Monos: instant klassieker die bij het nekvel grijpt
Het is meestal een goed teken als je hartbonzend en met grote ogen de cinemazaal verlaat. Om die ervaring te hebben op de eerste dag van een festival, daarentegen, is eerder een vloek dan een zegen. Alles hierna zal telkens vergeleken worden met dit. Daarnaast is het kijken van Monos een ervaring die moeilijk onder woorden gebracht kan worden, and you know I never back down from a challenge.
In kort: Monos volgt 8 jonge soldaten die in de bergen en jungle van Colombia, weg van de rest van de wereld, hun eigen wereld hebben gecreëerd. Wolf, Lady, Big Foot, Suede, Boom Boom, Rambo, Smurf en Dog vormen Monos, letterlijk een stelletje apen. Op hun eigen manier steunen ze de rebellen door een Amerikaanse dokter gegijzeld te houden op het dak van de wereld. De groep heeft een rigide hiërarchie, houdt zich fysiek in vorm en zorgt ervoor dat de dokter niets overkomt. Maar ze blijven ook jongeren. Jongeren die drinken en drugs nemen, jongeren die seksueel experimenteren en vooral jongeren die domme dingen doen. Wanneer een feestje fataal uit de hand loopt verliest de groep de controle over de fragiele schakels die hen als mensen bij elkaar houden.
Na deze korte synopsis zal het u niet verbazen dat Alejandro Landes’ tweede langspeler vergeleken wordt met Lord of the Flies. Het verschil is hier dat deze jongeren vanaf het begin niet onschuldig zijn, waardoor het verdere verloop van de film niet uit het niets komt. Deze jongeren hebben iets om voor te vechten, al is dit iets vaak onduidelijk. Ze voeren elk om hun eigen reden deze strijd, alsook de strijd met elkaar. Wanneer Lande uitzoomt en we het enorme, imposante landschap zien, beseffen we hoe nietig deze vijf individuen zijn en hoe hun persoonlijke strijd, die voor hen zo alomvattend is, niets betekend in het grotere plaatje.
Bij dit soort films is het gemakkelijk om twee uur lang bij een goed concept en mooie beelden te blijven, maar Monos is zo veel meer dan dat. Er is een duidelijk verhaal met een goede opbouw, zonder ooit voorspelbaar te zijn. Spannend en visueel prikkelend zonder zijn logica of spanningsboog te verliezen. En Landes weet hoe hij een pakkend beeld moet schieten. Het landschap helpt hier heel erg bij, maar de sterke acteurs staan hun mannetje en laten hun omgeving niet de show stelen. De jongeren hebben duidelijk een heel fysieke band opgebouwd, waardoor ze op een heel vertrouwde manier met elkaar kunnen omgaan. Het maakt me benieuwd naar het creatieproces. Ook weet Alejandro wanneer hij geluid moet laten spreken en wanneer hij de prachtige soundtrack mag doen overheersen. Die soundtrack volgt mooi hoe sferen en gevoelens kunnen veranderen van speels en licht naar gewelddadig en dreigend.
Monos is een coming of age film zoals we die zelden te zien krijgen. Het volwassen worden wordt gestript van elke sugarcoating of afleiding, en wat overblijft is het rauwe, vleselijke ervan. De film doet met de kijker wat ze met haar personages doet. Het ene moment maakt ze ons geil en opgewonden, het andere moment grijpt ze ons bij het nekvel en laat ze ons bloedend achter. Ze doet ons hunkeren naar een vrijheid die wij als jongeren niet meer hebben en doet ons beseffen hoe wij in onze oversociale wereld compleet vervreemd zijn van dit soort puur fysieke connecties, zonder regels of grenzen. Maar tegelijkertijd maakt ze er ons ook doodsbang van. Monos heeft me de adem benomen, mijn hart doen overslaan en me onherroepelijk geraakt. Het beste wat ik in een lange tijd gezien heb.