Likha ni Huseng Batute

Makata ng Puso

[gedfinalprojectthings]

MANGGAGAWA

ni Jose Corazon de Jesus

Bawat palo ng martilyo sa bakal mong pinapanday alipatong nagtilamsik, alitaptap sa karimlan; mga apoy ng pawis mong sa Bakal ay kumikinang tandang ikaw ang may gawa nitong buong Santinakpan. Nang tipakin mo ang bato ay natayo ang katedral nang pukpukin mo ang tanso ay umugong ang batingaw, nang lutuin mo ang pilak ang salapi ay lumitaw, si Puhunan ay gawa mo, kaya ngayon’y nagyayabang.

Kung may ilaw na kumisap ay ilaw ng iyong tadyang, kung may gusaling naangat, tandang ikaw ang pumasan mula sa duyan ng bata ay kamao mo ang gumalaw hanggang hukay ay gawa mo ang krus na nakalagay.

Kaya ikaw ay marapat dakilain at itanghal pagkat ikaw ang yumari nitong buong Kabihasnan….. Bawat patak ng pawis mo’y yumayari ka ng dangal, dinadala mo ang lahi sa luklukan ng tagumpay.

Mabuhay ka nang buhay na walang wakas, walang hanggan, at hihinto ang pag-ikot nitong mundo pag namatay.

  Pagsusuri

Ang Tulang ito ay isinulat ni Jose Corazon de Jesus para sa mga manggagagawang Pilipino na nag papakahirap araw araw para kumita at may ipang-tustus sa kani-kanilang pamilya. Upang maipaalam sa mga mambabasa niya kung anong klaseng hirap ang dinaranas ng mga manggagawang Pilipino mula sa di patas na pagpapa suweldo hanggang sa diskriminasyon sa loob ng pagawaan.

Ang buong tula ay nagpapahiwatig ng kagalingan ng isang manggagawang Pilipino . Sa unang saknong ipinakikita ang kagalingan nila sa pagpapanday. Ipinapahayag nito ang mahirap na prosesong kinakaharap ng mangagawa upang makalikha ng bagong kagamitan. Ganun paman sila ay  dakila dahil bawat patak ng pawis nila ay may katumbas na bagay na mapapakinabangan ng bawat mamamayang Pilipino

Tulag nga ng lumang kasabihan kung walang tiyaga walang nilaga kung hinde mo pagsisikapan hinde mo ito makakamit

[gedfinalprojectthings]

Puso, Ano ka?

ni Jose Corazon de Jesus

Ang puso ng tao ay isang batingaw, sa palo ng hirap, umaalingawngaw hihip lang ng hapis pinakadaramdam, ngumt pag lagi nang nasanay, kung minsan, nakapagsasaya kahit isang bangkay.

Ang puso ng tao’y parang isang relos, atrasadong oras itong tinutumbok, oratoryo’y hirap, minutero’y lungkot, at luha ang tiktak na sasagot-sagot, ngunit kung ang puso’y sanay sa himutok kahit libinga’y may oras ng lugod.

Ang puso ay ost’ya ng tao sa dibdib sa labi ng sala’y may alak ng tamis, kapag sanay ka nang lagi sa hinagpis nalalagok mo rin kahit anung pait, at parang martilyo iyang bawat pintig sa tapat ng ating dibdib na may sakit.

Kung ano ang puso? Ba, sanlibrang laman na dahil sa ugat ay gagalaw-galaw, dahil sa pag-ibig ay parang batingaw, dahil sa panata ay parang orasan, at mukhang ost’ya rin ng kalulwang banal sa loob ng dibdib ay doon nalagay.

 PAGSUSURI

Ito ay isinulat ni Jose Corazon de Jesus o kinilala bilang “huseng batute” o “Pepito”. Ipinanganak noong Nobyembre 22 1894 sa Santa Cruz, Maynila. Bininyagan siya bilang Jose Cecilio de Jesus ngunit pinalitan niya ang Cecilio ng Corazon (puso sa Español) dahil iyon daw ang tumutugma sa kanyang katauhan. Isa sa ginawa niya ang tulang “Puso, Ano ka?” Ginawa niya ito noong Ika-7 ng Nobyembre 1928. Maraming aral ang makukuha sa tula sapagkat napakalalim ng mensaheng inilalahad sa madla.

Ang puso ay sumisimbolo ng buhay dahil ang puso ang lahat nag papakulay sa lahat. Para saakin, lahat ng bagay na nagawa dito sa mundo ay kagagawan ng puso hindi lamang kaisipan dahil kung hihimukin natin ang kasanayan ng mga sikat at tanyag na tao tulad scientists, inventor, musicians, artists, athlete, at iba pa. Marahil sa kabilang ng kanilang pahihirap ay may dulot na ginhawa at sarap at kung minsan ay nakakamit na nila ang kanilang pang sariling kahilingan at wala na silang hinihiling pa. Ang isang bagay ay nagagawa dahil sa passion o silakbo ng damdamin na nagbibigay sayo ng pagnanais makamit ang isang bagay ngunit hindi mo to mararamdaman kung wala kang puso at wala kang nararamdam para sa isang bagay. Ganunpaman, sa pag-ibig hindi mo mararamdaman ang isang tao kung walang itong puso o kung kaya naman ika’y ay walang puso na nararamdan sa isang tao. Ang emosyon o damdamin ay isa rin sa pinaka importanteng aspeto ng buhay na maari mong matutunan. Patunay na mahalaga ito sa buhay ng tao dahil meron tayong tinatawag na “Emotional Intelligence” o EQ sa wikang ingles na nagsasabi o nagdidikta kung gaano ka katalinong kontrolin ang iyong emosyon sa ano mang-oras. Kanina nabanggit natin ang salitang passion na nangangahulagang “desire” o ang kahulugan naman sa wikang ingles ay “feeling of intense enthusiasm towards or compelling desire for someone or something.” Dito papasok ang responsibilidad, paghihirap, sakripisyo, pagnanangis, at sakit na hindi mo maiiwasan kung meron kang ambisyon o pangarap sa buhay. Ito ang nagagawa ng puso para saakin na gagawin mo lahat ng makakaya mo makamit lang ang iyong kagustuhan at walang imposible kung meron kang puso na nagbubuhay sa iyong ugat at kalamnan para bumangon ulit kung ika’y nabigo o bumagsak sa iyong kinakatayuan dahil ang isang determinandong tao ay nakakasigurong makakamit niya lahat ng pangarap niya dahil itatak niya ito sa puso at isipan niya at ang paningin o ang mga mata niya ay nakatutok lamang sa trono ng tagumpay at haharapin ang ano mang sakit, paghihinagpis, o pagkabigo kapalit lamang ng tagumpay. Naalala ko sa sinabi ng aking tatay, na sa una lang ito mahirap o sa una ka lang masasaktan ngunit lahat ng ito’y may kapalit ng saya at tagumpay. At ito’y tumatatak sa isip ko tuwing ako’y nahihirapan at nakakaranas ng pagkabigo o kalungkutan. Sa huli ay masasanay ka rin na magdusa at maghirap dahil ito ay realidad, may nanalo at may natatalo, kaya naman magsumikap ka at maging responsable bawat tibok ng puso mo o bawat tiktak ng orasan ay dapat pahalagaan at hindi karapat-dapat nasayangin. Hindi lamang ito para sa pangarap sa buhay, kundi sa pag-ibig ay kailangan I-apply ang mga bagay na ikakapanalo mo at ikakatagumpay mo sa anong mga bagay, tao, o ambisyon sa buhay. Ito ang aking mga kaisipan o mentality na  natutunan ko sa aking ama at sa mga karansan ko sa buhay at hinahalintulad ko rin ito sa tulang Puso, Ano ka? ni Jose Corazon De Jesus.

[gedfinalprojectthings]

Ang Tren

ni Jose Corazon de Jesus

Tila ahas na nagmula sa himpilang kanyang lungga, ang galamay at palikpik, pawang bakal, tanso, tingga, ang kaliskis, lapitan mo’t mga bukas na bintana.

Ang rail na lalakara’y nakabalatay sa daan, umaaso ang bunganga at maingay na maingay, sa Tutuban magmumula’t patutungo sa Dagupan.

O, kung gabi’t masalubong ang mata ay nag-aapoy, ang silbato sa malayo’y dinig mo pang sumisipol at hila-hila ang kanyang kabit-kabit namang bagon.

Walang pagod ang makina, may baras na nasa r’weda, sumisingaw, sumisibad, humuhuni ang pitada, tumetelenteng ang kanyang kampanada sa tuwina.

“Kailan ka magbabalik?” “Hanggang sa hapon ng Martes.” At tinangay na ng tren ang naglakbay na pag-ibig, sa bentanilya’y may panyo’t may naiwang nananangis.

 PAGSUSURI

Ang buhay ay parang byahe, sa mga dinadaanan natin na lugar at tao, may naiwan tayo na alaala. Hindi kami makagalaw nang sapat. Nanatili kami at pinipilit natin ang ating sarili na manatili dahil sa mga kadahilanan na kadalasan ay hindi natin pinakamahusay na mga kadahilanan.

Kami lamang ang bumubuo ng mga dahilan kung bakit hindi tayo makakapunta sa trabaho na nais natin o bakit hindi tayo makakalipat sa lungsod na nais nating ilipat o kung bakit hindi natin masisira ang isang tao na hindi natin naramdaman na konektado sa o kung bakit ito huli na upang magsimula muli, huli na upang magsimula muli, huli na upang muling likhain ang isang buhay. Siyempre, mayroon tayong mga responsibilidad na hindi madaling iwanan, ngunit ang mga ito ay hindi karaniwang mga bagay na nagpapanatili sa atin na maayos sa isang lugar. Ang aming paniniwala, ang aming mga ideya tungkol sa paglipat, kung ano ang kahulugan nito, kung ano ang hinihiling sa atin.

Oo, ang mga bagay na iniisip, sinasabi, o ginagawa ng iba ay minsan ay sasaktan ka-hanggang sa wala na sila. Ano ang makukuha mo mula rito hanggang doon nang pinakamabilis ay kabuuang katapatan - ang pagiging handa na igiit, kilalanin, at ipahayag nang eksakto kung ano ang nararamdaman mo tungkol sa isang bagay. Sabihin ang iyong katotohanan - mabait, ngunit buo at buo. Mabuhay ang iyong katotohanan, malumanay, ngunit ganap at palagi. Baguhin ang iyong katotohanan nang madali at mabilis kapag ang iyong karanasan ay nagdadala sa iyo ng bagong kaliwanagan.

[gedfinalprojectthings]

Pag-ibig

ni Jose Corazon de Jesus

Isang aklat na maputi, ang isinulat: Luha! Kaya wala kang mabasa kahit isa mang talata; Kinabisa at inisip mulang ating pagkabata; Tumanda ka't nagkauban, hindi mo pa maunawa. Ang Pag-ibig, isipin mo, pag inisip, nasa-puso! Pag pinuso, nasa-isip, kaya't hindi mo makuro. Lapitan mo nang matagal ang pagsuyo'y naglalaho; Layuan mo at kay-lungkot, nananaghoy ang pagsuyo! Ang Pag-ibig na dakila'y aayaw nang matagalan, Parang lintik kung gumuhit sa pisngi ng kadiliman. Ang halik na ubos-tindi, minsan lamang nahalikan, At ang ilog kung bumaha, tandaan mo't minsan lamang. Ang Pag-ibig kapag duwag ay payapa't walang agos, Walang talon, walang baha, walang luha, walang lunos! Ang Pag-ibig na matapang ay puso ang inaanod, Pati dangal, yama't dunong nalulunod sa pag-irog! Ang Pag-ibig na buko pa'y nakikinig pa sa aral, Tandang di pa umiibig, nakikita pa ang ilaw, Ngunit kapag nag-alab na pati mundo'y nalimutan --- Iyan, ganyan ang Pag-ibig, damdamin mo't puso lamang! Kapag ikaw'y umuurong sa sakuna't sa panganib Ay talagang maliwanag at buo ang iyong isip: Takot pa ang pag-ibig mo, hindi ka pa umiibig: Pag umibig, pati hukay aariin mong langit! Ang Pag-ibig ay may mata, ang Pag-ibig ay di bulag; Ang marunong umibig, bawat sugat ay bulaklak: Ang pag-ibig ay masakim at aayaw ng kabiyak; O wala na kahit ano, o ibigay mo ang lahat! "Ako'y hindi makasulat at ang Nanay ay nakabantay!" Asahan mo, katoto ko, hindi ka pa minamahal! Ngunit kapag sumulat na sa ibabaw man ng hukay, Minamahal ka na niya nang higit sa kanyang buhay! Kayong mga kabataang pag-ibig ang ninanais, Kayong mga paruparong sa ilawan lumiligid, Kapag kayo'y umiibig na, hahanapin ang panganib, At pakpak ninyo'y masusunog sa pag-ibig! Pagsusuri Isa sa pinaka masayang pangyayari ng isang tao iyon ay ang umibig sa pamamagitan nito ay matuturuan kang sumaya sa kahit maikli sigundo lamang, tuturuan ka rin nitong masaktan na paulit ulit na kahit gusto mong labanan ay hindi manlang mawakasan, ganyan ang pag ibig na kapag dumapo sa iyong puso ay hindi mo namalayan. Sa makabagong panahon ay tila mas nagiging makapangyarihan ito na kahit labing limang taon ay dinadapuan nito, dahil sa makabagong teknolohiya ang mga kabataan ay parang nakikipaglaro sa bugso ng kanilang damdamin ni hindi manlang nila namalayan na sila na pala ang napag lalaruan, uuwing luhaan at sa kabilang banda ay lubo na rin ang tiyan. Maari ba ang pag ibig ay pang sarili kapanan? Na kapag ba ikaw ay umibig maaring sa iisang tao ba lamang? Isa sa mga pinaka tanyag na manunulat sa matagal na panahon si Jose Corazon de Jesus siya ang filipinong na maaring nakapamulat sa bulag na pag iisip ng iilan patungkol sa pag ibig dahil para sakanya ang pag ibig ay maari mo itong iaalay sa iyong bayan dito mo maiisip na kahit iyong sarili ay kaya mong itaya para sa iyong lupang sinilangan. Ang kanyang tula ay hindi lamang mga letrang naka hilera sa isang puting papel dahil ang bawat katagang binibitawan nito ay maari kang maturuan kung paano mo mamahalin ang iyong bayan. 

[gedfinalprojectthings]

Ang Buhay ng Tao

ni Jose Corazon de Jesus

Inakay na munting naligaw sa gubat,

ang hinahanap ko’y ang sariling pugad;

ang dating pugad ko noong mapagmalas

nang uupan ko na ang laman ay ahas.Oh! ganito pala itong Daigdigan,

marami ang sama kaysa kabutihan;

kung hahanapin mo ang iyong kaaway,

huwag kang lalayo’t katabi mo lamang.Ako’y parang bato na ibinalibag,

ang buong akala’y sa langit aakyat;

nang sa himpapawid ako’y mapataas,

ay bigat ko na rin ang siyang naglagpak.Mahirap nga pala ang gawang mabuhay,

sarili mong bigat ay paninimbangan,

kung ikaw’y mabuti’y kinaiinggitan,

kung ikaw’y masama’y kinapopootan.At gaya ng isdang malaya sa turing

ang langit at lupa’y nainggit sa akin;

subalit sa isang mumo lang ng kanin,

ako’y nabingwit na’t yaon pala’y pain.At sa pagkabigo’y nag-aral na akong

mangilag sa mga patibong sa mundo;

kahit sa pagtulog, huwag pasiguro’t

bangungot mo’y siyang papatay sa iyo.Ang buhay ng tao ay parang kandila

habang umiikli’y nanatak ang luha;

buhat sa pagsilang hanggang sa pagtanda,

ang luksang libinga’y laging nakahanda.

PAGSUSURI

Ang tulang “Ang Buhay ng Tao” ay mayroong mensahe patungkol sa buhay ng isang tao, ang buhay ng tao na puno ng pagsubok. Nailahad sa tula ang mga maaring dinanas ng manunulat. Mababasa mo sa tula kung gaano nasabi ng manuulat na ang mundo ay puno ng kasamaan. Nabanggit din sa tula ang maaaring pagtraydor sa iyo o pagsaksak sa iyo patalikod ng inyong kaibigan o pinagkakatiwalaan. Maging ang iyong sarili na maari mo din maging kalaban. Nabanggit na dadating tayo sa punto na tayo ay mananagumpay ngunit makakaramdam tayo ng pagkamataas na maaring maging sanhi ng ating pagbagsak at hanggang sa nagtapos ang tula sa kamatayan. Nailarawan sa tula ang mga pagsubok na pagdadaan sa buhay ng isang tao mula kanyang pagsilang hanggang sa kanyang pagkamatay. Maari mong maihalintulad ng mensahe at etika ng tula sa mundo ngayon na tunay nga na ang buhay ay maraming pagdadaan na pagsubok, na parang kalsada na hindi patag at deretcho. Makakatulong ito sa kaunlarang panlipunan at pangkatauahan sapagkat na papahayag ng manunulat ang kanyang nadarama patungkol sa kanyang buhay.