#dil felsefesi

[felsefebilim]

Wittgenstein’ın İfade Edilemeyenleri

‘Bu kalem değerlidir...’ ifadesindeki ‘değer’ kelimesi hangi anlamda kullanılmış olabilir? Bu soruya Wittgenstein, doğal anlamıyla kullanılmıştır yani dil-dilbilgisi bağlamında da söylenebilendir cevabını verir. 

Filozofa göre ‘Bu adam değerlidir’ ifadesindeki ‘değer’ kelimesi ise olağanın dışında, doğal olmayan bir anlamda kullanılmıştır ve farklı bir şey ifade etmektedir. Wittgenstein’ın ifade edilemeyenler dediği bu tür soyut, karmaşık kavramlar dil aracılığıyla anlatılamazlar. Ve ifade edilemeyenleri, dile getirmeye çalışmak dili yanlış bir şekilde kullanmaya yol açar. Bu paralelde de yanlış dil kullanımına en büyük örnekler, sanatsal ve dinsel metinlerde yer alır. Çünkü bu alanlar, özleri gereği anlamı-dışı ifadelerden oluşur.

[felsefesitesi]

DMY Felsefe yeni yazı gönderildi.

Yeni yazı paylaşıldı: https://www.dmy.info/chomskynin-felsefesi/

Chomsky'nin Felsefesi

Noam Chomsky biyodilbilim ekolünün bir parçası olarak dil yetisinin insan zihninde biyolojik olarak mevcut ve genetikle aktarılan bir yapı olduğunu savunur. Sosyal ve kültürel farklar dilin üst yapı denilen küçük bir farklılığına etki eder ve aslında dil çoğunlukla apriori şekilde orada duran insani dil yetisinde, derin yapıda bulunur. Anlamı ifade eden derin yapı, tüm diller için ortaktır, bu yüzden düşünce biçimlerinin basit bir yansıması olduğu iddia edilmektedir. Cartesian Linguistics (3rd ed., 2009) Evrensel dilbilgisi denilen bu anlayışa göre ana dili sadece uyaranlarla edinilemeyecek kadar karmaşıktır. Ayrıca çocuklar sadece edindinleri sözdizimini değil yeni dizilimler oluşturarak farklı yapıları da kullanabilmektedir. Doğuştan dilsel bir

[felsefesitesi]

Ludwig Wittgenstein’ın hayatını özetlemiş ve analitik felsefe geleneğindeki önemini belirtmiştik. Onun mühendislik öğrenimi sırasında karşılaştığı matematik problemleri onu matematik felsefesine ve Russel’a; onlar da Wittgenstein’ı felsefenin temel sorunlarına ve dile yönlendirmiştir. Cambridge’de felsefe yaparken felsefenin işlevini mantıkla özdeşleştiren ve metafiziği reddeden mantıkçı pozitivist bir felsefe yürütmüştür. https://www.dmy.info/wittgensteinin-felsefesi/

[felsefesitesi]

Analitik felsefe ya da dilbilimsel felsefe 20. yüzyılda ortaya çıkan bir felsefe yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma sahip olanların ortak özelliği felsefeye dil çözümlemeleri açısından yaklaşmaları ve kavramların mantıksal incelemelerine odaklanmalarıdır. https://www.dmy.info/analitik-felsefe-nedir/

[felsefesitesi]

Bir yerli kabilenin dilini araştırmak için aralarına katılan dilbilimci yerlilerin dilini anlamak için kelimeleri kaydetmektedir. Kabileden birinin “gavagai” diye bağırıp bir tavşanı işaret ettiğini görür. “Gavagai” kelimesinin karşılığı olarak “tavşan” yazar. Sonra aklına bir soru takılır. Kabile üyesi ya başka bir şey söylediyse? Yemek demiş olabilir. Bakın, av, saldırın, dikkat edin, yahut görmesi zayıfsa bir maymunu işaret etmiş olabilir. İşte bu dilbilimci hepimiziz. Dilin içinde belirsiz bir şekilde anlamaya çalışıyoruz. https://www.dmy.info/gavagai-cevirinin-belirsizligi/  

[felsefesitesi]

Öğrenme Yolu Olarak Dil: Herkes konuşur, konuşmadan önce düşünenler ise tanım yapar. Çünkü aynı kelimeden aynı şeyi anlamayız. Uzun tartışmaların sonunda “sen onu mu kast ediyorsun” diyerek tanımlara sarılırız. Halbuki işaretlerimiz olan kelimelerin bizim için aynı şeyi işaret etmesi gerekir. Ne yazık ki etmez, herkes başka bir yere gider ve uzun tartışmalar zaman öldürmekten başka bir şeye yaramaz.  https://www.dmy.info/ogrenme-yolu-olarak-dil/

[felsefesitesi]

Wittgenstein'ın Böceği: İçinde “böcek” olan kutulara sahip insanlar düşünelim. Kimse kimsenin kutusuna bakamıyor ve böceğin ne olduğunu yalnızca kendi böceğine bakarak söyleyebiliyor. Kutunun içinde ne olduğu sorulduğunda herkes kendi kutusundaki “böcek” adını verdiği şeyi tarif edecektir. Kendi kutusundan başkasına bakamayan insanlar için “böcek” sözcüğü kutunun içindekinden başka bir anlama sahip olamaz. https://www.dmy.info/wittgensteinin-bocegi/

[felsefebilim]

Belirsizlik

Britanyalı filozof Bertrand Russell, belirsizliğin şeylere ilişkin bir şey olmadığını dile getirir ve belirsizliğin, dile ilişkin bir durum olduğunu savunur. 

Filozof ‘Vagueness’ adlı eserinde, anlam ile o anlamı taşıyan şey arasındaki ilişkiyi irdeler. Soyut konularla uğraşırken onları kavramaktan, dilde temsil ettiği sembolleri (kelimeleri) kavramanın çok daha kolay olduğunu belirtir. Bu da, mantıkla ilgili ve felsefi olan her konuda; filozofların dünyaya, düşüncelerine dilin yeterliliği seviyesinde anlam ve özellik yüklediklerini gösterir der. Belirsiz kaldığını iddia ettikleri şeyler de, dille özelliklerini ve kendi özlerini tam anlatamadıklarından kaynaklanır...