#pluralisering

[wilmerthom]

Staat pluralisering en individualisering in verband met ons consumptiepatroon?

Het postmodernisme, een term die jullie waarschijnlijk nog goed in het geheugen staat uit mijn blog van vorige week. Deze week wil ik dieper in gaan op een trend van het postmodernisme, namelijk Pluralisering en Individualisering. Ik wil jullie mijn kijk op deze trend geven en vertellen wat de samenhang van deze twee is. Ik ga het zelfs iets makkelijker maken voor jullie. Om dit te begrijpen zal ik aan elk van de twee een consumentenproduct hangen en uitleggen hoe pluralisering en individualisering in verband kunnen worden gebracht met ons hedendaagse consumptiepatroon.

Pluralisering

Pluralisering komt van het woord pluralisme uit de filosofie en gaat over een systeem of leer die aangeeft dat er niet een principe bestaat in de werkelijkheid maar dat de werkelijkheid bestaat uit meerdere principes of beginselen. Daarmee wordt in onze samenleving bedoeld dat we met steeds meer groepen samen leven. Er komen steeds meer verschillende (sub)culturen en sociale (belangen)groepen in onze samenleving die naast elkaar staan en leven. Deze filosofische theorie herkent dan ook meer dan één ultieme werkelijkheid of waarde die alle in staat zijn tot rationele steun en alle naar behoren zijn opgenomen als opties voor individuele keuze. De culturele beweging die de volledige deelname van verschillende etnische, raciale, godsdienstige of sociale groepen aangeeft wordt ook wel multiculturalisme genoemd. Een voorbeeld hiervan is de Nederlandse samenleving waarbij Islamieten, Joden, Katholieken, Liberalen en Democraten allemaal naast elkaar leven.

Het individualisme

Naast de pluralisering hebben we dus ook de Individalisering. De kern van individualisme is dat een groep geen rechten heeft, maar dat enkel individuen rechten hebben. Deze ontwikkeling betekent in onze samenleving dat het individu en zijn behoeften meer centraal zijn komen te staan. Het individu wordt niet meer gezien als iemand binnen een bepaalde groep, cultuur of organisatie maar als een op zichzelf staand wezen. De individualisering kwam tot stand tijdens de industriële revolutie in de 20e eeuw doordat meerdere mensen welvarender werden en zich zo niet meer hoefden te lieren aan een bepaalde groep, beweging of partij. Het was echter pas in de jaren ’60, tijdens de feministische golf en de democratiseringsbeweging, dat bepaalde groepen in de samenleving pas echt onafhankelijker werden van elkaar. Een goed voorbeeld van individualisering is het feit dat in Nederland iedereen zelf mag kiezen welke studie hij of zij wil kiezen, zonder dat anderen hem of haar een keuze gaan opdringen.

Men kan het pluralisme als een typisch product van de modernisering beschouwen. De individualisering van de samenleving kan hierbij als empirisch en normatief uitgangspunt genomen worden. De theorie van het pluralisme vormt daarom in belangrijke zin een spiegel van de bestaande westerse politieke stelsels. Doordat men steeds meer en meer differentieert en individualiseert wordt pluraliteit bevorderd. Men is tegenwoordig vrijer in het maken van de keuze tot het behoren bij een bepaalde groep of het oprichten van een eigen groep/ cultuur. Jarenlang zijn allerlei verschillende (etnische) groepen in de samenleving gestimuleerd hun eigenheid te behouden en te bevorderen. Al die verschillende groepen kunnen een verrijking van de samenleving betekenen, maar dan moet er ook voldoende aandacht zijn voor wat de samenleving bindt.

Hoe zijn pluralisering en individualisering dan een trend van het postmodernisme?

Het postmodernisme was een tijd waarin een einde werd gemaakt aan ‘de Grote Verhalen’, aan de ‘-ismen’, Utopieën maakten plaats voor scepsis en cynisme en het was een tijd van (Cultuur)relativisme. Dit laatste hield in dat er geen geloof meer was in een universele cultuur. Een cultuur waarin een cultuur heersend was en andere culturen niet bestonden. Het postmodernisme gaf aan dat deze theorie en leer verouderd was en niet meer bestond. Dankzij het eclecticisme wisten verschillende (sub)culturen samen te leven in een samenleving waardoor pluralisering ontstond. Mensen werden hierdoor ook vrijer in hun keuzes. Ze konden kiezen, mixen en kopen van hen eigen lifestyle zonder dat ze gebonden waren aan een bepaalde traditie, stijl, religie, ideologie of stroming.  

Consumentenpatroon & Pluralisering

Beats By Dre koptelefoons. Ze komen er in allemaal verschillende soorten en maten. 1 product maar in verschillende stijlen, kleuren en vormen. Dat dit typerend is voor een consumententrend dat past bij pluralisering mag geen verrassing zijn. “Het feit dat er niet een principe bestaat in de werkelijkheid maar dat de werkelijkheid bestaat uit meerdere principes of beginselen.” Kan hierbij geïnterpreteerd worden als: Het feit dat er niet een koptelefoon bestaat in de werkelijkheid maar dat de werkelijkheid bestaat uit meerdere verschillende soorten, kleuren, stijlen en vormen koptelefoons.

Consumentenpatroon & Individualisering

Zorg op maat is daarnaast een consumentenproduct dat typerend is voor de individualiserende tijdgeest. Zorg op maat levert namelijk zorg voor de keuzes die jij bepaalt en waarbij jij aangeeft dat je iets wel of niet wilt hebben. Het is daarbij bepalend welke keuzes jij maakt met wat je krijgt. Hierbij komt duidelijk de vrije wil en de vrijheid van kiezen per individu naar voren die zo typrerend is voor de individalisering.

[alissavkl-blog]

5. Ikke ikke ikke en de rest kan stikken

In dit blog komt het onderwerp pluralisering aan het woord. Een woord waar je in eerste instantie meteen over struikelt, althans ik wel. We zijn aangekomen in Filosalissa deel 5 ik begin eerst bij de letterlijke betekenis van het begrip pluralisering :

Een systeem of leer die het bestaan van verschillende overtuigingen naast elkaar als uitgangspunt neemt. 

Pluralisering is een filosofische stroming die het samenleven van verschillende groeperingen in de wereld bevorderd. Het doet mij denken aan het vak Intercultural Communication wat ik heb gevolgd in het tweede jaar van mijn opleiding. Bij pluralisme gaat het namelijk over de kennis van verschillende culturen in de samenleving. Zoals bij veel filosofieën is er niet één waarheid en echte diehard pluraristen accepteren veel verschillende culturen en gedachtegangen.

In de pluralistische maatschappij ontstaan verschillende culturele variaties binnen een cultuur door een ver doorgevoerde arbeidsverdeling, een ongelijkheid en het materiele en culturele bezit van een volk. Deze variatie ontbreekt in een plurale samenleving, waarbij de samenleving bestaat uit groepen de etnisch, raciaal of cultuur sterk verschillen en gescheiden leven maar economisch wel verbonden zijn (een begrip van John Sydenham Furnivall om de situatie in Birma en Nederlands-Indië te beschrijven).

Heel veel mooie zinnen en moeilijke woorden maar wat betekent dit nou precies? Ik ben op internet gaan zoeken naar een voorbeeld hiervan en ik kwam op de Alevieten cultuur. Dit is een cultuur waarbij verschillende culturen samenkomen. Hoe kan dat, denk je dan? Deze cultuur is van oorsprong Turks en de alevietencultuur wordt ook wel de humanistische filosofie genoemd. Niet God of de samenleving maar de mens zelf staat hierbij centraal. Het alevitisme is een ondogmatische vorm van het Islamitische geloof en alevieten onderscheiden zich van de dominante islamitische stromingen.

Een motto van de alevieten is dat zij elk mens accepteren zoals hij/zij is, zonder onderscheid te maken in sekse, kleur, afkomst en geloof. Het is niet zo dat ik me hier direct bij zou aansluiten bij deze groep want ik ben niet islamitisch maar ik denk wel dat dit een goed voorbeeld is van pluralisering omdat binnen deze cultuur dus ruimte word gemaakt voor andere (of nieuwe) culturen.

Het pluralisme heeft ook veel te maken met individualisering. Zoals de alevietencultuur die ik zojuist beschreven heb, zijn er mensen die binnen een geloof of cultuur hun eigen stroming bedenken en zich hier volledig voor geven. Toch een stukje controle en eigenzinnigheid denk ik.

Individualisering is het proces waardoor mensen meer als individu in plaats van een groep in de samenleving komen te staan. Ik denk dat wij de voorbeeld generatie zijn wat betreft individualisering. Het proces van de individualisering gaat “way back”. Het is op gang gekomen met de industrialisatie. Een groot nadeel van individualisering is de afname van sociale cohesie, of anders gezegd.. sociale contacten. Daar tegenover is het voordeel van individualisering is dat individuen zich beter kunnen uiten omdat er minder groepscontrole is. Dit kan ervoor zorgen dat talenten beter en gemakkelijker ontwikkeld kunnen worden. Ik leef in een tijd en een maatschappij waar individualisme centraal staat dus ik weet bijna niet beter. 

Individualisering is het proces waarbij elk individu zelf in het centrum staat van zijn denken, handelen en integratie. De vrijheid staat hierbij centraal. Dé hype van het moment kun je ook wel noemen. Het wordt steeds belangrijker om zelf dingen te kunnen beslissen en oplossen en jezelf persoonlijk te ontwikkelen. Dit is natuurlijk allemaal mooi geformuleerd maar als ik denk aan individualisering denk ik ook wel aan “ikke ikke ikke en de rest kan stikken”. Het zinnetje wat je vroeger hoorde van je ouders als je egoïstisch aan het spelen was, “samen delen” kreeg je dan voor je kiezen.

Een goed voorbeeld van individualisering is de opkomst van social media. Je wordt er mee doodgegooid. Ik heb zelfs social media huiswerk, het moet niet gekker worden. Per week verplicht tweeten, instagrammen en pinnen. Gelukkig ben ik hier altijd al wel mee bezig geweest dus is het voor mij weinig nieuws, maar toch. Op de sociale media kan je jezelf presenteren zoals jij gezien wilt worden. Natuurlijk maak je alleen je áller beste foto profielfoto op Facebook en zet je alleen mooiste selfies op Tinder. Alles stoere sporten liken om maar sportief over te komen terwijl je het allerliefste Gossip Girl kijkt in bed met chocola. Ik bedoel maar, er zijn ontzettend veel mogelijkheden om jezelf anders te presenteren dan je bent, maar voor wie doe je dat eigenlijk? Individualisering.. goed of juist niet?

Ik denk dat je hier een mooie samenhang te zien is van pluralisering en individualisering. Ik noemde zojuist de alevieten cultuur waarbij islamieten zich niet meer wilden laten leiden door de radicale islam maar een eigen stroming opzette. Het lijkt wel individualisering heeft gezorgd voor pluralisering. Door eigen keuzes te maken, niet langer te volgen. Ben je het niet helemaal eens met de voorschriften? Dan maak je toch gewoon je eigen stroming. Uiteraard is dit iets uit de moderne tijd en zie je hierbij veel postmoderne (consumptie) trends zoals social media. Veel social media kanalen richtte zich op een doelgroep – op een groep van individuen, voor ieder wat wils. 

Een voorbeeld van een consumentenproduct en consument die laat zien hoe pluralisering in verband kan worden gebracht met ons hedendaagse consumptiepatroon is Spotify. Er is uiteraard verschil tussen de normale Spotify gebruiker en de premium gebruiker. De premium gebruiker betaald een maandelijkse bijdrage en krijgt daarvoor onbeperkt online en offline toegang tot álle muziek van Spotify. Het is niet langer een muziek app maar een hele community van verschillende (muziek)culturen die samenkomen, die worden gedeeld en aan je worden aanbevolen.

Een voorbeeld van een consumentenproduct en consument die laat zien hoe individualisering in verband wordt gebracht met ons hedendaagse consumptiepatroon is Twitter. 140 tekens voor een kort bericht, misschien een #hastag of een @mention. Het is een kwestie van zenden. Jij als individu zend een bericht van 140 tekens de wereld in zonder eigenlijk iets terug te verwachten en dat boeit ook niet. Je wilt gewoon laten weten hoe stoer je bent door te vermelden waar je geweest bent of hoeveel humor je hebt door het retweeten van 9gag plaatjes. Natuurlijk kun je ook tweeten direct naar een persoon of organisatie in de hoop op een gesprek maar dat is nu even niet de essentie van Twitteren die ik bedoel. Zoals ik al eerder zei “ikke ikke ikke en de rest kan stikken”.