I I

Art Purgatory of the Folk and the Guru

[tehmorninstah]

İzlemeden Önce #1: Dune: Part One (2021)

Kendi Puanım: 8.5/10

IMDb Puanı: 8.3/10

Muhtemelen çoğunuz filmi ya çoktan izlediniz ya da bir an evvel izlemek için can atıyorsunuzdur, dolayısıyla işin yorumlama boyutuna çok girmeyip, daha çok kitap serisi ve Part Two ile ilgili noktalara değineceğim.

Bildiğiniz üzere film esasında Frank Herbert’ın kitap serisinin uyarlaması, bu da anında kafada “Kitabını okumasam anlar myım, direkt izlesem nolur?” sorularını yaratıyor. Kendi deneyimimden yola çıkmam gerekirse kitabı henüz okumamama rağmen önceden genel kültür itibariyle bazı kavrama hakim olduğum için(örn: melanj -filmdeki adıyla spice- nedir, ne işe yarar) bazı şeyler kafamda daha net oturdu diyebilirim, ufak tefek eksiklikler de hissetmedim değil. Kendi kanaatimce filmin tek negatif yönü sadece ve sadece en elzem detayları anlatması ve bu detayları Altered Carbon 2. sezon misali safa anlatırmışcasına aktarması. Bunu biraz kitap serisine okuyucu kazandırma çabası olarak yorumladım açıkçası ben, çünkü bilerek yapıldığı çok bariz. Özetle okumasanız da anlarsınız, ama temel kavramlar için biraz ön araştırma yaparsanız daha çok, kitapları okursanız çok daha fazla keyif alırsınız filmden.

Öte yandan şunu belirtmem gerek, film baya baya yarım. Daha film başlarken "Dune: Part One" yazmasından, ve henüz ilk filmin sinema gösterimleri devam ederken Part Two'nun duyurusunun yapılması da bunu bariz bi şekilde ortaya koyuyor yani. Bu da ilk filmin sonunda LOTR Return Of The King (EE) izlerken yarısında elektrik kesilmiş gibi bir his bıraktı bende açıkçası. Dolayısıyla bana kalırsa koştur koştur bu filmi izliyicem diye acele etmenin alemi yok; okumadıysanız Part Two da çıkana kadar bütün kitapları etraflıca okuyun, Part Two çıkınca da iki filmi arka arkaya izleyin.

Yapımın kendisine gelecek olursak, Villeneuve'den Zimmer'a, Chamelet'den Zendaya'ya herkes muhteşem iş çıkarmış. Bu yıl izlediğim seyir zevki en yüksek filmler arasında ilk 5'e çok rahat girdi diyebilirim. (Evde kendi theater setupumda 1440p izledim.) Bayıldım, uzun zamandır böyle keyifle bişey izlememiştim. Zaten yapımda adı geçen hemen herkes işinin ehli isimler, lâkin bu filmde kendi ortalamalarının da üzerinde kaliteli bir iş çıkarmışlar diyebilirim. 

Filmi hâlâ izlememiş şanslı kişilerdenseniz şimdiden iyi seyirler.

[tehmorninstah]

Diyor Ki #2: Sakin - Hayat (Albüm)

Yazmayı, okumayı, dinlemeyi, izlemeyi ve eleştirmeyi seven, hevesli mi hevesli Bengisu Özdemir, bu yazısında Sakin’in Hayat adlı albümünü ele almış. 

Kendisi Diyor Ki;

Belki de ilk defa böyle bir amaçla klavye karşısında oturuyor olmamın heyecanını yaşıyorumdur. Ve bunu satırlarımdan anlamanız fazla uzun sürmeyecektir. Fakat yapacak pek şey yok, bir kere soyundum bu işe. Umarım beğenirsiniz diyerek başlıyorum incelememe.

Öncelikle belirtmek isterim ki bana göre  Hayat, bütün olarak ele alınabilecek bir albüm değil. Konuyu biraz daha açmak gerekirse sırf tüketimden ziyade verim almak gibi bir beklentiyle dinliyorsanız size bazı güzel haberlerim var. Her ne kadar bazen neşeyle bazen de hüzünle dinlediğimiz o güzel notaların sonu pek mutlu bitmese de…

Her parçanın lirikal anlamda sınırları aştığı, yapılmak için değil de yaşamak için yapılmış bir albüm düşünün. İşte, Hayat da o kaliteli albümlerden sadece biri. Ortada belki de istemsizce üstlenilmiş bir sorumluluk bilinci var. Sözde ağır abilerimizin yaptığından çok daha manalı, politik ve “Sakin” şekilde sürdürmüşler hem de bunu. Politik dediğime bakmayın, kendileri bunun kaygısını taşımadıklarından zaten defalarca bahsetmiş.  İlk albümleri olmasına rağmen ortaya değeri geç ve belki de güç anlaşılan; değinilen konular bakımından yüksek oranda tatmin edici bir eser koymayı başarmışlar. Grup bazında ele alırsak en çok etkileyen yönlerinden biri de sergiledikleri cesur duruşu üstünü örtme gereksinimi duymadan bu albüm aracılığıyla dinleyiciyle buluşturmaları oldu. Tam anlamıyla mevzubahsin ne olduğunu açıklamak adına küçük bir kesiti ele alacağım.

Kokla, bu ceset bu yüzüm ağlar kan içinde. Ben sana söyledim hepten ölürüm ben, İnan dönüşü yok bu hız seferi. Bak bu tren devrilir, bağırır bu raylar, O sahte o kart düzene.

Araştırılması, derinine inilmesi gereken bir yapıttır Denek Hayatım. Ve birçok insanın nezdinde albümün en anlamlı parçasıdır. Ele alınan konu her ne kadar Pamukova hızlı tren faciası olarak görünse de anlamak isteyene her zaman çıkarılabilecek bir ders vardır. Normalleştirilmiş cinayetler, düşürülmüş davalar, kazanılmamış zaferler ve daha niceleri… Onur Özdemir’in de bir röportajında söylediği gibi “Biraz sorgulayıp baktığında hiç de normal olmayan ama normalleştirilmiş ve denek yerine konduğun belli hayat formlarına da değiniyor bu şarkı.”

Tüm bunları bir yana bırakıp –ilk albümleri olduğunu da görmezden gelirsem tabii-  teknik bakımdan incelediğimde kendimce eksik olduğunu düşündüğüm bazı noktalar var. Parçaların ardında bıraktığı o hoş tını enstrümental olarak dinlemeyi arzulayabileceğim kadar güçlü değil. Onur Özdemir’in o tatlı sesinin gölgesinde kalmaktan ziyade sanki o sesi taşıyabilmek için biraz zorlama hareket edilmiş gibi. Müzikal anlamda “İşte bu!” dedirtecek özgün bir tarzları olduğunu, olsa bile bunu her şarkıda yansıttıklarını düşünmüyorum. Garip tarafı ise içten içe “Daha farklı yapılabilirdi.” dediğim kısımlarda asıl değiştirmek istediğim şeyin ne olduğuna ben bile karar veremedim. Çünkü bu albümde her şey birbirini tamamlayıcı nitelikte bir bütün oluşturuyor.

Gönlümden geçen tüm şarkılara kısa bir şekilde değinmek olsa da içerik fark etmeksizin  spoiler vermek için zaman kollayan kuzenimden rol çalmamak ve sizleri bu güzel albümle baş başa bırakmak üzere aradan çekiliyorum :)

Puanım: 8/10

Favori Parçam: Bu Defa

[tehmorninstah]

Gevgev #9: Gia (Film)

Kendi Puanım: 8/10

IMDb Puanı: 7/10

Çoğu zaman filmleri konularına bakmadan, yönetmenine, oyuncularına, değerlendirmelerine falan göz gezdirerek açan biri olarak, işin içine uyuşturucu giren filmler beni her seferinde hazırlıksız yakalar, Basketball Diaries’daki gibi. Aynı durumu yine bu filmde de yaşadım.

Film, Amerika’nın ilk süpermodelinin trajik hayatını ele alıyor, biyografi niteliği taşıyan bir yanı da var denebilir, ancak başlardaki birkaç sahne haricinde kariyerini dolu dolu yaşadığı dönemler ön planda. Garsonluklardan mankenliğe, sonra süpermodelliğe geçişi, amatörce kararları, yaşananların sarıcı etkileri, seyirciye dolu dolu bir eser sunuyor.

Yetiştiği ailenin ortamından, kendi aldığı kararların sonucunu dibine kadar yaşadığı, yuvarlanıp gittiği, bol inişli çıkışlı hayatına tanıklık ettikçe filmde en az Gia kadar yoruluyorsunuz ki, Angelina Jolie’nin çekimlerde nasıl yorulduğunu bile düşünmeden edemiyorum ben. Zaten filmi oyunculuğuyla taşıyan, yan karakterlerin ve figüranların eksikliklerini kapatan çoğunlukla Jolie oluyor, kendisinin kariyerinde daha büyük bi alevi harlatan bi kıvılcım diyebilirim bu film için. Elizabeth Mitchell’ın performansının da göz ardı edilemeyeceğini belirtmem gerek ayrıca.

Hikayenin biyografik bir yapısı olması senaristlerin işini ne kadar kolaylaştırsa da, böyle çalkantılı bir hayatı anlatmak her yiğidin harcı değil. Yüzeysel bir bakışta olaylar silsilesi gibi görülen sahnelerin, odaklanıp azıcık zihin yordukça sebep sonuç ilişkileri bütünü oluşunun cezbediciliği, filmi cidden izlemeye değer kılıyor.

Tabi bu izlenmeye değer senaryonun seyir keyfini katbekat arttıran yönetmen dokunuşlarını es geçmemek gerek. Michael Cristofer’ın dönem filmlerine kıyasla olağanüstü bir iş çıkardığını söyleyemem, zira 1998′de çıkmış bu filmin hem öncesi hem de sonralarında yayınlanmış onlarca kült mevcut, zaten o doksanlar atmosferini filmi açtığınız dakikada soluyorsunuz. Lakin söz konusu bir süpermodelin hayatı olduğundan, kendisine çekim açıları konusunda doğan fırsatları dolu dolu kullanması kaliteyi arttırmış.

Filmde fazlasıyla hoşuma giden bir nokta ise müzik seçimi ve kullanımı oldu. Dönemin soluğunu, ajansların burjuvazisini ve süpermodel hayatının çalkantısını kesinlikle en iyi enstrümantal caz yansıtabilirdi, ki film genelinde de diyalog olmadıkça bol bol kullanılmış. Dahası, filmin odağındaki karakterin duygularını anbean müziğin evrensel diliyle hissetmek, karakteri cidden anlıyor olmak seyirciyi filmin iyice içine çekmekte ve filme biyografik olduğu kadar da psikolojik bir boyut katmakta.

Travmalara ve gençlik heyecanına, kararlarda kalp ve beynin mücadelesine, bağımlılıkların çeşitli açılardan hayattaki sarcısı etkisine, yalnızlığa, affetmeye ve ölüme kadar insan hayatındaki onca faktörü ele alan, bir süpermodelin, hatta Amerika’nın ilk süpermodelinin bizlerden farklı olduğu kadar, ne kadar da bizden biri olduğuna tanıklık ettiğimiz, kültlerin jenerasyonunda hatrı sayılır bir konumu olan ve benzer sanatsal stile sahip, Angelina Jolie’nin kariyerindeki mihenk taşlarından biri denebilecek, fazlasıyla başarılı bir yapım; Gia.

[tehmorninstah]

Gevgev #8: Hedonutopia - Yarı Cennet(Müzik Albümü)

Yine fazlasıyla eski, bir o kadar da uzun bir yazı ile karşı karşıyayız. Verdiğim puan vs. aynı, ve metin sırf albümün kendisinden değil, Hedonutopia’nın genel işlerini konu alıyor.

Önceden uyarayım, okudukça "Ne anlatıyo bu?" diyeceksiniz belki, ama bu ekibi ve yaptıkları işleri kelimelere dökmek cidden kolay değil. Dinlemek lazım, kulak vermeden olacak şey değil.

Türkiye'nin koşullarını az çok bilirsiniz, önceden bi yıldız değilseniz sonradan parlamanız falan zor şeyler. Bu adamlar, uzun süredir müzikle uğraşıyor da olsalar, piyasada biraz yeniler esasında(artık değiller), ve bu koşullara rağmen çok alışılmadık işler peşindeler. Deneysellik hat safhada. Ancak bu adamlar benim ilgimi fazlasıyla çekmeyi başardılar. Öyle ki duyduğum hafta, üç albümlük minik diskografilerini bitirdim. (Yazıyı yazdıktan çok sonra Arzu Ütopyası çıktı, onu da hemen bitirdim ve çok sevdim.)

Kısaca liriklere değinmek isterim, ancak Vegeta bunu benim yerime zaten yapmış: "He is speaking the language of gods." diyerek. Kısa ve müzikal ağırlığı bozmayacak şekilde, biraz da kendince manidar yazılmış sözler, tek başınıza anlam çıkarmaya çalışmayın, yardım alın bi' yeriniz incinmesin.

Röportajlarında da belirtiyorlar ki, bu deneyselliğin hatsafhada olduğu, hiçbir janraya, yahut kalıba tam anlamıyla sığmayan bu müziğin, köy muhtarının da, bir stüdyo sahibinin de, bir ressamın da, bir iş adamının da arkada çalan radyonun kanalını değiştirmeyeceği, herkesin seveceği bir tatta var etmek istiyorlar. Bana kalırsa bu amaçlarına büyük ölçüde ulaşmışlar. Deneysellik bu raddedeyken dahi öyle bir tat yakalamışlar ki, bir yandan uzayda keşif aşkıyla süzülürken, öte yandan o alıştığınız sıcacık yuvanızda hissediyorsunuz kendinizi. 

Enstrümantal manada o kadar eşsizler ki anlatamam. Daha önce böyle bir şey dinlediğinizi hiç zannetmiyorum. Hatta böyle bir albümü daha önce hayal bile etmediniz. Her parçanın kendi içinde müthiş dalgalanmaları mevcut. İstenilen havaya cuk diye oturan, muazzam rifflerini ara ara kullanıp, ara ara kesişleri dinleyiciyi kendinden geçiriyor. Albüm aynı zamanda tam kararında ve ustaca bir synth performansı barındırıyor. Bazı parçalarda orta-düşük tempoda başlayıp, yolu yarılayınca ufaktan coşku başlıyorken, bazıları olduğu gibi alıyor başını gidiyor. Ancak asıl son parça olan Kör Baykuş'a, tıpkı bir önceki albümleri Ucube Dizayn'daki Sar gibi tam anlamıyla bir progresiflik katmaya özen göstermişler. Bu bahsettiğim albüm kapanışı parçalar aynı zamanda kısmen ambiyans müziği kategorisine de girebilecek eserler bana kalırsa.

Fırat'ın ve Gülden'in vokali, tiz notalardan, hafif reverb vb. efektlerle birlikte çok kaliteli ve başarılılar. Sözlere parçalarında ne kadar az yer verseler dahi kendilerini o muazzam enstrümantal şölenin içerisinden kendilerini belli etmeyi, ve aynı zamanda o şölenin içine muazzam entegre olmayı başarmışlar. Yaptıkları bu Astral Şölen'i özetlemek gerekirse, deneyselliğin farklı bir seviyeye ulaştığı bu vaziyette, her dinleyenin seveceği, ancak neresinden tutsan benzerini bulamayacağınız, yepyeni bir tat ortaya sunuyorlar. Muazzam synth performanslarının yanı sıra, her açıdan mükemmel bir uyum ve denge sağlarken, ellerindeki her şeyi olabilecek en mükemmel seviyede kullanmaya çalışmışlar, bana kalırsa da gayet başarılı olmuşlar. Umarım diskografileri zamanla iyice genişler, ve hep böyle kaliteli, sıradışı işlere imza atarlar.

Puanım: 9/10

Favori Parçam: Kör Baykuş

[tehmorninstah]

Gevgev #7: Nocturnal Animals (Film)

Kendi Puanım: 8.5/10

IMDb Puanı: 7.5/10

Puanlama mantığım az çok anlaşılmıştır önceki yazılarımdan. IMDb’nin daha düşük ortalamaya sahip oluşunu sıradan izleyicilerin detayları kaçırışına veriyorum.

Film, sanat galerisinde çalışan, mevki sahibi bir kadının eski kocasından gelen, kadına adanmış romanı okuyuşunu işliyor. Yüzeysel geçip, filmin asıl büyüsünden bahsedip konuyu kapatmayı tercih edeceğim, aksi takdirde vereceğim her detay seyir keyfini düşürmeye sebebiyet verebilir.

Sahneler üç kategoriye ayrılmış vaziyette; olayın yaşandığı, yani kadının romanı okuduğu zaman dilimi, romanda anlatılanlar, ve kadının yazar olan eski kocasıyla olan anıları. Başlarda rastgele serpiştirilmiş gibi hissedilen bu sahneler, kafanıza atılan ve ne olduğunu anlayamadığınız rastgele karton parçaları gibi hissettirirken, film ilerledikçe o kartonların bir yapboza ait olan parçalar olduğunun farkına varıyorsunuz. Parçalar yavaş yavaş birbiriyle birleşiyor, lakin son parça yerine oturana dek resmin ne olduğunu asla anlayamıyorsunuz. Resim bittiğinde ise puzzle’ın her parçasına ayrı ayrı gözleriniz ışıl ışıl parlayarak bakacaksınız. Wonder from scratch yani.

Üç farklı senaryonun hepsini özene bezene yazmaları, Jake Gyllenhaal ve Amy Adams’ın üçünde de hakkını vererek muhteşem oyunculuklar sergilemeleri bi yana, bu kayıtları Tom Ford’dan başka biri asla bu kadar başarılı bir şekilde yönetemezdi. Üç farklı senaryoyu, renk kullanımlarıyla üç farklı filme bölüp, istediğinizden herhangi bir sahnenin ekran görüntüsünü aldığınızda duvar kağıdı değeri taşıyacak görseller elde edebileceğiniz bir kalitede işler çıkarmış. Öte yandan, senaryoyu güçlendirmek amaçlı yaptığı dokunuşlar öyle muhteşem ki anlatamam. Puzzle parçaları etkisini güçlendiren şeylerden biri de bu zaten, estetik dursun diye göz önüne saklanan detaylar film biterken zihinde bi flaş patlamasına yol açıyor.

Aslen Tony and Susan adlı romandan esinlenilerek çekilen bu film, kadının romanı okurken etkilendiği kadar izleyici de etkilemeyi başarıyor. Kafa açan kategorisine alabileceğim bu film beni çok net tavladı diyebilirim. Filmin beni üzen tek yanı müziklerinin zayıf oluşuydu, lakin Tom Ford’un muhteşem tablolarından oluşan sanat galerisinde bu eksikliğin farkına varmanın mümkün olmadığı büyüleyici bir film; Nocturnal Animals.

[tehmorninstah]

Gevgev #6: Demolition (Film)

Okuyacağınız çok çok önceden yazdığım kısa ve yüzeysel bir metin, puanı hariç olduğu gibi bıraktım..

Kendi Puanım: 8/10

IMDb: 7/10 (Herkese hitap eden bir eser değil demek ki.)

Film, hayatında her şey tıkırında giden bir adamın, karısının gözlerinin önünde bir trafik kazasında kaybedişinin ardından yaşananları anlatıyor.

Haliyle yoğunlukla psikolojik bir eser, daha çok karakterimizin iç dünyasını dışa vurmaya çalışılmış, lakin bu karakterin somut olarak yaşadıkları da bir o kadar ilginç.

Davis Mitchell, yaşanan o trafik kazasına kadar etrafındaki çoğu şeyi görmüyordu bile. Karısı Julia, Davis'in dünyasını haddinden fazla aydınlatmış, onu kör etmişti. Kazanın ardından, hastanedeki arızalı otomatların üreticisi firmaya yazdığı bir mektupla Davis, ilk kez gözlerini açmışçasına yeni bir hayata başlar.

İç dünyayı anlatan bir eser, dışarıda da yaşananlarla birlikte, bir izleyiciyi en fazla bu kadar eğlendirebilir. Ayrıca eğlendirdiği kadar duygu yoğunluğunu koruma konusunda da gayet başarılı bir film Demolition.

Jake Gyllenhaal'ın yine bir oyuncu olduğunu unutturup tamamen rolüne büründüğü karakteri yansıttığı, yeteneğini sonuna kadar konuşturduğuna tanıklık edeceksiniz.

Kamera açıları, renk kullanımı gibi yönleriyle de gayet kendini izletecek bir eser sizleri bekliyor. Benim filmde sevdiğim noktalardan biri ise soundtrack'i oldu. Kaliteli müzik seçimlerini filme öyle güzel yedirmişler ki anlatamam.

Umarım ilginizi çeker, hepinize iyi seyirler dilerim 🖤

[tehmorninstah]

Diyor Ki #1: Altered Carbon

Yakın bir dostum olan Hüseyin Batal, dizi geneli için, özellikle 2. sezon hakkında düşüncelerini belirtmiş.

Kendisi Diyor Ki:

Evren: 7/10 Müzik: 8/10 Oyunculuklar: 6/10 (Anthony Mackie yüzünden) Plot: 8,5/10 Sonuç: 1. sezon için kesinlikle, 2. sezonu için vakit varsa izlenmeli. Sezonu dün gece bitirdim. Beklentilerimin ve özellikle 1. sezonun çok altında bir sezondu. Yine de piyasadaki bir çok diziye göre çok daha doyurucuydu. Dolayısıyla bir ''must watch'' diyebilirim. Evrenden başlayayım. Şahsen cyberpunk evrenleri çok severim. Tarık(benden bahsediyor :)) bu diziden bahsedip cyberpunk olduğunu söylediğinde hemen izlemeye başladım. Netflix bu dizide klasik neon ışıklı ağır distopik cyberpunk evreni klişesinden sıyrılıp, yer yer eğlenceli, yer yer distopik, ayarında bir evren yaratmış ama bu evreni dizinin geneline bütçe sıkıntılarından dolayı yedirememiş. Buna bir eksi diyemeyeceğim çünkü yokluğunu hissetirmesine rağmen o kadar da göze çarpan bir problem değil. Evrenin yerini güzel diyaloglar ve çarpıcı sahneler dolduruyor. 2. sezonda bütçe daha da düşmüş olacak ki (bknz. Netflix'in The Witcher için 130 milyon doların üzerinde kredi çekmesi) bu bahsettiğim sorun daha da göze çarpar hale gelmiş. CGIdan bayağı kısılmış anlayacağınız.   (metnin geri kalanı spoiler içermektedir, seçim sizin)

Oyuncular konusunda ise kesinlikle seçimlerin çok kötü olduğunu söyleyebilirim. Takeshi Kovacs'in ilk sezonda Joel Kinnaman'ın canlandırdığı vücudu sahibine teslim etmesinden mütevellit seçilen Anthony Mackie, Joel'in yarattığı Takeshi karakterine hiç benzemeyen, ciddiyetten uzak kalmış, dizinin distopik havasına kesinlikle uymayan bir oyuncu seçimi olmuş. Kendisinin kötü bir oyuncu olduğunu iddia etmiyorum ama iyi bir oyuncu kesinlikle değil. Dolayısıyla dizide en büyük eksi benim için bu oldu. Başrolün dışındaki karakterler için seçilen oyuncular için yazı uzamasın diye yorum yapmak istemiyorum. Fena değil demek kâfi olacaktır. Sezonun müzikleri yine 1. sezon gibi iyi. Sahnelere yedirilmiş, dizinin akışını kolaylaştıran müzikler seçilmiş. Netflix'in bu konuda kendini kanıtladığını düşünüyorum. Ama yine de 1. sezona göre zayıf kaldığını söyleyebilirim. Dizinin benim için bir diğer eksisi de Takeshi'ye ve Falconer'e verilen plot armor. Plot armor olayı hemen her dizi ve filmde beni irrite etmeyi başarmıştır (hayır, 15 sezon Supernatural izlemiş olmam beni bu konuda hipokrit yapmaz). Bu sezonda hikaye benim için çok yavan ilerlerken, Elder'ların hikayeye müdahil olması ve insanların onlara yaptıklarına rağmen onların dünyasına adım atmayı başarmış olması beni çok heyecanlandırdı. Verdikleri backstory de gayet tatmin ediciydi diyebilirim. Son bölümde ise, 'melek ateşi'ni kontrol edebilen bir varlığın zihnine Jäger gibi bir adamın zihni galip gelmesi ve koskoca Elderin duman olması beni çok üzdü ve dizinin hanesine bir eksi daha yazmama sebep oldu. Elder'ları çok daha aktif görmek isterdim. Yine de, Takeshi'nin plot armor sayesinde kurtulmuş olması ve dolayısıyla 3. sezona yeşil ışık yanmış olmasını olumlu karşılıyor, Netflix'in bokunu çıkarmadan diziyi nihai sonuca ulaştırarak zihnimdeki güzel yerini edinmesini umuyorum. Sonuç olarak, vaktiniz varsa diziyi izlemenizi tavsiye ediyorum.

[tehmorninstah]

Gevgev #5: BoJack Horseman 

Kendi Puanım 10/10

IMDb Puanı 8.6/10

“Yine mi tam puan? Abartmıyo musun?” falan diye geçecek aklınızdan belki, yani belki biraz ama bunda beni etkileyen büyülü birşeyler var.

Unutulmaya yüz tutmuş eski sitcom’u Horsin’ Around’un bölümlerini sık sık izleyen, yaşlı ve kötü alışkanlıkları olan Hollywoo(d) yıldızı bir ‘at adam”ın maceralarını izliyoruz bu dizide, bir de çevresindeki hayvan-insanlar falan. “İyi de ne alaka, durduk yere hayvan-insan karakterler izletiyor ki bu dizi bize?” diyeceksiniz belki ama bu bile öylesine yapılan bişey değil, çünkü karşılaştığım en zekice kurgulanmış karakterler bu dizide.

Size Los Angeles’ı, izleyeceğiniz karakterleri falan tanıttığı Build-Up bölümlerinde sadece kedilerin dört ayak üzerine düşmesini komik bir şekilde görselleştirsin diye karakterlerin hayvan olarak kurgulandığını sanacaksınız, lakin alakası yok. Aksine her karakterin kişilik özellikleri, oldukları hayvana da bağlı. Dizinin olayı da bu ya zaten, karakterler, bireyler, başlarından geçenler, dibe vuruşları, yükselişleri. Karakterlerin gelişimi ve değişimi her daim kendini keşfeden gençler gibi devam ediyor.

E tabi liseli değil bunlar, karşı sınıftan tutulduğu kızla girdiği aşk üçgeni değil bu karakterleri değiştiren ve geliştiren. Öyle köklü olaylar yaşanıyor ki, başınıza gelse, kişiliğinden taviz vermeyecek biri dahi olsanız baştan yaratılırsınız. En basitinden ölenler oluyor(gerçek hayat için spoiler uyarısı; bireyler ölür). Ve yeri geliyor geçmişleri bu karakterlerin peşlerini bırakmıyor. Haliyle izletiyor kendini, sırf bu yönüyle bile.

Belli bir yerden sonra işin güzel yanı, o yakalarından bir türlü düşmeyen geçmişleri, zaten izlediğiniz maceralarının bir parçaları oluyor. Zaten karakterlerde kendinizden illa ki bi-iki parça bulacağınız yetmezmiş gibi, olayları da hep birlikte yaşıyorsunuz resmen. Bir yerden sonra öyle bir çekiyor ki, adeta parçası olduğunuz bir diziyi baştan izliyormuş hissine kapılıyorsunuz. Horsin’ Around’un eski bölümlerini izleyen BoJack gibi. Öyle ki başınıza silah dayayıp başka bir filmin karakterine empati besleyeceksin deseler böyle hissedemezsiniz.

Dizinin büyüsünün formülü de burada, yer yer arkadaşınız, yer yer bizzat kendiniz gibi gördüğünüz karakterler tonla badireler atlattıkça, dizi sizi istediği duyguya, hatta konuma çok rahatça sokuyor. Kendim duygusal biri değilimdir, lakin olsam da pek bir önemi olmazdı, çünkü diziyi izlerken seyirci değil, olayları yaşayan oluyorsunuz ansızın, farkına bile varmadan. Ve karakterler her dibe çöktüğünde, ya da mutlu olsa, bunları yaşayan bizzat siz oluyorsunuz. Bir dizi düşünün ki, karakter gelişimini bizzat size yaşatıyor. Öyle ki, duygusal anlamda en çok etkilendiğim eser bu olmuştur, Radiohead albümleri bile solda sıfır.

Neden bunların hepsi Los Angeles’da peki? Bu da kendi golüne kendi asist yapmak bir nevi. Şehrin karmaşası, çılgınlığı, her yerden dolup taşan detaylar, sizi dizi karakterinin bizzat kendisi kılan bu transtan çıkmanıza izin vermeyecek hale getiriyor. Peki bir taşla bir kuş vurulduğu nerede görülmüş? Hollywoo(d)’dayız be! Tam mükemmel pastanın üzerindeki krem şanti kadar kararında, tatlı göndermeler, sevdiğiniz ünlüler, ve de en güzeli, ortaya karışık; ayak fetişi olan örümcek yönetmen Quentin Tarantula gibi hayvan-insan ünlüler de sizleri bekliyor olacak.

Çizimlerdir, müzik seçimleridir, bunlar da gayet güzel, lakin her detaya değinmek istemem. Çünkü dizide detay keşfettikçe seyir keyfiniz artacak, haliyle hepsini anlatmak saçma olur, “olayını” bilin yeter.

Okumaya üşenenler için uzun lafın kısası, Los Angeles’da yaşayan, ününü yavaş yavaş yitiren bir ‘at adam”ın macerasında kendinizi bulacaksınız. Bu macera esnasında duygudan duyguya gireceksiniz, yeri gelecek BoJack ile birlikte dibe vuran bizzat siz olacaksınız, ve uzaktan baktığınızda bunun hoşunuza gittiğini fark edeceksiniz. Ve sonunda kafanızda ‘Şaheser’ kelimesi yeniden anlam kazanacak.

[tehmorninstah]

Gevgev #4: Marriage Story (Film)

Kendi Puanım: 7/10

IMDb Puanı: 8.1/10

“Hayret, IMDb’den düşük vermiş bu kez..” Evet, ne var?

Marriage Story, adının aksine bir boşanma hikayesini konu alıyor. İronik mi dersiniz buna bilemem, bana kalırsa değil açıkçası. Zaten hikayelerin elbet bi sonu olur. Ya da “Sonsuza dek mutlu yaşadılar.” derler.

“E o zaman bu filmi farklı yapan ne? İnsanlar hep boşanır.” Diye düşünmüşsünüzdür belki de. Bu filmi farklı kılan da bu; sıradan bir olayı sinemanın anlatım gücüyle izlenecek bir şeye çevirmişler. Ve nasıl başarılılar anlatamam.

Direkt oyuncularla konuya girelim, zaten filmi izlediyseniz yahut izleyecekseniz sebebi Scarlett Johansson ve Adam Driver’dır diye tahmin ediyorum. İkisi de beklentinizi fazlasıyla karşılayacak, bu konuda hiç şüpheniz olmasın. Kendilerine yazılan karakterler detaylı, komplike ve başarılı. Zaten filmin başında karakterlerin birbirlerinden bahsettikleri yazılar bunu belli ediyor. Aynı zamanda, birbirlerinden bahsettikleri notlarda yer alan özelliklerin her birinin örneğini film genelinde net bir biçimde görmenize olanak tanıyor da. 

Ama canımı sıkan bi nokta da bu oldu. İpe un sererek hazırlanmış, inci gibi iki tane karakter oluşturup, bu iki karakterin çocukları dahil etraflarındaki tüm karakterleri zayıf stereotypelarla donatmak neyin nesi? Tabii ki odak konusu olan iki ana karakter gibi olmayacaklar, lakin biraz daha az üzerinde dursalar iki ana karakteri kötü bi simülasyonun ortasına atmışlar hissiyatına kapılacaktık. Karakter kurgulamakta bu kadar başarılı bi ekibin ancak üşengeçliğine verilecek bi hareket bu.

Filmi 4:3 çekmişler, nedenini bilmiyorum lakin bu görüntü yönetmeninin var bi bildiği. Tahminimce, biraz da renk kullanımından da yola çıkarak, analog kamerayla çekilmiş tatlı aile fotoğrafları havası katmaya çalışılmış, çok da hoş olmuş açıkçası. Genel olarak sade ve detaydan uzak ortamlar yakalamaya çalışmışlar, zannedersem yine bizim ikili ön plana çıksın diye. Hatta karaktere öyle odaklanıyorsunuz ki filmdeki Cadılar Bayramı partisinin bir BoJack Horseman göndermesi olduğunun farkına bile varmıyorsunuz(ya da ben kafayı sıyırdım). Kavga ederlerken bile sağdan soldan obje tutup birbirlerine atarlar mı diye düşünmenize izin vermiyor, görüntü resmen karaktere odaklan diye emrediyor size. Ve evet, Adam Driver yine bişeylere zarar vermeden duramıyor. Kendisinin prop parçalama konusundaki eşsiz yeteneğini bilen bilir.

Filmin müzikleri de harika, ve çok güzel yedirilmiş, Randy Newman’ı tebrik ve takdir ediyorum. Başarılı oyunculuk, güzel görüntüler ve harika müzikler bir arada olunca zaten seyirciye hissettirilemeyecek duygu yok. Bunun farkında olan ekip de, bu uzun ayrılık süreci içerisinde size olabilecek her duyguyu yaşatmaya çabalıyor, başarıyor da.

Senaryosu da gayet iyi aslına bakılırsa. Ne kadar sıradan, şaşırtıcı olaylardan uzak bir boşanma hikayesi de olsa, bir ilişkiye dair acı tatlı detaylarla bunun o kadar basit bir olay olmadığını anlıyorsunuz, hatta duygusal biriyseniz boşanmıştan betere de dönebilirsiniz. Sonunda da plot twist falan yok. Hatta spoiler alert(!); boşanıyorlar. 

Ancak Marriage Story, adından da anlaşılacağı üzere, bir çocuğun, annesi okurken uyuyakalacağı bir ‘hikaye’. Ve ne o çocuğu uyutan, ne de bu filmi cezbedici kılan şey sonu değil, maceranın ta kendisi ve anlatılış şekli; yani süreç. Ve bu kaliteli yapımda anneniz size “Sonsuza dek mutlu yaşadılar.” demeden siz çoktan uyuyakalmış olacaksınız. Başka bir deyişle, tatmin olmak için filmin sonunu beklemenize gerek olacağını hiç zannetmiyorum.

[tehmorninstah]

Gevgev #3: Futurama (Çizgi-Sitcom)

Kendi Puanım: 10/10

IMDb: 8.4/10

"Yuh, var mı o kadar cidden?" dediğinizi duyar gibiyim, ama var, IMDb inkar etse de.

Futurama, New York'da pizza kuryeliği yapan, pek de zeki olmayan bir gencin, tam 1999'dan 2000 yılına geçilen gecede bir zaman kapsülünde kazaara bin yıl boyunca donuk kalıp 3000 yılında New New York'da uyanmasıyla başlayan bir dizi macerayı konu alıyor. Ana karakter Fry, SJW geçirmez, siyahisinden asyalısına, uzaylısından robotuna her türden bireyi barındıran arkadaş grubuna dahil oluyor ve bu yepyeni ortamda çok da yabancılık çekmeyeceği bir iş buluyor; intergalaktik kuryelik.

İlla ki 3-5 bölüm Simpsons, yahut Disenchantment izlediyseniz gözünüz bi yerden bu çizim tarzını ısırır. Tahmin edeceğiniz üzere üçü de Matt Groening ve David X. Cohen'in eseri çünkü.

Simpsons'un olayı bellidir; kaliteli, geniş, göndermeler barındıran, sıradan bir amerikan ailesi hayatı üzerine. Sırf empati kurup daha rahat gülebilin diye sıradan bir amerikan ailesi ve çevresi üzerine, evet. İşte sınırları tam da burada çiziliyor, her olay bu dünyadan, gerçek hayattan. Bi yerden sonra sizce de sıkıcı değil mi bu?

Öte yandan Disenchantment, yine bu iki usta ismin eseri, orta çağdan harikulade bir fantastik evren barındırıyor. Bi şekilde, karakterlerin psikolojik sorunlarından ötürü yine empati kurabilirsiniz de. Lakin böyle bir eserin gönderme mizahı yapması mümkün değil, yapsa bile eğreti kalır. Haliyle sıradan bir çizgi diziden çok da farkı kalmaz.

İşte Futurama'nın farkını koyduğu yer tam olarak burası. Matt ve David'in sınırlarını fark edip, adım adım yok etmesi, istedikleri her şeyi yapabilecek nihai evreni ve ortamı kurma çabası Futurama. Muhteşem göndermeler yapmak için Old New York'dan gelen bir karakter ve ünlüleri zihnen sonsuza dek yaşatıp muhafaza edecek teknoloji, kültürel çatışmaların yaratacağı harikulade mizah için SJW geçirmez karakter kadrosu, hem izleyiciyi günümüz dünyasından uzaklaştıracak, hem de evinde hissettirecek kadar kusursuz bir evren, her karakterin az bilinen ve parça parça anlatılan geçmişinin getirdiği dramalar, ve en önemlisi bunları birbirlerinin yerine farklı işlevlerde kullanabilecek kadar harika iki zihin, Matt ve David için Thanos'un Sonsuzluk Eldiveni kadar güçlü bir hal almıştır.

Büyük güç büyük sorumluluk getirir tabi, böyle bir evrenden yararlanmak da ustalık ister. Yapamadıkları şey değil tabii. Gönderme yağmuruna tutulacağınız halde asla gönderme görmekten bıkmayacaksınız, çünkü yeri geliyor Breakfast Club göndermesi yapıyoruz diye bağırıyorlarken, yeri geliyor Star-Wars üzerine bi bölüm çekiyolar ve farkına bile varmayabiliyorsunuz. Yeri geliyor aşk üçgenleriyle ve dramalarla karşılaşıyorsunuz, yeri geliyor hepsini unutup absürt maceralara atılıyorsunuz. Yeri geliyor bir stand-up gösterisi izlermiş gibi espirilerin ardı arkası kesilmezken, yeri geliyor koca bölüm harika 2-3 punchline'dan ibaret oluyor. Tam bir serpme kahvaltı, bi ondan bi bundan yerken sofradaki hiçbir şey sizi baymıyor ve bıktırmıyor, lakin bi şekilde oradan tok kalkıyorsunuz.

Uzun lafın kısası Matt Groening ve David X. Cohen'in gözümde asıl ve nihai şaheseri Futurama, bir çizgi-sitcom'dan beklenebilecek her şeyi eksiksiz karşılayacak mükemmel evreni altın bir tepsi yapıp, içini de her bölümünde şef'in o günlük spesiyali ile donatan, tek kelimeyle olağanüstü bir başyapıt.

[tehmorninstah]

Gevgev #2: Hardal - Yeniden Doğuş (Müzik Albümü)

Kısmen deneysel de denebilecek, müthiş bir Anadolu Rock albümüdür kendisi. hatta duymadan önce bile hep böyle bir albüm fikri vardı hayalimde.  Hardal'ı az çok bileniniz vardır, sözler yine aşk üzerinden ilerlemekte, Türk edebiyatı genel olarak böyledir zaten, ama fazlasıyla da betimlemeli ve hayal gücüne de yer veren bir lirik dizimiyle karşı karşıyayız. Şükrü Yüksel de olağanüstü, yer yer kulaktan ciğere giden sesiyle bu sözlere resmen can vermiş diyebilirim. Ve üstünkörü bir söz okuma da değil, adamın tekniği var, "İnsan sesi de bir enstrümandır" derler ya, bu albümde net bir şekilde anlıyorsunuz.

Yetmedi mi, bildiğimiz Anadolu Rock tarzı mükemmel bir şekilde gitarımıza, bassımıza, davulumuza vs. de yansımış. Her parçada da ufak bir progresiflik var, ama ilerleyiş beklenenden hızlı. Ama gelelim asıl olaya; Nerede bunun deneyselliği kardeşim? Hem buram buram Anadolu Rock'u hissederken, hem de her parçada Blues'dan Metal'e, Jazz'dan Folk'a temel janraların tarzlarının muhteşem bir şekilde bildiğimiz Anadolu Rock'a eşlik edişinin yarattığı müzikal şölende deneysellik. Ne yazık ki bu etkiyi vokal kısmında aynı şekilde göremiyoruz, ama orada da daha bi Anadolu'nun bağrından gelmişlik var. Bu deneysellik her parçaya muazzam bir şekilde uygulanmış ve hiçbir türlü hayal kırıklığına uğratmıyor. Ayrıca hiçbir yan janrada üstünkörü durulmamış, hepsinin hakkını vererek çalmışlar.

Parça diziliminin çok şeyi değiştireceğini zannetmiyorum, her parça aynı derecede muazzam ve parlıyor zaten. "Leyla" muazzam bir açılış olmuş albüm için, çünkü salt rock bu parçamız, ve diğerlerinden bi tık daha çok seviyorum açıkçası. Pulluk'a gelince ise ufaktan bir üzülüyor insan, "Çok eğlenmiştik, yakında bitiyor mu bu albüm.." diye. O vakte kadar da insan hiç sıkılmıyor çünkü, shuffle açık bir playlist misali ama art arda hep harmonik parçalar geliyormuş gibi hissettiriyor.

Özetlemek gerekirse, Hardal ustalığına ustalık katmak, ortalığı renklendirmek, deneysel bir şekilde dinleyeni cezbetmek, etkilemek istemiş ve olabilecek her açıdan bunu başarmış bana kalırsa. Sözleriyle, vokaliyle, enstrümantal performanslarıyla Anadolu Rock'a bir Yeniden Doğuş olmayı başarmıştır bu albüm kalite konusunda, kesinlikle olağanüstü.

Puanım 9/10

Favori Parçam; Leyla

[tehmorninstah]

Gevgev #1: Fargo (TV Dizisi)

·         Kendi Puanım: 9/10

·         IMDb: 8.9/10

Bilen bilir, dizilerin IMDb puanları, zamanla edindikleri fan kitleleri sebebiyle filmlere nazaran daha yüksek olur. Lakin bu dizinin onlardan biri olduğunu düşünmüyorum.

Dizi, Amerika'nın soğuk kesimlerinden Kuzey Dakota'da, Fargo'da yaşanan bir cinayeti, ve akabinde gerçekleşen olayları konu alıyor. Lakin her sezon, öncekiyle tamamen bağımsız bir vaka ele alınmakta.

İşin ilgi çekici kısmı ise bu olaylar cidden yaşanmış, ve olduğu gibi aktarılmakta. Hatta introda şöyle belirtiliyor;

THIS IS A TRUE STORY. The events depicted in this film took place in ... in .... At the request of the survivors, the names have been changed. Out of respect for the dead, the rest has been told exactly as it occurred.

Haliyle gerçekleşen olaylardan beklentiniz o kadar da büyük olmayabilir, sonuçta bir senarist tarafından kurgulanmamış, değil mi? Her gün bir yerlerde cinayet işleniyor, birileri ölüyor, en fazla ne kadar ilgi çekici olabilir ki, değil mi?

İşin aslı hiç de öyle değil. Her vakada en baştan, Mike Milligan & The Kitchen Brothers'ın elinden çıkmış bir Prog Rock parçası misali aksiyon ve gerilim katlanarak artıyor. O basit cinayetlerin akabinde tetiklediği olaylar kendini öyle güzel izletiyor ki anlatamam. Tıpkı Men In Black III'de Ajan K'nin öldüğü alternasyon'daki gibi kelebek etkisini dibine kadar iliklerinizde hissediyorsunuz. Ve günün sonunda kurgulanmış çoğu cinayetten daha cezbedecek bir eser izlemiş olacaksınız.

Senaryo dizilerde kritik bir öge olsa da izletmek için güzel işlenmesi gerek, bunun için ise başarılı oyuncular tabi. Sizlere iyi bir haberim var; eğer dizilerle ve beyaz perde ile az çok haşır neşir biriyseniz, en az bi defa tanıdığınız, sevdiğiniz ve başarılı bulduğunuz bir oyuncuyla karşılaşacaksınız. Örnek vermek gerekirse Yüzüklerin Efendisi serisinden Bilbo Baggins(Martin Freeman), Breaking Bad'den tanıdığınız Saul(Bob Odenkirk) ve Todd(Jesse Plemobs) vs. Ve işlerinin hakkını vererek yapıyorlar.

Şahsen ben pek süslü anlatımların adamı değilimdir. Örnek vermek gerekirse dramatize edilen ölümlerin pek fanı olduğumu söyleyemem. Bana kalırsa başarılı bir ölüm sahnesi The Departed'daki gibi olmalı. Fargo'da beni cezbeden şeylerden biri de bu oldu; yönetmenlik. Dizinin Post-Modern bir tablo gibi, güzelliğini sadeliğinden alan harikulade sahneleri kendini öyle güzel izletiyor ki anlatamam. Hatta müzik seçimleri ve kullanımı da aynı şekilde; sade. Fargo'da çok sık müzik duymayacaksınız. Ağır ilerleyen gerilim sahnelerinde minik uyandırıcılar ve olayın bizzat kendi içinde etkisi olan şarkılarla olayları ballandıra ballandıra anlatmaktan kaçınılıyor. Zaten Fargo'nun olayı da bu ya, olayları olduğu gibi anlatmak. Lakin bu müzik açlığınızı, hemen outro öncesinde çalmaya başlayan harika bir parça gideriveriyor.

Özetle, gerçek cinayetler ve akabinde yaşanan olayların başarılı oyuncular tarafından yaşatılıp, sadeliğin getirdiği güzellikle altın tepside sunulduğu muhteşem bir dizi Fargo.