Özgür Dünya

Ham olan yanarken türlü türlü denemeler...

[ozgurdunya]

Ateizm tartışmaları - 1

Ateist arkadaşlarla tartışma sırasında yaşadığım önemli bir sorun var. Teist arkadaşlarla birkaç konuşma sonrasında hangi dünya görüşüne sahip bir teist olduğu anlaşılmakta ve buna göre yorumlarda bulunmakta olduklarını görebiliyoruz. (doğru veya yanlış) Ama ateistler bana kalırsa George Smith'in ateist ayrımıyla kendilerini sorgulamamaktalar. Smith'e göre iki tür ateizm vardır. İlk tür(negatif ateizm), teistik argümanları reddedip, yanlışladığı durumda ve zaten görünürde de bir "tanrı" olmadığı için bunun doğru olmadığını savunur. Temel prensip olarak felsefi temelleri ağır bir kavram değildir. İkinci tür ateizm(pozitif ateizm) ise (direkt alıntı yapayım) "Tanrı'nın varolmasını Tanrı kavramının geçerli bir şekilde tanımlanmadığı, içinde çelişkiler taşıdığı veya absürd olduğu vb. gibi gerekçelere dayanarak mümkün görmez.". Teorik olarak pozitif ateist yalnızca tanrı kavramının reddini değil bu kavramın olmayacağına da inanır ve bu konuda çalışmalar yapar.

Şimdi paragrafın en başında dediğim sorunun nedenini daha iyi açıklayabilirim. Negatif ateist arkadaşlar malesef ki kendi argümanlarının mutlak doğru olduğunu kabullenip tanrının varlık veya yokluğunu yalnızca red ile ispatlayabileceklerini düşünmektedir. İşte bu pozitif ateizme (bence gerçek ateizm) yapılan en önemli nitelik kaymasıdır. Tanrının var olup olmaması fiziksel veya maddi niceliklerle tanımlanamadığı için zaten "inanç" olarak ortaya çıkmaktadır. Tanrının varlığı veya yokluğunu savunan herkes aslında bir "inanç" sahasına girdiğini asla unutmamalıdır.

[ozgurdunya]

Ben dediğimiz şeye giriş

Özgür irade hakkında -1 yazısına güzel eleştiriler geldi ve ilgili konuda en çok eleştirilen ve tartışılan noktanın "ben" kavramı ve "maddi sistem"imiz olduğu sonucuna vardım. İlk olarak önceki yazıdaki gibi hipotezlerimi sunmak isterim. Temel hipotezim özgür irade hakkında - 1 yazısında değindiğim kavrama benzer bir biçimde “kararlarımızı almamızda maddi sistemimiz dışında bir merci yoktur”. İkinci hipotezim ise “ben dediğimiz kavram, evren ile vucudumuz arasında ilişkiyi kuran psikolojik bir özelliktir.”dir. Üçüncü hipotezim ise tüm bu kavramlara belki çelişkili görülebilecek olan “ruh yani insan ideası, ben kavramının evrenle ilişkisinin idealize edilmiş durumu”dur. Şimdi bu hipotezlerimi paragraflar halinde biraz daha detaylandırayım.   İlk hipotezim olan “kararlarımızı almamızda maddi sistemimizin dışında bir merci yoktur”, insan için kararların alınmasını sağlayan şeyin yalnızca “beyin” olduğunu öne süren görüşümdür. Bu hipotez henüz tam olarak hakim olmadığımız alanlarda, ileride nörobiyolojik ve psikolojik bir çok araştırmayla destekleneceğini düşünmekteyim. Hipotezin detaylarına girince çevre şartlarının insan kararlarını etkilediği görüşü etki alanına girebilir. Ama bu çevresel etkiler beyin tarafından tepkiye dönüştürüldüğü gerçeğini ele alarak hipotezde çevresel etkilerin reddedilmediğine dikkat çekmek isterim. Peki hipotez neye karşı çıkmaktadır? Çok basit bir biçimde “kararlarımızın herhangi birisinde, beynimizde gerçekleşmeyen bir tepkinin olmadığı”nı söylemektedir. Yani biraz karmaşık veya çok geniş alana sahip gibi görülen bu önermede aslında temel olarak kararlarımızın beyinde oluştuğu öne sürülmektedir.   İkinci hipotezim olan “ben dediğimiz kavram, evren ile vucudumuz arasında ilişkiyi kuran, kararlarımızda değil kararlarımız sonrası oluşturduğumuz psikolojik bir özelliktir.”, ben dediğimiz kavramın salt karar veren sistem olmadığı, bunun aksine verdiğimiz kararlarla yine beynimizin oluşturduğu ikincil bir özellik olduğunu öne sürmekteyim. Çok kafa karıştırmadan beyin tarafından bir karar/tepki uygulanırken “ben” kavramının hiçbir rolü olmadığını, ama bu kararlarla oluşturduğumuz psikolojik kavrama ben dediğimizi anlatmak istedim. Temel olarak “ben” dediğimiz şey aslında olmuş bitmiş olayların tekrar gözden geçirilip “kişilik” oluşturulması için gerekli olan şey olarak yorumluyorum. Yani kararlarımız dediğimiz şeyi beyin hesaplayıp uyguladıktan sonra; bu kararın beynin başka bir yeri tarafından idrak edilmesiyle benleşmektedir. Bu konuda da yine nörobiyoloji ve psikoloji alanında daha bir çok araştırmalar yapılmalıdır.   İlgili konudaki üçüncü hipotezim ise, “ruh yani insan ideası, benin ve beyinin evrenle ilişkisinin idealize edilmiş durumu”dur. Bu hipotezde anlatılmak istenen beyin gibi bir somut sistem ile ben dediğimiz soyut kavram arasında ilişkinin ne olduğu, nasıl olması gerektiği konularında “ruh” gibi farklı bir tanımlamanın yapılmasının sağlıklı olacağıdır. Çünkü insanların beyni ve benlikleri uygulama olarak birbirlerinden farklıdır. Gerek çalışma yapısı gerek davranış olarak farklı olan bu “ben”ler ve “beyin”ler idealize olarak aslında birbirlerinin aynısıdır. Bunu benlere bedensel, beyine de yapısal olarak baktığımızda görebiliriz. “İdeal bir beyin ve ben var mıdır?” sorusu çağlar boyunca insanlar tarafından hep tartışılmış olup bu konuda metafizik ve ruhsal öğretiler oluşturulmuştur. Önceki hipotezlerimin aksine bu konu teoloji, antropoloji ve yine aynı şekilde psikolojiyle araştırılmalıdır.   Yukarıda yazanlar tamamen benim görüşüm olup deneme mahiyetindedir. Elbette eksiklikler ve değişiklikler olacaktır. Ama temel düzeyde düşüncelerimin yansımalarıdır. Umarım yine güzel eleştiriler gelerek değişim geçirip daha doğru yönlere yöneleceklerdir.

[ozgurdunya]

Özgür irade hakkında - 1

Uzun zamandır özgür irade kavramı hakkında yazmak istiyordum. Yazıyı yazdığımda dünya üzerinde bu konu hakkında bulunan tüm fikirlere ulaşmadan yapacağım her yorum kendi zamanı için bile eksik olacağı için bir çok kaynağa bakmak gerektiğini düşünmekteyim. Bu yüzden şuan yazdığım yazı bile eksik olacaktır. Bunu kabul ederek, ama oldukça fazla görüşü incelediğimi de “kendimce" (yanlış olabilir) düşünerek özgür irade konulu ilk yazıma başlıyorum. Öncelikle bilimsel bir teori oluşturabilmek için öncelikle hipotez oluşturmamız gerekmektedir. Sanıyorum bunu herkes kabul edeceği gibi, bu hipotezi yanlışlamaya çalışarak teoriyi yok etmek veya ilerlemek gerekmekte. Benim ilgili çalışmamda şuan için iki hipotezim bulunmakta. Bunlar tamamen bana ait olmayıp, insanlık tarihi kadar eski düşünceler ve modern bilimin bir derlemesi olduğunu tekrar söylemek isterim. Hipotezlerimden ilki; “insanın(veya herhangi bir şey) karar alırken mevcut sistemi(beyni) dışında bir “şey”e muhtaç veya gereklilik duymaması”dır. Yani insan kararlarını alırken tamamen beyinsel mekanizmalara göre alacaktır. İlk hipotezimi söyledikten sonra hemen ikinci hipotezime geçiyorum ki bu daha ilginç olacaktır; “Düşünce anlamında “özgür”lük, yalnızca “bilgi”sizlik durumlarında ortaya atılabilen bir kavramdır.”. İlk yazı olarak bu ikinci hipotezimi açıklamaya girişmek istiyorum. Daha sonraki zamanda ilkine ve daha detaylı içeriğe değinmek durumunda olurum umarım. Özgürlük, TDK’da “Herhangi bir kısıtlamaya, zorlamaya bağlı olmaksızın düşünme veya davranma, herhangi bir “şart”a bağlı olmama durumu” olarak geçmektedir. Örneğin doğa olaylarını düşünelim. Bir kütle bir kütleçekim alanına girdiğinde bağımsız mıdır yoksa evrenin bazı kurallarına bağlı mı hareket etmektedir. Aynı şekilde bir döllenme olayında bebeğin cinsiyetini aldığı gen, 2 ihtimalden bağımsız mıdır yoksa yalnızca “2 ihtimal” dahilinde bir “olasılık” hesabı mı vardır? Şimdi ilk olarak bağımsızlığı yani özgürlüğü tanımlamaya çalıştık. Üstte yazdığım iki örnek sanırım herkes tarafından bu olayların özgür olmadığını, belirli “sınır”lara sahip olduğunu göstermektedir. Ama ikinci yazdığım olayda insanların kafasını karıştıran önemli bir konu olan “olasılık” veya halk arasında daha fazla şekilde kullanılan “rastgelelik veya rastlantı” kavramı geçmektedir. Şimdi işimizi biraz daha sınırlandırdığımız için bu noktaya değinelim. Olasılık, TDK’da “Bir şeyin olabilmesi durumu, olabilirlik, ihtimal” olarak geçmektedir. Örneğin bir üstte tanımladığımız 2 ihtimalli bir durumu düşünelim. Bir bebeğin oluşumu olasılığını detaylandıralım. Şuanki şartlarla bir bebeğin hangi cinsiyetten olacağını döllenme öncesi - sırası ve sonrasında bilemiyoruz. Bildiğimiz şey biyolojik olarak dişiden mecburen gelecek X geni ve erkekten gelecek olan X veya Y genine göre bebeğin erkek veya dişi olacağı belirleneceğidir. Yani “yumurta ile döllenecek spermin X veya Y geni taşıması” olasılığına bağlı olarak bir tahmin edilememezlik var. Erkek spermlerinin toplamında da X ve Y geni bölünmeden dolayı aynı sayıda olmaktadır. Bu konuda tümevarımsal olarak başka bir söz söyleyemeyiz, her şey 2 ihtimalde "1" gerçekleşecektir. Ama tümdengelim yöntemine göre örneğin dişi doğmuş bir bebekte durum nasıl olmuştur gibi düşündüğümüzde erkekten gelen Y genini görmekteyiz. Yani söz gelimi 1000 kadar X ve yine 1000 kadar Y geni taşıyan sperm arasında 1 tane Y genine sahip sperm, yumurta ile birleşmiştir. Şimdiki problemimiz bu spermin yumurtaya ulaşmasının belirli bir nedeni olup olmadığı sorusu. Yani daha hızlı, pozisyon olarak daha avantajlı veya henüz bilmediğimiz bir “neden”den dolayı bu sperm yarışı kazanıp dişi bebeğin dünyaya gelmesi için imkan oluşturmuştur. Yani tümevarımsal olarak “olasılık” noktasında tıkandığımız noktada tümdengelimsel olarak baktığımızda bir durum görmekteyiz ve bu bir durum nedenler bütününe bağlı olduğu açıkça belli gözükmektedir. Fakat buradaki çelişkinin nedeni nedir? Neden tümdengelimsel olarak nedensel olduğu görülmekte fakat tümevarımsal olarak aynı nedenselliği tam olarak “hesap”layamıyoruz? Bunun çok önemli bir nedeni var. Bu da "tümevarımsal durumdaki tüm şartları bilmediğimiz"'dir. Yani hangi spermin daha hızlı olduğu, hangi spermin daha uygun konumda olduğu, anne ve baba bireylerinin vucut yapısı, ilişki durumları vs vs. Bu da kısaca bilgi eksikliği olarak tanımlanabilir. Bu tarz bilgilerin tam olarak bilinmediği durum için malesef ki tümevarımsal olarak bir olasılık zinciri oluşturmak zorunda kalıyoruz. Bu da bizde nedensellikten aykırı bir durum algısına yol açmaktadır. Şimdilik bu kadar yazıp bırakıyorum. Hem bu konuya devam edecek şekilde, hem de biraz daha konuyu açarak daha sonra devam edeceğim. Hatta bu yazıyı da güncelleyebilirim eleştirilere göre.

[ozgurdunya]

KPSS'yi demir ağlarla örmek

Dün KPSS Lisans seviyesi Genel Kültür sorularında bir soru gündemde epey büyük yer tuttu. Öncelikle ÖSYM soruları paylaşmadığı için sorunun orjinalini sanırım bulamayacağız. Ama soruda 4 kişinin yorumları listelenmiş ve hangi ikisi "doğru" konuşuyor şeklinde bir soruydu.

1. konuşmacı Atatürk döneminde demiryoluna önem verildiğini ve yurdun demir ağlarla örüldüğünü söylemekteydi.

2. konuşmacı ise bunun doğru olmadığını söylemekte olup

3. konuşmacı son zamanlarda hava alanı olmayan yerlere havaalanı kurulduğunu söyleyip

4. konuşmacı ise -yanlış hatırlamıyorsam- son dönemde 25.000 km demiryolu yapıldığından bahsediyordu. Sorunun çözümüne gelince kesinlikle 1. ve 2. birbirlerinin tersi olduğu için bunlardan birisi kesinlikle doğru konuştuğunu "İlkel Mantık 101" ile sanıyorum Öklitten beri bulunabilmektedir. Son iki konuşmacıdan da bir tanesi doğru konuşmak durumunda olduğu için reklamlarla ve gördüğümüz kadarıyla havalimanları oluşturulduğundan cevabı 1 ve 3 olarak işaretledim. 4'ün olmadığını ise büyük ihtimalle 25bin km'nin büyüklüğüne bağladım. Sınav sonrası ise bir çok kişi bu soru üzerinden akp'ye yüklenmekte. Fakat bana kalırsa sorunun mantığı yukarıda anlattığım gibiyse ve doğru cevap tahmin ettiğim ise toplumdaki yanlış bir algının düzeltilmesi için bile sorulduğu düşünülebilmektedir. Konu hakkında rakamlar için: http://t24.com.tr/haber/ataturk-doneminde-yilda-250-km-son-8-yilda-1086-km-demiryolu-dosendi,213558

[ozgurdunya]

İnsanların salak olması

genel olarak geçerli bir durum. sanıyorum psikolojik nedenleri vardır. hatta yalnızca insanlar değil de hayvanlar için bile bu tanım geçerli olabilir tabi. şimdi birkaç nedenini irdeleyelim. insanların salak olmasının bence en önemli nedeni her şeye "ben" açısından bakmalarıdır. bu pratik olarak çok doğru bir bakış açısı olmasına rağmen genelde büyük problemlere yol açmaktadır. bu konuyu da hafifçe incelersek: "herkes kendi ben'inin doğruları olduğunu düşünür". çeşitli konularda eksik/yanlış bilgiye sahip olduğunu düşünse de her insanda özellikle kendisinin seçtiği bazı konularda doğruları olduğunu düşünür ve hayatını bu doğrular üzerine kurar ve yaşar. o doğruları belirli yaşa kadar tekrar sorgular ki bazıları belki ömürlerinde sorgular ama bazıları bu sorgulama aşamasını çok erken yaşta bitirip kendi doğrularıyla yaşar. sonra çevresine bakar ve kendi doğrularına benzer kişilerin doğrularını kabullenir ve büyür. buraya kadar herhangi bir sorun olmasa da iş başkasının doğrularıyla çatıştığında başlar. ve salaklıkları işte burada devreye girer. daha orjinal bir referans seçmediği için doğruları onu tutsak eder ve salaklık artar.

[ozgurdunya]

Zeka kavramı üzerine - 1

Öncelikle tanımlarla oluşan bir şeyler yazalım.

Ruhbilim açısından, zeka herhangi bir türden yeni bir soruna etkili bir çözüm getirme yetisi olarak tanımlanmaktadır. Başka bir bakış açısına göre zeka; öğrenme, anlama ve düşünme yeteneği olarak tanımlanabilir. Bu yetenek biyolojik varlıklarda genellikle Beyin olarak adlandırılan organda toplanmıştır

Aynı kaynak uyarınca bir de zekanın özelliklerine bakalım:

Zeka ele alınan bireylere bağlı olarak farklılık gösteren bir yetenek. Dolayısıyla zekanın dereceleri vardır.

Bu yetenek her türden soruna özgün ve yerinde çözümler üretebilmelidir.

Zekanın sağladığı çözümler, el yordamı ile bulunan çözümlerden (bunlar hiç bir ilerleme gerçekleştirmez), içgüdü ve alışkanlıkların sağladığı çözümlerden (öznenin karşısına yeni sorunlar çıkınca bunlar hiç bir işe yaramaz) köklü olarak farklıdır.

Ve yine aynı kaynağın altındaki 2 soru da önemli gerçekten. biraz daha detaylı incelenmesi için:

Zeka sadece insana mı özgüdür?

Genel bir zeka var mıdır yoksa zeka aslında bu tanım altında toplanan birden çok yetenekten mi ibarettir?