule Clarke'a. Rama natomiast to właśnie taki obracający się cylinder 50 km na 20 km, tyle że obcej cywilizacji. Całość narracji więc to wyobrażanie sobie misji eksploracyjnej na ten niecodzienny świat. Powiedzenie czegokolwiek więcej graniczyłoby już ze spoilerami, więc się wstrzymam.

Mogę jednak napisać parę słów o swoich wrażeniach. Pierwszym jest to, że narracja bardzo przypomina mi o pół wieku młodsze książki Andy'ego Weira. Teraz co chwila widzę reklamy ekranizacji jego "Projekt Hail Mary", który przeczytałem chwilę temu. Podzielenie akcji na tą "kosmiczną" i "naziemną", oraz nawet retrospekcje, jest dość zbliżone w obu przypadkach. Oczywiście sama hollywoodzkość książki też jest namacalna, choć nienarzucająca się. Przez to jednak jej bliżej, według mnie, do takiego Verne-a. Jest to czysto książka przygodowo-naukowa, z elementami tajemnicy, jak np. "Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi". Rzeczy społeczne są obecnie nieco zestarzałe (i bardziej śmieszą), jak wielożeństwo, pozwolenia na posiadanie dzieci, czy kosmochrześcijanie. Wiem z czego to może wynikać - np. przedostatnie z obecnego wówczas strachu przed przeludnieniem, czy ostatnie z sekciarskiego rozumienia rozłamów religijnych. Na szczęście to tylko dodatki, drobnostki, które nie mają jakiegoś większego znaczenia fabularnego. Książka z kolei, na początku, oferuję ciekawą ekspozycję - opisania zagrożenia płynącego z potencjalnych zderzeń asteroidów z Ziemią. Dość spektakularnie zresztą. Powołana została straż kosmiczna monitorująca niebo przed zbłąkanymi skałami. Coś takiego już się dzieje, bo przecież mamy bardzo prężnie działające programy śledzenia tzw. NEO (Near-Earth Objects), z każdej prawie agencji kosmicznej. Czegoś takiego nie było za czasów pisania książki, więc można powiedzieć, że był to celny strzał. Pierwsze próby obserwacji były w latach 80-tych, a najważniejszy boom nastąpił w 1998, kiedy NASA uruchomiła Spaceguard Survey. Troszkę odbiegłem od tematu, ale mogę powiedzieć, że wizja spotkania z obcą cywilizacją opisana w "Ramie", jest ciekawa. Nie jest to naiwna próba wyobrażenia sobie "pierwszego kontaktu", ale też jest dość przygodowa by nie popadać w filozoficzną studnię bez dna. Filozofii i rozważań o człowieczeństwie tam praktycznie nie ma, choć nie narzekam, bo jest wiele innych dzieł, które dotykają tych dziedzin. Jeszcze raz mogę szczerze polecić, bo jak powiedziałem, nie jest to cegła, a urocza powieść na tydzień, czy dwa.

Miłego Adiabat 30.03.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Telefortepian-26 Marzec 2026

Kolejny miesiąc, tym razem zdecydowanie cieplejszy niż luty, więc mam też przygotowaną kolejną dawkę muzyki. Począwszy od utworu z podwórka muzyki do zwiastunów, przez japoński i rodzimy pop, ścieżki dźwiękowe gier, aż po muzykę klasyczną. Mam nadzieję, że każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Liberation Day | Globus | Imperativa Records - Zespół Globus jest uznawany za jednego z ojców muzyki epickiej. Obecnie troszkę już odszedł w zapomnienie przez niewyobrażalny sukces już nieistniejącego Two Steps from Hell. Studio Imperativa Records specjalizuje się w tworzeniu muzyki do zwiastunów filmowych. Myślałem, że już dawno ten projekt jest martwy, ale widzę, że nadal na ich bandcampie pojawiają się single. W 2024 roku wypuścili również album. Tutaj podaję link do ich przed-ostatniego utworu, a jeżeli ktoś ma trochę siły, to polecam przesłuchać ich pierwszego i najważniejszego albumu Epicon z 2006 roku. Obecnie projekt pokrywa dość różnorodne brzmienia, choć wg mnie na zdecydowanie niższym poziomie niż ich debiut.

Superfly - 覚醒 (Kakusei) - W 2019 japońska wokalistka Shiho Ochi wypuściła singiel "Ambitious", do którego dołączony został również energetyczny utwór Kakusei (jp. przebudzenie, pozbywanie się iluzji). Polecił mi go kolega siedzący w tych klimatach, a któremu w polecanych umieścił YouTube. Bardzo mi się spodobał i będę może próbował przesłuchać resztę jej dyskografii, w wolnym czasie, nie zmuszając się zanadto. Jednocześnie mogę dodać o utworze, że został stworzony to filmu animowanego Promare od Sudio Trigger (znanego z "Cyberpunk: Edgerunners", czy "Dungeon Meshi"). Sam utwór jest o tyle ciekawy, że jestem prawie pewny, że jest w nietradycyjnym metrum. Można zauważyć takie charakterystyczne "potknięcia" w perkusji. Myślę, że jest na siedem, ale nie jestem pewny.

Lor - na oścież - pele-mele to jest relikt przeszłości osób odrobinę starszych ode mnie. Jest to zeszycik, podstawówkowe silva rerum, gdzie wpisywali się znajomi, gdzie były rysunki i inne różności. Tak postanowił nazwać swój najnowszy marcowy album zespół Lor, wspomniany już na łamach miesięcznika. Podczas całego miesiąca dość mocno przesłuchiwałem ich dyskografię, co spowodowało, że weszli u mnie do kanonu muzyki polskiej. Polecam jeszcze z ich z tego krążka "najgorsze restauracje", oraz "Mario" - oba single, które do dziś mi siedzą w głowie, oraz dwa albumy starszy utwór "Przedwczoraj", który mnie mocno urzekł.

Drew Redman - The Orchard - In Motion (1000xRESIST) - W 2024 roku australijskie studio Fellow Traveller Games wypuściło grę 1000xRESIST, która spotkała się z bardzo ciepłym przyjęciem. Osadzona w sci-fi historia, jest ponoć opowiedziana w bardzo intrygujący sposób. Nie mogę powiedzieć jednak nic więcej, bo nie grałem, a unikam spoilerów - mam bowiem tytuł na liście życzeń. Natrafiłem jednak na jeden utwór ze ścieżki dźwiękowej, który mnie na tyle urzekł, że co chwila do niego wracałemm, Temu też pojawił się w zestawieniu z tego miesiąca. Ogromny album, zawierający 85 utworów, został upieczony przez Drewa Redmana i Line Katcho. Twórcy gry w opisie wskazują, że potrzebowali takiej liczby kawałków, by oddzielić od siebie poszczególne fragmenty narracji oraz czasu. Całe OST jest dostępne na Bandcampie.

Ludovico Einaudi - Elegy for the Arctic - Tego włoskiego pianistę znam od liceum, czyli będzie przeszło dziesięć lat. Wnuk prezydenta (1948-1955), ojca założyciela republiki, Luigiego Einaudiego. Zasłynął jako minimalistyczny kompozytor. Można mieć mieszane uczucia, czy te ledwo zarysowane, powtarzalne melodie są tanim chwytem emocjonalnym, czy godną kontynuacją muzyki klasycznej. Jednak z powodu samej popularności i wpływu, który ten nurt wywarł na muzykę, nie mogę pominąć. Einaudi najbardzej kojarzony jest ze ścieżką dźwiękową do filmu "Nietykalni (fr. Intouchables)" z 2011 roku. Najmilej wspominam płyty "Le Onde", "I Giorni", "Una Mattina" i "Divernire" jako takie klasyczne, oraz "Nightbook", "In a Time Lapse", "Elements" jako próbę eksperymentu z dźwiękami elektronicznymi - bardziej mi współczesną. W tym roku wypuścił kolejny krążek "Solo Piano", choć nawet nie mam w planach przesłuchiwania go. Z kolei zaproponowałem jeden drobny kawałek, z racji dość widowiskowego teledysku, kręconego w Arktyce, przy cielącym się w tle lodowcu.

Adam Sztaba o muzyce - Polonez Wojciecha Kilara - Adam Sztaba ginie gdzieś pośród tych wszystkich znanych gwiazd i głów sceny muzycznej. Zawsze jednak jest gdzieś tam, tak, że raczej większość zna jego twarz z ekranu. Współpracował z większością polskich artystów najwyższej półki od Violetty Villas i Maryli Rodowicz, po Kasię Kowalską, Perfekt, etc. Pianista i dyrygent, który ma pewną charyzmę. I właśnie z tej racji chciałem podać jego dwudziestominutowy wykład rozkładający słynny studniówkowy polonez na czynniki pierwsze. Zaletą jest to, że Sztaba za sobą ma całą orkiestrę, która moża wiele rzeczy zwizualizować na żywo, a także zagrać tylko poszczególne partie. Wiemy, jak wygląda nauczanie muzyki w szkole - nudne, teoretyczne rozważania. Nic nie mają z celem i powodem, dla którego ludzkość wymyśliła taką formę rozrywki i kultury. Taki wykładzik może być choć odrobinę powiewem świeżości w dydaktyce, którą wypadałoby naprawić.

Wojciech Kilar - Walc z filmu "Trędowata" - Jak już jesteśmy przy orkiestrze, to muszę się przyznać, że mam pewną słabość do walcy. Nie wiem czemu, ale ten arystokratyczny taniec, te wypełnione stare sale balowe i muzyka dzieląca tak na trzy, do mnie przemawiają. No cóż, trzeba jakoś z tym żyć. Wojciech Kilar, natomiast, jest najważniejszym polskim współczesnym kompozytorem. Urodzony w 1932 roku niekwestionowany lider, gdy chodzi o muzykę poważną. Choć obecnie kojarzony jest z muzyką filmową - stworzył ścieżkę do ponad, bagatela, 130 filmów - to ma na koncie też inne gatunki: sonaty, mszę, mazurki, czy pięć symfonii. Aktywny twórczo od 1951, aż do śmierci w 2013 roku. Tutaj podaję jego drobny, ale ważny walc do filmu "Trędowata". Przesłuchiwałem sobie w tym miesiącu też często walcu do "Ziemi obiecanej".

Ryan Cayabyab - The Coconut Song (Da Coconut Nut) - Ach, stary internet, kiedy był jeszcze pełny humoru, pasji, nowotworzących się form kulturowych i przede wszystkim ludzi. Może troszkę zalatuję boomerstwem, pomimo bycia przed trzydziestką, ale jednak średnio mi się podoba to, co uczyniły z tego miejsca duże korporacje. No i dodatkowo rządy, które wchodzą do każdego pokoju, w tym i tak zubożałym hotelu i mówią "pomyślcie o dzieciach". Wspominam to dlatego, że ten zabawny utworek, a w szczególności amatorski teledysk w paint-cie, przypominają mi te czasy. Odnośnie samego utworu, bo też jest to ciekawa historia, to jest autorstwa urodzonego w 1954 filipiński kompozytora - Ryana Cayabyaba. Jego twórczość i dyskografia jest bardzo poważna i szeroka tematycznie. Pisał balety, teatralne musicale, utwory chóralne, mszę, aż skończywszy na bardziej popularnych kawałkach i muzyce filmowej. Najbardziej znany jest jednak z tej humoreski. Muszę kiedyś przejść przez resztę jego dzieł.

Tomasz Mreńca - Peak - Przesłuchując sobie album od Noon-a, który umieściłem w poprzednim tekście, natrafiłem na inny krążek, który mnie zaciekawił. Wydawnictwo "Nowe Nagrania", do której należy Noon wypuściło jedną płytę młodego polskiego skrzypka - Tomasza Mreńcy. Zaciekawił mnie eksperymentalny i atmosferyczny jej klimat. Zgodnie z tytułem można odczytywać to jako próbę wspinania się na skalisty wierzchołek. Czytelna jest imitacja wiatru, która zagłusza wszystko inne. Równie czytelne jest to napięcie, czy chwile spokoju, aż po mistyczne wręcz doznanie patrząc z góry na panoramę. Samo dzieło wg mnie jest na najwyższym poziomie w gatunku i może stać obok reszty najbardziej istotnych albumów ambientowych. Poznański muzyk wydał w sumie cztery albumy, każdy z nich przesłuchałem, ale najbardziej przypadł mi do gustu właśnie ten drugi. Dodatkowo ma na koncie trzy albumy w ramach współpracy z innymi twórcami.

Chain Gang Of 1974 - Sleepwalking - Kolejna propozycja od przyjaciela. Nie ma nic lepszego dla popularności niż posiadanie singla w jakieś słynnej serii gier. Ten konkretny indie-popowy (indietronica?) utwór służy jako ścieżka dźwiękowa dla Grand Theft Auto V. Kamtin Mohager to amerykański muzyk irańskich rodziców, urodził się w San Jose, a wychowywał się na Hawajach i Colorado. Zespół "Chain Gang Of 1974" jest jego osobistym projektem, który stworzył w 2007 roku. Kierunek muzyczny był spowodowany jego fascynacją shoegaze-em i rockiem alternatywnym z lat 90-tych. Po pięciu albumach (ostatni w 2020) postanowił, poświęcić się kolejnemu projektowi "Heavenward", gdzie w 2023 wydał kolejny (debiutancki) album "Pyrophonics".

Eleni Karaindrou - Woman’s Theme (Ulysses’ Gaze OST) - Jeżeli chodzi o muzykę klasyczną, to uważam, że starsza muzyka filmowa bogato czerpała z tej tradycji. Przy przesłuchiwaniu Kilara i wspomnianych w poprzednim tekście Karłowicza, Szymanowskiego, oraz Szymanowskiej, natrafiłem na ścieżkę do filmu "Spojrzenie Odyseusza". Dramat filmowy z Grecji z 1992, reżyserii Teo Angelopoulosa, jest ponoć powolnym i pełnym symboliki choć osobiście nie oglądałem. Miałem jednak okazję przesłuchać soundtracku Karaindrou (urodzonej w 1939 greckiej kompozytorki), który jest przepiękny.

25 Minutes Of Chill Kendrick Lamar (SEAMLESS TRANSITIONS)

darviin - ojos de girasol Mam przyjaciela, którego ulubionym artystą (tak mogę zaryzykować) jest właśnie Kendrick Lamar. Ostatnio wysłał mi tą kompilację, która jest całkiem dobra do wrzucenia w tle do pracy. Niżej podaję, też polecony mi przez niego utwór, hiszpańskojęzycznego muzyka. Singiel z 2022 roku. Całkiem przyjemna latynoska ballada, zaśpiewana zmęczonym sennym głosem, zresztą podobna do reszty jego twórczości co znalazłem na Spotify. Mam wrażenie, w szczególności po refrenie, że już kiedyś słyszałem tę piosenkę. Może to odczucie być jednak równie fałszywe.

Matthew Halsall - Bright Sparkling Light - spokojny klimatyczny "jesienno-wieczorny" album założyciela wydawnictwa "Gondwana Records", w której jest Hania Rani. Ten krótkograj, mający raptem 25 minut, jest wypełniony dziękami fletów i dzwoneczków. Brzmienie określiłbym jako minimalistyczno-jazzowe, które troszkę przypomina mi "Glassworks" Philipa Glassa. Wiem, że często przywołuję ten album, ale jest dla mnie takim sztandarowym przykładem muzyki powtarzającej się jak mantra, mechanicznym, choć organicznym brzmieniem. To też możemy spotkać tutaj.

Pablopavo i Ludziki - Panie inżynierze - Następne trzy propozycje, włącznie z tą, są z czeluści moich list ulubionych. Co jakiś czas pozbywam się utworów z tej playlisty, traktując to jak fizyczne sprzątanie. Pablopavo, a dokładnie Paweł Sołtys, to jeden z założycieli zespołu Vavamuffin. Warszawska grupa z 2003 grająca reggae oraz raggamuffin, jest dość znaną. Choć dobrze grają, to nie jest mi po drodze z tymi klimatami. W 2009 roku Paweł zaczął karierę solową. Utwory projektu Pablopavo i Ludziki pojawiały się na kolejnych albumach i były dość różnorodne klimatycznie. Tutaj podany jest z albumu "MARGINAL" z 2018, który jest bardziej klubowy. Podoba mi się komentarz z wydawnictwa "Jest to płyta dyskotekowa, choć nie ma pewności czy istnieją odpowiednie dyskoteki, w których można by ją zagrać". Na pewno jest dość poetyka, gdy chodzi o wartość tekstową. Polecam też z tej płyty również "Karwoski" - jeszcze bardziej rytmiczny, choć również o kryzysie upływu czasu, a w tytule nawiązującą do inżyniera z filmu "Czterdziestolatek".

OREADA - Nowy dzień - Po spokojnych i troszkę przytłaczających propozycjach, mogę podać kawałek z rodzimej sceny alternatywnego popu. Oready to w mitologii greckiej nimfy gór i jaskiń. Polski "folkoffowy" (jak sam siebie określa) zespół założony w 2016 w Moszczenicy (tej koło Łodzi). Debiutowała albumem "Mówili mi ludzie" w 2020 roku. Utwór, który tutaj polecam pochodzi z krążka "Jesteśmy tu tylko na chwilę" z 2025.

Woodkid - I Love You - Yoann Lemoine jest fancuskim autorem tekstów, które późnieij wykonuje. Zaczął karierę muzyczną w 2011 swoim głośnym krótkograjem "Iron", który został użyty jako trailer do gry "Assassin's Creed: Revelations". Rok później wydany został EP "Run Boy Run" z najsłynniejszym chyba utworem w jego dorobku. Jest też znanym reżyserem teledysków, dla światowych gwiazd. Znany jest z pracy dla Katy Paerry, Talyor Swift, czy Drake'a. Wracając jednak do muzyki, to co jakiś czas pojawia się na radarze. W 2021 stworzył utwór do serialu "Arcane" pt. "Guns For Hire", to w 2025 roku był współkompozytorem do gry "Death Stranding 2: On the Beach". Tutaj proponuję jego utwór z 2013, z allbumu "The Golden Age". Zresztą polecam cały album. Jako bonus mogę polecić "L'aérogramme de Los Angeles", który jest bardziej balladowym kawałkiem, coverem utworu poety Yves Simona. Jako ciekawostkę powiedzieć, że jego matka była polską żydówką, choć wspomina tylko o tym w wywiadzie.

Na tym kończyłbym tę odsłonę mojego miesięcznika. Na kwiecień planuję przerwę z racji ilości wyjazdów, przez co nawet nie będę mieć możliwości znalezienie niczego ciekawego. Będzie to też dobra okazja, by powoli wygaszać ten projekt. Była to dobra przygoda, ale kiedyś trzeba ją zakończyć, albo przynajmniej przeformułować. Od tego momentu będzie to więc dwumiesięcznik, a w następnym roku (o ile nic się nie zmieni) kwartalnik. Tymczasem dziękuję za uwagę i do następnego.

Miłego, Adiabat 25.03.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Kurt Vonnegut - Śniadanie mistrzów

Czy to jest dobra książka? Nie wiem. Na pewno jest intrygująca. Nie w rozumieniu "intryg", a po prostu niecodzienności narracji. Wydaje mi się, że jestem przyciągany przez takie tytuły. Czasem treść mi się podobała, czasem myślałem "tutaj już przesadza". Jednak nie o stronach mówię, czy rozdziałach. Najbardziej ulubionym fragmentem tomu jest dla mnie ten pomiędzy pierwszym centymetrem a drugim od lewej strony - nie jest już na zgięciu, a jednocześnie ma się tą inercję z przejścia do nowego wersu. Inaczej raczej nie da się tego opisać. Choć tutaj jakaś fabuła, to od pierwszej strony nie jest ona tajemnicą. Kulminacja jest zdradzona od razu - książka jednego bohatera wywoła szaleństwo drugiego podczas wieczoru sztuki. Czy jest to spoiler? Może. Jednak nie po to czyta się tę książkę. Robi się to bardziej dla samego doświadczenia, a to jest na pewno osobliwe. Nie mówię też o głównych bohaterach - choć mimo zapewnień autora, że każdy jest równy, to mógłbym paru wypisać. Pewnie jednak zbiłby ten zarzut, tym że robił co mógł, żeby każda postać miała swój paragraf, a to że inni mieli ich więcej... i tak dalej. Styl jest "dziecinno-wariacki", ale idealnie pasuje do tego co chce przekazać. Gdybym miał jakoś uporządkować ten celowy chaos, to ciśnie się na słowo "satyra". Jednak nie jest to precyzyjne określenie. Pisząc o historii każdej postaci, która istnieje w miasteczku, o różnych przywarach, czasem tłumacząc oczywistości (co również jest celowe), beznamiętnie zaznaczając każdego kolor, orientację seksualną, czy długość i grubość penisa, nie mogę znaleźć w tym prześmiewczości. Owszem ma swoje opinie, krytykę, ale wiele rzeczy wydaje mi się takie "uwypuklone, choć obojętne". Nie ma morału, choć można z niej wyciągnąć jakieś dla siebie przekonania. O, to taka piaskownica, po prostu. Wszystkie postacie, miejsca, zdarzenia. Taka zabawka. Gdybym wiedział coś więcej o dadaizmie, to bym powiedział, że to takie dadaistyczne. Ale nie wiem. Sam ten opis symuluję troszkę sałatkę słowną Vonneguta. Sałatka, to takie danie, które przyrządza się z roślin, często słodkich, które się sieka na kawałeczki i podaje w miseczce.

Wracając troszkę na ziemię, to "Śniadanie..." czyta się dość szybko. Moje wydanie od wydawnictwa "Zysk i S-ka" zawiera duże marginesy i interlinie. Co chwila jest wypełnione drobnymi obrazkami samego autora, co podwaja liczbę stron. Można więc, gdyby się uprzeć przeczytać to w dwa wieczory, a nawet jeden. Mi zajęło to sześć dni, czyli pół miesiąca. Książka jest z 1973 i troszkę czuje się tego ducha tamtej epoki, a nawet starszej, którą próbował nieco przybliżyć autor. Intrygujące w książce jest to, że nie można przewidzieć co znajdzie się na następnej stronie, ba, czasem nawet na następnym akapicie. Nie z powodu zwrotów akcji, co ma zazwyczaj przypadek w tradycyjnie napisanych pozycjach. Tutaj można oberwać to małym dialogiem o aluminiowych wykładzinach, tuż po omówieniu problemu z "pułapką na turystów", a przed wylistowaniem długości przyrodzeń każdego z bohaterów tego zwariowanego teatru. Całość jednak zmierzała do kulminacji, która była nam znana. Najciekawsze dla mnie były, poza takimi momentami, jawnie szydzącymi z przywar, czy przydawania wartości czemuś bez wartości, drobne podsumowania z opowiadań głównego bohatera - pisarza. Podobnie były takimi ciekawymi pigułkami przemyśleń. Kończąc tę farsę, którą jest ta notatka, mogę polecić tę książkę. Jednak ze wszystkimi gwiazdkami, wraz z Syriuszem, Alfa Centauri, czy tymi punktami, które zdążyłem wymienić. Nie jest to historia, a drobny świat, choć osobliwy, w którym można się zanurzyć i poobserwować to i owo.

Miłego, Adiabat 04.03.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Telefortepian-25 Luty 2026

Wydaje mi się, że ten tekst jest dobrym przybliżeniem odpowiedzi na pytanie "Jakiej muzyki słuchasz?". Często nie mam na to gotowej odpowiedzi. Zazwyczaj odburknę jakąś obecną zajawką, czy bezpiecznym popowym lub rockowym zespołem. Sformułowanie "słucham wszystkiego" jest odbierane jako pewna klisza, i jednocześnie często jako kłamstwo. Jak jednak inaczej określić, że w moim miesięcznym repertuarze jest obecny pop, jak i ten sprzed pół wieku, muzyka z gier, twarda elektronika, elektronika sprzed 30 lat (chiptune), muzyka eksperymentalna, metalowa, klasyczna, etniczna, indie-folkowa i Bóg jeden wie jeszcze jaka. Nie rozwodząc się jednak nad tym dłużej przejdźmy do głównej treści tej notatki - muzyki.

Bear McCreary - Stone Mason (From "God of War" Soundtrack) - Siła. Tekst rozpoczynam od napawającej siłą ścieżką dźwiękową do gry "God of War" z 2018. Kratos i jego syn walczą z nordyckim panteonem, a towarzyszy im OST, które skomponował Bear McCreary. Ten utwór podesłał mi kolega. Ciężkie przemysłowe wręcz uderzenia, wraz z wikingowskim sznytem, z niskim basowym chórowym głosem, bardzo dobrze budują klimat. Niestety sam nie miałem okazji zagrać w tą chwaloną produkcję, ale może kiedyś. Na razie napawam się kawałkiem epickiej muzyki.

Ninajirachi - I Love My Computer (Full Album) - Nina Wilson, australijska DJ i producent, w poprzednim roku zdecydowała się na wydanie debiutanckiego albumu. Jest to dość ciekawy EDM-owy krążek, który jest cały przepełniony energią i wysokooktanowymi beatami. Te są pomiędzy sobą dość różnorodne, można powiedzieć, że reprezentujące różnorodne szkoły. Nawet dla samej przejażdżki po tej różnorodnej dyskotece warto spróbować sobie wrzucić to na słuchawki. Tematycznie jest to laurka dla wczesnego internetu i wczesnej komputeryzacji. Całą estetyka Y2K (przełomu milenium), jest tutaj obecna. Dla mnie, będącego w tym samym wieku, co autorka, jest to o tyle szczególniejsze wrażenie - takie nastoletnie zafascynowanie komputerami, ich możliwościami i środowiskiem, które się wytwarzało. Czasy, w których cyberprzestrzeń była tym oddalonym parkiem od centrum miasta, niewysterylizowana, ale jednocześnie swojska. Niebezpieczna, ale jednocześnie ludzka. Czasy, w których nie postawiono tam osiedla deweloperskiego i hali producyjnego. W skrócie - solidne, elektroniczne wydawnictwo.

Thy Catafalque - Geometria (2018) - metal, w szczególności dla laików (którym też trochę jestem), kojarzy się tylko z darciem mordy i chwaleniem szatana. Oczywiście jest to przejaskrawiony obraz, ale nie bez powodu większość osób raczej z rezerwą podchodzi do tej niszy. Ja mam takie szczęście, że mam kolegę swobodnie spacerującego sobie po tych klimatach. Co rok też pisze swoje podsumowanie najlepszych albumów - nie tylko metalowych, ale dużą część zajmują różnorodne jej podgatunki. Jednym z takich punktów był album z 2024 węgierskiego zespołu Thy Catafalque - oficjalnie black-metalowego, ale nie do końca. Zespół spodobał mi się swoją eklektycznością, bo owszem, są wstawki "klasyczne" dla tej niszy, ale również można usłyszeć wpływy folkloru, czy lekko jazzu. Stamtąd też dowiedziałem się, że "Czerwone Korale" zespołu Brathanki, to cover utworu Ferenca Sebő z lat 70-tych. Podrzucam z kolei inny album, który też mi się spodobał, a który miałem na słuchawkach w pracy. Podobnie mogę polecić "Naiv" z 2020, czy nawet bardziej "Vadak" z 2021.

Katie Melua - The Flood - Ketevan Melua (gruz. ქეთევან მელუა), bo tak właściwie się nazywa ta słynna piosenkarka, jest dla mnie pewnym znacznikiem epoki - dokładnie początku milenium. Jej senne, ale jednocześnie zapadające w pamięć ballady, ten charakterystyczny głos i w ogóle całość prezencji. Pochodzenia gruzińskiego, wyjechała z rodziną z powodu wojny domowej i tak możemy obecnie nazywać ją również brytyjską wokalistką. Jej najpopularniejszym utworem jest oczywiście "Nine Million Bicycles", które co jakiś czas nadal można usłyszeć w radiu. Jednak przez długi czas nie myślałem przesłuchać niczego innego od niej. Śmiesznym jest, że zachęciła mnie do tego amatorska animacja z Portala 2, coverująca jeden z jej utworów - właśnie ten, który dzisiaj proponuję. Niedawno sobie przypomniałem o niej jeszcze raz i jeszcze raz mnie urzekła, co potwierdza, że mamy do czynienia z piosenką ponadczasową. Oczywiście polecam też jej inne kawałki. Dzisiaj YT poleca mi "A happy place" (z tego samego albumu z 2010), którego wcześniej nie słyszałem, ale również znane mi wcześniej "The spiders web", czy "I Cried for You".

SBB - Ze słowem biegnę do ciebie - Może jestem za młody, ale nigdy nie słyszałem o Józefie Skrzeku i jego projekcie, choć znałem zespół Breakout, gdzie miał epizod. Zmieniło się, gdy byłem w jeden weekend w Krakowie, w muzeum w kamienicy Szołayskich. Obok wystaw wzornictwa polskiego XX wiecznego, jak i architektury tego samego okresu, trzy pomieszczenia były wydzielone na wystawę tymczasową traktującą o SBB. Można było zobaczyć ich instrumenty, posłuchać ich muzyki lub ich wywiadów na tamtejszych słuchawkach, albo po prostu zobaczyć okładki ich płyt. Całkiem zaciekawiły nas te dźwięki i ogólnie klimat z nich wypływający. Chwalmy muzea. Zespół "Silesian Blues Band", a później "Szukaj, Burz, Buduj", jest śląską formacja rockową założoną w 1971 roku w Siemianowicach Śląskich. Jednak ciężko określić ich tylko jako rock, bo wyśmienicie bawili się muzyką. Najłatwiej byłoby nazwać to rockiem progresywnym, ale flirtowali też z bluesem, jazzem, muzyką elektroniczną (niektóre dźwięki Moog-a kojarzą mi się z Bilińskim), czy nawet klasyczną (utwór Chopina pojawił się na ich debiucie). Zaproponowałem połowę ich albumu z 1977 (ciągle jest to 20 minutowa suita), bo to właśnie ta okładka reklamowała wystawę. Jednak polecam też inne utwory (nie wszystkie jeszcze przesłuchałem). Co ciekawe w 2016 wydali swój ostatni album, a pierwszy od 36 lat w pierwszym składem.

Jako antrakt, pozwolę sobie na rzucenie tutaj sekcji, którą zazwyczaj kończę swoje teksty - szybkich opisów. Jednak w tym miesiącu wyszły mi zdecydowanie dłuższe niż zazwyczaj. Taki klimat.

Karolina Artymowicz - Dalej - utwór usłyszany w pokoju Krynickiego hotelu, gdzie w styczniu miałem z kolegami całkiem udany weekend. Ewidentnie melodia zerżnięta z "Crystalised" zespołu "The XX", choć mi to zupełnie nie przeszkadza.

TJ_beastboy - 1000x COOLER + W1NNER (beats by Young Kira) - niemiecki rap, to nie jest coś co zazwyczaj przesłuchuję, ale czasem trafi się coś, co wpadnie do playlisty i nie chce z niej wypaść. Tak jest z tymi dwoma utworami dość ekstrawagancko ubranego młodzieńca.

Stuart Chatwood - Prince of Persia The Sands of Time Soundtrack - The Fight - mimo, że gra została wydana w 2004, to ścieżka dźwiękowa nadal się w niej broni. Mieszająca hinduskie i farskie (perskie, nie mylić z fareskim) klimaty z rockiem, przedstawia ciekawe połączenie jak na dwudziestoletnią grę. Innym, nowszym dziełem artysty jest OST do "Darkest Dungeon".

NOON - UNRILIŚCIE - w poprzednim roku Mikołaj Bugajak, znany bardziej jako "Noon" pozwolił zaglądnąć w głąb swojego szkicownika. Tak bowiem nazwał wydany w grudniu tego roku album "Unrliście". Są to właśnie takie pętle, fragmenty, które mimo wszystko są bardzo dopracowane. Te skrawki powstawały przez całą 25 letnią karierę producenta. Sprzedawany jest wraz z płytą "Urnliść", który zawiera stworzone dawniej niewydane utwory wraz z premierowym "1000 Things".

The Who - Who's Next - powrót do przeszłości. Wiele utworów z tego albumu z 1971 znam, albo słyszałem już gdzieś. Nie wiedziałem jednak, że chłopaki z wysp są ich autorami. W szczególności ostatni z nich, który jest tematem przewodnim serialu "CSI: Kryminalne zagadki Miami". Zespół też, choć może się mylę, mimo swojego kultowego statusu, posiada nie aż tak rozpoznawalną nazwę. Myślę tutaj o laików. A szkoda, dlatego też umieszczam tych wyprzedzających swoją epokę rockmanów.

Kraftwerk - Die Mensch-Maschine - bez wątpienia niemiecka muzyka elektroniczna była na awangardzie sceny. Ciężko jednak nie znaleźć artysty, który przynajmniej nie słyszał, o tej grupie. Utwór "Das Model" pochodzący z płyty z 1978 jest wręcz niekwestionowanym hitem, a przynajmniej takowym był. Mogło się do tego przyczynić jednoczesne wydanie wersji angielskiej i niemieckiej. Ta pierwsza przydawała popularności, jednak tą w natywnym języku dla wokalistów cenię bardziej. Co dziwne musiałem się nieźle naszukać, by na trafić na "Wir sind die Roboter", w zamian za "We are the robots".

AREA ØNE - Power

Harakiri For The Sky - I, Pallbearer

Sztywny Pal Azji - Drag Queen

V. Birchwood - Singing One of the Oldest Secular English Songs (13th Century)

Adam Skorupa / Music Imaginary - Hellish Quart OST - Yendrek Music Theme (Góral)

Tai Tomisawa - Elden Ring OST - Godskin Apostles

Norihiko Hibino / Cynthia Harrell - Metal Gear Solid 20th aniversary - Snake Eater Tutaj też mam sekcję niecodzienną, bo różnorodną, jak żadna inna. Jedyne co je łączy, to bycie propozycjami podanymi przez kolegów do przesłuchania. Pierwszym utworem mój metalhead przyjaciel poinformował mnie, że ma troszkę fazę na techno. Drugi utwór pokazuje klimaty, z którym bardziej go kojarzę. Zresztą ten utwór od "Harakiri…" poznałem dawno, ale jakoś nigdy nie miałem okazji, by się nim podzielić. Trzeci, czwarty i piąty kawałek pochodzi od mojego drugiego przyjaciela, tym razem ze studiów. Kawałek Sztywnego Palu Azji rzucił na jednym ze spotkań online. Średniowieczną pieśń angielską po prostu wrzucił mi na DM-a, choć muszę powiedzieć, że bardzo mi się spodobała. Trzeci to nieco żart z mojego zamiłowania do folkloru, ale również polecenie gry o szermierce. Ostatnie dwa kawałki mam od kolejnego przyjaciela ze studiów. Ten bardziej siedzi w muzyce z gier, więc zgodnie z klimatem mogłem zapoznać się z fragmentem OST z "Elden Ring", oraz klasyczną już piosenkę z serii "Metal Gear Solid".

she - Syntax

Rei8bit - Attempts for Soundchips Volume 2

Emiliano - Endogen \ naked Dawno nie było niczego zalatującego chiptunem, albo muzyką "inżynierską", pozwoliłem sobie więc wydzielić sekcję na takie dźwięki. Na pierwszy ogień rzucam urodzonym w Krakowie twórcą - Lain Volta Trzaska. Choć Wikipedia określa go jako polskim artystą, tak dodaje od razu, że emigrował do Szwecji w wieku pięciu lat. To nie zmienia faktu, że tworzy soczysty fakebeat, inaczej rzecz ujmując "nieortodoksyjny" chiptune. Szóstego lutego wrzucił na bandcampa swój ostatni utwór. Bardziej klasycznymi utworami, nagranymi na oryginalnym sprzęcie jest piętnaście utworów wrzuconych tego samego dnia i na tą samą platformę przez "Rei8bit" pochodzącego (pochodzącą?) z Japonii. Jest to, jak zostało napisane w komentarzu do albumu, pięć lat zmagań ze starymi konsolami i trackerami (programy do tworzenia na te procesory dźwiękowe). Ostatnia propozycja jest z zupełnie innej parafii, ale troszkę oddaje tego ducha, którym jestem zauroczony - dłubaniu w inżynierii i logice i oprogramowaniu, by być panem nad dźwiękiem, czy inną cyfrową materią. Nawet nie będę próbował kłamać, by tłumaczyć, co tam się dzieje. Wynik jednak jest nadzwyczaj klimatyczny.

Karol Szymanowski - Harnasie, Op. 55: Tableau 2: Napad harnasiow - jednym z oddziałów Muzeum Narodowego w Krakowie jest willa Atma w Zakopanym. Karol Szymanowski, jeden z czołowych polskich kompozytorów początku XX wieku, doby Młodej Polski. Urodzony w Tymoszówce na Ukrainie w 1882, był bardzo chorowity, przez co znalazł się pod Tatrami. Przez pięć lat tutejsza willa służyła mu za dom, a bohemie za miejsce spotkań. Był też ponoć zawziętym palaczem, choć cierpiał na gruźlicę (przez którą zmarł). W muzeum można znaleźć m.in. jego inhalator elektryczny. Są tam również drobne pamiątki, które wskazują, że też był zabobonny. W muzeum nabyłem książkę o nim autorstwa siostrzenicy "Kici" - Krystyny Dąbrowskiej. Choć czasy komunistyczne zamazały ten istotny szczegół, to sam kompozytor nie krył się ze swoją orientacją - był homoseksualistą pełną gębą. Jego partnerami byli: pisarz Jarosław Iwaszkiewicz (z którym był spokrewniony), poeta i tancerz Borys Kochno, lekarz Aleksander Szymielewicz, oraz aktor Witold Conti (choć tylko przez parę miesięcy). Kompozytor najbardziej znany jest z baletu "Harnasie", oraz opery "Król Roger". Tworzył też pieśni, miniatury fortepianowe, symfonie, jeszcze jedną operę "Hagith", jak i wiele innych.

Maria Szymanowska - Selected Works for Piano

Maria Szymanowska - Polonez f-moll

Narodowy Instytut Muzyki i Tańca - Maria Szymanowska – muzyczna wizytówka

Maria Szymanowska | DNA Muzyki Polskiej #23 Jechałem raz sobie busem do pracy, a że nie mam do niej tak blisko, to postanowiłem poszukać jakiś ciekawych rzeczy na komórce. Punktem wyjścia był Szymanowski, któremu w wyszukiwarce przez przypadek zmieniłem płeć. Przez ten szczęśliwy zbieg okoliczności poznałem Marię Szymanowską (z domu Wołowska), która była wybitną koncertującą po Europie pianistką na początku XIX wieku. Chopin, w wieku 17 lat był na jej występie, a ich częścią wspólną na przykład był Elsner. Jej życiorys jest o tyle ciekawy, że postanowiłem zaproponować dwa filmy o jej biografii - jeden krótki, dosłownie wizytówka. Druga to już dłuższy podcast, który pokrywa bardzo interesujące tematy. Oczywiście, moja seria tekstów, to ciągle miesięcznik muzyczny, więc zostawiam was również z półgodzinną kompilacją, głównie preludiów i do tego dodatkowo polonez. Stylistycznie jest podobna, na ile epoka pozwala, do naszego chorowitego chłopca z Żelazowej Woli, choć nosi jeszcze znamiona klasycyzmu.

Mieczysław Karłowicz - Odwieczne piesni (Eternal Songs) , Op. 10: II. Piesn o milosci i o smierci

Mieczysław Karłowicz - Lithuanian Rhapsody Op.11

А пара дамоў, пара… (жніўная, як сена грэблі) Będąc w klimacie muzyki klasycznej przypomniałem sobie o innym twórcy związanym z Tatrami. Mieczysław Karłowicz - taternik, fotograf, tragicznie zmarły w lawinie w 1909 roku - jest jednym z tych postaci, którą warto poznać na drodze edukacji muzycznej. Pokazuje ducha epoki postromantycznej, która uwielbiła się w muzyce programowej i poematach symfonicznych. Tutaj mam dwie takie propozycje. Druga z nich jest szczególnie ciekawa. Karłowicz urodził się w Wiszniewie na obecnej Białorusi, ale to jednak z Zakopanym związał swoje życie. W poemacie symfonicznym "Rapsodia Litewska" przebrzmiewa jednak tęsknota za rodzimymi regionami i taki nieco melancholijny klimat. Mnie naprawdę przejął. Dodam tutaj, że faktycznie bazował na ludowych pieśniach białoruskich. Materiał zebrał w 1900, kiedy odwiedził swój rodzinny dom. Ponoć jedną z takich jest "А пара дамоў, пара" - podrzucona jako trzeci link w tej sekcji. W Polecam przesłuchać w słuchawkach, bo na głośniku laptopa te cichsze partie mogą być lekko ucięte. Ironią losu jest to, że sam Karłowicz nie usłyszał swojego dzieła w całości - jej prawykonanie odbyło się dwa tygodnie po jego śmierci. Pisał też pieśni, o których, jeżeli mnie pamięć nie myli, to już pisałem. Jeżeli jednak nie, to bardzo polecam wersję kwartetu Atom - troszkę odświeżoną, ale w tym dobrym znaczeniu.

PULL THE WIRE - Życie to western - jako antrakt po naszej rodzimej muzyce klasycznej, pomyślałem, że dobrze byłoby pokazać coś mocniejszego. Zespołu praktycznie nie słyszałem nigdy wcześniej, a natrafiłem na niego na ulicy, idąc do muzeum, o którym już wspominałem. Na krakowskim rynku, na rozłożonej scenie, ćwiczyli swoje rockowo-punkowe kawałki. Słychać było ich już na plantach, co pokazuje, że mają siłę, choć troszkę współczuję wszystkim mieszkańcom starego miasta. Chłopaki założyli grupę w 2005 roku w Żyrardowie i mają za sobą już pięć albumów i dwie epki. Piosenkę tytułową przedostatniego pełnego krążka z 2021 roku podrzucam, bo właśnie przy dźwięków tego utworu dotarliśmy pod scenę. Nie zdążyłem jeszcze przesłuchać reszty ich dyskografii, więc niczego nie mogę tutaj obiecywać.

Viamaer - In lumine lunae - bardzo ciekawy, tego roczny debiut, warszawskiego twórcy. Projekt Krystiana Jurkiewicza przyciągnął mnie bardzo uroczą okładką, która obiecywała oniryczne utwory. I to praktycznie dostałem, jednak na postrockowych trackach były też bardziej metalowe, krzyczące wokale. Nie mam nic przeciwko, choć pierwszy raz słucham tego gatunku w rodzimym języku. Osiem utworów ma dość podobną do siebie stylistykę, więc jeżeli komuś spodoba się pierwsza piosenka, to raczej pozostałe również.

Hania Rani - Sentimental Value - Hanna Maria Raniszewska jest jednym z naszych dóbr eksportowych, o których mówi się zdecydowanie za mało w powszechnych mediach. W 2019 roku wydała swój debiutancki album "Esja", bardzo ciepło przyjęty. Jednak też ma projekty sprzed tego, którymi może się pochwalić. Porusza się w okolicach ambientu i muzyki minimalistycznej, mając nawet okazję do współpracy z tuzem tego nurtu muzyki, którym jest Ólafur Arnalds. Choć poznałem ją przez album "Ghosts", to jednak postanowiłem wrzucić inny jej krążek. Ścieżka dźwiękowa do filmu "Wartość Sentymentalna" reżyserii Joachima Triera ugruntowała jej pozycję na scenie. Właśnie to prawie 40 minut muzyki uczyniło z niej laureatkę tegorocznej Europejskiej Nagrody Filmowej dla najlepszego kompozytora, a w tym wypadku, kompozytorki.

Infected Mushroom - What You Know You Know You Know

Carpenter Brut - Speed or Perish Dla fanów twardszej elektroniki ten miesiąc był jak najbardziej udany. Carpenter Brut, czyli Franck Hueso, niedawno wrzucił trzy single reklamujące jego najnowszy album "Leather Temple". Ten ma być wydany za dwa dni (27.02), czyli praktycznie już. Nie zmienił się jego styl, nadal mocne, ciemne synthwave-owe brzmienie. Widziałem nazwę gatunku "darksynth", by opisać co robi on i podobni do niego producenci. Image'owi artysty troszkę szkodzi, to że w swoich teledyskach użył generatywnych modeli AI, nawet jeżeli później produkty ich działania były dopracowane przez ludzi. W jednym filmie nawet nie wspomina o takim wykorzystaniu, co pozostawia mi troszkę kwaśny posmak. Jednak nadal uważam, że utwory są warte polecenia. W szczególności, że troszkę wychowałem się na jego dyskografii, która przypomina mi sesje egzaminacyjne. Podobnie dorzuciłem do tego paragrafu izraelski duet producencki "Infected Mushroom", który 30. stycznia wypuścił krążek "IM30". Jak sama nazwa wskazuje celebruje 30 lecie zespołu. Bardzo dobry psytrance, tyle mam tylko do powiedzenia.

Vashti Bunyan - If I Were - Same But Different - jako kodę, mam dwa utwory brytyjskiej wokalistki. Idealne jako takie kołysanki. Pochodzą z jej drugiego albumu "Lookaftering" z 2005. Biografia tej artystki odstaje mocno od sztandarowej kariery. Zaczynając od niecodziennego imienia - to uzyskała po statku swojego ojca, który nazwał go tak uroczo nazywając tak swoją żonę. Zresztą jest to imię perskiej księżniczki. W latach 60-tych zaczęła karierę, ale ta kompletnie się jej nie udała. Jej debiutancki album, i jedyny przez wiele lat "Just Another Diamond Day" (1970) nie odbił się żadnym echem. Zrezygnowana oddała się wychowywaniu trójki dzieci. Nie wiedziała, że kolejni artyści i kolejne pokolenie z gatunku zaczyna cytować jej dzieła i krążek zyskuje coraz bardziej legendarny status. Możliwe, że nawet nie wiedziała, że doczekał się reedycji w 2000 roku. Rok później pisze do niej o poradę Devendra Banhart - amerykański artysta. Tak zaczyna się jej znajomość ze środowiskiem artystów indie-folkowych. Powraca też do grania, a jej drugi album, został wyprodukowany przez słynnego Maksa Richtera - kompozytora filmowego, dwa razy nominowanego do Grammy. Obecnie jest już babuszką, ale ma na koncie też album z 2014 roku. Jednak historia jest na tyle podnosząca na duchu, że aż ciężko ją pominąć. Daje pewną nadzieje, że docenienie, choć czasem idzie to może jednak zdążyć dojść.

Na zakończenie mogę dodać, że mógłbym wrzucić do tekstu parę kolejnych utworów. Na przykład jeden reprezentujący całą dyskografię polskiego zespołu Werchowyna, założonego w Warszawie, przybliżającego łemkowsko-ukraiński folklor. Innym takim dodatkiem mogłyby być dwa albumy Bajmu "The Very Best Of". Może wtedy jeszcze lepipej nakreśliłbym co mnie w muzyce interesuje. Jednak nie chce zanudzać, bo i tak już się ten tekst niewyobrażalnie rozrósł, a ma niby opowiadać o najkrótszym z miesięcy.

Miłego Adiabat 27.01, 25.02.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

rittzler - Pseudoreaglia

Zwróciłem uwagę na tą grę, gdy oglądałem jeden film od jakiegoś gamedev-owego youtubera. Cały klimat piątej generacji konsol (czyli PS1, czy N64) było czymś zupełnie innym od zalewu realistycznej, a z drugiej strony pixelartowej grafiki. Choć jestem z tego pokolenia, które mogło wychować się na grach z tych sprzętów, to niestety nie miałem takiej okazji. Jednak wydaje mi się, że rittzler - jedyny developer gry Pseudoregalia - skutecznie zasymulował ten klimat. Jest to gra, którą bym określił jako metroidvania 3D skupiona na aspekcie platformowym. Choć główna bohaterka Sybil nosi miecz, tak naprawdę walka nie odgrywa tutaj praktycznie żadnej roli. Gdyby popatrzeć na to z Marsa, to całość gry polega na zebraniu paru przedmiotów i znalezieniu "wyjścia". Jednak to właśnie to szukanie w labiryntowym świecie, ten klimat, oraz sama przepyszna mechanika ruchu, jest czymś co wyróżnia tę grę. Wiele pokoi jest pustych, służących tylko za korytarze do przejścia. Jednak są też takie, które mają ukryte znajdźki, czy testują zdolności gracza w kierowaniu protagonistką. Muzyka też jest zgodna z duchem całej produkcji - album przesłuchiwałem wielokrotnie i wszystkie te pętle dźwiękowe też świetnie się sprawdzają w grze. Cały krążek składa się z jedenastu całkiem krótkich utworów, których autorem jest w większości potatoTeto, choć swoje dwa grosze dodali również "still crisp" oraz "pluswplus".

Choć ta gra z 2023 jest stworzona, by przypominać klimat z konsol sprzed 30 lat, to ma jedną małą wadę. Silnik na którym została napisana to Unreal Engine 5, który jest słynny ze swojej zasobożerności. Półtorej roku temu, na starym laptopie, próbowałem przez 3 godziny zmusić go do relatywnie dobrego działania. Jednak poddałem się, kiedy wiele elementów po prostu mi się nie wyświetlało, czyniąc tytuł praktycznie nie grywalny. Jednak po zaktualizowaniu sprzętu, to te dziesięć godzin, które poświęciłem na eksplorację świata snu (bo tym efektywnie jest mapa po której biegamy), było całkiem przyjemne. Oczywiście, też są pewne niedociągnięcia, jak to że można znaleźć kartki, czy pomniki, na których ewidentnie miał być tekst, czy niezbyt wysoka rozdzielczość niektórych części UI, ale są to praktycznie detale, które na swój sposób są urocze. Sam twórca też planuje ciągle rozwijać grę - przykładowo zostały do niej dodane wyznania czasowe, oraz mapa wewnątrz gry. Jednak teraz developer walczy z hakerami, którzy przejęli mu konto. Kibicuję mu, by szybko wrócił do dopieszczania swojej produkcji. Myślę też, że jest to bardzo dobry tytuł do zainteresowania się dla moderów. Nie wiem czy są jakieś dostępne narzędzia, ale widzę parę poziomów stworzonych przez społeczność. Jednak cała reszta to skórki graficzne na główną postać. Podsumowując, jest to w sumie moja pierwsza 3D metroidvania, i to na tyle dobra, że będę stawiał ją obok innych wielkich tytułów dwuwymiarowych jak Hollow Knight, czy Ori.

Miłego Adiabat 14.02.2026

[aimless-pilgrims-silva-rerum]

Arthur Conan Doyle - Sherlock Holmes. Znak Czterech

W przeciwieństwie do grudnia, to styczeń był dla mnie bardzo udanym czytelniczym miesiącem. Nie pamiętam kiedy w ciągu trzydziestu dni przeczytałem cztery książki (liczę również Biblijną Księgę Rodzaju, w końcu ma ok. 25 tys. słów). Ostatnią z nich, którą przewertowałem w ciągu dwóch dni była druga powieść o najsłynniejszym detektywie świata - Sherlocku Holmesie. Wydany w 1890 "Znak Czterech" jest dość krótki, ale przyjemny w czytaniu. Sprawa śledcza zawiera wszystko co najważniejsze - i przeszukanie miejsca zbrodni, tajemnicę, jak i całkiem emocjonujący pościg. Wszystko zwieńczone opowiadaniem winnego. Całość zaczyna się od tego, że panna Mary Morstan, od czasu śmierci jej ojca dostaje w prezencie corocznie olbrzymią perłę. Zwraca się o pomoc do naszej pary z Baker Street. Nie chcę przytaczać jak się rozwija historia, to każdy może szybko poznać. Mam tutaj jednak parę drobnych, niezobowiązujących komentarzy.

Książkę nabyłem za dychę w Biedronce, czy Lidu, już nie pamiętam. Zresztą podobnie jak pozostałe z serii. Poznajemy w tej książce przyszłą żonę Watsona, co nadaje jej troszkę romantycznego charakteru. Jednak najbardziej co się wybija to oczywiście sam główny bohater. Gdyby był stworzony dzisiaj, to pewnie skrótowo określony by został jako autystyczny aro ćpun. Jest to naprawdę ciekawe zważając, że powieść ma 135 lat. Co do tego ostatniego określenia, to nie jest ono o tyle negatywne, co po prostu informacyjne. Już na pierwszej stronie dowiadujemy się, że Holmes nie może usiedzieć nie rozwiązując zagadek, więc potrzebuje stymulacji. Nie jest to też chwalenie narkotyzowania się, bo ewidentnie Watson zaznacza szkodliwość tych działek (np. siedmioprocentowego roztworu kokainy). Co to autyzmu, to oczywiście etykieta jako taka wtedy nie występowała, ale jak inaczej określić obsesję detektywa na punkcie "metody dedukcji". Oczywiście jest tu parę takich ciekawych złotych myśli. Na przykład, że warto nauczyć się trzech rzeczy: obserwować, łączyć fakty, oraz mieć szeroką i głęboką wiedzę (by mieć co łączyć). Inną rzeczą prezentującą ten autyzm są monografie, którymi się chwali: "O sposobie rozróżniania popiołów różnego rodzaju tytoniu" (czyli różnice pomiędzy 140 różnych cygar, papierosów i tytoniu fajkowego), albo inna na temat wpływu wykonywanego zawodu na ukształtowanie się zarysów dłoni. W końcu finalnie "aro", czyli aromantyczność - Sherlock Holmes wiele razy wspomina, że romantyzm ma zgubne skutki dla jasności umysłów i że sam się nie ożeni.

Wydaje mi się, że właśnie ta barwność osoby, oraz sprawność literacka samego Doyle'a, powoduje że do dziś na piedestale wśród fikcyjnych detektywów stawiamy właśnie tego spod jego pióra. Zresztą przecież wystarczy przypomnieć sobie o poruczniku Columbo, detektywie Monku, o Herkulesie Poirot, i innych barwnych poszukiwaczach prawdy. Nawet doktor House wpisał by się na tą listę. Wracając do powieści jest całkiem dobra, wydaje mi się, że wytrzymuje próbę czasu. W starych kryminałach bardzo podobają mi się może troszkę przejaskrawione opisy postaci i miejsc. Im bardziej barwne, tym łatwiej je odmalować w pamięci. Może to jest troszkę teatralne podejście, ale w sumie czemu nie. Zaczynam się troszkę zapętlać, więc na tym skończę. Książka fajna do zabicia tych dwóch, trzech godzin.

Miłego Adiabat 27.01.2026