Ju-sanity @ju-sanity - Tumblr Blog

AN SYUDAD

Sabi mo: "Maduman ako sa ibang banwa, ibang tampi, mahanap ibang syudad na mas maray kisa digdi. Ano man na baluon ko nakadestino nang magpalya asin an puso ko nakalubong na garo baga ini gadan. Hasta nuarin ko tutugutan an isip luway na malapa digdi? Sain man ako magsalingoy, sain man maghiling, maan ko an mga itom na guho kan sakong buhay, digdi kun sain ginasto an dakol na mga taon, linustay, rinaot nin bilog.” Dai ka makakadukay nin bagong rona, bagong tampi. Lalamagon ka pirmi kan syudad. Malakaw ka sa parehong mga tinampo, magurang sa parehong pagtaraid, uubanon digdi sa pareho man sanang mga harong. Pirmi kang mauli sa syudad na ini. Dai ka na maglaom sa iba pa: mayo nin barko para saimo, mayo nin dalan. Siring kan pagsayang mo kan buhay mo igdi, sa sadit na surok na ini, rinaot mo naman ini sa lambang gampi kan kinaban.

(Constantine Cavafy, “The City”)

#dakitaramon #project #cavafy

I inhabit a language rather than a country.

(Emil Cioran)

On the Death of Friendship

“There are few things as mystifying and unnerving to me as the dying out of a friendship. I find myself brooding about the few friendships of mine that have cooled, and wondering what went wrong. Was there something I did to offend—some incident I can no longer remember? That would be the best possible case: usually they dwindled away without specific provocation.”

#lopate #the american scholar

Agnes Martin Ad Reinhardt Barnett Newman Ellsworth Kelly Vija Celmin Piet Mondrian

#minimalist

here sitting on my same old spot i hope you'd come

This video is part of Electrospective, celebrating over 50 years of electronic music. To find out more: Visit Electrospective on Facebook http://www.facebook...

I see you every day I don't have to try I just close my eyes I close my eyes

George Steiner’s 10 (Possible) Reasons for the Sadness of Thought

1. Thought is infinite, but because it is subject to doubt or internal contradiction for which there is no resolution, it is an incomplete infinity.

2. Thought is uncontrolled, involuntary, and disorganized.

3. Thought isolates us: no one can read our minds, or think our thoughts for us. At the same time as thought cuts the individual off from others, almost everything an individual thinks is banal, unoriginal, hence, the worst of both worlds.

4. There is an inherent collision between rational demands for thought to have one truthful, verifiable meaning and the tendency of language to suggest ambiguous, evasive, multiple meanings.

5. Thought is incredibly wasteful; even Einstein claimed he had only two ideas in his entire life and the rest was dross.

6. Thought causes us to have fantasies and unrealistic expectations which are then frustrated and disappointed by reality.

7. We cannot arrest thought, it keeps going incessantly, like our heartbeat, and it veils as mush as it reveals.

8. Thinking keeps us strangers from one another, prevents true empathy.

9. The enormous disparity between clever people and dull-witted ones, and the near-impossibility of teaching skills of original thinking, leads to elitism and profound social injustice.

10. The capacity for thought shows its limits as soon as one tries to brood over the most important questions – being, death, God – and leads us into a glib agnosticism or a dangerous religious fundamentalism.

#steiner #paraphrase by #lopate

The soul knows for certain only that it is hungry. The important thing is that it announces its hunger by crying. A child does not stop crying if we suggest to it that perhaps there is no bread. It goes on crying just the same. The danger is not lest the soul should doubt whether there is any bread, but lest, by a lie, it should persuade itself that it is not hungry.

#simone weil #quote by #lopate

Stranger, if you passing meet me and desire to speak to me, why should you not speak to me? And why should I not speak to you?

#to you #walt whitman #1860

Ginawa ko iyon sapagkat kailangan.

Nais ko munang mawala ngayon nang matagal. Mawala sa sarili kong kawalan, kung saan walang mga matang titingin. Mapag-isa’t harapin ang sariling pag-iisa. Maging isa, muli. Dun sa dilim, sa loob.

An Gurang asin An Dagat (sample)

Saro syang gurang na nagsira sa Gulf Stream sakay kan saiyang baruto, asin ngunyan, otsenta-i-kwatrong aldaw na syang nasa lawod na daing dakop na dawa sarong sira. Sa inot na kwarentang aldaw, may kaibanan pa syang sarong aking lalaki. Alagad makalihis an kwarentang aldaw na daing dakop, sinabihan kan mga magurang kaini an aki na an gurang saro man nanggad na salao, pinaka-malas sa gabos na malas, asin sa sugo kan mga ini, nagbalyo an aki sa ibang baruto na tulos nakadakop nin tulong darakulang sira sa inot pa sanang semana. Ikinamumundo kan aki paghilngon na nag-uuli arualdaw an gurang na daing laog an baruto, asin pirmi nya ining sinasabat tanganing tabangan na bitbiton an arinman sa nakapuron na tamsi o an kalwot asin sarapang asin an layag na nakalukot sa palo. Tinagubangan nin mga sako nin arina an layag na sa pagkakapuron garo na bandera nin permanenteng pagkadaog.

Maniwang an gurang, nangangayayat, asin hararom an mga kurundot sa luong. Nagmamapa sa pisngi kaini an kulor-kapeng pikas nin kanser sa kublit na gibo kan repleksyon kan saldang sa dagat tropiko. Naglilibaka an pikas hasta sa gilid kan saiyang lalawgon, asin nagkukurundot na an hararom na pila sa saiyang mga kamot, gikan sa pagbutong nin mga magagabat na sira sa palihan. Alagad mayo nang labas sa mga pila na ini. Kagubay ninda an mga pagkatupas nin sarong disyertong mayong kasira-sira.

Gurang an saiyang kabilugan apwera sa saiyang mga mata, asin mga ini kakulor kan dagat, magaya-gaya asin dai nadadaog.

"Santiago," sabi kan aki saiya mantang naghahawas sinda sa pampang na pinunduhan kan baruto. "Pwede na giraray akong mag-iba saimo. Nakadilensya kami nin kadiit."

An gurang an nagtukdo sa aking magsira, asin pinadangat na sya kan aki.

"Dai," sabi kan gurang. "Nasa maswerteng baruto ka. Duman ka na sana."

"Alagad rumdumon mo kaidto: otsenta-i-syeteng aldaw kitang mayong dakop, asin pagkatapos, arualdaw na kitang nakadakop nin darakula sa laog nin tulong semana."

"Rumdom ko," sabi kan gurang. "Aram kong naghali ka bakong huli ta nagduda ka."

"Si Papa an nagpahali sako. Aki ako asin dapat ko syang sunudon."

"Aram ko," sabi kan gurang. "Arog talaga ka'yan."

"Kulang sya sa tiwala."

"Dai," sabi kan gurang. "Alagad igwa kita. Bakong iyo?"

"Iyo," sabi kan aki. "Pwede ta kang librehon nin beer sa Terasa dangan ta iuli an mga gamit."

"Tano ta dai?" sabi kan gurang. "Ulay parasira."

Nagtukaw sinda sa Terasa asin dakol sa mga parasira an nagngirit sa gurang, asin dai sya naanggot. Pira sa mga gurang na parasira an nagsalingoy saiya asin namundo. Alagad dai ninda ini ipinahiling, asin magalang sindang nagtaram dapit sa alon asin kun gurano kararom sindang nagmansing asin dapit sa halawig na gayon kan panahon asin kun ano-ano na saindang nahiling. Nakauli na an mga ganang parasira kan aldaw na idto, asin binuno na ninda an saindang marlin asin inilatag an mga ini sa duwang putol na tabla; duwang lalaki an nagsasayasay sa tigsaluyong puro kan kada tabla, pasiring sa tambakan nin sira nganing halaton an trak nin yelo na madara digdi sa saud kan Havana. Dinara kan mga nakadakop pating an saindang dakop sa pabrika sa ibong na gilid kan sugod kun sain ini isasabit sa muton, tatanggalan nin atay, puputulan nin parikpik asin aanitan asin aataduhon an laman.

Kun nasa sirangan an duros, minaabot sa pyer an sangsang hali sa pabrika kan pating; alagad ngunyan kadidiit sana an parong huli ta nagbwelta sa norte an duros dangan luminuya asin maayahay asin masaldang sa Terasa.

"Santiago," sabi kan aki.

"O," sabi kan gurang. Kapot-kapot nya an saiyang baso asin iniisip an kadakol na taon na uminagi.

"Pwede akong magluwas? Ikukua taka nin tamban para saaga."

“Dai. Mag-beysbol ka na sana. Kaya ko pang magsagwan, asin si Rogelio an maapon kan pukot.”

“Gusto kong mag-iba. Kun dai ta ka man maiibanan magdakop sira, gusto kong sirbihan ka sa ibang paagi.”

“Binakalan mo ako nin beer,” sabi kan gurang. “Soltero ka na.”

“Pirang taon baya ako kan inot mo akong sinakay sa baruto?”

“Lima, asin haros ka nang magadan kan butungon ko an sirang nag-uulaptik pa asin haros rapakon nya an baruto. Narurumduman mo?”

12.21.15

1) What Editors Want; A Must-Read for Writers Submitting to Literary Magazines by Lynne Barrett (online article)

2) Herta Müller, The Art of Fiction No. 225 by Philip Boehm (online interview)

Writing Reminder #1

HEMINGWAY: Don’t describe an emotion–make it.

Close observation of life is critical to good writing, said Hemingway. The key is to not only watch and listen closely to external events, but to also notice any emotion stirred in you by the events and then trace back and identify precisely what it was that caused the emotion. If you can identify the concrete action or sensation that caused the emotion and present it accurately and fully rounded in your story, your readers should feel the same emotion. In Death in the Afternoon, Hemingway writes about his early struggle to master this:

“I was trying to write then and I found the greatest difficulty, aside from knowing truly what you really felt, rather than what you were supposed to feel, and had been taught to feel, was to put down what really happened in action; what the actual things were which produced the emotion that you experienced. In writing for a newspaper you told what happened and, with one trick and another, you communicated the emotion aided by the element of timeliness which gives a certain emotion to any account of something that has happened on that day; but the real thing, the sequence of motion and fact which made the emotion and which would be as valid in a year or in ten years or, with luck and if you stated it purely enough, always, was beyond me and I was working very hard to get it.”

Source

SUSUSUGON KO AN SULOG KAN SALOG

Sususugon ko an sulog kan salog Sa sunod kaining pagsu'pay

Sa gati kan syudad, matukaw Buda mahalat sa paghuraw kan uran

Mantang binabagunas an banwaan, Inaatong an mga kulog-boot

Kan rinibong mga daghan Na mawot maumayan

Duman ako matagbang, mapaanod, Sususugon an sulog kan salog

TAO TE CHING ni Lao Tze (24 – 50), Bikol tr.

Siya na na minakintid dai makakatindog nin pusog. Siya na nanginginotan dai makakarayo. Siya na nagpupurbar magsirang linilindongan an saiyang liwanag. Siya na tinatawan kahulugan an sadiri dai maaaraman kun isay nanggad siya. Siya na may poder sa iba dai matatawan poder an sadiri niya. Siya na minakapot sa saiyang gibo mayong mahahaman na madanay. Kun mawot mong makiuyon sa Dalan, gibuhon sana an saimong trabaho, dangan magbutas.

Igwa nin sarong bagay na daing porma asin perpekto bago pa minundag an uniberso. Tuninong ini. Daing laog. Solo. Dai nagbabago. Daing sagkod. Daing kataposan na yaon. Ini an ina kan uniberso. Sa kakulangan nin mas maray na ngaran, aapudon ko ining Dalan.

Minabulos ini sa gabos na bagay, laog asin luwas, asin minapuli sa ginikanan kan gabos na bagay.

An Dalan labi kadakula. An uniberso labi kadakula. An kinaban labi kadakula. An tawo labi kadakula. Ini an apat na labi kadakulang kapangyarihan.

An tawo minasunod sa kinaban. An kinaban minasunod sa uniberso. An uniberso minasunod sa Dalan. An Dalan minasunod sana sa saiyang sadiri.

An magabat iyo an ugat kan magian. An dai nahihiro iyo an ginikanan kan gabos na paghiro.

Kaya an Maestro aroaldaw minabaklay na dai minaluwas harong. Dawa gurano kagayon an mga tanawon, tuninong siyang minapirmi sa saiyang sadiri.

Tano kaipuhan kan pamayo kan banwang magpasad-pasad na garo mumong? Kun pabayaan mo an sadiri na palidon dawa sain, masusuway kan sa saimong ugat. Kun pabayaan mong hiroon ka nin dai pagkauntok, masusuway ka sa kun siisay ika.

An marahay na parabaklay mayong syertong plano asin mayong intensyon na makaabot. An marahay na artista pinapabayaan an intwisyon na darahon siya kun sain kaini gusto. An marahay na siyentista pigpapadulag an sadiri sa konsepto asin binubukasan sana an isip sa kun ano.

Kaya an Maestro pirming yaon para sa mga tao asin dai pigsasayumahan an dawa sisay. Handa siya sa gabos na mga sitwasyon asin dai nagsasayang ni dawa ano. Ini an inaapod na pagsasahawak kan liwanag.

Ano an marahay na tao kundi paratukdo kan maraot na tawo? Ano an maraot na tawo kundi trabaho kan marahay na tawo? Kun dai mo masabotan ini, mawawara ka dawa gurano ka pa kadunong. Ini an dakulang sikreto.

Aramon an lalaki, alagad padanayon an babayi: Akuon an kinaban sa saimong takyag. Kun akuon mo an kinaban, an Dalan dai ka babayaan asin ika magigin siring sa sadit na aki.

Aramon an puti, alagad padanayon an itom: magin dibuho para sa kinaban. Kun ika sarong dibuho kan kinaban, an Dalan magigin makusog sa laog mo asin mayo kang dai magigibo.

Aramon an personal alagad padanayon an dai personal: akuon an kinaban kun ano ini. Kun akuon mo an kinaban, an Dalan maalaad sa laog mo asin ika mabalik sa orihinal mong sadiri.

An kinaban nabilog hali sa kawaran, garo mga gamit hali sa bloke nin kahoy. An Maestro aram an mga gamit, alagad pinapadanay an bloke: kaya nagagamit niya an gabos na bagay.

Gusto mong pakarayon an kinaban? Sa hiling ko dai ini kayang gibuhon.

An kinaban sagrado. Dai ini pwedeng pakarayon. Kun papakiaraman mo ini, raraoton mo ini. Kun tatratuhon mo ini na garo bagay, mawawara ini.

Igwa nin panahon na manginot, panahon na magpahuri; panahon na maghiro, panahon na magpahingalo; panahon na magin makusog, panahon na mapagal; panahon na magin salbado, panahon na magin yaon sa peligro.

An Maestro hinihiling an mga bagay kun ano sinda, na dai nagpupurbar kontrolon sinda. Pinabayaan niya sindang maghiro sa paagi ninda, asin nagpipirmi sa tahaw kan bilog.

Siisay man an nagsasarig sa Dalan sa pagpamayo kan mga tawo Dai nagpipirit kan mga isyu o dinadaog an mga kalaban gamit an pwersa kan armas. Ta an kada kusog igwang pabalik na kusog. An Byolensya, dawa pa marhay an tuyo, pirming minabalik sa sadiri.

An Maestro ginigibo an saiyang trabaho dangan nagpupundo. Naiintidihan niya na an uniberso dai ini mapupugulan sagkod pa man, asin an pagpurbar panginotan an mga pangyayari pagsabat sa sulog kan Dalan. Ta siya nagtutubod sa saiyang sadiri, dai siya nagpupurbar patotoohan an iba. Ta siya pano’ sa saiyang sadiri, dai niya kaipuhan an pag-uyon kan iba. Ta inaako niya an saiyang sadiri, an bilog na kinaban inaako siya.

An mga armas iyo an sangkap nin byolensya; gabos na disenteng tawo pig-uungisan an mga ini.

An mga armas iyo an sangkap kan takot; an sarong disenteng tawo lilikayan an mga ini lain sana kun kinakaipuhan na maray, asin, kun napipiritan, gagamiton sana sinda na igwang labing pagpugol. Katoninongan an pinakaimportante para saiya. Kun an katoninongan mapasa', papano siya mapapano'. An saiyang kalaban bakong mga demonyo, kundi mga tawo arog niya. Dai niya mawot na kulugan sinda. Siring na dai siya nagrorokyaw sa pagkagana. Papa'no niya irorokyaw an pagkagana asin ikakaogma an paggadan nin mga tawo?

Seryoso siyang minalaog sa giyera, na may darang pagmundo asin pagmakulog, garo nag-aatendir nin lubong.

An dalan dai nahihiling. Mas sadit pa sa elektron, yaon digdi an dai mabilang na kina’ban. Kun an mga poderosong tawo yaon sana yaon sa tahaw kan Dalan, gabos na bagay mauruyon. An kina’ban magiging sarong paraiso. An gabos na tawo matutuninong, asin an batas masusurat sa saindang mga daghan.

Kun igwang kang ngaran asin porma, aram mo na sinda may kondisyon. Kun igwa kang mga institusyon, aram mo na an saindang sirbe matapos. Sa pagkaaram kun nuarin mapundo, malilikayan mo an mga peligro.

An gabos na bagay mapundo sa Dalan siring na an mga salog minasulog sa kadagatan.

An pagkaaram sa iba iyo an kadunongan; an pagkaaram sa sadiri iyo an totoong kadunongan. An pagkamidbid sa iba iyo an kusog; an pagkamidbid sa sadiri iyo an totoong kapangyarihan.

Kun maaraman mo na ika igwa na kan tama’, ika totoong mayaman. Kun ika magpirmi sa tahaw asin kuguson an kagadan nin bilog mong puso, ika madanay sagkod pa man.

An labi kadakulang Dalan minasulog sa gabos na lugar. An gabos na bagay minumundag hali digdi, alagad dai kaini sinda ginigibo. Binububo' kaini an sadiri sa mga ginigibo, alagad dai kaini sinda sinasadiri. Ini nagtatao nin buhay sa daing sagkod na mga kinaban, alagad dai kaini sinda pinupugulan. Ta ini saro sa gabos na bagay asin hilom sa saindang mga puso, ini pwedeng apudon na maludok. Ta an gabos na bagay nawawara pasiring digdi asin ini sana an minadanay, ini pwedeng apudon na labi kadakula. Dai kaini aram an saiyang kadakulaan; kaya ini totoong dakula.

Siya na yaon sa tahaw kan Dalan makakaduman sa kun sain niya mawot na mayong peligro. Nahihiling niya an unibersal na katiwasayan, dawa sa tahaw nin dakulang kahorasaan, ta nahanap niya na an katoninongan sa saiyang puso.

An musika o parong kan maray na kakanon kayang papunduhon asin paogmahon an mga tawo. Alagad an mga tataramon na minapasiring sa Dalan garo marumarom asin daing namit. Kun hahanapon mo ini, mayong mahihiling. Kun dadangugon mo ini, mayong madadangog. Kun gagamiton mo ini, dai ini mauubos.

Kun muya mong pakupuson an sarong bagay, tugutan mo nguna ining magbutog. Kun muya mong mawara an sarong bagay, tugutan mo nguna ining magdanay. Kun muya mong makua an sarong bagay, tugutan mo nguna ining itao. Ini inaapod na pinong pana'naw sa kun pa'no yaon an mga bagay.

An malumoy dinadaog an matagas. An maluhay dinadaog an marikas. Pabayai na an mga gibo magin misteryo. Ipahiling sana sa tawo an mga kinaluwasan.

An Dalan daing ginigibo na dawa ano, alagad sa paagi niya an gabos nagigibo.

Kun an mga poderosong tawo kayang isentro digdi an saindang sadiri an bilog na kinaban mababago nin kusa, sa natural kaining ritmo. An mga tawo mapapano' sa saindang simpleng aroaldaw na buhay, sa katiwasayan, asin katalingkasan hali pagmawot.

Kun dai nin pagmawot, an gabos na bagay tuninong.

An Maestro dai nagpipirit magin makusog; kaya siya totoong makusog. An ordinaryong tawo pirit pig-aabot an poder; kaya siya dai napapano’.

An Maestro daing ginigibo, alagad mayong binabayaan na dai haman. An ordinaryong tawo pirming minagibo nin mga bagay, kaya dakol an tadang dai haman.

An tawong maboot minagibo nin sarong bagay, alagad igwa nin tadang daing haman. An tawong suripot minagibo nin sarong bagay, asin nagwawalat nin kadakol na hamanon. An tawong matanos minagibo nin sarong bagay, asin kun mayong minasimbag tinitikon an takyag asin minagamit nin pwersa.

Kun an Dalan nawawara, igwa nin kamarayan. Kun an kamarayan nawawara, igwa nin moralidad. Kun an moralidad nawawara, igwa nin ritwal. An ritwal ubak kan totoong pagtubod, an kapinu’nan kan karib'kan.

Kaya an Maestro pigsisibot sadiri sa mga hararom asin bako sa hababaw, sa bunga asin bako sa burak. Mayo siyang sadiring kabo'tan. Minaerok siya sa realidad, asin sinisikwal an mga ilusyon.

Sa pag-uyon sa Dalan, an langit malinaw asin mahiwas, an daga' bilog asin pano', an gabos na linalang minatubay nin sabay, pano' sa paaging sinda yaon, daing sagkod na inuulit an mga sadiri, daing sagkod na nagsasangli.

Kun an tawo makiaram sa Dalan, an langit minaati', an daga naaati, an balanse nagagaba', an mga linalang nagagadan.

An Maestro hinihiling an mga parte nin may pagmakulog, ta nasasabo'tan niya an bilog. An pirmi niyang pantais iyo an pagkamaludok. Dai siya minakilyab gari mutya alagad pinapabayaan niya an sadiring bilugon kan Dalan, maragkot asin ordinaryo siring sa gapo'.

An pagbalik iyo an hiro kan Dalan. An pagsuko iyon an paagi kan Dalan.

An gabos na bagay minundag kan Yaon. An Yaon minundag kan Mayo'.

Kun an sarong marhay na tawo makadangog manungod sa Dalan, tulos niya ining pinupunan isahawak Kun an sarong ordinaryong tawo makadangog manungod sa Dalan, siya matubod man ngaya, maduwa-duwa. Kun an sarong tarandadong tawo makadangod manungod sa Dalan, siya mapungak nin biyo. Kun siya dai magpusngak, bako ini an Dalan.

Kaya sinasabi na: An agihan pasiring sa liwanag garo madiklom, an dalan pa-abante garo mina-atras, an diretsong agihan garo harayo, an totoong kapangyarihan garo malugyat, an totoong kabinian garo tagiptipon, an totoong pagsarig garo naggigilo-gilo, an totoong kalinawan garo dai masilag, an pinakaorog na arte garo daing ugay an pinakaorog na pagkamoot garo daing pakilabot an pinakaorog na kadunongan garo nag-iinaki.

An Dalan dai mahahanap dawa sain. Alagad pinapadanay asin hinahaman kaini an gabos.

An dalan nagpapangaki sa Saro. An Saro nagpapangaki sa Duwa. An Duwa nagpapangaki sa Tolo. An Tolo nagpapangaki sa gabos.

An gabos na bagay yaon an mga likod sa babayi asin nakaatubang sa lalaki. Kun an lalaki asin babayi magsaro, an gabos na bagay nagkakauruyonan.

An mga ordinaryong tawo nauungis sa pagsolo. Alagad an Maestro ginagamit ini, kinukugos an saiya pagsosolo, nasasabot na siya saro sa bilog na uniberso.

An pinakamalumok na bagay sa kinaban dinadaog an pinamatagas na bagay sa kinaban. Idtong mayong substansya nakakalaog sa kun sain mayong espasyo. Pinapahiling kaini sa siri kan dai pag-hiro.

Pagtukdo na daing tataramon, paggibo na dai naghihiro: iyo iyan an paagi kan Maestro.

Kabantogan o integridad: arin an mas importante? Kwarta o kaogmahan: arin an mas may halaga? Pag-asenso o paglagapak: aris an mas nakakarumpag?

Kun minaasa ka sa iba ngarig ika mapano', dai ka totoong mapapano'. Kun an saimong kaogmahan minadepende sa kwarta. dai ka maoogma sa saimong sadiri.

Magin muraway sa kun anong igwa ka; mag-ogma sa kun ano an mga bagay. Kun marisa mo na mayo na nin kulang, an bilog na kinaban mapapasaimo.

An totoong perpeksyon garo dai perpekto, alagad perpekto ini magin ini. An totoong kapanoan garo mayong laog, alagad pano ini nin pagkayaon.

An totoong katanosan garo biriko. An totoong kadunongan garo kapatalan. An totoong arte garo daing arte.

An Maestro tinutugotan an mga bagay mapanyari. Hinuhugis niya an mga panyayari kun an mga ini minaabot. Minahali siya sa agihan asin pinapabayaan magtaram an Dalan.

Kun an sarong banwaan uyon sa Dalan, an mga pabrika nakakagibo nin mga trak asin traktora. Kun an sarong banwaan dai uyon sa Dalan, an mga bomba nakakurumpol sa luwas kan mga syudad.

Mayong mas orog na ilusyon kaysa takot, mayong mas orog na sala kaysa maghandang depensahan an sadiri, mayong mas orog na remalaso kaysa magkaigwang kaiwal. Siisay man na makasabot sa gabos na takot pirming makakalikay.

Dawa dai bukasan an pintuan, mabubuksan mo an saimong daghan sa kina'ban. Dawa dai magta'naw sa bintana, mahihiling mo an esensya kan Dalan.

Mas dakol an saimong aram, mas dikit an saimong masasabo'tan.

An Maestro nakakaabot na dai naghahali, nahihiling an liwanag na dai naghihiling, nakakahaman na dai nagigibo nin bagay.

Sa pag-abot sa pagkaaram, aroaldaw igwang nadudugang. Sa pagsarig sa Dalan, aroaldaw igwang naiina'. Padikit-dikit mong kaipuhan ipirit an mga bagay, hasta sa huri makaabot ka sa dai-paggibo. Kun mayong ginibo, mayong matatadang dai gibo.

An totoong katibayan makukua sa pagpabaya sa mga bagay na maghiro sa saindang paagi. Dai ini nakukua sa pagbuot.

An Maestro mayong isip na sadiri. Nagtatrabaho siya sa isip kan mga tawo.

Maboot siya sa mga tawong maboboot. Maboot man siya sa mga tawong mararaot. Ini an totoong kabootan.

Nagsasarig siya sa mga tawong masasarigan. Nagsasarig man siya sa mga tawong dai masasarigan. Ini an totoong pagsarig.

An isip kan Maestro garo kahiwasan. Dai siya nasasabotan kan mga tawo. Nagsasarig sinda didgi asin naghahalat. Tinatrato niya sindang garo sadiri niyang mga aki.

An Maestro tinatao an sadiri sa dawa anong tinatao kan sitwasyon. Aram niya na siya magagadan, asin mayo siya makakaputan: mayong ilusyon sa saiyang isip, mayong pagsayuma sa saiyang hawak. Dai niya iniisip an saiyang gawi'; minabulos sinda hali sa saiyang boot. Dai siya minakurapot sa buhay; kaya siya handa na para sa kagadanan, siring sa tawong handa nang magturog pagkatapos nin halawig na trabaho.

SOME BIKOL WORDS RELATED TO FARMING

aligas(v) : small grain of rice which remain after the other grains have been milled

angros (n) : smell of burned rice

ani (v) : to harvest rice

anihan (n) : harvest season

apa (n) : rice husk, chaff; commonly used as an insulator for blocks of ice, serving to slow down the melting process

arugasang(n) : split rice grain

ata (n) : rice bran

atang (n) : a sacrifice offered to the gugurang as a sign of thanksgiving consisting of 1/10 of the harvest, later eaten by the participants in the ritual

atipil, padlong, pa’o (n) : mouse trap

ba'bol (v) : to clear land; to cut grass and small trees preparatory to planting

badang (n) : upland agricultural field

bagas(n) : husked/milled rice sold in shops

bagaybay, buhok (n) : corn hair

bahaw(n) : left-over rice

banga'-banga' (n) : half-and-half; referring to a 50-50 division of the harvest between the landlord and the tenant

banhi’, dalugi, almasi (n) : rice seedling

baris (n) : rice bin

barsa (n) : farm implement consisting of a heavy piece of wood which is pulled across the ground for the purpose of levelling the soil

bayukbok (n) : a small, rice-eating mouse

bayo (v) : to pound rice

binlod(n) : cracked bit of milled rice

bukbok (n) : small, brown insect which infest rice

bu'nag (v) : to dry newly harvested rice

bungkol (v) : to poke a small holes in the ground preparatory to planting

bunot (n) : coconut husk

busbos, wagwag (v) : to leak (solids, as rice from a sack)

bu'tol (n) : a small bundle of seedlings

bu'tol (n) : corncob

dalugi (n) : rice seedlings grown in a seedbed for transplanting to the field

dapa' (n) : rice stack

digas (n) : referring to rice w/c has been polished by a second pounding

galpong (n) : wet rice flour

ganot (v) : to pull up rice seedlings for transplanting

ganta (n) : a measure of volume, commonly used to measure rice and other grains

gapas (n) : sickle, used generally for for harvesting rice and sugarcane

gata (n) : knife used for cutting rice stalks when harvesting

gatang-gatang (v) : to divide into proportion things that will later be sold for the value of one ganta of rice

ginik, paspas (v) : to tresh rice with the feet

gipi’ (n) : referring to the shoots that grow from a single grain of rice

gisgis (v) : to return rice w/c still retains part of the husk for a second pounding

gura' (v) : to harvest all fruit from a tree, both ripe and unripe, leaving nothing behind

guti (n) : popped corn

ha'lo (n) : pounding stick for rice

hampay (v) : to threst by hitting the bundles of newly cut rice against

hipaw (v) : to consume rice that has been stored in the granary

hasok (v) : to plant upland rice

hildaw (adj) : referring to poor quality rice that breaks apart when pounded

hubal (adj) : fruits or crops that are not completely ready for harvesting, yet are harvestable for ripening off the vine or tree

hundog (v) : to pound rice for the third time

kaban (n) : a unit of dry measure equal to 25 ganta or 75 liters, commonly used to refer to a sack of rice

ka'ingin (n) : referring to a syste of agriculture whereby the forest is burned, planted to crops for one two seasons, allowed to remain fallow for a number of years so that the trees regenerate, and then burned again for planting

kamalig (n) : a temporary shelter, consisting of a roof and posts, but not wall, built in fields or along the coast to protect harvested crops

kamarin (n) : gathering and distribution place for farmers, usually in the fields; the origin of the name for the provinces Camarines Norte and Camarines Sur

kapot (adj) : referring to a badly cooked rice that is wet and sticky

kidkid (v) : to pull weeds from the field

kuarenta-sesenta (n) : a method of dividing the harvest between tenant and the landlord whereby the tenant gets 60% and the the landlord gets 40%

kugay (v) : to spread rice or other grains with the hand to facilitate drying

lagtok(adj) : half-cooked rice (referring to the hardness of the grain and the sound made when eaten

lamasgas, lasgas(n) : rice said in anger

la’on(n) : old or stale rice

laswa’ (n) : referring to rice which get knocked out of the mortar when being pounded

li’ab (n) : to grow at rice while it is still growing in the field, leaving the grains partially consumed (mice)

lihad (n) : the part of the ubi which is cut and used for planting the next crop

lubang (v) : to sow root crops by planting the shoots

lubang

maluto (n) : cooked rice

mayo-payo(n) : grain of rice [tip]

moli, giling (v) : to mill rice

molino, gilingan (n) : rice mill

ngipon (n) : kernel of corn

ngima(n) : fallen bits of cooked rice

nigo, piktay (n): winnowing basket

pagulong (n): farm implement for leveling rice fields

palagadan(n) : glutinous rice, brown

palaw (v) : to husk coconut

paroy (n) : unhusked rice; rice still growing in the field

paroyan (n) : rice field

pimpin (n) : small field set aside for planting of rice seeds, serving as seed bed

pugok (v) : to cut the taro stalk too close to the root resulting in the root being useless for replanting

pulo' (v) : to divide harvest (historically into ten parts)

pulutan (n): glutinous rice

puso' (n) : ear of corn

rabrab (v) : to cut the stalks of rice, grass, etc. with a knife

rantas (n) : a plow used for turning over the soil

rugrog, rupo' (v) : to separate kernels of corn from the husk

tipo’(n) : burned rice (usually removed from the bottom of the pot)

sabod (v) : to sow rice seeds

sabod, dapog (n) : seed bed for rice

saligsig (v) : to shake the winnowing basket in order to remove dirt and small grains of rice from the larger ones

sanggot (n) : sickle (for coconut)

sanglag, sanlag (v) : to fry rice

sapna (n) : to cook rice

sarama (v) : to level rice field for planting

saringsing (v) : rice shoot

sayap (n) : hat used in rice fields

sigpit (n) : handful rice stalks

sipla (n) : the lower part of the sugar cane containing the sprouts for a new plant

sugpit (v) : to harvest rice by pulling the head of grain off between the fingers

tagay (n) : a ritual in which food is offered to the tawong-lipod to ask for a rich harvest, a full catch, a successful hunt, or the removal of spells placed on an individual by the tawong-lipod itself

tagba (v) : to harvest the first grains of new rice

tagbong (n) : referring to small bundles of rice which are set out around the rice fields after they have been remove from the seed bed in preparation for transplanting to the rice field proper

tahop, pa’ayap (v) : to winnow

tambubong (n) : rice granary

taldok (v) : to push plants into the ground when planting

tarok (n): rice planting time

tarok, danlog (v) : to transplant rice from the seedbead to the field

tiki-tiki(n) : extract of rice bran

timba’ (v) : to drain rice

tingating (n) : poor rice harvest

tipasi (n) : grain of unhusked rice

tipo’ (n) : burned rice

treinta-setenta (n) : a manner of dividing the harvest in which the landlord gets 30% and the tenant 70%

tungod (v) : to buy rice

tu'to (adj) : describing rice grains that are too mature for harvesting and have begun to fall from the head

uhot (n) : rice straw

ulas (v) : to dry old rice grain, near a fire when wet weather does not permit it to be dried in the sun

uma (n) : lowland rice field

upong, pungpong (n) : bundle of rice plants

Source:

Mintz, M., & Britanico, J. (2011). Bikol-English Dictionary: diksionariong bikol-ingles. Quezon City: Malcolm Warren Mintz & New Day Publishers.

Trending Blogs

Recently Viewed Blogs

Ju-sanity