Ucuzlatılmış Hayatlar Mahfuzu
Birbirinin aynı, tıpkıbasım günlerin ardından her defasında apayrı sonuçlara varıyoruz. Ol sarmalın tam da yaşamla olan kesintisiz mücadelesi biçimlendirilirken sıradana hayatın hiç de bırakılmadığı her seferinde göz ardı olunsun isteniyor. Biçimlenen tekrarlanan hala istikamet bildirilen o döngünün orta yerinde dımdızlak insan yaralarıyla bir başına terk-i diyar eyleniyor. Geleneksel kodlamaların, bildik söylemlerin, hemen hiç kimseye en ufak bir faydası dokunmayan masalların anlatıldığı bir zeminde yaşamı ehven olandan alıkoyup dönüştürmek tek mesele haline dönüştürülüyor. Bir istikamet biçimlendiriliyor her defasında daha ağır sınamaları beraberinde taşıyor. Döngü hep aynı minimum altı gün en az on iki saat çalışma, ele geçen bir asgari bilemediniz iki asgari ücret tutarı, gerisi hep bildiğinizi var ettiğiniz şeylerin başkalaşmış hamleleriyle donatılıyor bir menzil. İçerisini bunca yaşamdan alıkoyan, dönüştüren, en basitinden bir doğa olayında dahi kanun, nizam adına hiçliği var edebilen bir ülkenin gerçekliği misal ol rutinde ayrı sonuçlardan birisini oluşturuyor. Canhıraş bir biçimde çalışırken, bir de bakmışsınız, evinize dönebilmek için en az iki saatlik yağmurlu / çamurlu bolca kanalizasyonlu bir uzun maratona dahil olmak elzem kılınıyor. Sokaklarında can pazarları kurulan, dere yataklarındaki ıslah edilmemiş olagelen arazilere kurulmuş kent çeperlerinin koca mahallelerin birer kurt kapanına dönüştüğünü gördüğünüzde kendi ıslanmış olduğunuzun geçersizliği karşınıza çıkıyor. Her defasında daha iyisini var ediyoruz derken, hep daha kötüsünün istikametine ilerleme halinin makus kederi buyur ediliyor hayatlarımıza.
Geçen gün yağmış olan şiddetli yağış sonrasında Sarıyer Ayazağa, Eyüpsultan Mithatpaşa ve Pendik Ahmet Yesevi Mahallesi gibi birçok noktada yıkımın, derelerden taşmış olanın var ettiği fecaatin irili ufaklı örnekleri gözler önüne serilir. Hep aynı gün yaşanıyor denilir iken yaratılan kaotik halin dipsiz bir karanlığı imali güncellenir. Olan biten yeniden sıradan insana olur. İstanbul genelindeki 39 ilçenin tamamında irili ufaklı 53 istinat duvarı çökmüş ve 48 ayrı noktada toprak kayması/heyelan ihbarı alınmıştır. Sel sularının ve altyapı çökmelerinin en çok etkilediği diğer kritik ilçeler ise Beykoz, Fatih, Kağıthane, Başakşehir, Arnavutköy ve Şile olmuştur. Resmi açıklama bu şekildedir. Aralıklarla devam eden şiddetli yağmurun var ettiği eşik, yıkıcılık o ezber edilmiş olagelen kentlerin çeperlerindeki yaşam sahalarının da nasıl güvencesiz kılındığını göstere gelir. Kaybedilen evler, meskenler değildir sadece yaşamın doğrudan kendisidir aynı zamanda, halen arama çabasında olunan üç insana, Pendik'te araçlarıyla sürüklenen iki kişinin daha eklendiği bir garip menzilin var edilebilmesidir mesele. Yaşam verilmeyen değer, fırtına, yağış sonrası yıkım ve istimlak çalışmalarına hemen başlıyoruz denilerek geri kazanılabilir mi? Hiçbir şeyin ama en çok da sıradan kendi halindeki yaşamların bunca kolayca hiç kılınabildiği, alınabildiği bir düzlemde kim nasıl güvendedir ki? Eksik kılınanların, çamur deryasına terk edilmiş olanların her şeyin telafisi mümkündür de, geriye getirilemeyecek olan insanın yarasının telafisi mümkün olabilecek midir? Muasır medeniyet derken kalkıp bir biçimde gerisin geriye 8 Eylül 2009'daki şiddetli yağışlarda kaybedilen otuz iki insanın ol kırımından ne kadar uzağa gidebilmiş bu ülke. Her şey mi yerli yerinde, hala mı her şey aynı doğrultuda, ölen öldükten sonrasıyla ilintilidir... Kim verecek ki hesabını?
Evrensel Gazetesinden Nisa Sude Demirel'in haberini ekleyelim: “İstanbul’da 14 Ekim akşamı şiddetli yağmur altında ayakkabıları ıslanmasın diye yalın ayak yürürken elektrik akımına kapılarak can veren 14 yaşındaki Mahmut Işıldak’ın hayatını kaybettiği otoparkın, İsmailağa Cemaati tarafından kaçak işletildiği ve devletin bu yasa dışı faaliyeti yıllardır bildiği ortaya çıktı.
Mahmut’un hayatını kaybetmesine sebep olan alandaki zemine yakın döşenen elektrik kabloları, araçların geçişi nedeniyle zedelendi. Devlet denetiminin olmadığı kaçak otoparka 500 liralık kaçak akım rölesi bile takılmadığı için açıkta bırakılan kablolara basan 14 yaşındaki Mahmut Işıldak elektrik akımına kapılarak hayatını kaybetti. Fiili işgale müdahale etmesi gereken İstanbul’un en yetkili mülki amiri olan İstanbul Valisi Davut Gül ise İsmailağa Camisi’nde yapılan cenaze törenine katılmakla yetindi.
Mahallelinin ve muhtarın verdiği bilgiye göre otoparkı İsmailağa Cemaati işletiyor. Otopark fiili işgalle kurulu. Sayıştayın Fatih Belediyesine ilişkin 2021 ve 2023 raporlarında söz konusu otoparkın fiili işgal yoluyla kurulu olduğunu kayda geçti: “Balat Mahallesi 1913 Ada içerisindeki park alanında bir derneğin iktisadi işletmesi tarafından otopark işletmeciliği yapıldığı bununla birlikte söz konusu taşınmazların işgali neticesinde idare tarafından düzenli olarak ecrimisil tahakkuku yapılarak işgallere süreklilik kazandırıldığı görülmüştür.” Ancak kaçak otoparka belediye en az 5 sene boyunca göz yumdu.
Denetim yoktu, 500 liralık kaçak akım rölesi olsa Mahmut yaşardı
Mahmut’un elektrik akımına kapılmasının ardında bir ihmal daha var. Eğer söz konusu bölgedeki kablolarda kaçak akım rölesi kullanılsaydı, Mahmut elektrik akımına kapılmayacaktı. Kısa bir internet taramasıyla kaçak akım rölesinin 500 TL civarında satıldığı görülüyor. Yani Mahmut, 500 liralık rölenin takılmaması sonucunda hayatını kaybetti.
Belediye 2004’ten beri AKP’nin elinde
Fatih Belediyesi, AKP’nin yerel seçimlere ilk defa girdiği 2004 yılından beri AKP’de. Belediyenin, semtin sosyoekonomik durumu da düşünüldüğünde tarikatlarla, otopark örneğinde de gördüğümüz gibi, sıkı bir ilintisi var.
Örneğin 2021’de Ensar Vakfına 40 bin liraya yakın bir miktar ödenerek ‘güzel sanatlar kursu’ düzenlenmiş, Nakşibendi tarikatının Halidiyye kolunun Sadakataşı Derneğinin genel sekreteri olan Fatih Bolcan’ın şirketine toplamı 43 milyon lirayı bulan ihaleler verilmişti. Üstelik belediyeye ilişkin sayısız Sayıştay, ‘bir derneğe ait iktisadi kuruluşlarca’ kullanılan belediye taşınmazlarını tespit etmişti. Bölgedeki tarikatlar ve belediye arasında ciddi bir çıkar ilişkisi var.
Şimdi Mahmut’un ölümünde iki baş sorumlu var: Cengiz-Kolin ortaklığına ait Bedaş ve Fatih Belediyesi. Ancak bu çıkar ilişkileri, cinayetin üstünü örtecek gibi duruyor.
Mahalleden ‘çatlak’ ses: ‘Kader diyecekler’
Mahalleden çıkmak üzereyken Mahmut’un medresesinin hemen altında bir tekstil atölyesinde bir kadınla konuşuyoruz. Mahmut’un ölümünü sorduğumuzda en önce, “Bu sıradan bir ölüm değil, bir katliam adeta” diyor. Kadın, mahalleliden sınırlı bilgi aldığımızı öğrenince mahallenin dışarıya ne kadar kapalı olduğunu anlatıyor: “Şimdi sorumlu Fatih Belediyesi ya, herkes susacak. Herkesi susturacaklar. ‘Kader’ diyecekler, ‘Cennete gitti’ diyecekler. Çocuk öldüğüyle kalacak.”
İsmailağa yurdunda kalıyordu
Çarşamba, İsmailağa Cemaatinin adeta merkezi konumunda. İsmailağa Cami’sinin hemen dibinde. Mahmut’un babası, cemaat içinde tanınan bir hoca olan Ömer Faruk Işıldak. 6 ay önce yaşamını yitirmiş. Mahmut’un orada, Cabı Ali Sokak’ta yer alan bir medresede ‘talebe’ olduğunu öğreniyoruz. Mahmut’un ailesi Ümraniye’de yaşıyor, o burada yatılı kalıyor. Medresenin bir tabelası yok, yalnızca İsmailağa Aşevi yazan bir tabela var. Mahallede yer alan medreseler gibi o da kayıt dışı. Yalnızca üzerinde hilallerden oluşan bir cemaat logosu var. Sokağın hemen başında yer alan bakkalın tezgahında 20’li yaşlarının başında, mahallenin geri kalanı gibi sarıklı-cübbeli bir genç var. Ailenin cenaze için Düzce’de olduğunu söylüyor. Mahmut’un iki ablası olduğunu, iki ablanın da İsmailağa medreselerinde hocalık yaptığını anlatıyor. Mahmut’u medreseden market alışverişi yapmak için çıktığı zamanlardan tanıyor. Gencin verdiği bilgiye göre şimdi medrese boş, çünkü ‘inceleme’ var. Çünkü 14 dışındaki Mahmut, kayıt dışı medresede kaldığı gece hayatını kaybetmişti. Biz dükkandan çıkarken durdurup soruyor: “Kimin ihmali olduğu belli olmuş mu?”
Mahmut’un önünde hayatını kaybettiği otoparkın işgal ettiği parkta bisiklet süren, Mahmut’un hem adaşı hem yaşıtı bir çocukla tanışıyoruz. O da hafızlık eğitimi alıyor. “Ben daha okuyorum, Mahmut hafızdı” diyor. Mahmut ve arkadaşlarının o gün, parkın içindeki Çukurbostan Camisi’nde dersten çıktığını anlatıyor. Mahmut’u, nasıl bir çocuk olduğunu soruyoruz, “Sarıklı, gördüklerin gibi...” diye yanıtlıyor. Fotoğraflarını göstermek istiyor ama telefonunu evde bıraktığını fark ediyor, “Küçüklükten beri tanıyorum onu” diyor. Ayrılırken gözünün altında artık yeşillenmeye başlamış morluğu fark ediyoruz, “Ufak bir kaza” deyip gidiyor.”
Haberin tümü daha uzun. Birbirini tamamlayan, en başından bu yana anlatmaya bir gayret ettiğimiz o kısır döngü içerisinde insan hayatının nasıl değersizleştirildiğini göstere gelen bir tahayyül var edilir. Habercinin aktardıkları, Türkiye gerçekliğinin nasıl bir çemberin dahilinde var edildiğini, nasıl her şeyin alelacele örtbas olunduğunu da göstere gelir. Her şey bunca çarçabuk üstüne üstlük görüntüler ortada olmasına rağmen kestirmeden göz ardı olunabilen bir zeminde Mahmut Işıldak kaçıncı kurbandı? 500 Liralık akım rölesinin, yüz binlerce liralık gelirin var edilebildiği bir sahada çok görüldüğü, dahası işgal edilmiş bir noktanın alenen talanında bir canın öyle üstün körü çalınmasının geçiştirilmesinin ol nihai utancı ne olacaktır ki? Gündelik yaşamı sıfırlayan, elindeki avucundakini sömüren bir düzen, bir doğa olayı sırası ve sonrasında yaşattıklarıyla da menzilin biyopolitik olan cendere halini süreğen kılar. Sistem çarkları işlerken kurulan birlikteliklerin salt çıkara hep çıkara doğrudan ilintilendiği bir zeminde olan biten bir yetimin canının çalınmasına neden olur. Öylesine değil doğrudan insan hayatının bu kadar basitçe hiçe sayılabildiği bir zeminde her neresi düzeltilebilir ki? Hiç kimsenin sorumluluk almadığı, dahası herhangi bir demece gerek dahi görmediği, olan oldu, biten bitti denilerek var edilmiş olagelen kaçıncı cinayet sonrasında nihayet birileri açıklama gereği duyacaktır ki sahi ama sahiden? Birbirinin içine geçmiş, nobran, katran karası, her şekilde ucubelik bir yerde hayatın esamesi böylesi kolay bir biçimde alt edilirken, oncu buncu olmaya gerek kalmadan bedavaya can pazarlarının kurulabildiği bir zeminde normatif kalmış mıdır hiç? Umudun ziyan edildiği, ümit ve yaşama sevincinin kursakta konulabildiği bir düzlemde kaç can, kaç yıkım daha kaç senelik iktidar tahayyülü için kurban edilecektir. İktidar ve gücün bir dibi bucağı, bir limiti yok mudur? Her şey bunca ucuz mu... düşünür müsünüz?
Burada, her şeyin hesaplandığı ama bir tek 'insanın' hesaba katılamadığı bir coğrafyada yaşıyoruz. Hal bu! Koca koca binalar yükselirken, dere yatakları halen ranta açılırken, milyarlarca liralık ihalelerin havada uçuştuğu masalarda insan canı, bozuk paranın bile altında bir değere indirgeniyor. Bir 500 liralık kaçak akım rölesiyle yaşatılacak bir hayat, 'kader' kisvesi altında toprağa veriliyor; ardından yas tutulmasına bile izin vermeyen o kalın, nobran duvarlar örülüyor örülmesine de...
Bilinmelidir ki; kelimelerin budandığı, seslerin kısıldığı, ekranların karartıldığı bu 'Türkiye tablosunda', insana ait olan o asil keder ve direnç, her sökük yerden yine de başını uzatır. Sansürün, korkunun ve kolaycı ceza kanunlarının unutturmaya çalıştığı her hakikat, bir güncelin kenarına iliştirilen tanıklıklarda, sessiz seslenişlerde, her dem var edilen tüm bu izlerde yaşamaya devam eder. Çünkü hafıza, en dayanıklı binadır; yıkılmaz, yıkamayacaklar.
Misak TUNÇBOYACI – İstan'2026
Görsel: Burak KARA – Getty Images via Bloomberg
İsmailağa İşletti, AKP Korudu: 14 Yaşındaki Mahmut’u İsmailağa’nın Kaçak Otoparkı Öldürdü - Nisa Sude DEMİREL - Evrensel
https://www.evrensel.net/haber/6005413/ismailaga-isletti-akp-korudu-14-yasindaki-mahmut-u-ismailaga-nin-kacak-otoparki-oldurdu