Bitigçi

Türkçe, açık kaynaklı yazılımlar ve biraz da küğ üzerine. 是的。

[thenuclearmallard]

Beautiful Tatar musician

[bitigchi]

New website

Moved to: https://bitigchi.github.io

[bitigchi]

Kişi bünyesinde biriken veya toparlanan duygu parçacıklarınıñ ses tellerine ulaşması ile dışarıya çıkan dalgaboylarınıñ en naifidir “gel” sözcüğü.

Bazen çaresizlikten “gel” dersiñ, bazen o kadar güçlüsüñdür ki “ne olursañ ol gel” diyebilirsiñ.

“Gel” denilebilecek bir kimseniñ olması da öñemli tabii.

[bitigchi]

Yeterli talep olmadığından dolayı yarınki gün iptal edilmiştir.

[bitigchi]

Bilge Toynukuk diye bir yazım yoktur, böyle bir yazım olduğunu iddia edenleriñ yaptığı bilgi kirliliği ve yañlış yöñlendirmeden başka bir neñ değildir.

Bu işiñ bilimi ile uğraşan herkes Tonyukuk olduğunda hemfikir, bir tek bu arkadaşlar yok Toynukuk yok Ökük Türük diyerek kendi tarihlerini yazmanıñ peşindeler. Cahil cesareti bu olsa gerek.

Yapma demiyorum, hobi olarak yine yap, ancak düşüncelerini kendine sakla. İşiñ bilim kısmını da bu işiñ bilimiyle uğraşanlara bırakıñ.

Özellikle Facebook ortamında faaliyet gösteren UQUS v.b. tarzı Kazım Mirşan gibi uydurukçuları ilah kabul eden yerlerden olabildiğince uzak durmalı.

[bitigchi]

凱爾的媽媽是個婊子一個婊子！

South Park: Bigger, Longer, Uncut

[bitigchi]

Bundan soñra çoğunlukla burada takılacağım sanırım.

[bitigchi]

我不要比賽交白卷！

盧廣仲 - 我愛你

[bitigchi]

天下精靈鑄三戒， 地底矮人得七戒， 壽定凡人持九戒， 魔多妖境暗影伏， 闇王坐擁至尊戒。 至尊戒，馭眾戒； 至尊戒，尋眾戒， 魔戒至尊引眾戒， 禁錮眾戒黑暗中， 魔多妖境暗影伏。

[bitigchi]

秋天要來了。Kandırdım.

[bitigchi]

Avazım çıkayısa bağırarak söylediğim yırlarıñ başında Мумий тролль - Далеко ve Так страшно geliyor. Воспитанник упавшей звезды ve Всецело всем de tinimi bir kenara bırakıp eşlik ettiğim yırlardan.

[bitigchi]

Çevremdeki Türkçü/Milliyetçi takılanlara bakıp Çin’iñ politikalarını savunacağım hiç aklıma gelmezdi.

[bitigchi]

“Hunlarıñ Dili” (Talat Tekin) betiğini okurken Türkçe sözcüklerin Çince kaynaklardaki yazımları dikkatimi çekti. Eski Türkçe ile ilk ilgilenmeye başladığım kezlerde da bu Çince yazımları Geñelağ yardımıyla sayısal ortamda yazmaya çalışmış, ancak o zamanlar Çinceniñ ç’sinden añlamadığım için pek başarılı olamamıştım, zira betik sayısal ortamda yalnızca görsel ve tarama PDF biçiminde bulunuyor, betiğin basıldığı dönemlerde de sayısal tipografi (özellikle Hanji için) pek gelişmiş olmadığından karıştırmak çok olası. Neyse, bu akşam boş vaktim çok olduğundan oturayım, yeniden yazayım dedim.

Öncelikle “bitigçi” sözcüğü ile başlayalım:

Talat Tekin, “Hunların Dili” betiğinde Peter Boodberg’iñ “The Language of T’o-pa Wei” (1936) betiğinden genişçe yararlanmış. Ancak Boodberg’iñ betiği yazdığı dönemde Pinyin henüz geliştirilmemiş olduğundan Urumlaştırma (Romanizasyon) konusunda baya bir farklılık görünüyor (daha bilgili biri beni düzeltebilir).

Boodberg “bitigçi” sözcüğünüñ yazımını şöyle almış:

Pi-tê-chên, KD 714, 981, pji- (or bji) - tɘk - tśiěn < tk. mo. bitäkčin or *pitäkčin– “scribe”

Ancak bunu bugünkü Pinyin yazımına “pi te chen” biçiminde uyarladığımızda karşımıza çıkan yazımların yalnızca birkaç tanesini yazalım:

皮特忱， 批忑沈， 匹慝陳，披忒晨。。。

Betikteki yazım ise tam olarak şöyle: 比德其。

Bunda ne var diyebilirsiniz, yukarıdaki Hanjileri urumlaştırdığımızda ise karşımıza şu yazım çıkıyor: bǐ dé qí. Çince adların Latin ile yazıldığında birden fazla yazımı olması bu nedenden dolayı olağan, ancak bu yazım Talat Tekin’iñ de sözcüğü sanki bitikçin olarak kurulması gerektiği sonucuna vardırmış. Soñdaki n ünsüzüne neden gerek olduğu ise bilinmiyor, aksine sanki eskiden bu sözcük “bitikçin” olarak okunuyormuş gibi bir yañlış añlaşılmaya bile neden olabilir.

Neyse, eñ azından Çinliler sözcüğü ortadaki dé yañlışını saymazsak doğru sesletiyorlarmış eskiden beri. Vaktim olduğunca sözcükleriñ yazımlarını ve okunuşlarını karşılaştırmayı sürdüreceğim.

Kaynakça:

1. Peter A. Boodberg, The Language of T’o-pa Wei, Harvard Journal of Asiatic Studies Vol. 1, No. 2  (Tem., 1936), s. 170 2. Talat Tekin, Hunların Dili, Doruk Yayınları (1993), s. 8

[bitigchi]

Tek Yüzük Beyiti - 𐱅𐰚 𐰘𐰇𐰕𐰰 𐰋𐰘𐱅𐰏

𐰇𐰲 𐰘𐰇𐰕𐰰 𐱅𐰭𐰼𐰃 𐰽𐱃𐰃𐰑𐰀 𐰖𐱁𐰺 𐰠𐰯 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰺𐰴𐰀 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰾𐰃 𐱃𐱁𐰑𐰣 𐰆𐰺𐰑𐰆𐰑𐰀 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺 𐰘𐰼𐰚𐰀𐰘𐰏𐰞𐰏 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰠𐰼𐰚𐰀 𐱃𐰸𐰔𐰍 𐰇𐰠𐰏𐰠𐰃 𐰚𐰃𐱁𐰃𐰠𐰼𐰚𐰀, 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 𐰣𐰞𐰺, 𐰤𐰀 𐰾𐰕 𐰋𐰃𐰼 𐰘𐰇𐰕𐰰 𐰸𐰆𐰔 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃 𐰢𐰆𐰺𐰑𐰺 𐰆𐰞𐱁𐰦𐰀 𐰴𐰺𐰀 𐰇𐰼𐰏𐰤𐰓𐰀 𐰴𐰺𐰭𐰍𐰆𐰞𐰶 𐰋𐰏𐰚𐰀 𐰞𐰸𐰆𐰴𐰀 𐰉𐰔 𐰶𐰃𐰞𐱃𐰲𐰃 𐰋𐰃𐰼 𐰘𐰇𐰕𐰰, 𐰞𐰸𐰆𐰍 𐰆𐰞 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰲𐰃 𐰞𐰸𐰆𐰍 𐰋𐰃𐰼 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰝 𐰴𐰺𐰭𐰍𐰆𐰑𐰀 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰀 𐰉𐰍𐱃𐰲𐰃 𐰸𐰆𐰔 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃 𐰢𐰆𐰺𐰑𐰺 𐰆𐰞𐱁𐰦𐰀

Üç Yüzük tengri astıda yaşar Elp kaganlarka, Yitisi taşdan orduda olurur Yerkeyeglig illiglerke, Tokuzug ölgeli kişilerke, ölteçi anlar, ne esiz; Bir Yüzük kuz içreki Mordur uluşında, Kara örginde Karanggulık begke, Alkuka baz kıltaçı bir yüzük, alkug ol bultaçı, Alkug bir kelürtüp, karangguda birke bagtaçı, Kuz içreki Mordur uluşında.

Üç Yüzük göğün altında yaşayan Elf krallarına, Yedisi taştan saraylarındaki Cüce hükümdarlara, Dokuzu ölümlü insanlara, ölecekler ne yazık; Bir Yüzük gölgeler içindeki Mordor Diyarı'nda, Kara tahtında oturan Karanlıklar Efendisi'ne. Hepsine hükmedecek bir yüzük, Hepsini o bulacak, Hepsini bir araya getirip, karanlıkta birbirine bağlayacak, Gölgeler içindeki Mordor Diyarı'nda.

[bitigchi]

BookCatalogue Türkçe Çeviri

Zevkle kullandığım uygulamalardan biri olan BookCatalogue uygulamasını bir süre öñce Türkçeye çevirmiştim, uygulamanıñ güncellenmiş sürümü dün Play Store'daki yerini aldı. Kullanıyorsañız eğer çeviri hakkındaki görüşleriñizi buradan belirtebilirsiñiz. Esen kalıñ.

[bitigchi]

Eski Türkçe (Orkun) Linux Güncellemesi

GNU/Linux işletim dizgeleri için anıkladığım Eski Türkçe düğmelik diziliminiñ Ubuntu ma türevi işletim dizgeleriniñ soñ sürümlerinde çalışmadığına yönelik geri bildirimler alınca duruma bir bakayım dedim. Eklediğim soñ güncelleme ile Ubuntu 14.04 ve üzeri sürümlerde bir sıkıntı çıkarmadan çalışması gerek. Dizilimiñ adını da Orkhon'dan "Eski Türkçe"ye çevirdim, ek olarak Eski Türkçe dil kodu olan otk'yı da tanıyacak biçimde ayarladım.

İñdiriler (İngilizce, 𐰆𐰺𐰸𐰆𐰣) betinden soñ sürümü iñdirebilirsiñiz. Herhangi bir soruna deñ gelirseñiz yazmaktan çekinmeyiñ.

[bitigchi]

Visit Original Link

Bu kez başka bir Tatar halk yırı ile buradayım. Paylaşacağım bu yorumuna Batı terminolojisi ile Türk balladlarından biri demek olanaklı, adı Җидегән чишмәләр (Cidegän çişmälär - Yedigen çeşmeler). Daha önce onlarca kişi tarafından yorumlanmasına rağmen benim için çok özel bir topluluk olan Sak Sok tarafından yırlanan bu sürümü çok daha fazla kişiye ulaşmayı hak ediyor. Bu sürüm Sak Sok'uñ herhangi bir albümünde bulunmuyor bildiğim kadarıyla, geñelağ'da tesadüf eseri bulduğum diğer Sak Sok yırlarından bir tanesi.

O değil de, aynı kavramlarıñ biñlerce kilometre ötede de aynı biçimde hissedilmesi ne kadar güzel bir neñ lan.

Sözlerini, yazıçevrimini ve çevirisini aşağıda paylaşıyorum.

Җидегән чишмәләрдә җиде улак, җиде улак, Челтер-челтер ага көмеш су. Көмеш сулар ага, кошлар сайрый, Шул чакларда бигрәк, шул чакларда бигрәк ямансу. Җидегән чишмәләргә йөзек салдым, йөзек салдым, Җидегән йолдыз күреп алсын дип, Җанкай-җанаш алсын да куансын, Вәгъдәләрем булып, вәгъдәләрем булып калсын дип. Җидегән чишмәләрнең талы бөгелә, талы бөгелә, Әкрен искән җәйге җилләргә, Без китәбез инде, сез каласыз, Без китәбез ерак, без китәбез ерак илләргә. Cidegän çişmälärdä cide ulak, cide ulak, Çelter-çelter aga kömeş su, Kömeş sular aga, koşlar sayrıy, Şul çaklarda bigräk, şul çaklarda bigräk yamansu. Cidegän çişmälärgä yözek saldım, yözek saldım, Cidegän yoldız kürep alsın dip, Cankay-canaş alsın da kuansın, Väg'dälärem bulıp, väg'dälärem bulıp kalsın dip. Cidegän çişmälärneñ talı bögelë, talı bögelä, Äkren isken cäyge cillärgä, Bez kitäbez inde, sez kalasız, Bez kitäbez yırak, bez kitäbez yırak illärgä. Yedigen çeşmelerde yedi oluk, yedi oluk, Şırıl şırıl aka gümüş su. Gümüş sular aka, kuşlar sayrıy, Şu çağlarda daha, şu çağlarda daha yamansı. Yedigen çeşmelere yüzük saldım, yüzük saldım, Yedigen yıldız görüp, alsın deyip, Cankay-canaş (sevdiğim, sevdiceğim) alsın da kıvansın, Ahdim olup, ahdim olup kalsın deyip. Yedigen çeşmeleriñ dalı büküle, dalı büküle, Sessizce esen yaz rüzgarlarına, Biz gidiyoruz şimdi, siz kalasız, Biz gidiyoruz ırak, biz gidiyoruz ırak illere.

Not: Soñ kıtada çeşmeleriñ dalı derken ne demek istiyor hâlâ çözemedim, bir bilen varsa ma yardımcı olabilirse oñat olur. Sevgiler.