Mark Steve Manzano

Magkaisa. Maglakbay. Magkwento.

[kuyastevestory]

May Nakilala Akong Yogi

August 2018 may na-attendan akong yoga session sa maginhawa sa UP. Yung yoga instructor ay naging friend ko sa facebook at I was inspired of his lifestyle. Magmula sa pagkain, exercise at daily routine. 

Pero bago pa yang pangyayari na yan na-trained na ako sa formation program sa isang Catholic institution sa ganitong lifestyle. Na gigising ng maaga, magluluto ng almusal, gagawa ng mga gawing bahay, may meditation, papasok sa school vice versa. Kaya hindi na bago sa akin. 

Ang kaibahan nitong pandemic ako mas naging immersed sa practice dahil mas naging maluwag ang oras ko at hindi ko pinipilit gawin yung practice. And I was introduce by a yoga teacher from Thailand yung practice ng gratitude journal. Ginagawa ko na yung concept pero hindi ako aware sa benefits nito. Para patayin lang ang oras at talaan ng mga nangyayari sa akin sa araw-araw.

Siguro para hindi ako ma-pressure, gusto kong isipin na sumusulat ako sa isang tao na gusto kong makausap. 

Kapag nababasa natin sa libro masyadong seryoso ang practice. Nang makilala ko itong yoga teacher na ito, na personal instructor and life inspiration ko ngayon natutuhan kong maging masaya sa practice. Hindi mo dapat parang tino-torture ang sarili, ang practice ay patungkol sayo hindi sa kung ano ang tingin sa iyo ng iba.

Manatiling connected sa practice, sa paligid at sa sarili ang pinakamahalaga. Practicing yoga para akin ay isang journey hindi ito patungkol sa posture. Ito ay kung paano ka dadalhin ng proseso para lumago sa buhay. 

Doing the practice may kalakip na paggawa ng action to make it happen. Binigay na sa iyo ng universe ang papel mo na ay ibahagi ito at mabuhay dito. Alagaan ang sarili, maging mabuting tao, makipagkapwa tao, maging mapagmahal, manatiling mapagkumbaba, at higit sa lahat magturo sa iba.

Sobrang amazed ako how teacher Joanne, lived her life to the fullest. Hindi pa kami nagkikita personal, but our soul are connected every time. Magkasundo kami sa mga libro, sa mga concepts, ideas at sa sports. Sa katunayan nga she influence me to do time restricted eating and yogic sleep to be more responsible sa health ko. hehehe “FASTING!”

Super grateful to meet her and BEING part of my journey. Namaste! Happy Continuation Day Teacher Joanne! 

[kuyastevestory]

Espasyo: Paghinga at Pahinga

Ang Ginhawa Art's and Crafts Cafe ay isang Pop-up coffee stop at space para makahinga, makapagpahinga kahit nasa kalsada. Ito ay sinimulan ni Kuya Steve sa pagnanais na maibahagi ang sarap at ginhawa ng pa(g)hinga. Sa pagmamahal sa sining at hilig sa paglalakbay nabuo ang pangarap na ito. Ito rin ang magiging lagayan ng mga likhang sining at lokal na produkto na ating magagawa at mahahagilap sa paglalakbay. Sisikapin ng ginhawa na maging konektado sa kalikasan at kapwa.

Ang Titik Enterprise ay isang paraan ng Titik Poetry isang grupo ng mga artist sa Cavite upang magkaroon ng platform ang mga artists na makapagbahagi ng kanilang mga talento at ma-iconvert ito para masuportahan ang kanilang mga pangangailangan sa pang-araw-araw.

Ipinagmamalaki naming produkto ang Ginhawa ng pangarap na ito na unti-unti na nating naisasakatuparan. Sa paglalakbay na ito sinisiguro naming tayo ay susuporta sa mga lokal artists.

Atin nang pormal na ipinapakilala ang "Ginhawa Coffee Stop" at mga art's and crafts na ating mga dala. Sobrang saya ng karanasan, mga kwento, at higit sa lahat mga bagong kaibigan. 

Ito ang ating dala-dala hindi lang basta mga kape at abubot kundi mga kwento na balang araw magbubunga ng maganda. Lakas para sa bawat isa para magpatuloy sa ating ginagawa. Ang dami kong natutuhan, nawa kayo rin. Dalhin natin parati "na sa bawat pagtapak sa isang lugar bagong karanasan ang iyong mai-uuwi."

Nung sinisimulan ni Kuya Steve ang Ginhawa ito ay kanyang libangan lamang. Ang pagpunta sa mga bakanteng lugar na may puno, pagtambay sa tabi ng palayan at pagpunta sa mga lugar na malalayo ay isang paraan para makapag-isip, makahinga, at makapagpahinga.

Ito ang bentahe ng Ginhawa Art's and Crafts Cafe na hindi lang tayo isang business kundi isang space o espasyo na pwedeng makapaghinga at makahinga. Sa ating pagpadyak sisikapin naming ito ay maibahagi sa bawat makakasalamuha sa daan. Tayo ay magtatanim ng mga kwento na ating babaunin sa buhay.

Pitik ni Heiro Noah

Salamat sa suporta simula pa lang ang ating pagpadyak, nawa'y makasama pa rin namin kayo sa paglalakbay na ito!

[kuyastevestory]

World Read Aloud Day 2021

Sa pagdiriwang ng World Read Aloud Day kami ay nakikiisa sa pagpapalaganap ng pagmamahal sa pagbabasa. 

Kasama ang mga artista at indibidwal sa iba’t ibang larangan pananampalataya namin na madala ang mga kwento na ito sa mga bata lalo na mga lugar na walang access sa libro. Hangga’t may batang gustong magbasa patuloy na mabubuhay ang sining ng pagkukwento. 

Nais naming ibahagi sa ilan sa mga karanasan ng mga kabataana at indibidwal na naging parte ng ating paglalakbay dala ang sining na ito.

BooklatJuan sa Sineguelasan Ecavuation Center

“Bata palang ako pangarap ko na ang maging guro dahil sa hirap ng buhay ang pangarap ko nawala ng parang bula pero dumating ang panahon naiisip ko na mas maganda ang plano ng Diyos sa buhay ko di man ako lisensiyadong guro nakapagturo naman ako sa mga paaralan ng Salita ng Diyos at nabigyan din ng pakakataon na makapagturo sa batang dumaranas ng epekto ng sunog.” - Kuya Ariel, Government Employee

BooklatJuan sa Sineguelasan Ecavuation Center

"Kasabay pala nito ang pagkatuto na makinig sa mga kwentong hindi mo inisip na nangyayari at nararamdaman, doon ko mas nakikita ang saya sa pagkukwento sa kanila." - Kuya Sendo, SHS Student

BooklatJuan sa Sineguelasan Ecavuation Center

"Siguradong para sa akin at para sa kanila, isa iyong magandang karanasan at ang magandang karanasan, hindi madaling makalimutan." - Kuya Smayl, SHS Student

BooklatJuan sa Sineguelasan Ecavuation Center

"Hindi ako mahilig sa pagku-kuwento. at lalong hindi ako mahilig sa bata. pero dito ko napagtanto na hindi ito ukol sa kung anong ayaw at gusto ko, hindi 'to ukol sa akin. ukol ito sa kanila." - Bene, SHS Student

Ang mahalagang natutuhan namin ay ang unang layunin ng pagkukwento at matulungan ang mga bata na magkaroon ng relasyon sa libro. Isang hamon din namin ito sa mga guro sa eskwelahan na pangunahing platform sa pagbabasa na mas magign kawili-wili ang pagkukwento, alisin na ang lumang kasanayan. Hindi ito kontest na declamation o pagiging pormalidad. Mabuti pa ring inaayos sa tamang paraan ngunit parating nating isaisip at puso na ang bata ay bata. Mahalaga ang elemento ng laro at pakikipaglaro. Ito ay isang masining na laro. Ito ay pagkatuto. Ito ay kwento na habang buhay nilang babaunin.

Malaya ang laro. Malaya ang bata. Malaya ang kwento. 

Isang pagabti ng maligayang World Read Aloud Day!

From Documentary film “Sining ng Pagkukwento” by Titik Productions

Lahat tayo ay may kakayahang makapagkwento. Padayon!

[kuyastevestory]

Ginhawa: Sining ng Pa(g)hinga

Naunawaan ko ang kahulugan nito dahil sa Center for Babaylan Studies. Una ko itong narinig sa “Kultivating Kapwa Podcast” panayam kasama si Leny Strobel “Auntie Leny”.

Makahulugan ang Ginhawa para sa akin na nagmula ang salita na ito sa Cebu, isang “Cebuano” na ang ibigsabihin ay breath o paghinga. 

Isa ito sa mga Decolonization work na napapanahon ngayong pandemya, kasama ito sa elements of care na inilunsad ng CFBS. Sa pagkakaroon ko ng interes sa Sikolohiyang Pilipino hinanap ko ang ugat, kahulugan at gamit/koneksyon nito sa pagsasabuhay, katawan at lagyo “embodiment”.

Kaya napangalan ko ang ginagawa kong Journaling. Ginagawa ko na ito nung natuto akong magsulat ng tula hanggang sa napadalas ang pagsulat ko nung nasa formation program ako ng Sienna College.

Journal mula 2016-Present

Ito ang naging espasyo ko kapag naalala ko ang labas at mga taong malapit sa akin. Lumalim rin ang aking pananampalatayang espiritwal sa araw-araw na pagsulat ko ng journal entry o “devotion”.

May ugali akong magduda sa sinasabi ko. Kaya takot akong magsabi ng mga nararamdaman at nararanasan ko.

Lumaki akong bully at na-bully rin. Pero ang karanasan na mas tumatak ay ang na-bully. Totoo nga siguro may mas hihigit sa’yo o baka binalik lang din sa akin ng mundo. Walang takas ang mga kilos natin.

Lahat ng bagay na ito ay natutuhan kong i-kwento. Makapag-express ng sarili sa pamamagitan ng arts. Ang sarap namnamin ng pakiramdam kapag nasa proseso ka ng paggawa. Walang nakatingin sa’yo. Walang pagkakamali. Ikaw ang gagawa ng ikakaligaya ng sarili mo. Mundo mo iyan hindi ka tiga labas. Naniiniwala akong ang lagyo ang sumasabuhay sa oras na iyon.

Kaya itinuring ko itong espasyo na kung saan maari kang Makahinga. Makapaghinga.

Gusto ko ibahagi sa inyo ang Sining ng Pa(g)hinga.  

Ginhawa art’s and crafts cafe strolling

[kuyastevestory]

Taal Volcano Eruption: Sabay-sabay tayong babangon

Batangas City kasama ang Art Relief Mobile Kitchen

Tagaytay City kasama ang Rotary and Rotaract Club Bacoor

Genral Trias Cavite

Dasmarinas Cavite

Mary Chris Complex, Geranal Trias Cavite kasama ang KREON

[kuyastevestory]

Ang Sining ng Pagkukwento

2018 naggagather ako ng mga bata sa kalsada ng Kalaw. Hindi ko akalain na mas lalaki pa ito at marami pa kaming mapupuntahan na mga komunidad kasama ang Titik Poetry. Tulad ng lagi kong sinasabi, hindi ako mahilig magbasa noong bata ako dahil hindi ako privileged na magkaroon ng access sa mga libro. Lalo na nababad ako sa computer games at larong kalsada.

Kaya hinanap ko at binalikan ang pagkabata ko para hanapin ang kwento na magbibigay ng sigya o inspirasyon sa akin ngayon. Ngayon ko lang din na-realize ang element ng laro. Hanggang noong 2019 sunod-sunod na disaster response ang naging inatsyatibo namin sa mga nagdaan na sakuna. 

Kaya naiisipan kong i-formalize ito bilang Pyscholocial first aid program para sa mga bata, gayun din ang pagpapalawig ng pagmamahal sa pagbabasa Ang program na ito at patuloy na tutugon sa mga komunidad. Dahil natutuhanan naming hindi lang natatapos sa pagpunta at pagbibigay sa komunidad ang responsibilad natin, ito ay Karapatan ng mga bata. 

Ang bata ang pangunahing apektado sa mga panahon ng sakuna.Importanteng ma-proseso ang kanilang mga karanasan. Siguro mas magiging epektibo at makabuluhan kung kasama sila sa proseso.Mula, Luzon, Visayas at Mindanao, dadalhin namin ito. 

Maraming Salamat sa mga batang nakilala namin at yung mga napalapit sa akin at buong team ng Project Sigya at BooklatJuan: A Storyteller's Journey.

Magkaisa. Maglakabay. Magkwento.

Maraming Salamat sa mga Volunteers! Isa itong komunidad ng mga artista, guro, individual na nais makapagkwento.

Sa 2021 muli? Tara!

[kuyastevestory]

Buhay sa 2020

Unang buwan pa lang ng taon ng 2020 lahat tayo ay nagkaroon ng iba’t ibang pagsubok. Naalala ko yng pangungulit ko sa mga kaibigan ko kung ano ang pwede naming gawin. Iba’t ibang pryekto ang nailunsad at dito rin napangalan ang BooklatJuan: A Storyteller’s Journey. Shempre, kasama nito ang pag-aalala kung paano ito mapagpapatuloy at maisakatuparan ang iba pang proyekto.

Ang taon ng 2020 ay maraming “What if” na ang iilan ay nagkaroon ng “Possible pala ito” na sagot.

Sa dami ng mga nangyari, hindi ko rin masabi kung panget o maganda ito. Walang itsura. Dahil sa dami “What if” ang dami ding posibilidad na ipinanganak. Question-in natin ang mga nangyari. Ang hiling ko lang at pinagsusumikan ko rin itanong sa sarili ko “Paano natin gusto makita ang mundo na ating ginagalawan ngayon?”

Paiiksiin ko na lang sa tatlong puntos ang pasasalamat ko.

1. Pamliya. Ang bawat pamilya ay hindi maiaalis ang conflict sa bawat isa. Pero siguro ang araw-araw na sumubok na maging mabuti (anak) ay malaking bagay na.

Kuha noong Pasko insert Papa Undo

2. Komunidad. Sa buhay mahalagang mayroong support system lalo ngayong new normal at shempre ang magkaroon ng boundaries. Magalak ka sa tawanan at namnamin ang katahimikan kapag kailangan. Ang tunay ay tunay.

Kuha sa Batangas City at Sineguelasan ng BooklatJuan at Project Sigya

3. Pagmamahal sa sarili. Maging grounded at mas kilalanin ang lakas at kahinaan. Sumayaw ka. Kumanta ka. Magsulat ka. Mag-aral ka. Magpinta ka. Mabuhay ka. Sumubok ka. Ang buhay ay hindi natatapos sa kung ano ang pinaniniwalaan mo. Sa healing journey mo ay magkakasama tayo.

tula at larawan ni Kerstin Pinto

Bagong taon na! Padayon! Sama-sama tayo ulit sa 2021. Salamat sa lahat ng napadaan. Astig kayo!