House D; Philippe Vander Maren & Richard Venlet; Drawings by Philippe Vander Maren & Richard Venlet . Book reference: Philippe Vander Maren & Richard Venlet In practice, House D; Edited by Harold Fallon, Benoît Vandenbulcke; texts by Pierre Chabard, Philippe Vander Maren, Richard Venlet, Harold Fallon, Benoît Vandenbulcke; Publisher ARA MER, 2019 @architecture_in_practice . #architecture #inpractice #philippevandermaren #richardvenlet #pierrechabard #merbooks #reference #catalogue #visualreference #observations_and_reflections https://www.instagram.com/p/CIj6Vz4s9Sr/?igshid=x882kyp60or
DE KUNST LEREN KENNEN DOOR DE KUNSTENAARS TE BEVRAGEN
Het is een dikke pil. Vierenzestig millimeter in kaft om precies te zijn. Negenhonderdtachtig bladzijden lang ondervraagt Hilde van Canneyt kunstenaars uit België en Nederland. 4321 vragen aan 123 kunstenaars. Niet zomaar even door en uit te lezen, dus. Niet in een dag, niet in een week, zelfs niet in een maand. Hilde stuurde mij het boek dit jaar 2021 eind januari en nu kom ik er pas toe een en ander erover te schrijven. Eerlijkheidshalve zij gezegd en geschreven dat ik nog niet eens elk gesprek van alle kunstenaars die ze de afgelopen 10 jaar heeft ondervraagd heb kunnen doornemen. Het is gemakkelijk te lezen maar evenwel geen lichte kost, want het raakt de kern van reden en emotie waarom en op welke manier zij doen wat ze doen, die kunstenaars. Waarom zij ziel en zaligheid leggen in de dingen die ze maken. Wat hen ten diepste roert en in beeld opslaan. De werken moeten (aan)spreken, maar de makers erachter hebben recht het uit de doeken te doen, een tip van de sluier op te lichten over wie, wat, wanneer, waar, waarom en hoe.
Als rechtgeaarde en chauvinistische Hollander zoek ik tussen de 123 namen uiteraard naar de Nederlandse inbreng in het in opvallend roze omslag gedrukte boek. Ik kom er niet zoveel tegen. Maar dat is geen probleem, want de taal die de kunstenaar spreekt kent geen grenzen en wordt niet afgebakend door tijd, plaats en.omgeving. De kunst is van de wereld, niet werelds maar globaal te typeren. Wat is dan die drijfveer, wat is dan dat heilig moeten. Waarom moet dat de wereld in, voor wie maken ze dat dan. Het zijn veel vragen die Van Canneyt op haar gesprekspartners afvuurt en die zij prachtig en diepzinnig pareren. Hilde wil het naadje van de kous weten. Ik ben daar blij mee, want zo leer ik ook mij onbekende kunstenaars kennen.
Vooral de redenen waarom kunst gemaakt wordt is interessant. Iedereen staat daar anders in, maar de grote gemene deler is toch wel het 'heilig moeten', de scheppingsdrang. Er mòet gecreëerd worden. De stroom aan inspiratie valt zelden droog. De beek die zich in weg zoekt tussen de stenen van creativiteit is een bron die bruist. Het is de stok achter de deur om de mensheid in beelden uit te leggen wat jou het diepst roert. Het kan voor mij herkenbaar zijn, maar het kan ook nauwelijks invoelbaar blijken.
Niet altijd zit ik op eenzelfde lijn, maar blijft het wel interessant om via de tekst in dit boek de kunstenaar achter de kunst te leren kennen. Want die kunst is de eerste kennismaking, pas later wordt de kunstenaar gekend. Door dit boek werkt dat andersom. Want natuurlijk ken ik van de meeste mensen het werk niet, een (voor)beeld staat helaas niet bij het gesprek afgedrukt. Dus ken ik eerst de maker om daarna in de actuele bibliotheek, namelijk het internet, het maaksel te zoeken. Dan verbind ik de schepping aan de schepper. Herken in het beeld de woorden terug die Van Canneyt uit ze heeft getrokken.
Want de kunstenaar praat niet graag over zijn of haar werk. Dat werk moet voor zichzelf spreken, een eigen verhaal hebben. Om het te beoordelen is de achterliggende reden waarom het er is nauwelijks belangrijk om te weten, het te waarderen geeft door uitleg dieper grond van kijken en basis te doorkijken. Na meer dan 100 kunstenaars gelezen te hebben, de antwoorden op wel bijna 4000 vragen bekeken, denk ik wel de rode draad in het boek te herkennen. Natuurlijk is dat de kunst en haar kunstenaars, maar meer nog is die rode draad het antwoord op het waarom. Deze wordt, door zoveel verschillende manieren van zien en vanuit diverse standpunten bekeken, overmatig duidelijk.
Sommige van de uitspraken, veel eigenlijk, raken me en daar kan ik op doorvoelen. Andere neem ik voor kennisgeving aan, maar geven me wel een open blik op de materie. Ook gaat het wel over hoe en wanneer de gemaakte kunst wordt getoond. Worden expositiemomenten aangehaald, wat de tekst in het boek aldus dateert. Kunst is van elke tijd en alle plaats, de gedachten daardoor en daarover zijn op ieder ogenblik en in elk moment leesbaar. De kunst is universeel, de kunstenaar is dat ook. Daarom doet het er niet toe waar de kunstenaar is geworteld. Het kleurt natuurlijk wel de kunst die wordt gedocumenteerd. Want ieder maaksel uit welke windstreek heeft geen andere insteek, maar wel een verschillend karakter. De Belgen schuren tegen de Nederlanders aan. In de manier van uiten is niet zoveel verschil, en ook de gedachten komen met elkaar overeen. Dus wanneer Robert Zandvliet zegt "Je bent - in je hoofd - met andere beelden van mij naar hier gekomen. Je kijkt eigenlijk niet naar wat je ziet, maar naar wat je herkent. Dat is heel moeilijk. De meeste mensen kijken niet. Je moet je openstellen voor een beeld. Niet kijken volgens een verwachtingspatroon, dan zie je eigenlijk niets. Dat is heel jammer.", dan had bijvoorbeeld Kasper Bosmans dat ook kunnen opmerken. Of als Anne-Mie van Kerckhoven een antwoord met een vraag begint zo van "Wat ik bedoel met zwijgen? Als je met iets bezig bent, mag je daar niet over spreken, want anders kan je de essentie verliezen.", is dat ook wat bijvoorbeeld Klaas Kloosterboer had kunnen vertellen.
Het is meer dan interessant wat deze kunstenaars te zeggen hebben en de lezer door middel van de nieuwsgierige Hilde van Canneyt vertellen. Een unieke inkijk in het atelier en het hoofd van de kunstenaar. Want kunst maken is een proces en ik zie als toeschouwer en beschouwer alleen het eindresultaat. Maar de weg er naar toe is even boeiend als het kunstwerk zelf. Hilde's vraagstelling is dan ook: "Wat speelt er zich af achter het gordijn van het atelier en het beeldend kunstgebeuren? Wat gebeurt er tussen de eerste gedachtekronkel en het afgewerkt kunstproduct? Hoe zet je als kunstenaar alle elementen die in je geest borrelen om in een kunstwerk dat je kwetsbaar maakt, maar tegelijkertijd de kijker moeten beroeren? Waarom sluit iemand zich op om te communiceren via een creatie?"
De antwoorden komen over mij als lezer als een warme douche heen, een stortvloed van woord-portretten geven inzicht in de beeldende taal van Van Canneyt's gesprekspartners. In uitdagende zelfbevragingen weet de kunstjournalist de kunstenaars na te laten denken en woorden te zoeken naar waar ze anders beelden voor vinden. De vragen zijn vertrouwd, de antwoorden geven zich makkelijk over aan de lezer. Een dikke pil, maar openhartig van inhoud. Het vraagt evenwel lezen, nog eens overlezen – denken en overdenken. En bij haar laatste woorden in de inleiding sluit ik mij volmondig aan: "De toeschouwer is noodzakelijk voor het ontstaan van kunst. Zonder kunstenaar, geen kunst. Zonder toeschouwer geen kunst. Zonder lezer geen boek."
Boek "4321 vragen aan 123 kunstenaars". Hilde van Canneyt interviewt kunstenaars uit België en Nederland. Uitgave MERbooks, Borgerhoff & Lamberigts, 2020.
Look what arrived in the post today!!! So excited to finally flip through the pages and hold Coral and Bone in my hands. Thank you at @eightlittlepages for the gorgeous design, @taratjah for the stunning illustrations and @oftomes for the beautiful gift! 💕💕💕 * * * * * #booklove #bookstagram #booknerdigans #seatales #beachreads #mayrelease #mayreads #myunicornlife #books #thesirenchronicles #coralandbone #sirenpower #evilmermaid #mermaid #amreading #yalit #merreads17 #merbooks #mylifeincolor
