İnanç ve Göç

Yürekten başlayan sevginin doruğa ulaştığı göç ve gidenlerin anılması...

[isturbeleri]

İman Seviyesi, Kabir Ziyareti ve Ezan ve Kamet Hakkında

İman artar veya eksilir mi?

İman inanılması gereken hususlar açısından artmaz ve eksilmez. Bir kimse, iman esaslarının tümünü kabul edip de, bir ya da birkaçına inanmazsa, iman etmiş sayılmaz. Bu durumda, iman gerçekleşmediğinden, artması ve eksilmesi söz konusu değildir. Ancak güçlü ve zayıf olmak açısından farklılık gösterir; kiminin imanı kuvvetli, kiminin zayıftır.

İmanda bu çeşit farklılığın bulunduğuna Kur’an-ı Kerim’de işaret edilmiştir: “Herhangi bir sure indirildiğinde, içlerinden (alaylı bir şekilde) ‘bu hanginizin imanını artırdı?’ diyenler olur. İman etmiş olanlara gelince, inen sure onların imanını artırmıştır.” (Tevbe 9/124); “O, inananların imanlarını kat kat artırmaları için kalplerine huzur ve güven indirendir.” (Fetih 48/4); “Allah’ın ayetleri kendilerine okunduğu zaman (bu) onların (mü’minlerin) imanlarını artırır.” (Enfal 8/2)

Kabir ziyareti nasıl yapılmalıdır? Ölülerden yardım istenebilir mi?

Kabir Ziyareti; erkek ve kadın Müslümanlar için menduptur. Nitekim Hz. Peygamber, ölüm ve ahretin hatırlanması için kabir ziyaretlerini tavsiye etmiş, “Kabirleri ziyaret ediniz. Çünkü kabirleri ziyaret, size ahireti hatırlatır” buyurmuştur (İbn Mâce, Cenâiz, 47). Kabirlerin haftada bir gün, özellikle Cuma veya Cumartesi günleri, ayrıca arefe ve bayram günleri ziyaret edilmesi iyidir. Zira Hz. Peygamber’in genellikle bu günlerde kabir ziyaretinde bulunduğuna dair rivayetler bulunmaktadır. Kabirleri ziyaret eden kimse, kıbleye veya ölülerin yüzüne karşı dönerek “es-Selâmu aleyküm yâ ehle kubûr. Ve innâ inşâallahu biküm le-lâhikûn” (Ey kabir halkı! Allâh’ın selâmı üzerinize olsun. İnşaallah biz de size (bir gün) kavuşacağız.) diyerek selamlar.

Kabir ziyaretinde bulunan, sevabını ölülere bağışlamak üzere Kur’an-ı Kerim okur, onlar ve kendisi için duada bulunur. Kabir ziyaretinde, mezar taşlarına el – yüz sürülmez, kabirler çiğnenmez, üzerine oturulmaz ve yatılmaz. Ayrıca kabirlere karşı namaz kılınmaz ve ölülere adakta bulunulmaz. Ziyaret esnasında ölülerden medet beklemek, kabirlerin etrafında dolaşmak, mum yakmak gibi bidat ve hurafelerden uzak durulmalıdır.

Ezan ve kamet nedir?

Ezan, farz namazlarının vaktinin girdiğini belli sözlerle ve özel bir şekilde ilan etmek, bildirmek demektir.

Namaz Mekke döneminde farz kılınmakla birlikte, ezan hicretten sonra uygulamaya konulmuştur. Medine’ye hicretten sonra, Mescid-i Nebevî’nin inşası tamamlanıp düzenli bir şekilde cemaatle namaz kılınmaya başlanınca, Hz. Peygamber vakitlerin girdiğini duyurmak için ne yapılabileceğini arkadaşlarıyla görüşmüş, o esnada Hz. Peygamber’e vahiyle, ayrıca sayıları yirmiye kadar ulaşan sahabiye rüyalarında bugünkü ezanın şekli öğretilmiştir. Hz. Bilal tarafından sabah namazında, yüksekçe bir evin damında okunarak uygulamaya konulmuştur.

Ezan, Müslümanlığın şiarı haline gelmiş müekket bir sünnettir. Ezan aracılığıyla halka hem namaz vaktinin girdiği ilan edilmekte, hem de Allâh’ın büyüklüğü, Peygamberimizin O’nun kulu ve elçisi olduğu ve namazın kurtuluş yolu olduğu ilan edilmektedir.

Kâmet ise, farz namazlardan önce, namazın başladığını bildiren ve ezan lafızlarına benzeyen sözlerdir. Ezandan farklı olarak, “hayya ale’l-felâh” cümlesinden sonra, “kad kameti’s-salât” cümlesi eklenir. İster cemaatle, isterse tek başına kılınsın, erkeklerin her farz namazdan önce kâmet getirmeleri sünnettir.

[isturbeleri]

Meleklere İman ve Melekler Hakkında

Bu yazımda sizlere melekler hakkında giriş niteliğinde bir yazı hazırladım. İlerleyen zamanlarda daha fazlasını verebilmek adına bir başlık niteliğinde bu yazımı kabul buyurursanız çok sevinirim. Bu yazımın temelinde melekler olmakla birlikte, melek nedir? Meleklere iman ne demektir? Melekler nasıl varlıklardır? Ve de melekler gaybı bilebilirler mi? Sorularının cevabını arayacağımız bir içerikte olacaktır.

Melek nedir?

İslâm inanç sisteminde melekler, yemeyen, içmeyen, erkeklik ve dişiliği olmayan, uyumayan, günah işlemeyen, Allah’ın emriyle çeşitli görevleri yerine getiren ve gözle görülmeyen latif, nuranî varlıklardır.

Meleklere iman ne demektir?

Meleklerin varlığını gönülden kabul etmek, imanın temel şartlarından biridir. Kur’an’da meleklere imanın farz olduğunu bildiren birçok ayet vardır: “Peygamber, rabbinden kendisine indirilene iman etti, mü’minler de (iman ettiler). Her biri; Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman ettiler.” (Bakara 2/285), “… asıl iyilik, Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitap ve peygamberlere iman edenlerin iyiliğidir.” (Bakara 2/177).

Buna göre meleklere inanmayan kişi, dinden çıkmış olur. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de, “Kim Allah’ı, meleklerini, kitaplarını, peygamberlerini ve ahiret gününü inkar ederse, derin bir sapıklığa düşmüş olur.” (Nisa 4/136) buyurulmakta, meleklere düşman olanların, Allah’ın düşmanı olduğu bildirilmektedir (Bakara 2/98).

Melekler nasıl varlıklardır?

Nurdan yaratılan ve insandan tamamen farklı olan melekler Allah’a isyân etmezler. Hangi iş için yaratılmış iseler o işi yaparlar. Daimâ Allah’a ibadet ve itaat ederler. Kur’ân’da bu hususa şöyle işaret edilmiştir. “Üzerlerinde hakim ve üstün olan Rablerinden korkarlar ve emrolundukları şeyleri yaparlar.” (Nahl, 16/50), “Şüphesiz Rabbin katındaki (Melek)ler O’na ibadet etmekten büyüklenmezler. O’nu tesbih ederler, yalnız O’na secde ederler” (A’raf, 7/206),

Melekler bir anda Allah’ın emrettiği bir mekândan diğer bir mekâna intikal edecek, hatta yerleri ve gökleri dolaşacak bir kabiliyette yaratılmışlardır. Kur’ân-ı Kerim’de meleklerin kanatlı varlıklar olduğu ifade edilmemtedir: “Hamd, gökleri ve yeri yaratan, melekleri ikişer, üçer, dörder kanatlı elçiler yapan Allah’a mahsustur. O, yaratmada dilediğini arttırır..”(Fâtır,35/1) Melekler son derece kuvvetli ve süratli varlıklardır. İnsanların yapamadıklarını kolayca yaparlar, ulaşamadıkları yerlere çabucak ulaşırlar.

Melekler, Allah’ın emirleriyle farklı şekillere girebilirler. Örneğin Cebrâil, Hz. Peygamber’e gelirken bazen Dıhye adındaki sahabi gibi görünmüş, bazen da kimsenin tanıyamadığı bir yabancı gibi gelmiştir.(Müslim; Îmân; 1). Hz. İbrahim ve Hz.Meryem’e gönderilen meleklerin de birer insan şeklinde göründükleri yine Kur’ân’da haber verilmektedir (Meryem 19/16-17; Hûd 11/69-70).

Meleklerin gözle görülmeyişleri onların yok olduklarından değil, gözlerimizin o kabiliyette yaratılmamış olmasındandır. Melekleri gözlerimizle müşahade edemeyişimiz onları inkâr etmemizi gerektirmez. Zira gözümüzle görmediğimiz halde varlığını kabul ettiğimiz çok şey vardır. Akıl, ruh, zekâ gibi varlıklar; sevinç ve üzüntü gibi haller bunlardandır. O halde meleklerin varlığına da ruhumuz ve aklımız gibi inanmak zorundayız.

Melekler gaybı bilebilirler mi?

Gayb bilgisi yalnız Allah’a mahsus olduğundan, melekler gaybı bilemezler. Ancak Allah onlara bildirebilir. Kur’an’da Allah’ın Hz. Adem’e varlıkların isimlerini öğrettiği, sonra da bunları meleklere göstererek isimlerini söylemelerini istediği, meleklerin de, “Seni bütün eksikliklerden uzak tutarız. Senin bize öğrettiklerinden başka bizim hiçbir bilgimiz yoktur…” dedikleri bildirilmektedir (Bakara, 2/31-32).

[isturbeleri]

Beylerbeyi Camii

Bu yazımda sizlere beylerbeyinde yer alan camiden bahsedeceğim. Gidip görme fırsatı bulduğum bu güzel camii için araştırmalarımı internet üzerinden yaptım. Günümüzde tarihi yapılar üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın olumlu çalışmalarından nasibini alan bu camiyle miraslarımıza sahip çıkma açısından beni çok mutlu etmiştir. Lafı çok fazla uzatmadan konuya geçiyorum. Beyler Beyi Camii, Boğaziçi`nin Anadolu yakasında, Beylerbeyi İskelesi yanında ve deniz kıyısındadır.

Beylerbeyi Cami ya da diğer bilinen adıyla Hamid-i Evvel Camii İstanbul`un Beylerbeyi semtinde bir camidir. İnşaatına 3 Nisan 1777 tarihinde başlanmış 15 Ağustos 1778 (1192) tarihinde de tamamlanmıştır.

Cami I. Abdülhamit tarafından annesi Rabia Sermi Sultan’ın anısına dönemin Baş Mimarı Mehmed Tahir Ağa’ya yaptırılmış, bina emini ise Şehremini Hafız el – Hac Mustafa efendidir.

Daha önceleri burada yükselen İstavroz Sarayı’nın 18 yy.ın ortalarında yıkılmasından sonra cami, I Ahmed’in İstavroz Sarayı’na taşıdığı Hırka-ı Şerif dairesinin bulunduğu yere inşa edilmiştir.

Cami Barok üslüpta olup taşıyıcı duvarları kesme taştan inşa edilmiştir. Merkezi tek kubbeli mihrab üstü yarım bir kubbe ile vurgulanmış sekizgen tabana oturan bir yapıdır. 55 pencereli ve iç mekânda kalem işleriyle süslü duvarlarda hem Osmanlı hem de Avrupa çinileri göze çarpar.

Yapı 1810 – 1811 yıllarında II.Mahmut’un isteği üzerine son cemaat yeri değiştirilmiş ve minaresi yıkılarak iki yeni minare eklenmiştir. Ayrıca, II. Mahmud muvakkithaneyi ve kıyı tarafındaki çeşmeyi de komplekse dâhil etmiştir.

Caminin 14.60×14.60m boyutlarına sahip ana mekânın tavan örtüsü bir tam ve beş yarım kubbe ile örtülü olup; kubbeli tavan örtüsü sıra dışı bir şekilde iki kasnağa oturtulmuş, üsteki kasnağın çevresini dolanan yirmi pencere ile kubbe aydınlığı sağlanmıştır. Sivri, yuvarlak, “S” ve “C” kıvrımlı dört farklı kemer örneğinin kullanıldığı cami; 1969 yılında ve 13 Mart 1983 yılında vuku bulan yangınlardan sonra iki kez kapsamlı bir şekilde restore edilmiştir.

Beylerbeyi Camisi 13 Mart 1983 tarihinde bitişiğinde bulunan İsmail Paşa yalısında çıkan yangında kubbesinin ahşap bölümü zarar görerek çökmüştür. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarfından hızlı bir şekilde restore edilerek 29 Mayıs 1983 tarihinde tekrar ibadete açılmıştır.

[isturbeleri]

Hz. Musa Aleyhisselamın Mucizeleri

  Asâsının ejderhâ (büyük yılan) olması.

Yed-i Beydâ: Sağ elini koynuna sokup çıkarınca, güneş gibi parlaması. Bu nûru gören düşmanları kaçışırlardı.

Kavmiyle Kızıldeniz’in kenarına gelince asâsını vurup denizde yol açması.

Tîh Sahrâsında kavminin susuz kalıp, su istemeleri üzerine asâsını bir taşa vurup Benî İsrail’in kabîleleri adedince, on iki pınar akıtması.

Firavun ve Kıbtî kavmi İsrailoğullarına zulüm ettiği ve Musa aleyhisselama inanmayıp isyân ettiklerinde, Allahü teâlâ hazret-i Musa’ya tûfân mucizesini vermiştir. Çok şiddetli yağmur yağdı. Öyle bir karanlık ve fırtına oldu ki, kimse evinden dışarı çıkamadı. Ayın ve güneşin ışığı görünmez oldu. Kıbtîlerin evlerini su bastı. Ayakta durur oldular. Su boğazlarına kadar yükseldi. İsrailoğullarının evlerine ise bir damla su girmedi. Firavun ve Kıbtî kavmi, bu belânın kaldırılmasını ve îmân edeceklerini söylediler. Kaldırıldı fakat yine îmân etmediler ve başka belâlara düçar oldular.

Kıbtî kavminin ekinlerini, meyvelerini ve giydikleri elbiselerini, evlerinin tavanlarını yiyen çekirge sürülerinin istilâsına uğramaları mucizesi. Bu çekirgeler İsrailoğullarına hiç dokunmayıp, Firavun’un kavmi Kıbtîlere musallat olmuştur.

Kumnel yâni bit ve ekin böceği denen haşeratın Musa aleyhisselamın mucizesi olarak Kıbtî kavmine musallat olması.

Kurbağa mucizesi. Kıbtî kavmi her belâya tutuldukça, belâ kaldırıldığında îmân edeceklerini söylemelerine rağmen, sözlerinden vazgeçmeleri üzerine üst üstüne belâya tutuldular. Kurbağaların istilâsına uğramaları da bu şiddetli belâlardan biridir. Kurbağalar, yiyeceklerine, içeceklerine düşer, kalırdı. Bir söz söylemek isteseler ağızlarını açarken birkaç küçük kurbağa ağızlarından mîdelerine girerdi. Geceleri üzerlerinde toplanan kurbağaların seslerinden uyuyamazlardı. Firavun, bu belâ kaldırıldığı taktirde, îmân edeceğini söylemesine rağmen, belâ kalkınca yine îmân etmedi.

Kan belâsı. Mısır’da bulunan bütün sular, Kıbtîlerin kaplarına doldurulurken kan hâlini alırdı. Böylece susuzluktan çâresiz kalmışlardı. İsrailoğullarına ise böyle bir şey olmazdı.

İsrailoğullarından biri öldürüldüğü vakit kimin öldürdüğü bilinemeyince, Musa aleyhisselamın duası ile dirilip, kendisini öldüreni haber vermiştir.

Musa aleyhisselam kavmiyle Tîh Çölüne geldiği zaman, kavminin yiyeceği kalmadığı için, Musa aleyhisselama gelerek çoluk-çocuğumuzla açlığa dayanamıyoruz, dediklerinde Musa aleyhisselam Allahü teâlâya dua etti. Kudret helvâsı ve bıldırcın kebabı indi. Her ne zaman isteseler önlerinde hazır olurdu.

Hazret-i Musa’nın duası ile kuraklıktan kavrulup kuruyan ekinler, otlaklar ve meyveler eski hâlini almıştır.

Hazret-i Musa Tîh Sahrâsında bulunan İsrailoğullarının durumunu merak edince bir kurt gelip onların hâllerini haber vermiştir.

Hazret-i Musa’nın duasıyla sarı dikenler altın olmuştur. Malı ve zenginliğiyle gururlanıp isyân etmesinden dolayı malı ve mülkü ile birlikte yere batırılan Kârun, bu mucize karşısında âciz kalıp, hased ederdi.

Yolculukta hazret-i Musa’ya uzun mesâfeler kısalır, kısa zamanda çok uzak mesâfeleri katederdi.

Kur’ân-ı kerîm’de Musa aleyhisselamdan 136 yerde bahsedilmektedir. Hakkında çok hadîs-i şerîf vardır. Yine Kur’ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerde Hızır aleyhisselam ile yaptıkları seyâhat bildirilmektedir. Vahyi tebliğ için Cebrâil aleyhisselam ona dört yüz kere gelmiştir.

Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem buyuruyorlar ki:

“Kendimi, peygamberler arasında gördüm. Musa aleyhisselam ayakta namaz kılıyordu. Esmerdi, saçları dağınık ve sarkık değildi. Zât kabilesinden bir yiğit gibiydi.”

“… Sonra bizi altıncı semâya doğru yükseltti. Cibrîl (aleyhisselam) onun kapısını çaldı. Kim o! denildi. Cibrîl’dir dedi. Yanındaki kimdir? denildi. Muhammed’dir dedi. O’na “dâvet” gönderilmiş midir? denildi. Cibrîl O’na “dâvet”gönderilmiştir dedi. Onun üzerine bize açıldı. Ben orada Musa (aleyhisselam) ile karşılaştım. Bana merhabâ dedi ve hayır dua eyledi.”

[isturbeleri]

Modernite ile Din Arasındaki İlişkiler

Bilindiği gibi çağlar arasında bir çok fark vardır. Toplumlar gelişmekte ve kültürler arasındaki etkileşim bilişim çağıyla çığ gibi büyümektedir. Bir çok bağlamda modernite diye tabir ettiğimiz gelişim ve popülerlik ile din arasındaki ilişkiyi bu yazımda bir söyleşiden derlediğim üç soru cevap ile sizlere sunuyorum.

Modernite ve Din arasında ne tür bir ilişkiden bahsedebiliriz? Din ve Modernlik birbirinin alternatifi midir?

Elbette Din ve Modernlik birbirinin alternatifi olamaz. Modernite, dinin öngörmediği bir hayat tarzını dayatsa da radikal zıtlıklardan kaçınmak gerektiğini düşünüyorum. Bu hususta daha ihtiyatlı, daha olgun, daha seçmeci, daha eleştirel bir bakış açısına ihtiyaç olduğunu ifade etmek isterim. Mutlak hakikat fikrine dayanan gerçek dinin her ortamda yaşanabileceğine inanıyorum. Geleneksel ortamın nasıl avantaj ve dezavantajları varsa modern zamanların da avantaj ve dezavantajlarından söz edilebilir. İslâm’ın hayatla kurduğu ilişki o kadar güçlüdür ki, her türlü modernitenin üstesinden geleceğine inanıyorum. Ancak biz Müslümanların bu ilişkiyi yüksek bir bilgi, metodoloji ve özgüvenle ortaya çıkarmakta geciktiğimizi de belirtmek isterim. Dünya Müslümanlarının birbiriyle kolayca temasa geçmesi, alternatif İslâmî görüşlerin seslerini duyurabilmesi, iletişim imkânları, bilgiye ulaşma imkânlarının artması, canlı bir fikri ortamın oluşması uzun vadede avantaj olacaktır.

Modernite ve Din arasındaki ilişkinin bu topraklardaki serüvenine bakacak olursak Türk Modernleşmesi çerçevesinde nasıl bir devlet-din ilişkisi görüyoruz, Diyanet İşleri Başkanlığı tam olarak nereye oturuyor?

Modernite ve Din arasındaki ilişkinin bu topraklardaki serüveni zaman zaman oldukça gerilimli, zaman zaman problemli, zaman zaman da ideolojik kutuplar üreten bir seyir izlemiştir. Bu ilişkinin en rahat kurulabildiği dönemler nisbeten Tanzimat Dönemi ve Cumhuriyetin ilk yılları olmuştur. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bir kurum olarak nereye oturduğunu bütün yönleriyle tesbit edebilmek için mufassal bir Diyanet tarihine ihtiyaç vardır. Hatta sağlıklı bir Din-Devlet ilişkileri tarihi için de bu gereklidir. Ancak eldeki bilgilerden hareketle şunu söyleyebilirim. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın en büyük işlevi, bu gerilimi, halk dindarlığının yanında yer alarak bir nevî arabulucu olmasıdır. Başkanların ve üst düzey yöneticilerin bilgisine, birikimine, kişiliğine ve dünya görüşüne göre değişiklik arz etse de Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bu gerilimde dinin veya halk dindarlığının lehine bir tutum geliştirerek önemli vazifeler gördüğünü ifade edebilirim. Merhum Ahmed Hamdi Akseki’nin yirmibeş yıllık çabaları bu açıdan ele alınmaya muhtaçtır. Askerî müdahalelerden sonra bu meyanda gösterilen çabalar hem dinin hem devletin hatta milletin lehine olmuştur. Kitlesel dindarlığın siyaset dışı bir şekilde temiz tutulmasından sorumlu bir kurumun din-devlet ilişkilerini yumuşattığını söyleyebilirim.

Din ve Modernlik arasındaki (gerilimli) ilişkinin gündelik hayata tezahürü nasıl oluyor. Mesela bunun Ramazan’a yansıması ne şekilde oluyor?

Öncelikle Ramazan’ın bu ilişkiye nasıl tesir ettiğini söylemek isterim. Her yıl rahmetiyle bizi kuşatan Ramazan, bu ilişkideki gerilimi adım adım azaltmıştır. Bu sebeple aşırı ideolojik kutuplar bunun farkında oldukları için Ramazan’larda sunî gerilimler üretmişlerdir. Ben burada gerilimi modernliğin veya dinin kendisinden ziyade özellikle medyanın bunları sunuş tarzından veya ideolojik kutuplaşmalardan kaynaklandığını düşünüyorum. Ramazan neredeyse (Mevlana, Yunus Emre, Mimar Sinan gibi) tüm toplumun ortak paydası konumunda olmuştur. Ramazan gerçekten bir barış ve huzur kaynağı fonksiyonunu yerine getirmektedir. Hatta bahsi geçen gerilim adeta bu ayda askıya alınmaktadır. Yakın geçmişte, Ramazan’da ortaya çıkan gerilimler din-modernite ilişkisinden çok, bu gerilimin askıya alınmasına izin vermek istemeyen ideolojik kutuplardan oluştuğunu unutmayalım.

[isturbeleri]

Komşu Kötü İse Ne Yapmalı

Bu soruya cevaben deriz ki: Asıl mesele, kötü komşu ile geçinmektir.

İyi komşu ile herkes geçinir.  İkramım ve iyiliğini gördüğü komşusuna herkes ikram eder, herkes iyilikte bulunur. Marifet kötü komşuya ikramda bulunmaktır. Kötü komşuya nasıl davranmalı? Yahut kötü komşu ile geçinmek nasıl mümkün olur?

Ondan gelen veya gelmesi muhtemel eziyetlere, sataşmalara sabır ve tahammül göstermek suretiyle mümkündür. Yoksa az önce söylediğimiz gibi iyi komşu ile faydasını gördüğün komşu ile herkes geçinir.  Asıl mesele, asıl marifet kötü komşuyu yola getirmek, onu irşat ve ıslah etmektir.

Sonra, komşunun ufacık, bir hatasını büyütüp mesele haline getirmek, bir Müslümana yakışmaz. Bu kadar eften püften, fındıkkabuğu doldurmayacak şeyleri mesele yapıp komşuya hakaret etmek, onunla kavgaya tutuşmak, ona saldırmak doğru değildir. Komşudan gelen bu ufacık zararları ve tedirginlikleri geçiştirmenin de elbette ki bir çaresi vardır. Ona münasip bir lisanla rahatsız olduğunu, yaptığı hareketlerden tedirgin olduğunu izah edersin. O da utanır, sıkılır ve hatalarını bir daha tekrar etmez, seni rahatsız edecek davranışlardan şiddetle kaçınır. Demek ki bütün mesele, sabır ve tahammül meselesidir. Mesele katlanabilmektedir.

Katlanabilirsen kötü komşu ile bile iyi münasebetler kurabilirsin. Ufak tefek hataları büyültmezsen iyi komşu olabilirsin. Komşunun suçunu af etmek, ona karşı duyduğun kin ve nefretleri unutabilmek, öfkeleri yutabilmek, senin için bir Müslüman olarak başarması önemli olan hususlardandır.

Böyle yaparsan mükâfat alırsın. Cenap-ı Hak, ihsan ve ikramda bulunan, varlıkta da darlıkta da sabretmesini bilen, insanların suçunu bağışlayan, onlara karşı duyduğu öfkeyi yuta-bilen, kişileri Kur’an’da övmüştür. Onlar için yer ve gökler kadar genişliği olan cenneti hazırlamıştır. Bu hususta şöyle buyurmuştur:

“Rabbinizin mağfireti ne ve takva sahihleri için hazırlanmış olan cennetteki eni göklerle yer (kadardır)  koşuşun. Onlar (o takva sahihleri) bollukta ve darlıkta in-fak edenler, öfkelerini yutanlar, insanları kusurlarından af ile geçenlerdir. Allah iyilik edenleri sever.”

İnsanları af edip onlara karşı öfkelerini yenenler bu kadar büyük bir mükâfata nail olurlarsa, komşularının kusurlarını af edip onlara varlıkta da darlıkta da infak eden, iyilikte bulunan kimseler, elbette ki bundan daha büyük bir mükâfata ve ecir nail olurlar. Onun için komşudan gelecek eziyetlere tahammül göstermek lâzımdır.

Onu iyilikle mahcup etmek, yaptığı kötülüğü yüzüne vurmamakla efendilik göstererek ona insanlık örneği vererek utandırmak gerekir. İşte kötü komşu ya böyle davranılırsa, kısa zamanda yaptığına pişman olur, çok geçmeden gelip özür beyan eder ve bağışlanmasını ister. Biz böyle komşuları çok gördük. Kötü komşuya kötü davranılmaz…

[isturbeleri]

İslamiyet’te Olması Gereken Baba-Oğul İlişkisi

Kendisine ait olmayan herhangi bir kadınlarla cinsi münasebet kurmanın zina olduğunu, zinanın ise Kur’an da kesinlikle yasak kılındığını ve zinanın pek çirkin bir şey olduğunu, birçok yuva ve ailelerin yıkılmasına, bir o, kadar da ocakların sönmesine vasiyle teşkil ettiğini hülâsa zinanın bütün zararlarını henüz yeni akılbalığ olan oğluna anlatması lâzımdır.

Bugün bu görevi yapan babalara pek ender rastlanmaktadır.  Halbuki babanın başlıca görevlerinden bir tanesi de budur. Birçok gencin zinaya itilmesinin, umumhanelere koşmasının, yabancı kadınlarla ilişki kurmasının sebebi budur.

Zavallılar bilmiyorlar. Hatta yabancı kadın veya kızla ilişki kurmanın dinde yasak olduğunu bilmeyen nice delikanlılara şahit olmuşuzdur. Öyleyse delikanlı camiye gitmezse, okulda ve evde de babasından bu gibi şeylerin İslam’da yasak olduğunu öğrenmezse, nereden öğrenecek?

Çocuklarımızı maalesef kendi ellerimizle bozuyoruz. Ahlaklarının bozulmasına biz sebep oluyoruz. Hep onların maddî hayat ve istikballeri ile ilgileniyoruz. Manevi hayatları ile ilgilenmek bizim için adeta büyük bir külfet haline gelmiştir.

Böyle yapmakla acaba sorumluluktan kurtulacağımızı mı sanıyoruz. Nerde? Allah teâla ve tekkaddes hazretleri bütün bunları bizden soracaktır. O büyük günün büyük hesabını göz önünde tutarak her baba oğluna bu hususta gerekli bilgileri vermelidir. Onu her bakımdan aydınlatmalıdır.

Tabii yukarıda da arz ettiğimiz gibi bu hususları erkek çocuğa anne söyleyemez. Fakat baba söyleyebilir. İzah edip öğretebilir. Bir baba evladına vakti gelince bunları öğretmezse, görevini ihmal etmiş olur. Allah katında sorumlu duruma düşer. Allah katında bunun hesabını verir

Ey babalar şimdi görev sırası sizde işte! Oğullarınızla sıcak ve samimi ilişkiler kurun. Onlara dinini öğretin, Dinde cahil olmasınlar. Din cahilliği başka cahilliğe katiyen benzemez. Dikkat edin. Yavrularınızın ahiret istikbalini kendi ellerinizle yıkmayın! Mesül olursunuz.

Şunu da tekrar edelim ki, bugün milletimiz ne çekiyorsa bu yüzden çekiyor. Çocuklarımız bunalımlara, babalarını o kritik devrelerde yanlarında bulamadıkları, ellerinden tutup kurtarmadıkları için sürükleniyorlar.

Onun için bunalım çağlarında, yavrularımızın ellerinden tutalım; kötü yollara sapmalarını önleyelim. Onları kötü arkadaşlarına karşı uyaralım. Kötü kadınların şerrinden koruyalım. Şeytan ve nefsin tuzağına düşmemesi için azam!  Gayret gösterelim.

Doğru olanı öğretelim ki, eğriden kaçsınlar. Yanlış yolu gösterelim ki, doğru yolu bulsunlar. Haramları da bildirelim ki, Helâlleri sevsinler. Kumarın, zinanın, içkinin ve benzeri menhiyatın kötülüklerini, zararlarını sık sık tekrarlayalım ki, onlardan nefret duysunlar. Aldanıp da o menhiyatı irtikâp etmesinler.

Evet eğer baba-oğul ilişkilerinin düzelmesini, kuvvetlenmesini, sarsılmaz ve kopmaz bağlarla takviye edilmesini istiyorsak ki elbette istiyoruz- çocuklarımızı, ihmal etmeyelim. Onları Allah’a, Rasülüllah’a, Kur’ana bağlamak ve bütün mukaddesata gönül verdirmek, bizim en büyük görevimiz olmalıdır.

Şunu da hatırdan çıkarmayalım ki: ne ekersek onu biçeriz. Allah yardımcımız olsun.  Amin.

[isturbeleri]

Anne Ve Baba’nın Evlatları Üzerindeki Etkilerini Artırmanın Çareleri

Cemiyetin yüzde seksen etkisi altında kıvranan yavrulan bu yıkıcı, maddi ve manevî buhranlara itici olan unsurlardan kurtarmak için bir çok çareler vardır. Şimdi biz burada bu çarelerin bazılarından söz edeceğiz. Esas konuyu -evlatlarına ana va baba üzerindeki haklan- bahsinde ele alıp geniş şekilde izah edeceğiz.

Bu Çarelerden Bazıları

1)        Çocukların kötü arkadaş edinmelerini -önlemek,

2)        Yıkıcı neşriyata (yayınlara) karşı çocukları korumak,

3)        Çocuklan, dini, millî, manevî ve ahlakî bilgiler veren neşriyatı okumaya teşvik etmek,

4)        Çocuklan, İslam’ın ulvî ve göz kamaştırıcı sistem ve prensipleri doğrultusunda terbiye edip, yetiştirmek,

5)        Çocuklara daha küçük yaşta, anne ve babaya,

akraba ve komşulara, büyüklere, küçüklere nasıl, davranacaklarını öğretmek,

6)        Kız ve erkek çocukların yatak odalarını belirli bir yaştan sonra ayırmak,

7)        Sık sık çocuklara dinî ve tasavvufi hikâyeler anlatmak,

8)        Çocukları camilere götürüp daha küçük yaşta iken onları cemaatle namaz kılmaya alıştırmak..

Biz bu maddeleri daha dav çoğaltabiliriz. Fakat mevzuu fazla uzatıp okuyucuları bıktırmak istemiyoruz. Şimdi bu maddelerin bir bir izahına geçelim: Bu konuda gerekli bilgileri vermeye çalışalım. İnşallah okuyup, anlayıp gereği ile amel ederiz.

Çocukların Kötü Arkadaş Edinmelerini Önlemek

Bilindiği gibi çocuklar bir fotoğraf makinesi gibidir Gördüklerini hemen alırlar. Duyduklarını derhal kaparlar ve kafalarına sokarlar. Sonra, gördüklerini, öğrendiklerini -iyi – kötü- demeden derhal uygulamaya yeltenirler.

Çocuklar bu yetenekte oldukları için, edindikleri kötü arkadaşların kötü huylan hemen kendilerine sirayet eder. Aradan çok geçmeden o kötü arkadaşların o çirkin işlerini aynen tatbik etmeye başlarlar. Bütün hareket ve davranışları, kötü arkadaşların hareket ve davranışlarından farklı olmaz.

Şayet o kötü arkadaşları içki içiyorlarsa o da içmeye, kumar oynuyorlarsa o da kumar oynamaya; masum ve iffetli kızlara laf atıp sataşıyorlarsa o da sataşmaya; Ana-babaya:             “Moruk! Lan!” diye hitap ediyorlarsa o da aynı hitabı kendi anasına ve babasına tevcih etmeye; büyüklere karşı saygısızlık gösteriyorlarsa o da saygısız olmaya; küçükleri sevip acımıyorlarsa, o da küçükleri sevmemeğe ve acımamaya;  yalan söylüyorlarsa yalan söylemiye; gıybet ediyorlarsa gıybete; dedi-kodu yapıyorlarsa oda dedi-kodu yapmaya; söz taşıyan birer nemmâm iseler o da söz taşıyan bir kimse olmaya; başarılı insanları kıskanıyorlarsa o da iyi ve başarılı kişileri kıskanmaya; kendilerini büyük görme, herkese üstten bakma huylan varsa o da kendisini büyük görüp, herkese üstten bakarak böbürlenmeye; akşamlara kadar kahve köşelerinde tavla, kâğıt ve benzeri oyunlar oynuyorlarsa oda oynamaya, beynamazlığı, serkeşliği ve başı-boşluğu kendilerine şiar edinmişlerse o da serkeş ve başı-boş olmağa;   devlete, millete, Vatana baş kaldırmayı bir marifet sayıyorlarsa; yol kesmek, insan soymak, adam öldürmek gibi pek çirkin ve tehlikeli fiiller irtikâp ediyorlarsa, o da onlar gibi aynı şeyleri yapmaya; hırsızlık ediyorlarsa, mağaza ve banka soyuyorlarsa o da onlar gibi mağaza ve banka soymağa; Oruç tutmuyorlarsa oruç tutmamaya; namaz kılmıyorlarsa namaz kılmamaya; camiye gitmiyorlarsa camiye gitmemeye alışır. Tıpkı onlar gibi serkeş, laf dinlemez bir insan oluverir… Onların dümen suyundan gider.

Onlar gibi davranmaya başlar.

O kötü arkadaşlar, ister istemez kendisini kötü harekete ve kötü işlere sürükleyeceklerdir. Arzu etmese de fuhşiyat ve menhiyata götürüp alıştıracak-lardır. Kandırılıp içki içirecekler, kumar oynamaya alıştıracaklar, şayet esrar ve eroin gibi zehirleri kullanıyorlarsa o kötü şeylere de onu alıştıracaklardır.

Biz nice namuslu terbiyeli kuzu gibi delikanlıları biliriz ki, kötü arkadaşları yüzün den kötü olmuşlardır. Yoldan çıkmışlardır. Hidayeti bırakıp dalâlete sapmışlardır, Ana-baba, din ve devleti takmaz olmuşlardır.  Birer esrarkeş ve anarşist kesilmişlerdir.

Nice huylu ve soylu, içleri pırıl pırıl olan, beş vakit namazından nuranî çehreli çocukları tanırız ki, cemiyetteki kötü arkadaşlar onları soysuz ve huysuz hale düşürmüşlerdir!. Nice münis ve muti yavrular tanırız ki, kötü arkadaşlarının yıkıcı tesirleri ile vahşi ve isyankâr olmuşlardır.

Nice müşfik ve merhametli delikanlıları biliriz ki, kötü arkadaşları yüzünden şefkati elden bırakmışlardır Merhameti yitirip acımasız birer gaddar olmuşlardır..

Nice adil ve munsif insanları tanırız ki, kötü arkadaşları yüzünden adaleti bırakıp zulma sapmışlar dır.  Bu yüzden onlar, insanlar tarafından sevilirken sevilmez, sayılırken sayılmaz, itibar görürken itibar görmez hale gelmişlerdir. Nice zengin ve çalışkan çocukları biliriz ki, kötü arkadaşları yüzünden zekâlarını yitirmişler, çalışkanlıklarını kaybetmişler, güzel istidat ve yeteneklerden bir lahzada mahrum olmuşlardır.

Bütün bunlar neden?

Edinlikleri kötü arkadaşları yüzünden.  Evet kötü arkadaşları onları saptırmışlardır, doğruyu güzeli bıraktırmışlardır. Çirkin olanı aldırmışlardır.. Ana ve babayı döv- ı dürmüşlerdir.. Devlete, millete ve vatana sövdürmüşlerdir. Ahlaksızlığı, serkeşliği sevdirmişlerdir.  Büyüklere itaat ve saygıyı, küçüklere merhamet ve sevgiyi  yerdirmişlerdir.

Mukaddesattan mahrum edip mülevvesata -bilerek veya bilmeyerek- itmişlerdir.

Ondan sonra da kurtulmak için güç ve takatları   kalmamış, her şeyden elleri ve ayakları kesilip bitmişlerdi. İşte kötü arkadaş edinmenin korkunç sonucunu anladınız.  Bu sebeble biz diyoruz ki, ana ve babanın başta gelen vazifesi, evladlarını kötü arkadaşlardan korumaktır. Daha böyle kötü arkadaşlar edinmeden onlara, gerekli ikazı yapmaktır. Şayet kötü arkadaşlar edinmişlerse, bütün güç ve imkânlarını seferber ederek, masum yavrularını zamanı geçmeden, henüz tam anlamıyla aşılanmadan onlardan koparıp kendilerine bağlamaktır. Aksi halde dövünmek faide vermez!

Ağlamak ve sızlamak ta hiç bir yarar sağlamaz!. Ne demişler. Kızını dövmiyen dizini döver.

Şurası da bir gerçektir ki, kişi edindiği arkadaşının tesiri altında olur. İyi arkadaş edinmiş ise iyi, kötü arkadaş edinmiş ise kötü olur. Nitekim her konuda olduğu gibi, bu konuda da Allah’ın Rasülü iki cihan serveri hazreti Muhammed Mustafa sellellahu aleyhi ve sellem efendimiz bizleri uyarmıştır.

İyi arkadaş edinmemize teşvik buyurmuşlardır. Ebu Davud ve Tirmizi’nin Sahih bir isnat ile“Ebu Hureyre (r.a.l’dan nakl ettikleri bir hadiste Allah’ın Rasûlü sallellahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuşlardır:

“Kişi dostunun (yolu ve ahlâkı) üzeredir. Bu sebeple biriniz, dost edindiği kimseye (şöyle dikkatle bir) baksın.” Peygamber efendimizin bu hadisi bizlere ne kadar güzel bir ders vermektedir. İnsanların içini ne güzel de okumaktadır! Mademki insan, edindiği arkadaşını huyu ve ahlakı üzeredir, öyle ise kimi dost ye ahbab edinmesi gerektiğini iyi düşünmesi lazımdır, ölçüp tarttıktan, tecrübe edip büyük bir denemeden geçirdikten sonra dost edinmelidir. İnsanlar, bir iki sohbetle anlaşılmazlar!..

Onlarla uzun süre sohbet etmek ve arkadaşlık yapmak gerekir. Ancak ondan sonra ne oldukları anlaşılır, ne gibi bir karaktere sahib oldukları su yüzüne çıkar. Kişi, dünyada da ahirette sevip arkadaş edindiği kimse ile birlikte olacaktır. Dünyada kimi sever, kiminle arkadaşlık yaparsa, ahirette de onunla olacaktır. İyi arkadaş sevmiş ise iyi ile; kötü arkadaş edinmiş ise kötü ile birlikte olacaktır. Demek ki kişi sevdiği kimse iledir.

Rasûl-i Ekrem efendimiz bize bunu da bildirmiş ve şöyle buyurmuştur.

“Kişi sevdiği kimse ile beraberdir.” Bu hadis, sıhhatında ittifak edilen bir hadistir. Eshab’dan Ebu-Musa el-eş’an (r.a.)’dan nakl edilmiştir. Mademki insanlar sevdikleri ile birlikte olacaklardır. öyleyse iyi insanlar, kâmil müslümanları sevmelidirler.

Bilhassa gençler kendilerine iyi arkadaş edinmelidirler. Ana ve baba kendilerine bu babta yardımcı olmalıdır. Evladlarının edinecekleri kötü arkadaşların çamurlu yollarına batmadan, iyi ve güzelden sapmadan,  onları  kurtarmalıdırlar. İyi arkadaş edinmelerine yardımcı olmak, ana-babanın başlıca görevlerinden olmalıdır.

Şurası bir hakikattir ki, kötü arkadaşların kötülükleri ne kadar çok ise, iyi arkadaşların da iyilikleri o kadar çoktur ve yararlıdır. Kötü arkadaşlar, insanları nasıl yoldan çıkarırlarsa, iyi arkadaşlar da, güzel davranışları ve tatlı sözleri ile kişiyi şayet kötü yolda ise o yoldan kurtarıp iyi yola sevk ederler.

İşte bu hakikati göz önünde bulundurarak anne ve baba yavrularının iyi ve yararlı arkadaş edinmeleri için azami gayreti sarf etmelidirler. Yukarıda da arz ettiğimiz gibi bütün güçlerini ve imkânlarını seferber etmelidirler. Bu babta hiç bir fedakârlıktan bir santim bile geri durmamalıdırlar.

Neden mi?

Çünkü ciğerparelerinin istikbal ve istiklalleri bahis konusudur! Erkek-kız bütün çocuklarının, milletlerine, devletlerine ve vatanlarına hayırlı bir unsur olmaları söz konusudur! İlerde millete ve vatana yapacakları olumlu hizmetleri söz konusudur!

Ruhen ve bedenen mükemmel olan, imanlı,  ahlaklı ve insaflı bir kimsenin Vatan ve Millete, dine ve devlete yapacak olduğu hizmetlerle, ahlaken çökmüş, manevi değerlerini yitirmiş bir kimsenin hizmeti arasında dağlar kadar farklar vardır. Bugün milletimiz ne çekiyorsa bundan çekmiyor mu?

Maddi ve manevi alanlarda gerilerde hem de çok gerilerde oluşumuzun sebebi bu değil midir? İmanlı, iz’anlı ve ahlâklı gençler yetiştirmememizin cezasını çekmiyor muyuz? Körü körüne batı taklitçiliği değil mi bizi bu çöküntüye sürükleyen? Demek oluyor ki, imanlı ile imansız, ahlaklı ile ahlaksız, karakterli ile karaktersiz arasında her bakımdan farklar vardır.. Hem de gözle görülüp elle tutulacak kadar açık ve seçik farklar!

O halde çocuklarımıza; kötü değil iyi, zararlı değil yararlı, yıkıcı değil yapıcı, imha edici değil ihya edici, öldürücü değil yaşatıcı, karıştırıcı değil barıştırıcı, ayırıcı ve bölücü değil birleştirici arkadaşlar, dost ve ahbablar seçelim. Onları buna teşvik edelim.  Evet  bir annenin en ulvi görevi bu olmalıdır! Bir babanın da vazgeçilmez vazifesi bu olmalıdır!

Yoksa çocuk doğurup sokağa salıvermek iş değildir.. Bunu herkes yapar. Şunu da bilhassa belirtelim ki, şimdiki sokaklar eski sokaklar değildir! Şimdiki caddeler eski caddeler değildir!. Şimdiki mesireler eski mesireler değildir. Sokaklarda   anarşi  kol gezmekte. Mesirelerde fuhuş alabildiğine bol! Caddelerin her köşesinde meyhaneler ve fuhuş-haneler vardır. Her taraf günah kokuyor, sokaklarda masiyetten geçilmez olmuş.

Onun için doğan yavru bu denli sokağa salınmaz. Salınırsa önü alınmaz. Sulha, selamete, barışa, huzura sukûne ve esenliğe katiyen bu kafa ile varılmaz. Evet çocuk doğurmak kolay, fakat yetiştirmek zor. Hele  bu zamanda.  Evladlan  ile belirli bir çağa , kadar ilgilenmeleri ana ve baba için yukarda da arz ettiğimiz gibi vaz geçilmez bir görevdir.

Bu görevi mutlaka yapmalıdırlar. Yavrularının saadet ve selameti, refah ve esenliği için hiç bir fedakarlıktan geri durmamalıdırlar. Onlara daha küçük yaşta iyi ve bilgili kimselerle arkadaşlık yapmalarını öğütlemelidirler. Kötü kimselerle, günah kokan caddelerde dolaşmalarına engel olmalıdırlar.

Belirli bir çağa kadar bütün hareketlerini kontrol ve yaptıkları işleri de disipline etmelidirler. Ancak böyle yaparlarsa evlatlarını, anarşiden, fitneden, fucur ve masiyetten kurtarmış olurlar. Bana ne? Neme lazım? Daha gençtir… Onun da eğlenmek, gezip tozmak hakkıdır, deyip de yavrularını başı-boş bırakırlarsa pişman olurlar. Ama pişmanlıkları o zaman hiç bir işe yaramaz.

Dövünmeleri, ağlayıp sızlamaları da hiç bir meseleyi hal etmez.

Fırsatlar zamanında değerlendirilir. İmkanlar zamanında seferber edilir. Paralar da zamanında ve yerinde harcanır. Yoksa zamanı geçti mi, her şeyi bitti mi, namus, şeref; itibar ve haysiyet gibi güzel kavramlar elden gitti mi, artık telâfisi zor müşküllerle baş başa kalınır. Onun için fırsatları değerlendirelim, çoluk çocuğumuza sahip çıkalım. Böylece va’ad edilen selamet kıyılarına çıkıp mad-daten ve ma’nen kurtulalım! Allah yardımcımız olsun. Ana ve babalara gerçekleri bütün yönleri ile idrak etmelerini nasip ve müyesser kılsın.

Amin.

[isturbeleri]

İslam’da Baba’ya Karşı Çocukların Olması Gereken Tutumu

Babalarımıza diş işlerde, akşama kadar oturmadan dinlenmeden çalışmış ve bizim maişetimizi temin etmişlerdir. Yememişler, yedirmişlerdir. İçmemişlerdir, içirmişlerdir. Giymemişlerdir, giydirmişlerdir. Daha neler? Neler! Bir ömür boyu bize hizmet etmişlerdir. Müreffeh bir hayat yaşamamız, kimseye muhtaç olmamamız, fakr-ü zaruret içinde kıvranmamamız ve sefil kalmamamız için çalışmalardır. Didinmişlerdir… Bizim için mal ve servet edinmişlerdir…

Nice zorluklara, meşakkatlere göğüs germişlerdir. Zahmetlere katlanmışlardır.

Bütün bunları bizim için evet, bizim için yapmışlardır. Şimdi onlar yaşlandılar. Elden ayaktan kesildi-leb. Öyle ise şimdi hizmet sırası bizde… Çalışma, didinme sırası bizde. Sabır,  metanet, azim ve feragat sırası bizde. tahammül göstermek, söylenen sözlere katlanmak nöbeti bizde,.

Çünkü onlar çalışamaz hale geldiler. Kımıldayamaz çağa erdiler. Artık biz onlardan değil, onlar bizden hizmet ve himmet beklemektedirler.Elimize, avucumuza bakmaktadırlar..

Onlara tam anlamıyla hizmet etmeliyiz!  Üzerimizdeki haklan harfiyen hatta fazlasıyla ödemeliyiz.

Evladlık görevlerini de ifâ etmeliyiz. Şurası da bir gerçektir ki,  onlar  haklarını ödemek pek kolay değildir. Şimdi konumuzu aydınlatacak diğer bir hadisi serd ediyoruz.

Bir Adam Allah’ın Resulüne gelerek dedi ki :

—        Allah Teala’dan ecir dilemek maksadiyle, hem hicret hem de cihat etmek üzere sana biat ediyorum. Rasulüllah  sallellahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdular : “Ana-babandan biri sağ mıdır?”

—        Evet, her ikisi de hayattadır.

“Allah’tan güven mi istiyorsun?”

—        Evet!

“Haydi anne-babana dön ve onların hizmetini iyi yap!”

Görüyorsunuz ya, Allah Elçisi, ana-babaya hizmeti, hicret ve cihad kadar önemli saymıştır.. Hatta hicret ve cihaddan daha ileri tutmuştur. Harbe iştirak etmek isteyen kişiye (onların hizmetini iyi yap) diyerek ana-bebaya hizmet etmesini, onlara saygı gösterip gönüllerini hoş tutmasını tavsiye etmiştir.

Demek ki ana-babayı mutlu etmek için onların gönüllerini hoş tutmak, onlara karşı güzel ve tatlı sözler söylemek suretiyle gönüllerini almak, kalblerini kazanmak cihad kadar hatta ondan daha fazla makbul ve mahbubtur.

Sevap ve derece bakımından ne hicretten ve ne de cihaddan aşağı kalmamaktadır, hatta onlardan üstündür de! Harbe iştirakle Allah yolunda savaşmaktan daha fazla sevap almak istiyorsak, ana babaya hizmete koşmalıyız.

Neden mi?

Çünkü bizleri büyütüp yetiştirdiler.. Okutup her birsilerimizi birer meslek ve sanat sahibi ettiler.

Mademki onlar bizi büyütüp yetiştirdiler, terbiye edip ahlaken gelişmemizi, ruhan tekamülümüzü sağladılar, öyle ise biz de onlara hizmet etmeliyiz, onların sağlıklı ve uzun ömürlü olmaları için Cenab-ı Hakka dua ve tazarruda bulunmalıyız.

Nitekim Allah mezkûr ayette bizlere böyle davranmamızı emretmiş ve şöyle buyurmuştur :”Ve  “Yarab, Onlar beni çocukken nasıl terbiye ettilerse, sen de kendilerini (öylece) esirge!” de..”

Demek ki bizden beklenen yalnız hizmet ve itaat değil, aynı zamanda onların sağlıkları, saadet ve selamette olmaları, uzun ömürle hayat geçirmeleri için de dua etmemizdir.  Evet onlar sağ oldukları müddetçe sıhhat ve selametleri için dua etmeliyiz. Öldükten sonra da afv ve mağfuriyetleri için Cenab-ı Hakka yalvarmalıyız.

Zaten müslümanlar Allah’a dua ederlerken yalnız kendi nefisleri için değil, anaları ve babalan, hatta diğer mümin kardeşleri için de dua ederler:  ^

Şu ayeti kerime bu konuda bizleri ne kadar güzel aydınlatmaktadır :” Ey Rabbimiz, (Kıyamette) hesab ayağa kalktığı gün, beni, ana ve babamı ve bütün iman edenleri yarlığa” Sağlıklarında kendilerine hizmet ve dua etmekle mükellef olduğumuz gibi, öldükleri zamanda da kabirde faydalanmaları için, orada ruhlarının şad ve mesrur olması için hem dua yaparız, hem hayr ve hesenatta bulunuruz.

Müminler için bu vazgeçilmez pek önemli bir vazifedir. Bu vazife, nasıl önemli olmasın ki, Allah onlara minnettar kalmağı kendisine şükretmeğe Makrun kılmıştır. Kendisine şükür vazifesini icra ettikten sonra, ana-babaya da müteşekkir ve minnettar kalınmasını emretmiştir.

İşte bu hususu aydınlatan ayeti kerime:

“Bana ve ana-babana şükret. Dönüşün ancak banadır”

Görülüyor ki, Cenab-ı Hak kendi zati ilahiyesine şükrü emreder etmez derhal ana-babaya müteşekkir ve minnettar kalınmasını da ferman buyuruyor. Demek ki Anne-babaya müteşekkir ve minnettar kalmadıkça kişi Allah’a şükretmiş sayılamaz.

Anne babasını razı etmedikçe Allahın hoşnutluğunu da kazanamaz. Zira Allah’ın rızası Anne-babanın rızasındadır. Onun gazabı da anne-babanın gazabındadır.

Bu sebepledir ki Cenab-i Risâlet-meâb efendimiz şöyle buyurmuştur .

“Allahın rızası, anne-babanın rızasında; Gazabı ise Anne-babanın gazabındadır.

Bundan anlaşılıyor ki, Anne-babanın rızasını kazanmak, onların gönlünü almak, Allah’ın rızasına nail olmak demektir. Allah’ın rızasına nail olmak ise en büyük saadettir. Ondan büyük bir saadet olamaz. Onun için iyiliğini gördüğün kimseye bin defa teşekkür ederim, diyeceğine bir kere Allah senden razı olsun! de, daha iyi olur.Yukardadaki hadisin ikinci kısmından da şu anlaşılıyor :

. Anne-babayı kızdırmak Allah’ın gazabım mucip oluyor: Allah’ın gazabını mucip olanak bir harekette bulunmak ise bir kişi için bedbahtlığın ta kendisidir. Öyle bir insanın hem dünyası ve hem de ahireti harap olmuş olur. Onun için buna çok dikkat etmek, anneyi ve babayı katiyen kızdırmamak gerekir.

îbni Abbas (r.a.) anlatıyor :

“Üç ayet vardır ki üç şey ile mekrun olarak nazil olmuştur. Ö üç şeyin hiç biri, beraberinde zikredilen ibadet kabul edilmedikçe, kabul edilmez” :

1)        Allah buyurmuştur:

“Allah’a itaat edin, Peygambere de itaat edin!” kim Allah’a itaat edip de peygambere itaat etmezse, Allah onun kendisine karşı yapmış olduğu itaati da kabul etmez.

2)        Allah buyurmuştur :

“Namazı dosdoğru kılın. Zekâtı da verin!” Buna göre, kim namaz kılıp da üzerine zekât farz olduğu halde, zekâtını vermezse Allah onun namazını da kabul etmez.

3) Allah buyurmuştur .

“Bana ve annene ve babana şükret (dedik),” Binaenaleyh kim Allah’a şükredip de Ana-babasına minnettar ve müteşekkir kalmazsa Allah kendine yapılan şükrünü de kabul etmez.”

[isturbeleri]

Ergenlik Çağına Gelince İslam’ın Diğer Esaslarını Öğretmek Ve Onları Harfiyen Tatbik Ettirmek

Çocukların, anne ve baba üzerindeki haklarından bir taıîesi de budur. Onlan yedi yaşında namaza başlattıkları gibi, ergenlik çağına erdikleri zaman, hatta mümkünse daha erken, onlara oruç da tutturmak gerekir.

“Çocuk daha küçüktür. Henüz akıl baliğ oldu. Daha oruç tutamaz. Bu yaş da kim oruç tutuyor ki?” gibi sözler sarf ederek, çocuğa orucu aşılamamak, onu büsbütün bu ibadetten soğutmak en büyük cinayettir. Zira çocuğa karşı böyle davranmak, onu manen katil etmek demektir.            :

Bir çocuğun dünyasını imar ederken,  ahiret hayatını tahrip etmek bir anne ve babaya katiyen yaraşmaz. Dini konularda çocuğa acımamak gerekir.. Vakti gelince, bigâne kalmayıp ona sık sık hatırlatmak, islamın göz kamaştırıcı ibadetlerine teşvik etmek ve alıştırmak lâzımdır.

Başkalarını uyarmak, kötü yoldan alıkoymak için «iyiyi emredip kötüden uzaklaştırmak  görevi ile yükümlü  olan mü’minler, bu görevi kendi öz çocuklarına karşı yapmazlarsa daha büyük vebal ve sorumluluk altına girmiş olurlar..

Çünkü bu görevi başkalarına karşı yaparlarken kendi öz evlatlarını ihmal edemezler.  Öz evlatlarına olan sorumlulukları başkalarına nisbet le daha büyüktür. Onun için Ramazan ayı girdiğinde, çocuklarını çağıracak, karşısına alıp onlara öğüt verecektir:

Hayri yavrularım, bak mübarek ay geldi.. Bu akşam hepimiz sahura kalkacağız, oruca niyetleneceğiz.  Akşam, yatsı namazına gidip cemaatle hem yatsı namazını hem de teravih namazını kılacağız.

Orucumuzu sakatlamamak, zedelememek için kimseye sataşmayacağız, elimizi, dilimizi ve bütün azalarımızı kötü hareketlerden alıkoyacağız. Yalnız kendimiz değil, bütün organlarımıza da oruç tutturacağız.. Aksi halde tuttuğumuz oruçtan hiç bir sevap alamayız. Gibi nasihatler la yavrulan uyarmak ve onlara oruç ibadetinin kıymetini, fazilet ve meziyetini ecir ve yararlarını anlatmak bir anne ve babanın başlıca görevi olmalıdır. Bu meyanda çocuklarına şehadet kelimesinin manasını, Hac ve zekât ibadetlerin de önemini anlatmak gerekmektedir.

Hülasa Müslümanlığın diğer bütün esaslarını, öğretmeleri lâzımdır. Helâli de öğretecekler, haramı da. Haram, haramdan kaçmak, helâl da, helâli işlemek için öğretilir. Onun için çocuklar neyi yapacaklarını, neden kaçınacaklarını bilmelidirler. Şurası da bir hakikattir ki eğer babalar ve anneler yavrularına bunları zamanında öğretmezlerse bilsinler ki sorumlu olacaklardır. Cezalarını daha dünyada iken göreceklerdir.

Eğer dünyada görmezlerse mutlaka ahirette göreceklerdir. Allah’ın huzurunda! hesap verirken buram buram terleyeceklerdir. Böyle korkunç akıbetlere maruz kalmamak için, anne ve baba şimdiden tedbiri almalı, evlatlarına karşı gereken görevlerini yapmalıdırlar. Ancak bu suretle evlatlarının, kendileri üzerinde ola haklarını ödemiş olurlar. Allah onların ve hepimizin yardımcısı olsun. Amin.

Dini Bilgiler Verilen Vaaz Ve Konferanslara Götürmek

Çocukları dini alanda yetiştirmek, dini bilgilerle teçhiz etmek için onları sık sık vaaz ve konferanslara götürmek lâzımdır. Çünkü böyle toplantılarda çocukların dini, millî kültürlerini artıran konuşmalar, sohbetler yapılır. Bu verilen konferanslardan yavrular çok yararlanırlar:

Bilgileri, görgüleri artar. Güzel konuşmayı öğrenirler. Toplumda nasıl hareket edeceklerini, kimlerle oturup kalkacaklarını, kimlerle sohbet edeceklerini, kimlerle gezeceklerini öğrenirler. Adap-ı muaşeretin ne demek olduğunu, İslâm’da edebin yerini, nezaket kaidelerinin ne olduğunu yine o toplantılarda öğrenirler..

Bu gibi yararlı sohbetlere ve toplantılara çocuklar alıştırılırsa, ana ve babanın görevleri de bir ölçüde hafifletilmiş olur. Vaaz ve konferanslarda öğrendiklerini uyguladıkça, babaların ve annelerin içi sevinçle dolup taşar. Önceden kızdıkları çocuklar sonra kendileri için birer iftihar vesilesi oluverir. Onları sevmeğe hatta onlarla iftihar etmeye başlarlar.

Bu arada tabi ki evdeki huzursuzluk da gider. Karı-koca arasında çocuk kavgası da olmaz. Evdeki halk bütünüyle mutlu olur. Onun için çocukların bu yönünü de ihmal etmemek lâzımdır. Onları faydalı toplantılara ve sohbetlere göndermek ve yetiştirmek lâzımdır. Bu da yukarıda temas ettiğimiz gibi bir anne ve babanın görevidir.  Onların sosyal yönleri ile de ilgilenmeleri lâzımdır: Aksi halde çocukları kendilerinden kopar. Bunun örneklerini geçmiş sahifelerimizde fazlasıyla verdik.

[isturbeleri]

Çocukların Ana-Baba Üzerindeki Hakları

Anne ve baba haklarından bahs ederken evlatların haklarını ihmal etmemiz doğru olmaz. Şurası muhakkaktır ki, anne ve babanın evlatlar üzerinde hakları varsa, elbette ki evlatların da onların üzerinde haklan vardır. Anne ve baba bu haklan evlatlarına ödemek mecburiyetindedirler..

Evlatların hem babanın üzerinde, hem de annenin üzerinde haklan vardır. Annenin evladını karnında taşıdığı günden doğurup evlendireceği güne kadar yaptığı bütün hizmetler o görev zincirinin birer halkaları dır, ki bu halkalar o haklar manzumesinden ibarettir. Bir anne işte bu hizmetleri görmekle evladına karşı olan haklarını ödemiş olur. Hem de fazlasıyla…

Bu hizmetlerden herhangi birini ihmal ettiği takdirde anne mes’ul düşer. Mesela, evladının emzirilmesini, yedirilmesini, altının temizlenmesini yıkanıp paklanmaları  giydirilip tertemiz gezdirilmesini ihmal ettiği Şu hususa da işaret etmekte fayda mülahaza ediyorum :Toplumda çok şefkatli anneler olduğu gibi, merhametini yitirmiş fakat hissini tüketerek bitirmiş bazı anneler de bulunmaktadır.

Evet, cami avlularında, yol kenarlarında, parklarda henüz meme emmekte olan yavrularını kaderleri ile baş başa bırakıp kaçan ve sırra kadem basan insafsız anneler de vardır. Böylelerinde vicdan var mıdır? Yoktur! Böylelerin vicdanı yok!.. Yürekleri katıdır. Kalpleri de paslıdır.

Kafa yapıları “çarpık, ruh yapıları ise bozuktur! Öyle zalim bir vicdana, kaskatı bir yüreğe, şuursuz bir kafaya, acımasız bir kalbe sahip olmasalar, bu korkunç suçu işleyebilirler mi hiç?. Bu tür yaratıkların toplumda bulunması çok korkunçtur! Hele gün geçtikte sayılarının artması, daha da korkunç, gelecek için daha da tehlikelidir.

Bunlar, bunu neden yapıyorlar? İslâmî terbiyeden mahrum oldukları için yapıyorlar. İslam ahlakı üzere büyüselerdi vicdanları buna katiyen müsaade etmezdi. Yürekleri titrerdi.. Akılları durur ve ruhları muz-tarıp olurdu. Onların hiç çekinmeden o korkunç fiili irtikâp etmeleri, ne denli gaddar, ruhsuz ve vicdansız olduklarını göstermektedir. Vicdan sahibi anne bunu yapamaz! Akıllı anne bunu yapamaz. Merhametli anne bunu yapamaz.  zaman,  mutlaka cezaya çarptırılır. Bu cezayı dünyada göremezse bile ahret  te  mutlaka görür.

Şefkatli anne bunu yapamaz. Bunu yapanlar, çocuklarına karşı haklarının ne olduğunu bilmeyen zavallı, ve insafsız kadınlardır. Allah İslah etsin. Amin. Evet, çocukların anneler üzerindeki hakları sayılmayacak kadar çoktur. Bir anne, gerçekten yavrularına karşı yüklendiği sorumlulukları ifa ederse, o haklar hakkıyla ödemiş olur.

Ancak bu suretle dünya ve ahiret sorumluluğundan kendisini kurtarmış olur. Aksi halde yukarıda da arz ettiğimiz gibi, büyük cezalar onu bekler. Bu cezalar, dünyada çocuğun serkeş olmasıyla ve devamlı olarak kendisini huzursuz kılmasıyla ahirette de Allah’ın huzurunda hesab verememesinden dolayı azab-i elime, duçar olmasıyla tahakkuk edecektir.

Her anne bunu iyi hem de çok iyi bilmelidir. Evlatlarına karşı yüklendiği görevin ve sorumluluğun ne olduğunu iyi öğrenmelidir. iyi bilirse, güzel öğrenirse, muhakkak ki uygulamakta zahmet çekmez. Gereği gibi uygular ve böylelikle yavrularına karşı olan haklarını da ödemiş, ve dolayısıyla Allah katında büyük bir mükâfata mazhar olmuş olur…

[isturbeleri]

İslamiyet’te Annelik Hakkı

Ana-baba hakkını bir arada anlattıktan sonra, konunun ehemmiyetine binaen şimdi yalnız müstakil olarak ana hakkından bahs  edeceğiz. Çünkü îslâmda   ana hakkının başka bir yeri vardır. Allah kelamı olan Kur’an-ı  Kerimde ana baba bir arada zikredilmiştir. Ancak bazı ayetlerde ana baba bir arada zikredildikten sonra, ana hakkında biraz daha fazla bilgi verilmiştir.

Mesela annelerin  çektiği zahmet ve meşakkatleri dile getirilmiştir. Çocukları doğurmak, emzirmek, büyütmek “ve yetiştirmek gibi en önemli görevler tabii ki anneye düşmektedir.

Anne, pek mühim ve hayatî görevleri ifa ederken, tabii ki bu uğurda çektiği zahmet, meşakkatleri çoktur. Hem de sayılamayacak kadar çok İşte mensubu bulunmakla iftihar ettiğimiz İslâm dini, annenin bu uğurda çektiği zahmet ve zorluklara değer vermiş ve yaptığı bu fedakârlıklardan da  sitayışla bahsetmiştir.

Şimdi bu hüsusta varit olan ayetleri serd edip. konuyu, o ayetlerin ışığı altında daha güzel bir tarzda aydınlatmaya çalışalım.

Allah şöyle buyurmuştur:

«Biz insana ana ve babasını tavsiye ettik. Onun anası, kendisini za’f üstüne za’f ile taşımıştır. Sütten ayrılması da iki yıl (sürmüştür,)

«Baba ve anana ve babana şükret. Dönüşün ancak banadır (dedik”

Allah yine diğer bir ayette şöyle buyurmuştur: «Biz insana, ana ve babasına iyilik etmesini tavsiye ettik. Anası onu zahmetle (kanunda) taşıdı. Onu zahmetle de doğurdu. Onun bu taşımasıyla sütten kesilmesi (müddeti) otuz aydır. Nihayet O, yiğitlik çağına erdiği, (halde) Kırk (inci) yılı’na  ulaşıp da (tam kemaline vardığı zaman   şöyle demiştir:

«Ey Rabbim, gerek bana, gerek ana ye babama ihsan ettiğin nimetine şükretmemi, senin razı olacağın iyi amel (ve hareket) de bulunmamı bana ilham et. Zürriyetim hakkında da benim için salah nasip et Şüphesiz ben sana döndüm. Şüphesiz ben (sana) teslim olanlardanım”.

Görüldüğü gibi, bu iki ayet bize ana-babanın  önemini ve onlara iyilik etmemizi anlatırken bilhassa annenin çektiği zahmetleri, zorlukları dile getirmiştir. Birinci ayetteki:  “Zaaf   üstüne zâ’f   ile taşımıştır” kavli Celil bu durumu ne güzel anlatmıştır.

Tam dokuz ay çocuğu karninda taşımak ne demek? Kolay şey değil bu!

Hamile kadının eşerme  hallerinde karşılaştığı takatten kesilmesi, baş dönmesi, mide bulantısı çekilir şeyler değildir.

Aynı ayette.” Sütten ayrılması da iki yıl (sürmüştür)”buyrulmaktadır. Burada, annenin tam iki yıl fasılasız çocuğunu emzirmesi işaret edilmiştir. Gecesini gündüzüne katarak, yavrusunu ağlatıp sızlatmadan tam iki yıl bu zahmete katlanmak, ancak anne gibi pek müşfik bir insanın kârıdır. Gece-gündüz tam iki yıl! Dile kolay bu! Amma yapması pek kolay olmasa gerek.

Gecenin yansında süt isteyen, meme emmek isteyen yavrusu için tatlı uykusunu terk etmek, mahmurlu gözler ile uyuklayarak onu emzirmek, doyurmak büyük bir fedakârlıktır.

Evet iki yıl sütü ile yavrusunu beslemek, kucağında taşımak sırtında gezdirmek, çok gayret ve çok dikkat isteyen bir iştir. İşte onun için Cenab-ı   Hak bu durumu beyan etmiş, bilhassa dikkatimizi buna çekmiştir.  Böylece hem kendisine, hemde  bizi doğurup büyüten, sütü ile besleyip süsleyen annemize, maişetimizi temin husüsunda  çok zahmetler çeken babamıza şükranda bulunmamızı ferman buyurmuşlardır.

Ahkaf  sûresinde  geçen ve ikinci olarak serd ettiğimiz ayette ise, konuya biraz daha tafsilat verilmiş-tir. Binbir  güçlükle kamında taşıdığı gibi, binbir  güçlükle de onu doğurduğundan bahs  edilmiştir. Demek kİ çocuğun kamında taşıması da zor, doğurması da..

Sütten ayrilıncaya  kadar itina ile bakılması, üzerinde titizlikle durulması da kolay değil. Sütten ayrıldıktan sonra da görev bitmiyor: Çocuk ondan sonra da, yedirmek, içirmek, giydirmek, yıkamak, temizlemek, altını  değiştirmek, çamaşırlarım yıkamak gibi nice hizmetler bekliyor annesinden. Zavallı anne, bu hizmetleri de görecek o vazifelen de harfiyen ifa edecek.. Çocuğu  ağlatmıyacak.. Sızlatmayacak.. Gece-gündüz çalışıp onun istirahatını temin edecek.

Pekala, annenin bütün bu yaptıklarına karşılık, evlada bir görev düşmüyor mu? Elbette düşüyor… Yukarıdaki ayeti kerimede o görev bizlere öğretiliyor: «Ey Rabbim, gerek bana ve gerekse ana ve babama ihsan ettiğin nimetine şükretmemi, senin razı olacağın  iyi amel ve (hareketler) de bulunmamı bana ilham et!” İşte mezkûr ayetin bu kısmı, bize, anne ve babamıza hizmet ettikten sonra bu hizmetle yetinmeyip onların sağlığı hakkında dua etmemizi, bilhassa kendilerine Allah tarafından verilen nimete şükretmemizi talim ediyor.

Ana-babaya verilen nimetler maddi olur, manevi olur  Maddi nimetler Maolum. Manevi nimetlere gelince, bunların başında, iman ve İslam nimetleri gelir. Bu nimetlere şükredildiği zaman, tıpkı kendisine verilen nimetlere şükretilmiş  oluyor.  Sonra anne-babaya verilen nimetler, dolaylı yoldan evlatlara da verilmiş oluyor. Onun için bunun da şükrü gerekiyor.

Şükretmek gücünü veren kimdir?

Şüphesiz ki Allah’tır.

Bu ilhamı veren kim?

Bunu da veren Allah’tır!

öyleyse bu ilhamı ve bu gücü yine ondan istemeliyiz. Tıpkı mezkür ayetin son kısmının beyan ettiği gibi. Şimdi yine konuya dönelim.

Yukarıda da arz ettiğimiz gibi, annenin zahmeti çoktur.

Annenin merhameti de çoktur. Evladını kurtarmak için kendini feda etmekten çekinmeyecek insan varsa, şüphesiz ki o insan: Mutlaka annedir. Bu faciada yavrusunu kurtarmak için, kendisini arabaların ağır tekerleklerinin altına  atan ve bu yüz den hayatı boyunca sakat yaşmağa mecbur kalan nice şefkatli, ve fedekâr  anneler vardır! Yangınlarda, sellerde ve benzeri felâketlerde ilk önce yavrusunu kurtarmaya çalışan nice anneler görmüşüzdür ve halende görmekteyiz. Deprem  felâketlerinde yavrusunu kurtarmak için, duvar altında kalan annelerin sayısı da az değil!..

Bunlar bize neyi hatırlatır? Anne şefkatinin büyüklüğünü!..Anne hizmetinin cesametini!.Anne yüreği,

acıma hissiyle dolup taşmıştır. O-nun  için en çok ikrama, en çok hizmete O layıktır!.

Bunun içindir ki Rasûlüllah  efendimiz, iyiliğe, hürmete layık olan kişileri  sıralarken üç kere “Anne” adını zikretmiştir. Dördüncü de «baba» adını söylemiştir. Şimdi bu hususu aydınlatan hadisi beraberce şöyle bir gözden geçirelim.

Buhar  Ve Müslim Nakl etmiştir: Bir adam Rasûlüllah  sallellahu aleyhi vesellem’e   gelip, şöyle sormuştur:  ” Ey Allah’ın Rasülü,  Kendisine güzel hizmet edip iyilik yapmam hususunda, insanlar içinde en hak sahibi olan kimdir? Peygamber şu mükabede  bulundu:

—Annen!

— ‘Sonra kim?

—Annen!

—Sonra kim?

—Annen!’

—Sonra kim?

—Baban!…»

Görüldüğü gibi Resülüllah  efendimiz üç kere «Annen» dedikten sonra dördüncüsünde «Baban» buyurmuştur. Demek ki, Anne babadan ileri gelmektedir. Yani hizmet edilmeye, saygı ve sevgi gösterilmeye, ikram ve ihsan edilmeye, babadan daha Önce gelir. Nitekim ayetlerde de annenin çektiği zahmetler ve karşılaştığı zorluklar anlatılarak buna işaret edilmiştir.

“îbni  Ömer (R.A.), Annesini sırtına almış kâbeyi  ziyaret ettiren bir adamı görür. Adam ona:

—Nasıl, acaba Onun hakini ödeyebildim mi? diye diye  sorar. îbni  Ömer CR.A.) şöyle der:

—Tam manasıyla değil, şu anda ancak ona bir

iyilik yapmış oluyorsun. Allah, az amele çok mükâfat ihsan eder”

Bir adam Ubedderdâ  (R.A.) a gelerek der ki:

—Bir eşim var, annem onu boşamamı söylüyor ne dersin?

—Resûlüllah  Sellellahu  aleyhi vesellem’in şöyle buyurduğunu duydum:

«Anne, cennet kapılarının orta kapısıdır. Dilersen bu kapıyı zayi et veyahut onu koru.»

İbni  Mace, Nesaî Ve el-Hakim rivayet etmişlerdir:

Bir adam, Allah’ın Rasûlüne  gelerek dedi ki:

—Ey Allah’ın Resûlü,  harbe katılmak istiyorum, sizinle istişare etmeye geldim, ne dersiniz?

—Annen var mıdır?

—Evet!

—  Yanından ayrılma (hizmetinde bulun!) çünkü cennet onun ayaklan altındadır Şeyheyn  (Buhari  ve Müslim) Ebu Bekir (R.A.)’m kızı Esma (R. Anha)’dan rivayet  etmişlerdir:

“Kureyş  zamanında, annem bana gelmişti. O zaman henüz  müslüman  olmamıştı müşrike idi.

Peygamber aleyhisselama  danıştım:

—Annem İslam’dan hoşlanmıyor, ziyaretime gelmiş/Annemi o haliyle ziyaret edebilir miyim? ne dersiniz? Şöyle buyurdular :

—Evet! Haydi anneni ziyaret et!

Bu hadiste de müslüman  olmasa dahi annenin önemli olduğu, dünya işlerinde yardım edilmesi gerektiği anlatıyor.

Anne-baba’ya, bizleri küfre ve şirke teşvik etmedikçe, kendileri müslüman  olmasalar dahi dünyada, iyilikle muamele edilir. Lokman sûresindeki  bir ayette bu açık olarak ifade edilmiştir.

İmam Tabarani’dan :

—Ona itaat et ve Allah’tan dile! Eğer sen bunu yaparsan Hac ve umre yapan (kimsenin) aldığı sevabı alırsın!» Burada da anneye yapılan iyiliğin ona gösterilen hürmet ve hizmetin derecesi anlatılıyor. Bu hizmeti hakkıyle ifa eden kimsenin hac ve umre yapmışcasına sevap ve mükâfata nail olacağı belirtiliyor. ’

Yine îmam Tabarani’den:

“Bir adam dedi ki:

—Ey Allah’ın Resulü, Allah yolunda savaşmak istiyorum. Peygamber Aleyhisseİâm  sordu:

—Annen hayatta mıdır?

—Evet!

— O’nun ayaklarının (dibinden) ayrılma! İşte Cennet oradadır”

Bu hadislerden anlıyoruz ki, islamda  annenin değeri pek büyüktür. Müslümanlık O’na çok kıymet vermiştir. Ne yazık ki, bir çok kimseler ana kıymeti bilmezler, öldükten sonra ah vah ederler ama o zaman artık iş işten geçmiştir. Binaenaleyh ana kıymeti daha ölmeden aramızda iken bilinmelidir. Hürmet edilmelidir. Tarafımızdan her zaman içten gelen bir saygıyla eli öpülmelidir. Yanımızda değilse oturduğu yere sık sık gitmeli ve onu ziyaret etmeliyiz. Her ziyarete gidişimizde hediyeler götürüp kendisine ayrıca harçlıklar vermeliyiz. Böylece gönlünü alıp, duasını kazanmalıyız.

Şayet yaşamıyorlarsa sık sık kabirlerini ziyaret etmeliyiz. Ruhlarını şad etmek için bol bol Kur’an  okumalıyız. Hayırlar yapmalıyız. Hayırlı dualarda bulunmalıyız.

Sonra anne yerinde olan teyzelerimizi ziyaret edip, ana hasretini onlarda gidermeliyiz. Zira teyzeler annelerinin yerine kaim olurlar. Nitekim Tirmizi  şöyle rivayet etmiştir:

“Peygamber Sellellahu  aleyhi ve Sellem’e  bir adam geldi. Dedi ki.

—’ Büyük bir günah işledim. Acaba tövbesi var mıdır? Peygamber sordu:

—Annen var mi?

—Yok!

—Teyzen var mı?

—Evet!

—Haydi git! O’na ihsan ve ikramda bulun! Buyurdu.

Anelerin  yokluğunda, teyzelerin sık sık  ziyaret edilmesi, onlara iyilik ve ihsanda bulunulması hususunda bu hadis bizlere çok şeyler anlatmaktadır.

Teyzeler, halalar, amcalar, dayılar; kız ve erkek kardeşlerden sonra gelen yakın akrabalardır. Onlarla bağlan koparmamak gerekir. Anne ve babalardan, dede ve ninelerden sonra onlarla ilgilenmek, onlara ikram ve l’zazda bulunmak bir müslümanın  başlıca ve vazgeçilmez görevi olmalıdır.        .r-

Sıla-i Rahimln  Islâm’daki  yeri herkesçe bilinmektedir. işte bu anlattıklarımız sıla-i rahim’in icaplarıdır. Sıla-i rahim’in ne demek olduğunu her müslümanın bilmesi lâzımdır. Çünkü bilmezse akrabalık bağlarını koparır. Böylece en yakın akrabalarından olur. Halbuki dinimiz bizden bunun aksini beklemektedir. Akrabalarla alâkayı kesmek değil; onları sık sık ziyaret edip, akrabalık bağını her gün biraz daha takviye etmeyi  istemektedir. Biz müslüman olarak dinimizin emirlerini tutmak ve yasaklarından şiddetle kaçınmakla yükümlüyüz.

Allah yardımcımız olsun, Amin.

[isturbeleri]

Fuzuli ve Dede Korkut Hakkında Bir Derleme

Francesco Petrarca

İtalyan şairi ve bilgini, 1304’de Arezzo’da (İtalya) doğdu, 1374’te Padova (İtalya) yakınlarında öldü.

Rönesans’ın büyük şairi, Petrarca her alanda erişilmez bir insandı. Vücutça da çok kuvvetli olan bu büyük şair bir manzarayı doya doya seyretmek veya sakin kafayla düşünebilmek İçin yüksek dağlara tırmanmaktan çekinmezdi. Hocalarını ve kitaplarını çok sıkıcı bulan Petrarca kendi kendini yetiştirmeye karar verdi ve yolculuğa çıkarak Yunanistan’ı^ İtalya’yı Fransa’yı gezdi, özellikle Fsansa’nın Provence bölgesine de sık sık gidip orada kaldı. Açık fikirli bir kimseydi. Tanrı üstüne derin düşüncelere dalmak yerine İnsan üzerine eğilmek ve onunla ilgilenmek gerektiğine inanırdı. Petrarca, hümanizm denilen ve temeli İnsanlığı ve onun edebiyat, sanat, tarih veya bilim alanında yarattığı harikaları tanımaya dayanan yeni bir felsefenin önderidir. Yazar, hem şiir yönünden, hem de felsefe açısından değerli eserleriyle ölümsüzlüğe kavuşmuştur.

Dede Korkut

VII. ve VIII. yüzyıllar arasında yaşadığı söylenir. Ancak, ne zaman ve nerede yaşamış olduğu kesinlikle bilinmemektedir. Efsanevî Oğuz ozanı, Oğuz Türklerinin destansı hikâyelerinin ilk anlatıcısı ve bu hikâyelerin kahramanı.

Oğuzname’ye alt metinlere göre Dede Korkut, 295 yıl yaşamış, Oğuzlar arasında İslâmlığı yaymış bir Oğuz Türküdür. Dede Korkut adı XIV. ve XVI. yüzyıllar arasında kitap halini almış on İki destansı hikâyede geçmektedir. Kitab-ı Dede Korkut adı altında toplanmış bu hikâyelerden anlaşıldığına göre Dede Korkut, kopuz çalıp bilgece sözler söyleyen, Oğuzların akıl danıştıkları kültürlü bir insandır. Kitab-ı Dede Korkut’da yer alan on İki hikâyenin bu Türk ozanına ait olduğu sanılmaktadır. Bu yazılar, en eski Türk hikâyelerinin en güzel parçalarıdır. Dede Korkut, hikâyelerinde İnsanlara iyi yürekliliği, kahramanlığı, erdemi ve ahlâki öğütler. Yine bu hikâyeler Oğuz Türklerinin yaşayışlarını, inanışlarını, savaşlardaki kahramanlıklarını ve cesaretlerini yansıttıkları İçin tarihi belge olarak da büyük değer taşımaktadır.

Fuzulî

Mehmet bin Süleyman; Fuzuli. Doftu’nun yetiştirdiği en büyük lirik şair. 1494’de Kerbelf’da doğduğu sanılıyor; 1556’da aynı yerde öldü Leylâ ile Mecnûn adlı eseri, klâsik Türk edebiyatının mesnevi dalındaki en güzel ürünüdür.

“Aslımda Türk, ene dilim Türkçedir” diyen bu şairi Araplar ve İranlılar hep kendilerine mal etmek istemişlerdir. Fuzuli, İyi bir öğrenim görmüş, küçük yaşta Arap ve fars dillerini, zamanının en ünlü hocalarından ders alarak devrinin bütün bilgilerini öğrenmiştir. Hayatı hep Irak topraklarında, Özellikle Kerbelâ ve Bağdat’ta geçen şair, bir veba salgınında ölmüştür. Çok alçakgönüllü bir kişi olan şair, şiirlerinde lüzumsuz anlamına gelen «Fuzuli» takma adını kullanırdı. Para sıkıntısı çeken Fuzulî’ye Osmanlılar tarafından evkaftan günde dokuz akçe maaş bağlanmış ama Fuzulî bu parayı hiçbir zaman almamıştı. Şair, ünlü Şikâyetname adlı eserini bunun üzerine yazmıştır. Bu eserdeki: «Selâm verdim rüşvet değildir deyu almadılar» sözü devrinin zihniyetini yansıtır. Fuzuli, Türk şiirini yüzyıllarca etkilemiştir.

[isturbeleri]

Hıristiyanlıkta Peygamberin Öyküleri

Deliceler

İsa, Tanrının Egemenliğine ilişkin konularda başka benzetmeler de kullandı. Bu konuda kullandığı diğer bir benzetme de tarlasına iyi tohum eken ekincinin simgesiydi İsa benzetmeye şöyle başladı.

Tanrının Egemenliği tarlasına iyi tohum eken bir adama benzer. Tarlasına iyi tohum ekmiştir, fakat geceleyin bir düşman gelir. O güzelim tarlaya delice tohumlarını serper. Kısa bir süre sonra deliceler büyüyen buğdayların arasında sırıtır. Bunu fark eden işçiler hemen eve koşarlar. Durumu efendilerine anlatırlar.

“Bu oldukça kötü bir haberdir. Tarla sahibi üzüntüyle, Bunu bir düşman yapmış. Çünkü ben tarlaya iyi tohum ekmiştim’ der.

“Arkadaşları, istersen gidip deliceleri toplayalım’ der demez, adam sanki uykudan uyandırılmış gibi birden irkilir. Sakın bunu yapmayın! Eğer deliceleri toplarsanız buğdayların köküne zarar verebilirsiniz. Ekin biçme zamanına dek bekleyelim. O zaman orakçıya söylerim önce deliceleri toplar ve ateşe atar. Ardından buğdayı biçip ambara koyar1 deyip işçilerini gönderir.”

Isa, bu benzetmeyi anlattıktan sonra oradan ayrıldı. Öğrencileriyle yalnız kalınca benzetmenin ne anlama geldiğini anlatmaya koyuldu;

Tarla dünyadır. Tohum ise Tanrının sözüdür, iyi tohumlan eken İsa’dır. Deliceleri eken ise Şeytan’dır. Ekin biçme zamanı dünyanın sonudur. Orakçılar Tanrının melekleridir.

‘Dünyanın son gününe dek Tanrıya inananlarla, Tanrı reddedenler birlikte yaşayacaktır. Ama son gün adil Tanrı herkesi yaptıklarına göre yargılayacaktır, işte o zaman Tanrı’nın istediği gibi yaşayan insanlar Onun Egemenliğinde güneş gibi parlayacaklardır.”

Gizemli ve Değerli Bilgiler

İsa’nın çevresine toplanan halk çok dikkatle Onu dinliyordu. Isa, Tanrının Egemenliğini açıklamak için halka benzetmelerle sesleniyordu.

Tanrı’nın Egemenliğinin büyümesini ve önemini birçok örnekle açıkladı. Öncelikle Tanrı’nın Egemenliğini hardal tanesi ve mayaya benzetti.

Tanrı’nı Egemenliği bir adamın tarlasına ektiği hardal tanesine benzer. Hardal tanesi tohumların en küçüklerindendir. Tıpkı toz zerreciği kadar küçük olan bu tohum öyle büyür ki, tüm bahçe bitkilerinin boyunu aşar, ağaç olur. Gökte uçan kuşlar onun dallarında tüner, yuva yaparlar.

Tanrı’nın Egemenliği bir kadının tüm hamuru kabartmak için aldığı üç ölçek mayaya benzer. Azıcık maya bile tüm hamur teknesini değiştirir. Bundan sonra Isa’nın gizli hazine ve inci benzetmelerini kullandığını görüyoruz.

Tanrı’nın Egemenliği tarlada saklı olan bir hâzineye benzer. Hâzineyi bulan adam onu yine saklar. Gidip sahip olduğu her şeyi satarak o tarlayı alır. Yine Tanrı’nın Egemenliği güzel arayan bir işadamına benzer. O çok değerli bir ina bulunca gider varmı yoğunu satıp o mayi alır.”

Tanrı’nın Egemenliği, hardal tanesi gibi yavaş yavaş büyür. O Egemenlik bir maya gibidir. Yaşantımızı baştan başa değiştirir. Tanrı’nın Egemenliği o kadar değerlidir ve ondan yoksun kalmamızı engelleyecek hiçbir şey olmamalıdır. Zenginlik, ün ya da başka bir şey Tanrı’nın Egemenliğiyle asla karşılanamaz. Tanrı’nın Egemenliğine asla paha biçilemez.

[isturbeleri]

İsa Peygamber’in Ölüp Dirileceğini Bildirmesi

Dağ Kiracıları

Isa, benzetmelerinin bir kısmını din adamlarına ve Ferisilere anlattı. Onlardan bazıları ikiyüzlü davranıyorlardı. Kendilerinin, “İyi ve doğru’ olduğunu düşünüyor, başkalarını hor görüyorlardı.

Isa benzetmeyi anlatmaya başladı. ‘Bir toprak sahibi vardı, toprağına üzüm fidanları dikti. Çevresini çitle çevirdi. Bağın bir bölümüne üzümleri sıkmak için bir çukur açtı. Son olarak bir gözetleme kulübesi yaptırdı. Ardından bağı kiraya verip başka bir yere gitti.

‘Ürünleri toplama zamanı geldiğinde payına düşeni almak için bazı işçilerini gönderdi. Bağ kiracıları bu işçilere kötü davrandılar. Bağ sahibi başkalarını gönderdi. Onlara da kötülük yaptılar. Kimilerini dövdüler, kimilerini taşlayıp gönderdiler. Hatta daha ileri gidip bazılarını da öldürdüler.          ‘

‘Sonunda bağ sahibi oğlunu göndermeye karar verdi. Oğluna saygı göstereceklerini düşünüyordu. Kiracılar, bağ sahibinin oğlunu görünce konuşmaya başladılar. Bu geleni öldürelim. O zaman miras bize kalır” dediler. Düşündükleri çirkin şeyi yaptılar. Onu öldürüp dışarıya attılar.’

Isa benzetmeyi bitirip din adamlarına ve Ferisilere döndü. Onlara şöyle dedi:

“Sizce bağ sahibi bu kiracılara ne yapacak? Kuşkusuz kiracıları cezalandıracak ve bağı ellerinden alıp başkalarına kiraya verecektir.’

Isa, bunun ardından Mezmuriardan bir sözü aktardı:

‘ Yapıcıların reddettiği taş, En önemli köşe taşı oldu. O taş ki, kim ona çarparsa paramparça olacaktır. Ya da taş kimin üzerine düşerse onu tuzla buz edecektir.’ İşte bunun için Tanrının Egemenliği sizin elinizden alınacak ve daha fazla ürün getirecek başka insanlara verilecektir* diyerek sözlerini tamamladı.

Isa’nın, bu sözlerin kendileri hakkında söylediğini anlayan Yahudi önderlerin Isa’ya karşı öfkeleri iyice arttı. Ama halkın tepkisinden korktukları için bir şey yapamadılar. Çünkü halk Isa’yı seviyordu.

İsa Ölüp Dirileceğini Bildiriyor

Isa dünyaya herhangi bir insan gibi yaşamaya gelmedi. Amaçlı bir yaşam sürdü. İnsanları Tann’dan ayıran günahın cezasını ödemek için geldi. Bizi günahın köleliğinden kurtarmak için çarmıha gerilecekti.

Isa on iki öğrencisiyle yaklaşık üç yıl birlikte yaşadı ve onları yetiştirdi. Ama bir gün aralarından ayrılacaktı. Bunun için öğrencilerine ilerde olacaklar bildirmeliydi.

Isa, Yeruşalem’e gideceğini, orada din bilginleri, ihtiyarlar ve başkahinlerin elinde çok acı çekeceğini söyledi. Reddedileceğini, çarmıha genleceğini, ama öldükten üç gün sonra dirileceğini bildirdi. Öğrenciler çok hüzünlendiler. Isa’yı seviyorlar ve Ondan ayrılmak istemiyorlardı. Petrus Isa’yı kenara çekip azarlamaya başladı. Tanrı korusun ya Rab böyle bir şey senin başna asla gelmeyecek’ dedi.

Petrus Isa’yı koruma isteğinden böyle söylemişti. Oysa Isa çok sert karşılık verdi. “Çekil önümden Şeytan! Sen yolumda engelsin. Senin düşüncelerin TannYıın değil, insanın düşünceleridir.”

Isa Petrus’u seviyordu. Kendisinin Mesih olduğunu dile getiren Petrusdi. Isa o zaman, “Bunu sana açan insan değil göklerdeki Babamdır” demişti. Ancak bu sefer ona kızdı çünkü sözleri Tanrı’dan değildi. İsa’nın dünyaya geliş nedeni çarmıhtı. Isa şunlan anlattı;

“Ardım sıra gelmek isteyen, kendini inkar etsin. Çarmıhını yüklenip beni izlesin. Çünkü canını kurtarmak isteyen onu yitirecek. Bana ve Tanrının sözüne bağlılığı yüzünden canını yitiren kazanacaktır. İnsan tüm dünyayı kazanıp kendi canını yitirirse bunun kendisine ne yaran olur? Ya da insan kendi canına karşılık ne ödeyebilir? Çünkü İnsanoğlu melekleriyle birlikte Babasının yüceliğinde gelecek. Ve o zaman herkese yaptıklarının karşılığını verecek. Kim benden ve benim sözlerimden utanırsa, İnsanoğlu da Babasıyım görkemi içinde kutsal meleklerle birlikte geldiğinde o kişiden utanacaktır.”

Isa öğrencilerini olacaklar konusunda bilgilendiriyordu. Aynen söylediği gibi Isa suçsuz yere çarmıha gerilerek ölüp üç gün sonra dirilecekti. Bu arada öğrencilerin de hazır olmaları gerekiyordu. Isa onlardan sadakat istiyordu. Aynı şeyler bizim için de geçerli Isa bir gün gelecek ve herkese yaptıklarının karşılığını verecektir. O geldiğinde utanmayacak şekilde yaşamımızı sürdürelim.

[isturbeleri]

Şölen ve İsa’nın Öğrencilerini Görevlendirmesi

Düğün Şöleni

Isa, Tanrı’nın Egemenliğim oğlu için düğün şöleni düzenleyen bir krala benzetti. Kral muhteşem bir şölen hazırlığı yap. Birçok kişiyi şölene çağırdı Şölene çağrılanlar ilkin katılmak istemediler.

Kral, hazırlıklar tamamlanınca hizmetkârlarını yine gönderdi Onlar aracılığıyla, Her şey hazır, gelip şölene katılayım’ diye çağrıda bulundu. “Ne var ki, çağrılılar yine gelmediler. Kimi tarlasına gitti, kimi evinde kaldı. Bunun yanı sıra kimileri ise kralın hizmetkârlarını kötü davrandılar. Hatta daha da ileri gidip bazılarını öldürdüler.

Kral bunu duyunca küplere bindi. Askerlerini gönderip suçluları ortadan kaktırtma, kentlerini ateşe verdi. ‘Hizmetkarlarını yine çağırdı. Onlara, Çağırdığım insanlar şölenime layık değildiler. Bunun için yol kavşaklanna gidip kimi bulursanız şölene çağım’ dedi.

‘Hizmetkarlar, bu buyruk üzerine önlerine çıkan herkes düğün evine getirdiler. Zengin, yoksul, sağlıklı, bedensel özürlü, eğitimli ve eğitimsiz her türlü insan bu şölene katıldı. Kral konukları karşılamaya inince konukların arasında düğün giysisi olmayan birini gördü. “O dönemlerde eğer kral ailesinden biri evlenecek olursa kral halk için özel düğün giysi diktirirdi. Herkes düğüne ancak kendilerine verilen giysilerle katılabilirdi.”

Kral ona yaklaşıp, ‘Arkadaş sen düğün giysisi olmadan buraya nasıl girdin? diye sordu. ‘Adam bu durum karşısında dili tutulmuş gibi hiçbir şey söyleyemedi Kral bu adamın dışarıya atılmasını emretti.” Isa,  seçilenler azdır* diyerek benzetmeyi tamamladı.

Bu benzetmede giysi imanı simgeliyordu. Kişi Isa Mesih’e iman ederse oğulunun düğün şölenine katılabilir. Isa’nın çağrısı herkese yöneliktir. Tanrı kendisine iman edenlerin günahla kirlenmiş giysilerini çıkartır. Doğruluk giysisini giydirir. Yalnızca İsa Mesih’e İman edenler Tanrının Egemenliğimdeki düğün şölenine katılacaktır.

İsa On İki Öğrencisini Göreve Gönderiyor

Hasta olan öğrencisine İsa onlara ders veriyor ve Tanrı’nın sözünü hafca anlatıyordu. Halk arasında her tür hastalığı iyileştiriyor, cinleri kovuyordu. Öğrencileri kafan yanındaydı İsa onları yetiştiriyordu.

Bir gün öğrencilerini yanına topladı Onlara şöyle dede. Şimdiye dek yaptıklarını son de yapmama istiyorum. Sizleri ikişer ikişer böleceğini Köy köy, kasaba kasaba dolaşıp Tanrı’nın sözünü duyurun.

Yola çıkmadan önce yanımıza hiçbir eşya, yiyecek ya da giysi almayın. Her gereksinim biraz karşılanacak Bir yere gicfince orada sizi ağırlayacak saygıdeğer birini bulun ve kentten ayrılıncaya dek orada kaim. Halan arasına karışın. Tanrı’nın sözünü onlara anlatın. Tanrifan Egemenliğinin yaklaştığını duyurun. Hastalan İyileştirin, ölüleri diriltin, cüzamian temiz kan, içeni kovun. Karışıksız verin Tüm bunlan yapmak için size güç ve yetki veriyorum.

Gittiğiniz yerde sizi kabul edip, Tanrı’nın Sözüne kulak verirlerse, bol bol kutsanacaklar. Ama onlar Tanrı’nın sözünü kabul etmez ve size kötü davranırlarsa, Tanrı’nın sağladığı fırsatı değerlendirmediği için sorumlu tutulacaklar. O zaman oradan ayrılıp başka bir yere gidin. Sîze söyledim her şeyi yapın.”

İsa sözlerini bitirince öğrencisini gönderdi. Onlar belki de biraz kaygılıydılar. Ama isafam dediklerini yapınca güven kazandılar. Ofaun adıyla hastalan iyileştiriyor, önler kovuyor ve Müjdeyi herkese duyuruyorlardı Tanrı’nın Ruhu ve gücü onları üzerindeydi Tanrı’nın Ruhuyla güçlenmiş olarak karşılaştılar. Yolculuklarını bitirip Isa’yı buldular. Başlamadan geçenleri bir bir Isa’ya anlattılar, İsa’nın yetkisiyle hastalan iyileştirip dinleri kovduktan için sevinçliydi. Bu hizmet onlar için oldukça öğreticiydi kafan kenelerine venjgi gücü ve yetkiyi gözleriyle görmüşlerdi.

[isturbeleri]

Çarşamba ve Sultan Selim Camii

İstanbul’un en eski ve tarih bakımından en zengin semtlerinden biri de Çarşamba. Devasa Sultan Selim Camii, Aspar Sarnıcı (Çarşamba Çukurbostanı, diğeri ise Fındıkzade Çukurbostanı olarak da anılan Aziz Mocius Sarnıcı), Sultan Sarnıcı ilk akla gelenlerden. Hem bianalar hem de insanların yaşam tarzları ile bir zaman yolculuğuna hoş geldiniz.

Çarşamba

Fatih’in arka kısımları ve Haliç kıyılan arasına sıkışmış bu bölgenin ev sahipliğini yaptığı mimari eser sayısı çok fazla. Fatih’in hemen yanında ama Fatih’ten daha muhafazakar olan Çarşamba, günümüzde yoğun dinsel ve geleneksel hayatın merkezi konumunda. Adının kaynağı olarak anlatılan iki farklı hikaye var: İstanbul’un fethinden sonra, bölgenin Osmanlılaştırılması kapsamında, Fatih (Sultan Mehmed), Karadeniz-Çarşamba‘dan getirdiği insanları buraya yerleştirmiş ve semt Çarşamba adım almış.

Diğer bir söylence ise her Çarşamba günü kurulan pazarın semte adım verdiği şeklinde. Bir zamanlar bağlan, bahçeleri bol olan semt, XIX. yüzyıl sonlarında İstanbul’daki diğer semtler gibi yapılaşmadan nasibini almaya başlamış ve bugün ziyaretçilerini beton yığınları içinde karşılayan bir bölgeye dönüşmüş. Adının Deuteron olduğu Bizans döneminde çok sayıda manastır ve kilise yapılmış burada. Osmanlı İmparatorluğu zamanında ağırlıklı olarak hocaların ve ulemanın yaşadığı semtte çok sayıda cami, medrese ve türbe inşa edilmiş.

Yangınlara, depremlere ya da insanların kıymet bilmezliğine direnip günümüze ulaşabilmeyi başarmış olanlar, kendi alanlarının tartışmasız şaheserleri arasında. Çarşamba, kadınların kara çarşafla, erkeklerin de kalın çember sakallan ve cübbeleriyle dolaştığı bir semt. Burada yaşayanların çoğu, Nakşibendi tarikatının bir kolu olan İsmail Ağa cemaati mensupları; cemaatin merkezi de İsmail Ağa Camii. Bu kitabı yazarken şehirde gitmediğimiz yer kalmadı, her sokağa daldık, çıktık. Bir tek bu bölgede dolaşırken çekindim.

Sultan Selim Camii

İstanbul’un en güzel camilerinden biri olmasına rağmen az tanınır bu sade yapı. Yedi tepeli şehrin beşinci tepesinin üzerine sadeliğin verdiği bir asaletle kurulan cami, yedi Selatin (Sultan) camiinden biri. Kanuni Sultan Süleyman tarafından babası Yavuz Sultan Selim için yaptırılmış. Yavuz Sultan Selim’in ölümünden önce bu binayla ilgili çalışmalara başladığı da tahminler arasında.

Renkli sır tekniğiyle yapılmış çinilerle dekore edilmiş bu zarif caminin adı, Mimar Sinan’a ait eserlerin listelendiği “Tezkere” de (Tezkiret ül Bünyan) geçmese de kimileri tarafından Sinan’ın yapıtı olarak kabul görmüş. Örneğin Evliya Çelebi camiden Sinan’ın eseri olarak söz etmiş. Cami avlusunda padişahlığı zamanında Osmanlı İmparatorluğu’nun sınırlarını iki katına çıkaran Yavuz Sultan Selim’in (1512-1520) Sinan tarafından yapılan türbesi görülebilir.

İsviçreli mimar Le Corbusier (1887-1965) ya da Türklerin “Mösyö Karpuziye” diye çağırdıkları bu Türk dostu mimar, bu camiden çok etkilenmiş ve yapıyı “yumuşak çizgilerin zarif bir melodisi” olarak tasvir etmiş. Mimaride sadelikten yanaysanız Le Corbusier ile aynı fikirde olacaksınız.

Osmanlı sultanları arasında halifelik unvanını ilk olarak 1517’de Mısır’da Memlukleri yendikten sonra Yavuz Sultan Selim almış. Bu unvan son halife Abdülmecid Efendi’ye kadar kuşaklar boyu aktarılmış. Sultan Abdülmecid’in Garabet Balyan tarafından tasarlanan türbesi de burada bulunuyor. Caminin terasından görünen Haliç manzarasının güzelliğini anlatmakta kelimeler kifayetsiz kalıyor. Yapı 2009’da tamamıyla restore edildi.

İstanbul’un beşinci tepesini süsleyen Sultan Selim Camii Haliç’ten de çok güzel görünmektedir. Mutlaka gezip görmenizi tavsiye ederim.