Ambitny projekt odtworzenia fresków, których uratowane fragmenty można oglądać w Muzeum Ikon opierał się na wykorzystaniu oryginalnej techniki pracy na mokrym tynku, bo tak ponad pięć wieków temu pracował autor supraskich polichromii, serbski mnich Nektariusz (według źródeł, zakończył prace nad nimi w 1557 roku).
Przygotowania do rekonstrukcji trwały kilka lat. Specjalistów, którzy potrafią tworzyć freski w ten sposób, znaleziono w Serbii, w Akademii Sztuki i Konserwacji w Belgradzie. Głównym źródłem wiedzy o tym, jak wyglądały freski, jest dokumentacja fotograficzna z początku XX wieku, ale twórcy posiłkowali się też np. książką o wykonywaniu fresków, którą Nektariusz napisał.
The ambitious project to restore the frescoes, of which the salvaged fragments can be viewed at the Museum of Icons, was based on the use of the original technique of working on wet plaster, as the author of the Supraśl polychromes, the Serbian monk Nektarius, did over five centuries ago (according to sources, he completed his work on them in 1557).
Preparations for the reconstruction lasted several years. Specialists who are capable of creating frescoes in this manner were found in Serbia, at the Academy of Arts and Conservation in Belgrade. The main source of knowledge about what the frescoes looked like is photographic documentation from the early 20th century, but the creators also referred to, for example, a book on fresco painting that Nektarius wrote.
W Monasterze Supraskim trwa kolejny etap tworzenia fresków w cerkwi Zwiastowania Bogurodzicy. Ikonografowie pracują obecnie nad scenami z Objawienia Świętego Jana, które przedstawiane są na ścianach przedsionka.
Tworzenie malowideł na bazie księgi Objawienia Świętego Jana to dość rzadka praktyka. Sama księga nie jest czytana podczas nabożeństw w cerkwi. Freski opowiadające poszczególne wydarzenia z opisu Apokalipsy można zobaczyć chociażby w Monasterze Dionisiou na Świętej Górze Athos i kilku innych świątyniach tradycji bałkańskiej.
Serię scen otwiera przedstawienie Chrystusa z Janem Teologiem i aniołem nawiązujące do pierwszych słów księgi – „Objawienie Jezusa Chrystusa, które dał Mu Bóg, aby ukazać swym sługom, co musi stać się niebawem.On wysławszy swojego anioła oznajmił przez niego za pomocą znaków słudze swemu Janowi” (Ap 1,1).
Następnie Jan opisuje wizję Boga zasiadającego na tronie, czci oddawanej mu przez 24 starców i cztery istoty żyjące oraz baranka otwierającego księgę zapieczętowaną na siedem pieczęci, których otwarcie wiązało się z wydarzeniami na ziemi (pojawienie się kolejno 4 jeźdźców Apokalipsy, widzenie dusz męczenników domagających się sprawiedliwości, trzęsienie ziemi połączone z zaćmieniem słońca, krwistą barwą księżyca, upadkiem gwiazd, ogólnym przewrotem w świecie). Po otwarciu siódmej pieczęci następuje wizja siedmiu trąb, których brzmienie również wiąże się z wydarzeniami.
Pośród wydarzeń – spalenie ziemi, krwiste morze, zatrucie źródeł, zaćmienie ciał niebieskich, plaga szarańczy, dwustu milionów jeźdźców zabijających trzecią część populacji ludzkiej. Po wybrzmieniu siódmej trąby ukazuje się niewiasta, która porodziła syna i walka w niebie pomiędzy archaniołem Michałem i jego aniołami a smokiem i aniołami zła. Smok przekazuje władzę bluźnierczej bestii o imieniu 666.
Po jej przejściowym triumfie następuje triumf baranka, któremu towarzyszą 144 tysiące, wizja żniwa i winobrania, otwarcie świątyni, przybytku i aniołów z siedmioma czaszami, których wylewanie powoduje 7 plag spadających na ludzkość (złośliwa rana w ciele sług bestii, krwiste morze, krwiste źródła i rzeki, wielki skwar, ciemność w królestwie bestii, wysuszenie wód Eufratu, trzęsienie ziemi i rozpad Babilonu na 3 części). Potem następuje wizja zagłady i upadku Babilonu, wizja sądu ostatecznego i miasta Jeruzalem.
Serię scen z Objawienia zamknie przedstawienie nowego Jeruzalem nawiązujące do słów: „I ujrzałem niebo nowe i ziemię nową, bo pierwsze niebo i pierwsza ziemia przeminęły, i morza już nie ma. I miasto święte – Jeruzalem Nowe ujrzałem zstępujące z nieba od Boga, przystrojone jak oblubienica zdobna w klejnoty” (Ap 21,1).
Seria około dwudziestu scen z Objawienia św. Jana pokryje wszystkie cztery ściany przedsionka wraz z monumentalnymi sklepieniami kryształowo-łukowymi. Łączna powierzchnia wyniesie 295 m2.
Zwracamy się do wszystkich z serdeczną prośbą o wsparcie tego Bożego dzieła wykonywanego tym razem jedynie ze środków własnych. Dalsza kontynuacja niezwykle kosztownych prac uzależniona jest jedynie od wsparcia ludzi dobrej woli.
Dobrowolne ofiary można wpłacać na konto:
Klasztor Męski Zwiastowania NMP, ul. Klasztorna 1, 16-030 Supraśl
Bank Spółdzielczy w Białymstoku, Oddział w Supraślu
Numer konta: 83 8060 0004 0680 0286 2000 0010
Zapraszamy na świąteczne uroczystości do cerkwi św. Łukasza Chirurga w Łaźniach.
Plan nabożeństw:
Czwartek, 10 czerwca:
15.00 Molebień w Monasterze
15.30 wyjście pieszej pielgrzymki z Supraśla do Łaźni
18.00 całonocne czuwanie (Wsienoszcznoje bdienije)
Piątek, 11 czerwca
8.00 poświęcenie wody
9.00 Św. Liturgia, procesja wokół cerkwi
Uroczystości ku czci św. Łukasza Chirurga w Łaźniach
11 czerwca Cerkiew obchodzi pamięć św. Łukasza Wyznawcy, arcybiskupa Symferopola – patrona cerkwi w Łaźniach (parafia Supraśl). W świątyni ku jego czci w dniach 10-11 czerwca odbyły się świąteczne uroczystości. We czwartek sprawowane było całonocne czuwanie, w dniu święta w piątek Święta Liturgia.
W całonocnym czuwaniu wzięli udział licznie zebrani parafianie i pielgrzymi, m.in. uczestnicy drugiej pieszej pielgrzymki z Supraśla, a także autokarowej pielgrzymki z Białegostoku zorganizowanej przez parafię św. Jerzego.
Już po raz kolejny nabożeństwa miały charakter polowy. Całe wnętrze cerkwi służyło za część ołtarzową, a ogrodzona posesja cerkiewna - za cześć główną.
Nabożeństwom przewodniczył biskup supraski Andrzej w towarzystwie braci Monasteru Supraskiego i przybyłych duchownych, m.in. ks. Anatola Fiedoruka (Białystok-Dojlidy), ks. Sławomira Tomaszuka (Czarna Białostocka), ks. Justyna Jaroszuka (Krynki), ks. Piotra Borowika (Fasty), ks. Mariana Romańczuka (Białystok), ks. Piotra Makala (Białystok), ks. Dariusza Sulimy (Białystok). Podczas nabożeństw śpiewał chór parafialny.
Po procesji wokół cerkwi władyka Andrzej podziękował wszystkim przybyłym na uroczystości. Szczególne podziękowania skierował do chóru za śpiew, do rady parafialnej za przygotowanie święta oraz do sołtysa Łaźni Andrzeja Charkiewicza, który na co dzień opiekuje się cerkwią św. Łukasza.
Z końcem października w Supraskim Monasterze ukończone zostało odtwarzanie fresków na dwóch filarach nawy głównej. Przedstawione zostały tam postaci czterdziestu ośmiu świętych wojowników, którzy męczeńsko oddali swoje życie za Chrystusa.
Wśród świętych przedstawionych na filarach są męczennicy dobrze znani większości wiernych – jak chociażby św. wlk. męcz. Jerzy Zwycięzca, św. Dymitr z Tesalonik – ale i święci, których imiona i żywoty są znane o wiele mniej.
Mowa chociażby o pięciu wojownikach-męczennikach, których pamięć Cerkiew obchodzi 13/26 grudnia – Eugeniuszu, Eustracjuszu, Auksencjuszu, Mardariuszu i Oreście.
Na freskach pojawili się także męczennicy Sergiusz i Bachus (7/20 października) czy św. Akacjusz Setnik z Kapadocji (7/20 maja). Wspomniani święci pochodzą, tak jak większość męczenników przedstawionych na filarach, z III-IV wieku.
Wyjątkowe miejsce zajmują w tym gronie święci z I wieku chrześcijaństwa. Mowa o męczennikach Leoncjuszu i Hipacym (18 czerwca/1 lipca). Do wczesnych męczenników należy także św. Wiktor z Damaszku (11/25 listopada) z II wieku. Wszystkich czterdziestu ośmiu świętych łączy silna niezachwiana wiara i gotowość do oddania życia za wyznanie Chrystusa. Święci byli wojownikami, którzy zachowali mężność.
Malowidła na filarach zwieńczyły rekonstrukcję fresków w nawie głównej cerkwi Zwiastowania. W tym roku przewidziane są prace rekonstrukcyjne w kolejnych częściach świątyni. Freski o łącznej powierzchni ok. 700 m2 powstaną jeszcze w rozbudowanym narteksie (przedsionku) i pomieszczeniu dla chóru. Prace wykonywane będą wyłącznie ze środków własnych.
Reportaż telewizyjny o supraskich freskach dostępny jest do obejrzenia tutaj.
Dotychczasowe prace powstały ze środków własnych i dzięki dofinansowaniom – kopuła i tubus (środki własne), sklepienie (dotacja z MKiDN), część ołtarzowa (środki własne), południowa ściana nawy głównej (dotacja z MKiDN), część zachodniej ściany (dotacja z Funduszu Kościelnego), północna i wschodnia ściany nawy głównej (dotacje z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego, Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Gminy Supraśl). Relacja z zakończonych tej jesieni prac rekonstrukcyjnej na północnej ścianie pojawiła się na profilu Facebook Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu – link.
„Święci męczennicy, którzy dzielnie przecierpieliście i zostaliście ukoronowani, módlcie się do Pana, aby zmiłował się nad naszymi duszami”. Wielka jest siła orędownictwa modlitewnego świętych męczenników. Oni bowiem oddali Chrystusowi swoje życie, nie bojąc się przelać krwi za wyznanie wiary. Modlitwa do świętych męczenników rozbrzmiewa na wielu nabożeństwach, a ich obecność na freskach w świątyni dodatkowo inspiruje wiernych do niezachwianej wierności Bogu.
Bracia supraskiej wspólnoty zwracają się z gorącym apelem do wszystkich ludzi dobrej woli, którym nie jest obojętne wspólne dzieło odbudowy Monasteru. Zapewniają o codziennej modlitwie za wszystkich ofiarodawców podczas Św. Liturgii i przed cudotwórczą Supraską Ikoną Bogurodzicy – by Miłosierny Pan Bóg zapisał imiona darczyńców Monasteru w Księdze Życia i zachował ich w zdrowiu duchowym i cielesnym.
Prosimy o dalsze dobrowolne ofiary:
Klasztor Męski Zwiastowania NMP w Supraślu
ul. Klasztorna 1, 16-030 Supraśl
Bank Spółdzielczy w Białymstoku, Oddział w Supraślu
Numer konta: 83 8060 0004 0680 0286 2000 0010
W niedzielę, 29 listopada odbędzie się poświęcenie krzyża w Karakulach - w miejscu, gdzie stanie przyszła kaplica należąca do supraskiej parafii. Uroczystość rozpocznie się o godzinie 15.00.
Inicjatywa budowy cerkwi filialnej w Karakulach przypomina podobną inicjatywę we wsi Łaźnie. Przed kilkoma laty została tam zbudowana cerkiew św. Łukasza Chirurga, której głównym celem było lepsze dotarcie do mieszkańców oddalonych od Supraśla wsi Puszczy Knyszyńskiej – Łaźni, Podłaźni, Sokołdy, Podsokołdy, Surażkowa, Pieczonki, Kopnej Góry, Woronicz – bardzo często ludzi starszych i schorowanych, mających problem z dotarciem do cerkwi w Monasterze w Supraślu.
Podobnie, planowana cerkiew filialna w Karakulach pomoże duchownym parafii supraskiej w pełnieniu posługi duszpasterskiej w miejscowościach: Karakule, Ogrodniczki, Ciasne, Sowlany, Nowodworce. Będzie to wspólna świątynia dla mieszkańców tych wsi, czemu ma służyć jej lokalizacja w Karakulach – centralnym miejscu wśród okalających miejscowości.
Serdecznie zapraszamy!
fot. Malczyk
W niedzielę, 29 listopada poświęcono krzyż na miejscu, gdzie planowana jest przyszła kaplica supraskiej parafii. Uroczystości przewodniczył arcybiskup białostocki i gdański Jakub w asyście duchowieństwa okolicznych parafii i ojców Monasteru Supraskiego.
Poświęcenie krzyża odbyło się w niedzielę o miłosiernym Samarytaninie, na początku postu przed Bożym Narodzeniem. Krzyż jest symbolem naszego zbawienia i kiedy stawiamy krzyż, to świadczymy o tym, co jest dla nas najważniejsze – powiedział arcybiskup Jakub – Podczas pierwszej wspólnej modlitwy na tym miejscu prosimy Boga, aby na podobieństwo miłosiernego Samarytanina, zatroszczył się o nas, nasze zbawienie i życie wieczne.
Poświęceniu krzyża towarzyszył modlitewny nastrój i piękny śpiew supraskiego chóru. Zebrało się liczne grono osób. Biskup supraski Andrzej podziękował wszystkim za wspólną modlitwę i za błogosławieństwo Boże na początek dzieła budowy nowej świątyni.
Inicjatywa budowy cerkwi filialnej w Karakulach przypomina podobną inicjatywę we wsi Łaźnie. Przed kilkoma laty została tam zbudowana cerkiew św. Łukasza Chirurga, której głównym celem było lepsze dotarcie do mieszkańców oddalonych od Supraśla wsi Puszczy Knyszyńskiej – Łaźni, Podłaźni, Sokołdy, Podsokołdy, Surażkowa, Pieczonki, Kopnej Góry, Woronicz – bardzo często ludzi starszych i schorowanych, mających problem z dotarciem do cerkwi w Monasterze w Supraślu.
Podobnie, planowana cerkiew filialna w Karakulach pomoże duchownym parafii supraskiej w pełnieniu posługi duszpasterskiej w miejscowościach: Karakule, Ogrodniczki, Ciasne, Sowlany, Nowodworce. Będzie to wspólna świątynia dla mieszkańców tych wsi, czemu ma służyć jej lokalizacja w Karakulach – centralnym miejscu wśród okalających miejscowości.
W Supraskim Monasterze rozpoczął się kolejny etap rekonstrukcji fresków. Tegoroczne prace obejmą północną ścianę nawy głównej, filary, narteks i pomieszczenie dla chóru. Bizantyjskie malowidła ścienne odtwarzane są na podstawie „Programu Konserwatorskiego prac odtworzenia XVI-wiecznych fresków cerkwi Zwiastowania NMP w Supraślu”.
Tegoroczne prace nadal wykonywane są dzięki pomocy ludzi dobrej woli, którym nie jest obojętne wspólne dzieło odbudowy Monasteru Supraskiego. Ponadto odtworzenie fresków na ścianie północnej zostało wsparte docelowym dofinansowaniem: Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego, Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Gminy Supraśl.
W piątek 3 lipca Monaster odwiedził Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wicepremier prof. Piotr Gliński. Zapoznał się on z ukończonymi w ubiegłym roku pracami, z których część powstała z dofinansowania MKiDN. Wicepremier powiedział: – Mamy w Supraślu nie tylko wspaniale odrestaurowaną cerkiew, Akademię Supraską, gdzie wnętrza są imponujące, ale także wiele innych zabytków. Całe miasteczko jest niezwykle urokliwe. Kultura i zabytki to jest wizytówka Podlasia.
Zwracamy się o dalszą pomoc wiernych i wszystkich przyjaciół Supraskiego Monasteru, gdyż dzięki Waszej ofiarności możemy kontynuować wspólne dzieło odbudowy. Pamiętajmy, iż wznosząc i upiększając widzialną świątynię Bożą, tym samym budujemy w sobie niewidzialną świątynię Ducha Świętego.
Prosimy o dalsze dobrowolne ofiary:
Klasztor Męski Zwiastowania NMP w Supraślu
ul. Klasztorna 1, 16-030 Supraśl
Bank Spółdzielczy w Białymstoku
Oddział w Supraślu
Numer konta: 83 8060 0004 0680 0286 2000 0010
