Her ülkede devlet tarafından belirlenmiş yasal bir çalışma süresi vardır. Ve insanlar bu yasal çalışma süresini doldurduktan sonra isterlerse daha çalışmalarına gerek yoktur. Özel sektör personeli ve memurlar gibi belirli bir ücretle çalışan kişiler yaşlandıklarında, artık iş görmekte zorlanmaya başladıklarında, devletin vermiş olduğu şartları yerine getirdikleri sürece çalışmayı bırakarak artık dinlenme dönemine geçebilirler. Uzun yıllar hizmet veren bu kişilerin çalışmayı bıraktıkları bu döneme emeklilik denir. Ve senelerce çalışıp emeklilik dönemine giren her bireye de emekli denir.
Emeklilik dönemi her devletin vatandaşına sunmuş olduğu yerinde bir haktır. Emekli olma yaşına gelmiş kişiler artık çalışma hayatında sahip oldukları verimliliği kaybetmişlerdir. Yaşlarından dolayı bu kişilerin çalışmak yerine dinlenmeye geçme zamanları gelmiş demektir. Emeklilik dönemine giren her kişi çok uzun yıllar aktif bir çalışma sergilemiş, hizmet vermiş ve artık belirli bir yorgunluğa erişmiş demektir. Bu saatten sonra bu kişilerden iş beklemek ve hizmet almak yanlış bir adımdır. Kısacası yaşlılık sosyal bir meseledir. Yaşayan her insanın yaşlanması ve iş gücünü kaybetmesi kaçınılmazdır. Bu nedenle emekli olmak ve emeklilik hayatları boyunca çalışan bu kişilerin mükâfatıdır. Belirli bir yaşa gelerek emekli olan kişilere bir iş karşılığı olmaksızın aylık bir ödenek sağlanır ki, bu ödenek bir nevi yaşlılık maaşıdır. Bu maaş aynı zamanda bu kişilerin çalıştıkları dönemde topluma sağladıkları kazanç ve menfaatin bir karşılığı olarak ödenmektedir. Çalışma gücünü kaybetmiş ve artık düzenli bir gelir elde edemeyecek bu kişilerin cemiyette de sahip oldukları yeri korumaları ve güç duruma düşmemeleri için gereklidir. Bu maaşlar emekli olan kişilere hayatlarının geri kalan kısmı için bir dayanak ve bir teminattır.
Ülkemizde emeklilik sisteminin ilk adımları Osmanlı devleti zamanında atılmıştır. İlk dönemlerde bugün ki anlamı ile emeklilik söz konusu değildi. Sakatlar, bakıma muhtaç yaşlılar ve geçim sıkıntısı çeken kişilere sadaka, yiyecek yardımı vb. şekilde emeklilik adı altında yardımlar yapılırdı. Emeklilik hakkı tam olarak ancak devletin üst kademesindeki kişilere tanınırdı. Vezir, vali, yeniçeri ağası, yüksek düzeydeki saray görevlileri, kazasker, kadı gibi üst düzey yöneticiler emekli olabilirlerdi. Bunun için de belirli bir yaş şartı aranmazdı. Bu kişiler emekliye ayrıldıklarında kendilerine arpalık adı verilen emekli maaşı bağlanırdı. Tanzimat dönemi sonrası getirilen düzenlemeler ile bu uygulamalar kaldırıldı ve hizmet aylığına göre emekli aylığı ödenmesine başlandı. Ancak burada ki fark ta her devlet dairesi veya kamu kurumu niteliğindeki bölümlerin kendi içerisinde ayrı birer emekli sandığı oluşturmaları ve işlemleri ayrı kollardan yürütmeleriydi. Tam manası ile emeklilik sistemi Cumhuriyet ile ortaya çıktı. Emekli sandıkları tek bir çatı altında toplandı. 1930 yılında yürürlüğe giren emeklilik yasası tam olarak 1934 yılında uygulamaya başlandı ve 1683 sayılı kanunla ele alındı.
Emekli olma şartları ve emeklilik dönemi her ülkede farklılık göstermektedir. Çalışan kişilerin emekli olduktan sonra sahip oldukları haklar ülkeden ülkeye değişmektedir. Örneğin emeklilik yaşı, her ülkede farklıdır. Ülkeler bunu kendi devlet politikalarına göre belirlerler ve uygulamaya alırlar. Her ülkede emekli kişilere ödenen maaşlar devlet için büyük bir külfettir. Bunun önüne geçebilmek için dönem dönem ülkeler emeklilik yaşını yükseltme yoluna giderler ve böylelikle şarta uyan kişi sayısında azalmalar olur ve emekliler için ayrılan bütçe devlet adına daha iyi koşullarda yeniden oluşturulur.
Emeklilik yasasının ilk gününden bugüne bazı değişiklikler yapıldı. Ve son hali ile emeklilik şartları bugün yürürlükte. Ülkemizde çalışan bir bireyin emekli olabilmesi için üç ayrı şart aranmaktadır.
Bu şartlardan ilki çalışanların sigortalılık süresi ve vermiş oldukları hizmetin toplam gün sayısıdır. Sigortalılık süresi ve hizmet gün sayısı kadın ve erkeklerde farklılık göstermektedir. Kadınların çalışması gereken süre erkeklere nazaran daha azdır. Ayrıca emekli sandığına tabi olan kişilerde farklı SGK bünyesinde olanlar için farklıdır. Emekli sandığına tabi olan kadınların hizmet süresi 20 yıl, erkeklerin ise 25 yıldır. SGK’ya tabi olan kadınların da hizmet süresi 20 yıl, erkeklerin 25 yıldır ancak burada birde tamamlanması gereken hizmet gün sayısı vardır. SGK hizmet gün sayıları yıllar içerisinde sürekli bir değişim içerisinde olduğundan, burada kadın veya erkeklerin ilk sigorta giriş tarihleri baz alınır ve o tarihlere göre zorunlu hizmet gün sayıları belirlenir.
Ülkemizde emekli olmak için aranan ikinci şart emeklilik yaş şartıdır. Yaş şartı emekli sandığına tabi olanlar ve SGK’ya bağlı olanlar için farklıdır. Emekli sandığına tabi olan kadın memurların emekli olma yaşı 45, erkeklerin ise 50’dir. Ancak bu yaşlardan sonra çalışmaya devam edebilirler ve 65 yaşına kadar çalışabilirler. 65 yaşından sonra zorunlu olarak emeklilikleri verilir. Emekli olmaya hak kazanmış bir devlet memuru bu süreden sonra çalışmaya devam ederse daha yüksek ücretlerde emekli maaşı alır. SGK’ya başlı olan çalışanlarda ise 1990 yılı ile yeni bir düzenleme yapıldı. Ve bu düzenle ile kadınlarda emeklilik yaşı 55’e, erkeklerde ise 60’a yükseltildi.
Ülkemizde son olarak emekli olmak için aranan şartlarda biri de prim gün sayısıdır. Bu rakamlarda yine kadın ve erkekte farklılık gösterirken, belirlenmesinde sigorta giriş tarihleri baz alınmaktadır. 23 Kasım 1980 tarihine kadar sigortalı olan erkeklerde aranan prim gün sayısı 5.000 gün iken, 8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 yılları arasında sigortalı olan erkeklerde 7.000 gündür. 23 Mayıs 1985 tarihine kadar sigortalı olan kadınlarda aranan prim gün sayısı 5.000 gün iken, 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 yılları arasında sigortalı olan kadınlarda 7.000 gündür. Bu tarihler arasında ise prim gün sayısı belirli dönemlerde artarak devam etmiştir.
Yukarıdaki gerekli şartları yerine getiren her Türk vatandaşı emekli olmaya hak kazanmaktadır. Emeklilik döneminde ise emeklilere ya emekli sandığı tarafından ya da Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından aylık veya üçer aylık dönemlerde emeklilik maaşı ödenmektedir. Her kadın veya her erkek aynı şartları tamamlayarak emekli olsalar da emekli maaşları aynı rakamda olmamaktadır. Devletin her kurumunda çalışan personellere, sınıfları gereği farklı ücret uygulaması yapılmaktadır. Çalışanların çalıştıkları dönemlerde almış oldukları ücret ne kadar yüksekse emekli maaşları da o oranda farklılık göstermektedir. Örneğin devlet kurumunda çalışan bir mühendis ile bir odacı aynı hizmet gününü tamamlayıp, aynı prim gün ödemeleri yaparak emekli olsalar da, aylık maaşları farklı olduğundan emekli maaşları da farklı olmaktadır. Sosyal Sigortalar Kurumu’nda ise emekli maaşlarını yatırılan prim rakamları belirlemektedir. Yüksek rakamdan prim ödeyen kişiler daha yüksek maaş alırken, düşük prim ödemesi yapanların maaşları daha düşüktür.
Tüm bunların dışında özel bir durum daha vardır ki, o da malulen emekliliktir. Bazı rahatsızlıkları olan kişilerde emeklilik şartları oldukça esnetilmiş, gün sayısı ve yaş şartlarında iyileştirmeler yapılmıştır. Böylelikle rahatsızlığı olan ve çalışması güç olan kişilerin kısa sürede emekli olmaları devlet tarafından yasalarla sağlanmıştır. % 60 oranında iş göremez raporu olan kadın veya erkeklere malulen emeklilik hakkı tanınmıştır.
pixelskylines
areudirty
gummygunk
blakekathryn
dailybridgerton
izzy806
yousharknotpass
