Snap Stories

[photo-snap-stories]

PL:

Zamek krzyżacki, Golub-Dobrzyń Część 2 z 2: Rozwój, przebudowy i rola historyczna

Zamek w Golubiu był miejscem wielu historycznych wydarzeń i przebudów. W XV wieku, po II pokoju toruńskim w 1466 roku, warownia przeszła pod polskie starostwo, co zmieniło jej status i funkcję.

W XVI i XVII wieku zamek zaczął przechodzić renesansowe i barokowe przebudowy, wprowadzone zostały elementy dekoracyjne oraz wygodniejsze pomieszczenia. Szczególne znaczenie miał okres, kiedy zamek był letnią rezydencją Anny Wazówny, siostry króla Zygmunta III Wazy, która zainicjowała renesansową przebudowę, dodając wieżyczki, ozdobne attyki i większe okna.

W czasach nowożytnych zamek stracił militarne znaczenie, stając się bardziej reprezentacyjną rezydencją i miejscem kultury.

Obecnie Golub-Dobrzyń słynie z organizacji Międzynarodowego Turnieju Rycerskiego, który odbywa się na dziedzińcu zamku, przyciągając turystów i miłośników historii. Zamek jest jednym z najważniejszych zabytków regionu, łącząc średniowieczną architekturę z bogatą historią Polski i Zakonu Krzyżackiego.

EN:

The Castle of the Teutonic Order, Golub-Dobrzyń, Poland Part 2 of 2: Development, Reconstruction, and Historical Role

Golub Castle was the site of numerous historical events and reconstructions. In the 15th century, after the Second Peace of Toruń in 1466, the stronghold came under Polish administration, which changed its status and function.

In the 16th and 17th centuries, the castle began to undergo Renaissance and Baroque renovations, introducing decorative elements and more comfortable rooms. Of particular significance was the period when the castle served as the summer residence of Anna Vasa, sister of King Sigismund III Vasa, who initiated the Renaissance reconstruction, adding turrets, decorative attics, and larger windows.

In modern times, the castle lost its military significance, becoming a more representative residence and cultural venue.

Today, Golub-Dobrzyń is famous for hosting the International Knights' Tournament, which takes place in the castle courtyard, attracting tourists and history buffs. The castle is one of the most important monuments in the region, combining medieval architecture with the rich history of Poland and the Teutonic Order.

[photo-snap-stories]

PL:

Zamek krzyżacki, Golub-Dobrzyń Część 1 z 2: Powstanie i architektura zamku

Został wzniesiony na początku XIV wieku, około roku 1300, na miejscu wcześniejszych drewniano-ziemnych fortyfikacji. Budowę rozpoczął komtur krzyżacki Konrad von Sack. Zamek zlokalizowano na wzgórzu dominującym nad rzeką Drwęcą, co dawało strategiczną przewagę w kontroli szlaków handlowych. Warownia miała kształt regularnego kwadratu z murem obronnym i czterema narożnymi basztami cylindrycznymi. W narożniku północno-wschodnim znajdowała się tzw. "wieża ostatniej obrony".

Zamek był typowym konwentualnym zespołem obronno-administracyjnym Zakonu Krzyżackiego, łączącym funkcje militarne i sakralne – posiadał kaplicę św. Krzyża oraz pomieszczenia mieszkalne dla komtura i załogi. Charakterystyczny układ wnętrz ograniczał przejścia, umożliwiając skuteczną obronę nawet przy ewentualnym wtargnięciu wroga na dziedziniec. Pierwszy poziom zamku nad ziemią wykonano z drewna, co pozwalało na jego szybkie zniszczenie w razie oblężenia, utrudniając zdobywcom dostęp do wyższych kondygnacji.

EN:

The Castle of the Teutonic Order, Golub-Dobrzyń, Poland Part 1 of 2: The Castle's Origins and Architecture

It was built in the early 14th century, around 1300, on the site of earlier wooden and earthen fortifications. Construction was begun by the Teutonic Commander, Konrad von Sack. The castle was located on a hill overlooking the Drwęca River, providing a strategic advantage in controlling trade routes. The stronghold was a regular square with a defensive wall and four cylindrical corner towers. In the northeastern corner was the so-called "Tower of Last Defense."

The castle was a typical conventual defensive and administrative complex of the Teutonic Order, combining military and religious functions – it contained the Chapel of the Holy Cross and living quarters for the Commander and garrison. The distinctive interior layout limited passageways, allowing for effective defense even in the event of an enemy incursion into the courtyard. The first level of the castle above ground was made of wood, which allowed it to be quickly destroyed in the event of a siege, making it difficult for conquerors to access the upper floors.

[photo-snap-stories]

PL:

Zamek w Oporowie Część 3 z 3: Współczesność i muzeum

Zamek w Oporowie przetrwał w dobrym stanie liczne zawirowania historyczne, w tym potop szwedzki i II wojnę światową, zachowując swój renesansowy charakter i gotycką formę. W XX wieku przeszedł gruntowne prace konserwatorskie, podczas których odsłonięto gotyckie portale i okna oraz zrekonstruowano elementy murów obronnych.

Obecnie w zamku mieści się muzeum, które prezentuje historię regionu, życie codzienne dawnych mieszkańców oraz zbiór dzieł sztuki i zabytków. Zamek jest cennym świadectwem średniowiecznej architektury i kultury rycerskiej, a jego malownicze położenie wśród stawów i parku czyni go atrakcyjnym miejscem turystycznym.

EN:

Oporów Castle, Poland Part 3 of 3: Modern Times and the Museum

Oporów Castle has survived numerous historical events in good condition, including the Swedish Deluge and World War II, retaining its Renaissance character and Gothic form. In the 20th century, it underwent extensive conservation work, during which Gothic portals and windows were uncovered and elements of the defensive walls were reconstructed.

Currently, the castle houses a museum presenting the history of the region, the daily lives of its former inhabitants, and a collection of works of art and historical monuments. The castle is a valuable testament to medieval architecture and knightly culture, and its picturesque setting amid ponds and a park makes it an attractive tourist destination.

[photo-snap-stories]

PL:

Zamek w Oporowie Część 2 z 3: Rozbudowy i zmiany architektoniczne

W kolejnych wiekach zamek był kilkakrotnie przebudowywany, zwłaszcza w XVII, XVIII i XIX wieku. Wprowadzono renesansowe elementy, takie jak nowe stropy i dekoracje, oraz barokowe otwory okienne na piętrze. W XIX wieku dobudowano tzw. „kredens” – mały budynek na dziedzińcu, a na bramie wjazdowej pojawiły się neogotyckie zdobienia. Wielką zmianą była również budowa krajobrazowego parku otaczającego zamek, datowanego na pierwszą połowę XIX wieku, który nadał rezydencji sielski, romantyczny charakter. Pomimo tych zmian zamek zachował główne elementy gotyckiej bryły, co czyni go obecnie jednym z najlepiej zachowanych zamków tego typu w Polsce.

EN:

Oporów Castle, Poland Part 2 of 3: Architectural Expansions and Changes

Over the following centuries, the castle was rebuilt several times, particularly in the 17th, 18th, and 19th centuries. Renaissance elements were introduced, such as new ceilings and decorations, as well as Baroque window openings on the upper floor. In the 19th century, the so-called "cupboard" – a small building in the courtyard – was added, and neo-Gothic ornamentation appeared on the entrance gate. Another major change was the construction of a landscaped park surrounding the castle, dating from the first half of the 19th century, which gave the residence an idyllic, romantic character. Despite these changes, the castle retained the main elements of its Gothic structure, making it one of the best-preserved castles of its type in Poland.

[photo-snap-stories]

PL:

Zamek w Oporowie Część 1 z 3: Budowa i fundacja zamku

Zbudowany w latach 1434–1449 przez Władysława Oporowskiego, arcybiskupa gnieźnieńskiego oraz syna wojewody łęczyckiego Mikołaja Oporowskiego. Zamek powstał na sztucznej wyspie pośrodku odnóg rzeki Słudwi i miał łączyć funkcje obronne i rezydencjonalne, choć zakładano większy nacisk na reprezentacyjność niż obronność. Obiekt wzniesiono w stylu gotyckim z czerwonej cegły, typowy dla architektury ówczesnej Polski. Fundamentem zespołu zamkowego była wieża mieszkalna, otoczona murami obronnymi oraz półokrągłą basztą z kaplicą na piętrze. Ten majestatyczny zamek miał podkreślić status i wpływy rodziny Oporowskich, lokując ich siedzibę w jednej z najważniejszych ówczesnych szlacheckich rezydencji. Choć pełnił rolę warowni, nie był to typowy zamek obronny, o czym świadczą duże, ozdobne okna i detale stylistyczne.

EN:

Oporów Castle, Poland Part 1 of 3: Construction and Foundation of the Castle

Built between 1434 and 1449 by Władysław Oporowski, Archbishop of Gniezno, and son of Mikołaj Oporowski, Voivode of Łęczyca. The castle was built on an artificial island in the middle of the Słudwia River and was intended to combine defensive and residential functions, although the emphasis was placed on representativeness rather than defense. The structure was constructed in the Gothic red brick style, typical of contemporary Polish architecture. The foundation of the castle complex was a residential tower surrounded by defensive walls and a semicircular tower with a chapel on the upper floor. This majestic castle was intended to emphasize the status and influence of the Oporowski family, locating their residence in one of the most important noble residences of the time. Although it served as a stronghold, it was not a typical defensive castle, as evidenced by the large, ornate windows and stylistic details.

[photo-snap-stories]

PL:

Pomnik "Rzeź Wołyńska", Domostawa

Rzeź wołyńska to jedna z najtragiczniejszych masowych zbrodni popełnionych na narodzie polskim podczas II wojny światowej. Miała miejsce głównie w latach 1943–1945 na obszarze Wołynia oraz części Galicji Wschodniej (dzisiejsza zachodnia Ukraina) i części Lubelszczyzny.

Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku oraz późniejszej niemieckiej okupacji, sytuacja na tych terenach uległa znacznemu pogorszeniu. Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i jej zbrojne ramię Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) dążyły do stworzenia niepodległego państwa ukraińskiego, co wymagało usunięcia ludności polskiej z tych ziem. Akcje eksterminacyjne objęły południowo-wschodnią część II Rzeczypospolitej.

Kulminacją zbrodni była tzw. Krwawa Niedziela 11 lipca 1943 roku, kiedy UPA dokonała skoordynowanych ataków na 99 polskich wsi. Ludzie ginęli w domach, podczas mszy świętych, w polu przy pracy. Mordowano przy użyciu siekier, noży, wideł i kos. Wiele osób spalono żywcem w stodołach lub domach. Do końca lipca 1943 r. banderowcy zaatakowali 167 miejscowości, a do końca sierpnia – kolejnych 302. W sumie na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej w latach 1943–1945 zamordowano około 100 tys. polskich cywilów.

Akcje miały charakter systematycznych czystek etnicznych, mających na celu usunięcie Polaków z terenów uznawanych przez Ukraińców za swoje. Ofiary to nie tylko mężczyźni, ale także kobiety, dzieci i niemowlęta, a przemoc była szczególnie brutalna.

EN:

The "Volhynian Massacre" Monument, Domostawa, Poland

The Volhynian Massacre is one of the most tragic mass crimes committed against the Polish nation during World War II. It took place primarily between 1943 and 1945 in Volhynia, parts of Eastern Galicia (present-day western Ukraine), and parts of the Lublin region.

After the Soviet invasion of Poland in September 1939 and the subsequent German occupation, the situation in these areas deteriorated significantly. The Organization of Ukrainian Nationalists (OUN) and its armed wing, the Ukrainian Insurgent Army (UPA), sought to create an independent Ukrainian state, which required the removal of the Polish population from these lands. Extermination operations spread throughout the southeastern part of the Second Polish Republic.

The massacre culminated in Bloody Sunday on July 11, 1943, when the UPA carried out coordinated attacks on 99 Polish villages. People were killed in their homes, during Mass, and in the fields while working. They were murdered with axes, knives, pitchforks, and scythes. Many were burned alive in barns or houses. By the end of July 1943, banderits had attacked 167 towns, and by the end of August, another 302. In total, approximately 100,000 Polish civilians were murdered in Volhynia and Eastern Galicia between 1943 and 1945.

These operations were systematic ethnic cleansings aimed at removing Poles from territories considered theirs by Ukrainians. The victims included not only men but also women, children, and infants, and the violence was particularly brutal.

More about these events in the video

[photo-snap-stories]

PL:

Niemiecki obóz zagłady w Bełżcu (SS-Sonderkommando Belzec / Dienststelle Belzec der Waffen SS) Część 2 z 2: Likwidacja i dziedzictwo pamięci

Obóz zagłady w Bełżcu działał intensywnie do grudnia 1942 roku, kiedy to ostatnie transporty dotarły w dniach 7–11 grudnia. Po osiągnięciu maksymalnej pojemności masowych mogił i z powodu aktywnych walk wojennych, transporty zostały zawieszone, a obóz został zamknięty.

W pierwszej połowie 1943 roku Niemcy podjęli działania mające na celu zacieranie śladów zbrodni, ekshumując i paląc zwłoki w odkrytych "piecach". Ostatnich więźniów obozu rozstrzelano lub przeniesiono do obozu w Sobiborze, gdzie zostali zgładzeni. Spośród tysięcy więźniów, którzy trafili do Bełżca, przetrwały jedynie kilka osób, co czyni go jednym z najbardziej skutecznych w wymordowaniu ofiar miejsc zagłady.

Obecnie w miejscu obozu funkcjonuje Miejsce Pamięci, upamiętniające miliony ofiar Holocaustu, a badania oraz relacje świadków stanowią ważną część historii II wojny światowej i zbrodni niemieckich. Obóz w Bełżcu jest symbolem bezprecedensowego ludobójstwa i przypomnieniem o tragicznych losach społeczności żydowskiej w Europie Środkowo-Wschodniej.

EN:

German Extermination Camp in Bełżec (SS-Sonderkommando Belzec / Dienststelle Belzec der Waffen SS), Poland Part 2 of 2: Liquidation and Legacy of Memory

The extermination camp in Bełżec operated intensively until December 1942, when the last transports arrived between December 7 and 11. After reaching the maximum capacity of mass graves and due to active military fighting, the transports were suspended, and the camp was closed.

In the first half of 1943, the Germans undertook actions to conceal the traces of the crimes by exhuming and burning the bodies in open "ovens". The last prisoners of the camp were either executed or transferred to the Sobibor camp, where they were exterminated. Of the thousands of prisoners who passed through Bełżec, only few survived, making it one of the most effective extermination sites in terms of the number of victims killed.

Today, the site of the camp serves as a Memorial Site commemorating the millions of victims of the Holocaust. Research and survivor testimonies form an important part of the history of World War II and German crimes. The Bełżec camp is a symbol of unprecedented genocide and a reminder of the tragic fate of the Jewish community in Central and Eastern Europe.

A documentary about the Bełżec extermination camp:

[photo-snap-stories]

PL:

Niemiecki obóz zagłady w Bełżcu (SS-Sonderkommando Belzec / Dienststelle Belzec der Waffen SS) Część 1 z 2: Powstanie i funkcjonowanie obozu

Obóz zagłady w Bełżcu, położony niedaleko stacji kolejowej Bełżec na Lubelszczyźnie, został utworzony na początku listopada 1941 roku jako pierwszy z trzech niemieckich obozów akcji „Reinhardt”, mającej na celu eksterminację ludności żydowskiej Generalnego Gubernatorstwa.

Oficjalna działalność obozu rozpoczęła się 17 marca 1942 roku, kiedy przybył pierwszy transport Żydów z lubelskiego getta. W Bełżcu zamordowano od 430 do 450 tysięcy osób, głównie Żydów z Polski, ale także z Austrii, Niemiec, Czechosłowacji i Węgier.

Obóz wykorzystywał stacjonarne komory gazowe z gazem spalinowym, co czyniło go pierwszym takim ośrodkiem na terenach okupowanych. Komendantami byli Christian Wirth i Gottlieb Hering, a załoga liczyła około 30 członków SS, wspieranych przez niemieckich strażników oraz więźniów przekazanych na tzw. „sonderkommando”. Obóz był miejscem masowej, systematycznej zagłady, gdzie ofiary po przybyciu były natychmiast kierowane do gazowni, a ich ciała zakopywane w masowych grobach.

EN:

German Extermination Camp in Bełżec (SS-Sonderkommando Belzec / Dienststelle Belzec der Waffen SS), Poland Part 1 of 2: Establishment and Operation of the Camp

The extermination camp in Bełżec, located near the Bełżec railway station in the Lublin region of Poland, was established in early November 1941 as the first of three German camps of Operation "Reinhardt," aimed at the extermination of the Jewish population of the General Government.

The official operation of the camp began on March 17, 1942, when the first transport of Jews from the Lublin ghetto arrived. Between 430,000 and 450,000 people were murdered in Bełżec, mainly Jews from Poland but also from Austria, Germany, Czechoslovakia, and Hungary.

The camp used stationary gas chambers with exhaust gas, making it the first such facility in the occupied territories. The commanders were Christian Wirth and Gottlieb Hering, and the staff consisted of about 30 SS members, supported by German guards and prisoners assigned to the so-called "sonderkommando." The camp was a site of mass, systematic extermination, where victims were immediately sent to the gas chambers upon arrival, and their bodies buried in mass graves.

[photo-snap-stories]

PL:

Cerkiew św. Paraskewy, Nowe Brusno

Została zbudowana w 1713 roku z inicjatywy Maurycego Kurdwanowskiego, rotmistrza królewskiego i starosty bełskiego. Budowa została powierzona cieśli Stefanowi Sienko Siematiewskiemu z pobliskiego Płazowa.

Świątynia to drewniana konstrukcja zrębowa, orientowana, trójdzielna, złożona z wydłużonego prezbiterium zamkniętego trójbocznie, szerokiej nawy oraz prostokątnego babińca. Od strony zachodniej do nawy przylegał niewielki babiniec z kaplicą św. Mikołaja na piętrze, wyposażoną w galerię arkadową. Cerkiew posiadała charakterystyczne trzy kopuły – nad nawą dominującą, nad babińcem oraz prezbiterium, przykryte latarniami z cebulastymi hełmami zakończonymi krzyżami.

W połowie XIX wieku dokonano wielu przebudów, m.in. powiększono babiniec, zbudowano zakrystię oraz zmieniono profil kopuł, a wokół prezbiterium pozostawiono jedynie zadaszenie bez sobót. Cerkiew pełniła funkcję miejsca kultu prawosławnego, a później grekokatolickiego, służąc lokalnej społeczności do połowy XX wieku.

Po II wojnie światowej cerkiew została opuszczona i uległa stopniowej dewastacji, częściowo zabezpieczona dzięki działaniom muzealnym, co pozwoliło na jej późniejszą renowację. Obecnie należy do najpiękniejszych i najlepiej zachowanych drewnianych cerkwi obrządku wschodniego w Polsce, stanowiąc ważny element dziedzictwa kulturowego Roztocza.

EN:

St. Paraskeva Church, Nowe Brusno, Poland

The church was built in 1713 at the initiative of Maurycy Kurdwanowski, a royal captain and starost of Bełz. The construction was entrusted to the carpenter Stefan Sienko Siematiewski from nearby Płazów.

The building is a wooden log structure, oriented, and divided into three parts: an elongated presbytery with a three-sided closure, a wide nave, and a rectangular women’s vestibule (babiniec). On the western side of the nave, there was a small vestibule with the chapel of St. Nicholas on the upper floor, equipped with an arcade gallery. The church originally featured three characteristic domes — one dominant over the nave, another over the vestibule, and one over the presbytery — all covered with lanterns topped by onion-shaped domes ending in crosses.

In the mid-19th century, several alterations were made, including enlarging the vestibule, constructing a sacristy, and changing the domes' profiles. Around the presbytery, only a roof covering remained without the traditional wooden arcades (soboty). The church served as a place of Orthodox worship and later Greek Catholic, serving the local community until the mid-20th century.

After World War II, the church was abandoned and gradually fell into disrepair, but was partially secured thanks to museum activities that allowed for its later renovation. Currently, it is one of the most beautiful and best-preserved wooden churches of the Eastern rite in Poland, constituting an important element of the cultural heritage of the Roztocze region.

[photo-snap-stories]

PL:

Zamek w Liwie

Wzniesiony na początku XV w. przez księcia mazowieckiego Janusza I Starszego. Ze względu na niewielkie rozmiary warowni większość jej zabudowań gospodarczych umieszczono na palisadzie po obu stronach grobli przerzuconej przez tutejsze mokradła.

Po 1570 r. zamek znalazł się już w granicach Królestwa Polskiego, co przyczyniło się do spadku jego znaczenia - przestał pełnić funkcję warowni granicznej. Funkcje administracyjne zaczęły brać górę nad wojskowymi.

W czasie “potopu” szwedzkiego w 1656 r. i podczas wojny północnej - 12 IV 1703 r. zamek, dwukrotnie został spalony przez najeźdźców.

Przez kolejne lata - do 1918 r. - ruiny stały się miejscem pozyskiwania przez okolicznych mieszkańców cennego budulca. Doprowadziło to do tego, że ze stopniowo rozbieranych ruin dworu pozostały jedynie dwie ściany, a z murów zamku wieża i północno-zachodni narożnik murów obwodowych.

W 1942 r. władze okupacyjne rozpoczęły rozbiórkę ruiny na budulec dla powstającego w Treblince obozu zagłady. Wówczas wkroczył do akcji Otto Warpechowski (1917-1945). Ten młody polski archeolog przekonał starostę Ernsta Gramssa, że Liw zbudowali Krzyżacy! Wprowadzony w błąd oficer niemiecki nie tylko zrezygnował z rozbiórki, ale zdecydował z przełożonymi o rozpoczęciu odbudowy zamku na koszt III Rzeszy.

Roboty nadzorował Warpechowski za wiedzą władz polskiego państwa podziemnego. W ciągu 2 lat uzupełnił największe wyrwy w murach, uporządkował teren wzgórza, pokrył dachem wieżę, wykonał stropy i podłogi oraz urządził wystawę archeologiczną z zabytków odkrytych podczas eksploracji ruin.

W latach 1955-1961 przeprowadzono na tym terenie badania, a następnie przystąpiono do odbudowy zachowanej wieży z fragmentem muru oraz dworu z 1782 r.

W 1963 r. rozpoczęło tu swoją działalność muzeum dawnego oręża nawiązujące do militarnej przeszłości Liwa jako warowni na granicy Księstwa Mazowieckiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego.

EN:

Castle in Liw, Poland

Erected at the beginning of the 15th century by the Masovian prince Janusz I the Elder. Due to the small size of the stronghold, most of its farm buildings were placed on a palisade on both sides of a dike running through the local marshes.

After 1570, the castle became part of the Kingdom of Poland, which contributed to the decline in its importance - it ceased to function as a border stronghold. Administrative functions began to take precedence over military ones.

During the Swedish Deluge in 1656 and during the Great Northern War - on April 12, 1703, the castle was burned down twice by the invaders.

Over the following years - until 1918 - the ruins became a place for local residents to obtain valuable building materials.

In 1942, the occupation authorities began to dismantle the ruins to make building materials for the extermination camp being built in Treblinka. Then Otto Warpechowski (1917-1945) took action. This young Polish archaeologist convinced the starosta Ernst Gramss that Liw was built by the Teutonic Knights! The misled German officer not only gave up on the demolition, but also decided with his superiors to start rebuilding the castle at the expense of the Third Reich.

The works were supervised by Warpechowski with the knowledge of the authorities of the Polish underground state. Within 2 years, he filled the largest holes in the walls, tidied up the hill area, covered the tower with a roof, made ceilings and floors, and organized an archaeological exhibition of monuments discovered during the exploration of the ruins.

In the years 1955-1961, research was carried out in this area, and then the reconstruction of the preserved tower with a fragment of the wall and the manor house from 1782 began.

In 1963, a museum of old weapons opened here, referring to the military past of Liw as a stronghold on the border of the Duchy of Masovia and the Grand Duchy of Lithuania.

[photo-snap-stories]

PL:

Cerkiew pw. św. Paraskewy, cmentarz przycerkiewny, Radruż

W tej niewielkiej wsi leżącej przy granicy z Ukrainą, przy cerkwi p.w. św. Paraskewy oraz w jej sąsiedztwie znajdują sie trzy zabytkowe cmentarze. Pierwszy i najstarszy cmentarz znajduje się przy samej cerkwi. Na cmentarzu tym otoczonym kamiennym murem nie zachowały się stawiane powszechnie na grobach pierwsze krzyże drewniane. Zachowało się jedynie kilka kamiennych krzyży, krypta właścicieli Radruża - rodziny Andruszewskich oraz na tyłach cerkwi płyta nagrobna Katarzyny Eliaszowej Dubniewiczowej z rodziny wójtowskiej Dubniewiczów, pochowanej w 1682 roku. Z uwagi na to, że na cmentarzu przy cerkwi brakło miejsca na kolejne groby nieopodal zostały założone dwa cmentarze.

Starszy i większy cmentarz (na zdjęciu), którego powierzchnia wynosi około 42 ary znajduje się za cerkwią na obrzeżach lasu. Cmentarz drugi, mniejszy o powierzchni około 14 arów położony jest przy cerkwi na niewielkim wzniesieniu. Na obu cmentarzach zachowały się zabytkowe nagrobki wykonane przez kamieniarzy z Brusna. Na cmentarzach tych znajdują się dwa symboliczne pomniki poświęcone zamordowanym Polakom z Radruża i okolic przez sotnie UPA.

Na skraju cmentarza przy cerkwi pod kamiennym krzyżem ustawionym w 2012 roku umieszczona jest tablica pamiątkowa, na której wypisane zostały nazwiska 25 ofiar zamordowanych w latach 1944 – 1946. Drugi pomnik znajduje się na początku cmentarza usytuowanego na skraju lasu. Na tablicy pamiątkowej tego pomnika widnieje napis o treści: "PAMIĘCI BESTIALSKO POMORDOWANYM POLAKOM, PRZEZ BANDEROWSKIE SKUR…SKIE POMIOTY".

EN:

Church of St. Paraskeva, church cemetery, Radruż, Poland

In this small village on the Ukrainian border, near the Church of St. Paraskeva and its vicinity, there are three historic cemeteries. The first and oldest cemetery is located next to the church itself. In this cemetery, surrounded by a stone wall, the first wooden crosses, commonly placed on graves, have not survived. Only a few stone crosses, the crypt of the owners of Radruż, the Andrushevsky family, and, at the rear of the church, the tombstone of Katarzyna Eliaszowa Dubniewiczowa, a member of the Dubniewicz family, buried in 1682, remain. Due to the lack of space in the church cemetery for additional graves, two cemeteries were established nearby.

The older and larger cemetery (see photo), with an area of ​​approximately 42 ares, is located behind the church on the edge of the forest. The second, smaller cemetery, with an area of ​​approximately 14 ares, is located next to the church on a small hill. Both cemeteries feature preserved historic tombstones carved by stonemasons from Brusno. These cemeteries also house two symbolic monuments dedicated to Poles from Radruż and the surrounding area murdered by the Ukrainian Insurgent Army (UPA) sotnias.

At the edge of the cemetery, near the Orthodox church, a memorial plaque is placed beneath a stone cross erected in 2012, listing the names of 25 victims murdered between 1944 and 1946. The second monument is located at the beginning of the cemetery, situated at the edge of the forest. The plaque on this monument bears the inscription: "IN MEMORY OF THE POLES BESTIALLY MURDERED BY BANDERA'S BASTARDS."

[photo-snap-stories]

PL:

Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy, Radruż

Została wzniesiona w latach 1930–1931 jako filialna świątynia parafii przy cerkwi św. Paraskewy. Powstała na lewym brzegu potoku Radrużka, częściowo na miejscu wcześniejszej budowli, wykorzystując fragmenty XVIII-wiecznej kaplicy, zwłaszcza w prezbiterium.

Drewno oraz tradycyjna konstrukcja nadają cerkwi charakterystyczny wygląd, a jej układ przestrzenny jest trójdzielny z dużą ośmioboczną kopułą nad nawą. Wnętrze wyróżnia się m.in. XVIII-wiecznym obrazem Matki Bożej Śnieżnej, do której obecnie jest poświęcona kaplica.

Do II wojny światowej cerkiew pełniła funkcję grekokatolickiej kaplicy filialnej. Po 1946 roku, kiedy miejscowa ludność greckokatolicka została wysiedlona, świątynia przeszła na własność państwa i przez długi czas pozostawała nieużytkowana i podupadła. W latach 70. XX wieku przeprowadzono gruntowny remont, podczas którego wymieniono pokrycie dachu i oszalowano ściany gontem. Po remoncie obiekt zaadaptowano na kaplicę rzymskokatolicką pod wezwaniem Matki Bożej Śnieżnej, z której korzysta parafia Niepokalanego Poczęcia NMP w Horyńcu-Zdroju.

Cerkiew stanowi dziś wyjątkowy przykład budownictwa sakralnego z początku XX wieku, zachowując swoje tradycyjne cechy i będąc świadectwem burzliwej historii regionu oraz zmieniających się losów lokalnej społeczności.

EN:

Church of St. Nicholas the Miracle Worker, Radruż, Poland

The church was built between 1930 and 1931 as a filial church of the parish associated with the Church of St. Paraskeva. It was constructed on the left bank of the Radrużka stream, partly on the site of an earlier building, utilizing fragments of an 18th-century chapel, especially in the presbytery.

The wood and traditional construction give the church its distinctive appearance, with a three-part spatial layout and a large octagonal dome over the nave. The interior is notable, among other things, for an 18th-century icon of Our Lady of the Snows, to whom the chapel is currently dedicated.

Until World War II, the church served as a Greek Catholic filial chapel. After 1946, when the local Greek Catholic population was displaced, the church became state property and remained unused and fell into disrepair for a long period. In the 1970s, a thorough renovation was carried out, during which the roof covering was replaced and the walls were clad with shingles. After the renovation, the building was adapted as a Roman Catholic chapel dedicated to Our Lady of the Snows, used by the Parish of the Immaculate Conception of the Blessed Virgin Mary in Horyniec-Zdrój.

Today, the church stands as a unique example of early 20th-century sacral architecture, preserving its traditional features and bearing witness to the turbulent history of the region and the changing fortunes of the local community.

[photo-snap-stories]

PL:

Nowa Brama Lubelska, Zamość

Została wzniesiona w latach 1821–1822 podczas generalnej modernizacji fortyfikacji miasta w okresie Królestwa Polskiego (tzw. Kongresowego). Była to jedna z dwóch nowych bram, które powstały na miejscu dawnych fortyfikacji, a jej budowa miała na celu usprawnienie komunikacji i dostępu do miasta, szczególnie od strony Lublina i Krasnegostawu. Brama została usytuowana w kurtynie między bastionami numer V i VI, na północnej linii obwarowań. Jej projekt przypisuje się inżynierowi wojskowemu Janowi Mallet-Malletskiemu, odpowiedzialnemu za modernizację zamojskiej twierdzy.

Nowa Brama Lubelska wyróżnia się klasycystyczną, monumentalną fasadą wykonaną z cegły i kamienia. Charakterystyczne dla niej są doryckie belkowanie wieńczące elewację oraz masywne obramienia arkadowego przejazdu z potężnym kluczem ceglano-kamiennym. Na elewacji widoczne są także płaskorzeźby gałązek dębu, symbolizujące odwagę i męstwo, a także ślady po inicjałach cara Aleksandra I, który był jednocześnie królem Polski. Do bramy prowadzi drewniany most oparty na pozostałościach kozłowego kojca oraz ziemny szaniec – rawelin, z którym łączy ją odcinek kurtyny murów zrekonstruowany w latach 2007–2009.

Po likwidacji twierdzy w 1866 roku brama została zamurowana i adaptowana na różne cele, w tym magazyny i wartownie; w czasach powojennych część pomieszczeń służyła jako restauracja i galeria. Nowa Brama Lubelska pozostaje ważnym elementem historycznym i architektonicznym Zamościa, będąc świadectwem przemian wojskowych i urbanistycznych miasta w XIX wieku.

EN:

New Lublin Gate, Zamość, Poland

The New Lublin Gate was constructed between 1821 and 1822 during a general modernization of the city’s fortifications in the period of the Congress Kingdom of Poland. It was one of two new gates built on the sites of former fortifications, aiming to improve communication and access to the city, especially from the directions of Lublin and Krasnystaw. The gate was located in the curtain wall between bastions number V and VI on the northern defensive line. The design is attributed to military engineer Jan Mallet-Malletski, responsible for the modernization of the Zamość fortress.

The New Lublin Gate is distinguished by its classical monumental façade made of brick and stone. Its characteristic features include the Doric entablature crowning the façade and massive stone-and-brick frames around the arched passage with a powerful keystone. The façade also shows bas-reliefs of oak branches symbolizing courage and bravery, along with traces of the initials of Tsar Alexander I, who was also King of Poland. A wooden bridge, resting on the remains of a ravelin and earthwork, leads to the gate; this section of the curtain wall connecting the gate and the ravelin was reconstructed between 2007 and 2009.

Following the fortress's decommissioning in 1866, the gate was bricked up and adapted for various purposes, including warehouses and guardhouses; in the postwar years, some of the rooms served as a restaurant and gallery. The New Lublin Gate remains an important historical and architectural landmark in Zamość, testifying to the city’s military and urban transformations in the 19th century.

[photo-snap-stories]

PL:

Brama Szczebrzeska, Zamość

Znana również pod nazwą Brama Floriańska, została wzniesiona na początku XVII wieku, prawdopodobnie w latach 1603–1605. Projekt przypisuje się architektowi Bernardowi Morando, który był autorem całej renesansowej koncepcji miasta Zamość, a prace budowlane ukończył murator Błażej Gocman.

Brama była jedną z trzech głównych bram miejskich i znajdowała się przy południowej linii murów obronnych miasta, prowadząc dawną drogą w kierunku Szczebrzeszyna i Lublina. Budowla powstała na planie prostokąta, z cegły i piaskowca, tworząc dwukondygnacyjną bryłę przykrytą dachem czterospadowym. Charakterystyczne dla bramy są manierystyczne i rokoko elementy dekoracyjne, m.in. attyki oraz kamienne rzeźby św. Floriana i św. Michała Archanioła, które dodano w XVIII wieku podczas przebudowy przeprowadzonej przez Jana i Jakuba Maucherów.

Brama Szczebrzeska pełniła funkcję strategicznego wejścia do miasta oraz ważnego elementu fortyfikacji, łącząc zewnętrzne przedmieścia z centrum Zamościa. W okresie zaborów została przekształcona w stylu klasycystycznym, utrzymując jednak swój urok i funkcjonalność.

EN:

The Szczebrzeska Gate, Zamość, Poland

Also known as the Florian Gate, it was built in the early 17th century, probably between 1603 and 1605. The design is attributed to architect Bernardo Morando, who was the author of the entire Renaissance concept of the city of Zamość, and the construction was completed by the master mason Błażej Gocman.

The gate was one of the three main city gates and was located on the southern line of the city’s defensive walls, leading along the old road towards Szczebrzeszyn and Lublin. The structure was built on a rectangular plan, made of brick and sandstone, forming a two-story body covered with a hipped roof. Characteristic for the gate are Mannerist and Rococo decorative elements, including the attics and stone sculptures of St. Florian and St. Michael the Archangel, added in the 18th century during a renovation carried out by Jan and Jakub Maucher.

The Szczebrzeska Gate served as a strategic entrance to the city and an important element of the fortifications, connecting the outer suburbs with the center of Zamość. During the partitions, it was transformed in the Classical style, yet it retained its charm and functionality.

[photo-snap-stories]

PL:

Ratusz, Zamość

Jest centralnym budynkiem Starego Miasta, zbudowanym w stylu manierystyczno-barokowym. Jego budowę rozpoczęto w 1591 roku według projektu włoskiego architekta Bernarda Morando. Pierwotnie ratusz miał skromniejszą formę — wieża była lekko wysunięta na rynek, a elewacja frontowa była w linii kamienic północnej pierzei rynku. Ok. 1605 roku wieżę trzeba było wzmacniać z powodu groźby zawalenia.

Największa rozbudowa obiektu miała miejsce w latach 1639–1651, gdy prawdopodobnie pod kierunkiem Jana Jaroszewicza i Jana Wolffa ratusz zyskał trzecią kondygnację, ozdobny manierystyczny wystrój elewacji, attyki i małe wieżyczki narożne. Wieża została podwyższona i wyposażona w charakterystyczny hełm zbliżony do renesansowego wzoru.

W XVIII wieku do frontu dobudowano monumentalne wachlarzowe schody prowadzące do głównego wejścia, a wieżę uzupełniono o zegar z 1770 roku.

Ratusz przez wieki pełnił funkcje administracyjne, handlowe i sądowe, pozostając ważnym elementem urbanistycznym i wizualnym rynku Zamościa.

EN:

Town Hall, Zamość, Poland

It is the central building of the Old Town, constructed in a Mannerist-Baroque style. Its construction began in 1591 based on a design by the Italian architect Bernardo Morando. Originally, the town hall had a more modest form—the tower slightly protruded into the market square, and the front façade aligned with the northern row of tenement houses. Around 1605, the tower had to be reinforced due to the risk of collapse.

The largest expansion of the building took place between 1639 and 1651, probably under the direction of Jan Jaroszewicz and Jan Wolff. During this time, the town hall gained a third floor, decorative Mannerist façade ornamentation, attics, and small corner turrets. The tower was heightened and equipped with a characteristic dome reminiscent of Renaissance design.

In the 18th century, monumental fan-shaped stairs leading to the main entrance were added to the front, and the tower was supplemented with a clock dating from 1770.

For centuries, the town hall served administrative, commercial, and judicial functions, remaining an important urban and visual element of Zamość’s market square.

[photo-snap-stories]

PL:

Kościół św. Jana Nepomucena w Zwierzyńcu

Zwany potocznie „Kościołem na wodzie”, powstał w latach 1741–1747 na jednej z wysp stawu Kościelnego, uformowanego przez jeńców tatarskich i tureckich. Inicjatorem budowy był Tomasz Antoni Zamoyski, VII ordynat Zamojski, oraz jego żona Teresa z Michowskich, którzy ufundowali świątynię jako wotum dziękczynne za powrót do zdrowia ordynata oraz za narodziny długo oczekiwanego syna Klemensa. Kościół miał także symboliczne znaczenie jako nawiązanie do męczeńskiej śmierci św. Jana Nepomucena, który zginął utopiony na rozkaz króla Czech Wacława IV, nie ujawniając tajemnicy spowiedzi.

Pierwotnie na wyspie znajdował się teatr wodny lub altana, którą później zastąpiono kaplicą w stylu barokowym. Projekt przypisuje się architektowi Andrzejowi Bemowi, a budowę nadzorował mistrz budowlany Jan Columbani.

Świątynia połączona jest z lądem drewnianym mostem i do dziś pełni funkcję miejsca kultu oraz ważnej atrakcji turystycznej Roztocza, przyciągając licznych pielgrzymów i turystów. Kościół był niegdyś kaplicą ordynacką, a dobudowane później zakrystia i szkoła świadczą o intensywnym użytkowaniu obiektu już w XVIII wieku. Tradycyjnie co roku odbywa się tu odpust ku czci św. Jana Nepomucena z widowiskową procesją łodziową na wodzie.

EN:

St. John Nepomucene Church, Zwierzyniec, Poland

Commonly called the "Church on the Water," was built between 1741 and 1747 on one of the islands of the Church Pond, formed by Tatar and Turkish prisoners of war. The initiative to build the church came from Tomasz Antoni Zamoyski, the seventh Zamoyski ordynat, and his wife Teresa Michowska, who founded the church as a votive offering in gratitude for the ordynat’s recovery and the birth of their long-awaited son, Klemens. The church also carries symbolic significance, referencing the martyrdom of St. John Nepomucene, who was drowned by order of the King of Bohemia, Wenceslaus IV, for not revealing the secret of confession.

Originally, a water theater or pavilion stood on the island, later replaced by a Baroque-style chapel. The design is attributed to architect Andrzej Bem, and the construction was overseen by master builder Jan Columbani.

The church is connected to the mainland by a wooden bridge and still functions as a place of worship and an important tourist attraction in the Roztocze region, drawing numerous pilgrims and tourists. The church was once a chapel for the Zamoyski estate, with a sacristy and school added later, reflecting its intensive use as early as the 18th century. Every year, a church festival in honor of St. John Nepomucene takes place here, featuring a spectacular boat procession on the water.

[photo-snap-stories]

PL:

Majdanek (KL Lublin), niemiecki obóz koncentracyjny, Lublin

Barak nr 52.

Składowano tu narzędzia i sprzęt do sprzątania baraków i terenu obozu. Obecnie są tu buty, które odebrano więźniom Majdanka i Żydom zgładzonym w toku „Aktion Reinhardt”. Władze SS gromadziły obuwie ofiar w barakach na VI polu i na terenie obozu na dawnym lotnisku (Flugplatz).

EN:

Majdanek (KL Lublin), German concentration camp, Lublin, Poland

Barrack No. 52.

Tools and equipment for cleaning the barracks and the camp grounds were stored here. Currently, the barrack houses shoes that were taken from Majdanek prisoners and Jews murdered during the "Aktion Reinhardt." The SS authorities collected the victims' footwear in barracks on the sixth field and on the camp grounds at the former airfield (Flugplatz).