Gri Hücreler

Kürşat Eren, bulmak, bilmek ve olmak isteyen bir İletişimcidir. Bir kamu kurumunda danışman olarak çalışmaktadır. Gri Hücreler kişisel bir blogtur. Çalıştığı kurumu ve kurumun görüşlerini temsil etmez.

[grihucreler]

Süleymani’nin Ölümü Kimlerin İşine Yarar?

İşaret Fişeği: Hamaney Mart 2019’da Süleymani’yi “Zülfikar Nişanı” ile ödüllendirmiş ve şöyle dua etmişti: “Allah akıbetine şehitlik versin fakat şimdi değil. İslam Cumhuriyeti’nin daha yıllarca seninle işi olacak. Fakat inşallah sonu şehadet olsun.” (1)

İran Devrim Muhafızları'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani, bu hafta içinde Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından gerçekleştirilen bir roket saldırısıyla suikast sonucu, Haşdi Şabi’nin önde gelen komutanlarından Ebu Mehdi el-Mühendis ile birlikte öldürüldü. Bu hadise ve takip eden günlerde ABD’nin Irak’taki Haşdi Şabi ile diğer Şii milis güçlerine karşı düzenlediği suikast operasyonları bir çok uzmana göre Orta Doğu’da ABD-İran savaşının ve dolaylı olarak dünya savaşına dahi gidebilecek bir yolun kapısını açtı. 

Suikastı ABD ordusunun bizzat Başkan Trump’ın emri ile yaptığı zaten açıklandı. Ancak İran için bu denli önemli bir ismin öldürülmesinde başkaca kimlerin çıkarları olabilir sorusu aklıma geliyor. Nitekim Mahir Kaynak’ın şu sözleri bu olaydaki yolumuzu aydınlatabilir: 'Bir olay olduğunda, olayın failini bulmak istiyorsanız olayın sonucunun kime yaradığına bakın. bu olay kimin işine yarar? bunu bilirseniz bu işi kimin yaptığını da bilirsiniz.'

Periskop: İran – ABD ilişkilerinin dönüm noktası 40 yıl önce yaşanan Tahran ABD Büyükelçiliğinin Basılması ve Rehine Krizi idi. İran'da 10 Şubat 1979 devriminin hemen ardından gerçekleşen ABD'nin Tahran Büyükelçiliği işgali ve 52 çalışanın rehin alınması, iki ülke arasındaki gergin atmosferin başlangıcı oldu ve o tarihten bugüne ilişkiler düzelmedi.

Diplomasi tarihine en uzun süreli rehine krizlerinden biri olarak geçen olayda sayıları binlerle ifade edilen silahlı gruplar, 4 Kasım 1979'da ABD Büyükelçiliğini işgal etti. Elçilikten gizlice kaçmayı başaranların ardından kalan 66 diplomattan hasta bir kadın ile 13 Afrika kökenli Amerikalıyı serbest bırakan işgalciler, 52 kişiyi 444 gün boyunca rehin tuttu. Cezayirli diplomatların arabuluculuğu sonucu 20 Ocak 1981'de elçilik çalışanları ABD ve İran arasında yapılan anlaşmayla serbest kaldı.

‘ABD başkanı Jimmy Carter’ın istihbarat ve ulusal güvenlik danışmanlarına göre 1980 Amerikan seçimleri öncesi, Mossad ve bazı CIA görevlileri Tahran büyükelçiliğinde rehin alınan elçilik görevlilerini serbest bırakmaması karşılığında Humeyni rejimine yasadışı silah satmıştı. Bunun nedeni rehinelerin serbest bırakılmaması seçim öncesi Carter için bir imaj kaybı olacak ve Carter seçimleri kaybedecekti. Bu gizli anlaşmaya göre Carter seçimi kazansa bile rehineler Ocak 1981’e kadar serbest bırakılmayacaktı.' (2)

Bugüne geri dönersek: Ne büyük tesadüftür ki; 2020 Kasım’ındaki ABD Başkanlık seçimlerine giden süreçte, azil davası ile moral çöküş yaşayan Başkan Trump’ı ön plana çıkaracak hadiseler yine bir büyükelçilik baskını ile başladı denilebilir. 

İran’a yakınlığıyla bilinen Iraklı Şii milis gücü Haşdi Şabi fraksiyonlarından Ketaib Hizbullah’ın (Irak Hizbullahı) Irak ve Suriye’deki üslerine ABD’nin 29 Aralık 2019’da düzenlediği hava saldırılarının ardından, 31 Aralık’ta YeşilBölge’deki ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği önünde toplanan Haşdi Şabi taraftarları elçilik binasını basarak içeri girdi. Bu sırada büyükelçilik binasındaki diplomatların büyükelçilikten baskın öncesi tahliye edildikleri ve içeride sadece koruma görevindeki ABD askerlerinin bulunduğu anlaşıldı. İlginç olan bir digger konu ise Bağdat’ta hükümet binalarının ve yabancı misyon temsilciliklerinin bulunduğu korunaklı Yeşil Bölge’ye göstericilerin nasıl bu kadar kolay girebildikleri idi. Bu zaaf Irak’ta bir süredir devam eden yönetim krizine ve politik kaosa bağlandı. 

Tepki: Bu büyükelçilik baskını ABD’nin Kasım Süleymani’ye düzenlediği suikastında bahanesini oluşturuyor. Trump, amaçlarının savaş çıkarmak değil, savaşı önlemek olduğunu açıkladı. İran’da ise özellikle askeri çevrelerden ve Haşdi Şabi gibi milis güçlerinden ABD’nin bu saldırıyı çok ağır şekilde ödeyeceğine dair açıklamalar birbirini izliyor. Ancak mesela Lübnan’da bulunan ve Ortadoğu’daki en güçlü ve örgütlü Şii silahlı örgütü olan Hizbullah’tan henüz çok sert bir açıklama gelmedi.  Hizbullah örgütü lideri Hasan Nasrallah; "Süleymani’yi öldürülenlerin cezası, dünyadaki tüm direniş savaşçılarının elinden olacak. Onun hedeflerine ulaşmak için çabalayacağız ve bayrağını tüm cephelerde taşıyacağız." Açıklamasında bulundu. Bu açıklamadaki sertlik dozu ise bana göre Hizbullah ölçeğindeki bir örgüt için hayli düşük. Nasrallah, intikam için doğrudan kendi örgütüne bir rol biçmek yerine muğlak şekilde ‘tüm dünyadaki direnişçilere’ bu görevi havale ediyor!

Menfaat: Şimdi sözü uzatmadan tekrar baştaki soruya dönelim: Bu suikast kimin/kimlerin işine yaradı? 

En başta elbette Trump’a. Trump, Kasım’daki seçim öncesi üzerindeki azil süreci gölgesini üzerinden uzaklaştırmış ve ABD’deki etkin Yahudi lobisini etkilemiş oldu. ABD: ABD Trump yönetimi ile birlikte Afganistan, Irak ve Suriye’den askerlerini çekeceğini açıklamıştı. Ancak bu ABD’nin bu bölgeleri terketmesi anlamına gelmiyordu. Aksine muharip gücünü çekecek ancak vekalet savaşları ile bu bölgelerde etkisini daha da artıracaktı. Son dönemde ABD’nin Ortadoğu’da Suudi Arabistan, Mısır vb. Ülkeler üzerinden bir Sünni ittifakı ile İran’ın Şii yayılmacığını durdurma çabası biliniyor. Bu suikast ile hem bu amaca hizmet ederken hemde muhtemel savaş korkusu ile böşge ülkelerine daha çok silah satacaktır. 

İsrail: Bu suikast elbette İsrail’i memnun edecektir. İsrail, uzun yıllardır İran’ı bölgedeki en önemli düşmanı olarak ilan etmişti. Ancak ilginç olansa bu iki ülkenin birbirileri hakkında sert açıklamalar yapmak dışında pek de birbirilerine zararlarının dokunmamasıdır. Mesela Süleymani’nin resmi olarak başında bulunduğu Kudüs Gücü, Suriye, Irak, Afganistan vb. ülkelerde çok etkili iken adını aldığı Kudüs için ne yapmıştır bilmiyoruz. İsrail’de bu suikastten en karlı çıkacak isimlerden biri de, seçimlerde bir türlü istediği oyu alamayan ve siyaseten sıkıntılı günler geçiren şahin Netanyahu olacaktır. 

İran: Özellikle Arap Baharı sonrasında oluşan kaotik ortamda Kasım Süleymani İran’ın Ortadoğu ve Afganistan politikaları konusunda ülkesinin en önemli karar verici ve uygulayıcısı haline geldi denilebilir. Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı’nın dahi üzerinde bir güce kavuşarak doğrudan Ayetullah’tan emir alan ve ona karşı sorumlu bir pozisyona gelen Süleymani’nin ülke yönetiminde birbirine parallel işleyen devlet yapısı içerisinde kimilerinin husumetini üzerine çektiğini düşünmek haksızlık olmaz. Bu anlamda Süleymani’nin İran dışından bir aktör tarafından ‘tasfiyesi’ bu kişilerin de işine gelecektir. Aynı zamanda uzun süredir ambargolar ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle ülkedeki muhalefetin gösterilerine sahne olan İran’da Süleymani’nin ölümü sonrası yeniden “Büyük Şeytan Amerika” sloganlarının atıldığı gösteriler ile bu muhalif enerjinin tekrar ülke dışı bir ‘düşman’a yönelmesi de mümkün oldu. 

Lübnan Hizbullahı:  Kasım Süleymani, Eylül 2019’da İran devlet televizyonunda yayınlanan bir röportajında, 2006 yılında Lübnan ve İsrail arasında gerçekleştirilen savaşta Hizbullah Lideri Nasrallah’ın rolünü küçümsemişti. Süleymani, kendini ve İmad Muğniye’yi, Nasrallah’ı “operasyondan” sağ salim çıkaran kişi olarak gösterdi.

“2006 yılının Temmuz ayında gerçekleştirilen savaşın sonuna kadar gidişatı kendilerinin takip ettiğini söyleyen Süleymani, 2006 yılında elde edilen “zaferin”, Nasrallah’ın değil kendisi ve Muğniye’ye ait olduğunu belirtti. Muğniye’nin ölmesinin ardından Temmuz 2006’da gerçekleştirilen savaşın “tek kahramanı” yalnızca Kasım Süleymani kaldı.” (3)

Uzun yıllar boyunca Lübnan Hizbullah’ı Ortadoğu’daki İran ile irtibatlı en önemli Şii silahlı gücü olmuştur. Özellikle İsrail’e karşı 2006 yılındaki mücadelesi ile de Filistin sorunu konusunda İran’ın ön plana çıkmasını sağlamıştır. Süleymani’nin ‘Hizbullah modeli’ni esas alarak kurduğu örgütlerin Suriye, Irak, Afganistan ve Yemen gibi ülkelerde güçlenmesi ve Nasrallah ile ilgili sözleri Süleymani’nin Lübnan Hizbullah’ın fiilen de lideri olmak istediği şeklinde yorumlanmıştı. Bu da Nasrallah’ın tasfiyesi ve belki de Hizbullah’ın  sadece siyasi bir güce dönüştürülerek İran üzerindeki ABD yaptırımlarının yumuşaması demekti. Gelinen noktada bana göre Süleymani’nin bir ABD saldırısı ile ölmesinin ardından Nasrallah’ın pek de sert bulmadığım açıklaması bu ölümden Nasrallah’ın da içten içe memnun olduğu sonucuna ulaşmamı sağlıyor. 

Sadece açık kaynaklardaki bilgileri okuyan ve kendince yorumluyan biri olarak gördüğüm şey; Kasım Süleymani’nin öldürülmesi son yıllarda Ortadoğu’daki en önemli olaylardan biridir hiç şüphesiz. Ancak bu ölümden ‘memnun’ olabilecek çevrelerin çokluğu bu suikastın büyük bir savaşın fitilini ateşlemeyeceğini düşündürüyor bana. Yazımın son halini verdiğim saatlerde, Amerika’dan İran’a verilen “İntikam alacaksan, ‘orantılı misilleme’ yap” çağrılarının ardından, Irak’taki ABD Büyükelçiliği ve ABD askerlerinin bulunduğu Beled Hava Üssüne füze saldırıları yapıldığı haberleri geliyor. Zaten boşaltılmış büyükelçilik ve teyakküz haline geçilmiş bir hava üssüne...

1. Nevzat Çiçek - Ortadoğu’yu parmağında çeviren İran’ın kılıcı: Kasım Süleymani ya da Hac Kasım – İndepedent Türkçe – 03.01.2020

https://www.independentturkish.com/node/112376/yazarlar/ortado%C4%9Fu%E2%80%99yu-parma%C4%9F%C4%B1nda-%C3%A7eviren-iran%E2%80%99%C4%B1n-k%C4%B1l%C4%B1c%C4%B1-kas%C4%B1m-s%C3%BCleymani-ya-da-hac-kas%C4%B1m

2. İran İsrail ve ABD arasındaki gizli ittifakla ilgili detayları okumak isteyenler, bu alıntının da alındığı ODA TV’de yayınlanan İŞTE BELGELERLE İSRAİL – İRAN GİZLİ İLİŞKİLERİ VE GİZLİ İTTİFAKI yazısına bakabilirler https://odatv.com/iste-belgelerle-israil-iran-gizli-iliskileri-ve-gizli-ittifaki--3004121200.html

3. Muhammed Zahid Gül - Kasım Süleymani, Hasan Nasrallah’ın sonunun geldiğini mi kast ediyor? – İndependent Türkçe – 4 Ekim 2019 https://www.independentturkish.com/node/77191/yazarlar/kas%C4%B1m-s%C3%BCleymani-hasan-nasrallah%E2%80%99%C4%B1n-sonunun-geldi%C4%9Fini-mi-kast-ediyor

[grihucreler]

Evita'nın Ölüm Döşeğinde Yemek İstediği Türk İncirleri

Malumunuz Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, 30 Kasım-1 Aralık 2018 tarihlerinde Arjantin’in ev sahipliğinde gerçekleştirilecek G20 Liderler Zirvesi’ne iştirak edecekler, gündemde Arjantin var. Ben de Büyükelçi Oğuz Gökmen'in "Bir Zamanlar Hariciye - Eski Bir Diplomatn Hatıraları 1" adlı hatıratında yer alan bir anıyı, özetleyerek sizlerle paylaşmak istedim. Keyifli okumalar: 1950'li yıllar Arjantin'de Juan Peron ikinci defa cumhurbaşkanlığını kazanmış, Eva Duarte adında güzel ve alımlı bir kadınla evlenmiştir. Eva kendi rızası hilafına Cumhurbaşkanı yardımcılığına getirilecek ve bu makamda yoksulların refahı için kan kanserine yenik düştüğü son ana kadar çalışacak ve halkın özellikle de fakirlerin, düşkünlerin sevgisini kazanacaktı. Bu tarihlerde Oğuz Gökmen maslahatgüzar olarak Arjantin'e tayin olmuştu. Uzun zamandır sesi soluğu çıkmayan Türk sefareti yabancı konuklara ve kordiplomatiğe hevesle kapılarını açıyor, yabancı diplomatların hayatına büyük ilgi gösteren gazetelerde Gökmen ve eşinin fotoğrafları yayınlanmaya başlıyordu. Bir gün hiç beklemedikleri şekilde Cumhurbaşkanı Juan Peron ve Evita'dan kocaman bir çiçek sepeti ile "Hoş Geldiniz" kartı aldılar. Bu jeste nasıl cevap vereceklerini düşünerek, ülkedeki en kıdemli diplomat olarak görülen Papa'nın temsilcisi Nonce Apostolique giderek akıl danışmaya karar veren Oğuz Bey, bu tecrübeli diplomata bir orkide sepeti (Evita'nın orkideden başka çiçek sevmediğini öğrenmişti) göndermek istediğini ve içine Türkiye'den ailesinin gönderdiği güzel rafta bir kutu içindeki Tariş incirlerini koyacağından bahsetti. Nonce Apostolique "Sakın böyle bir çocukluk yapma...! Fransız sefiri kendisine en ala cinsinden bir kasa şampanya göndermiş, şampanyalar aynı gün Pempe Saray'dan sefarete iade edilmiş..." diyerek karşılık verdi. Oğuz Gökmen, baktı ki papazla anlaşamayacak, dediğini yaparak Fransızca yazılmış tumturaklı bir mektup ile birlikte orkide sepeti ve Tariş incirlerini Pempe Saray'a gönderdi. Endişe ile incirler iade edilecek mi diye beklerken, Evita'dan bir mektup geldi; hayatında bundan daha nefis bir şey yemediğini belirterek teşekkür ediyordu. Hatta bu konu mahalli dergilerden birinde de yazıldı. Zaman içerisinde diplomatlar arasında Evita'nın ağır hasta olduğu konusu konuşulmaya başlanmıştı ancak bu konuda gazete ve dergilerde en ufak bir ima dahi yer almıyordu. Bir gün kançılaryanın telefonu çaldı. Arayan Arjantin Devleti Teşrifat Sorumlusu Raul Margueriat'tı. Bakanların bile üzerinde bir makama sahip Margueriat; "Senyora Eva Duarte De Peron çok hasta" diyordu. Gökmen diplomatik nezaket içerisinde üzüntülerini ifade etti. Elimizden bir şey gelmiyor, ne yapabiliriz gibilerinden sözler ederken, Margueriat, Eva Peron'un günlerdir ağzına hiç bir şey koymadığını, doktorların ısrarı üzerine "O Türk incirlerinden olsa bir tane yemek isterdim" dediğini nakletti. Gökmen ilk uçakla hemen getirtebileceğini söylediğinde ise "çok geç olur" cevabını aldı. Bunun üzerine rezidans arandı tarandı ve dayı oğlu Nevres Gökçe'nin gönderdiği bir kutu Tariş inciri bulundu. Oğuz Gökmen bizzat götürdü incirleri. Margueriat'aya kutuyu verirken açılan kapıdan Peron göründü, iki kolunu iki yanına açarak Arjantin usulü uzaktan kucakladı Gökmen'i. İki gün sonra Eva Duarte De Peron öldü. Eva'nın naaaşı altın sarısı saçları her zamanki gibi arkaya doğru taranmış, üzerinde beyaz uzun bir tuvalet olduğu halde Pembe Saray'ın büyük salonunda bir katafalkın üzerine konulmuştu. Odası olduğu gibi korunmuştu. Ziyarete giden Oğuz Gökmen'in dikkatini masanın üzerindeki rafya incir kutusu çekti. İçerisinden sadece bir kaç tanesi eksikti. Malumunuz Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, 30 Kasım-1 Aralık 2018 tarihlerinde Arjantin’in ev sahipliğinde gerçekleştirilecek G20 Liderler Zirvesi’ne iştirak edecekler, gündemde Arjantin var. Ben de Büyükelçi Oğuz Gökmen'in "Bir Zamanlar Hariciye - Eski Bir Diplomatn Hatıraları 1" adlı hatıratında yer alan bir anıyı, özetleyerek sizlerle paylaşmak istedim. Keyifli okumalar: 1950'li yıllar Arjantin'de Juan Peron ikinci defa cumhurbaşkanlığını kazanmış, Eva Duarte adında güzel ve alımlı bir kadınla evlenmiştir. Eva kendi rızası hilafına Cumhurbaşkanı yardımcılığına getirilecek ve bu makamda yoksulların refahı için kan kanserine yenik düştüğü son ana kadar çalışacak ve halkın özellikle de fakirlerin, düşkünlerin sevgisini kazanacaktı. Bu tarihlerde Oğuz Gökmen maslahatgüzar olarak Arjantin'e tayin olmuştu. Uzun zamandır sesi soluğu çıkmayan Türk sefareti yabancı konuklara ve kordiplomatiğe hevesle kapılarını açıyor, yabancı diplomatların hayatına büyük ilgi gösteren gazetelerde Gökmen ve eşinin fotoğrafları yayınlanmaya başlıyordu. Bir gün hiç beklemedikleri şekilde Cumhurbaşkanı Juan Peron ve Evita'dan kocaman bir çiçek sepeti ile "Hoş Geldiniz" kartı aldılar. Bu jeste nasıl cevap vereceklerini düşünerek, ülkedeki en kıdemli diplomat olarak görülen Papa'nın temsilcisi Nonce Apostolique giderek akıl danışmaya karar veren Oğuz Bey, bu tecrübeli diplomata bir orkide sepeti (Evita'nın orkideden başka çiçek sevmediğini öğrenmişti) göndermek istediğini ve içine Türkiye'den ailesinin gönderdiği güzel rafta bir kutu içindeki Tariş incirlerini koyacağından bahsetti. Nonce Apostolique "Sakın böyle bir çocukluk yapma...! Fransız sefiri kendisine en ala cinsinden bir kasa şampanya göndermiş, şampanyalar aynı gün Pempe Saray'dan sefarete iade edilmiş..." diyerek karşılık verdi. Oğuz Gökmen, baktı ki papazla anlaşamayacak, dediğini yaparak Fransızca yazılmış tumturaklı bir mektup ile birlikte orkide sepeti ve Tariş incirlerini Pempe Saray'a gönderdi. Endişe ile incirler iade edilecek mi diye beklerken, Evita'dan bir mektup geldi; hayatında bundan daha nefis bir şey yemediğini belirterek teşekkür ediyordu. Hatta bu konu mahalli dergilerden birinde de yazıldı. Zaman içerisinde diplomatlar arasında Evita'nın ağır hasta olduğu konusu konuşulmaya başlanmıştı ancak bu konuda gazete ve dergilerde en ufak bir ima dahi yer almıyordu. Bir gün kançılaryanın telefonu çaldı. Arayan Arjantin Devleti Teşrifat Sorumlusu Raul Margueriat'tı. Bakanların bile üzerinde bir makama sahip Margueriat; "Senyora Eva Duarte De Peron çok hasta" diyordu. Gökmen diplomatik nezaket içerisinde üzüntülerini ifade etti. Elimizden bir şey gelmiyor, ne yapabiliriz gibilerinden sözler ederken, Margueriat, Eva Peron'un günlerdir ağzına hiç bir şey koymadığını, doktorların ısrarı üzerine "O Türk incirlerinden olsa bir tane yemek isterdim" dediğini nakletti. Gökmen ilk uçakla hemen getirtebileceğini söylediğinde ise "çok geç olur" cevabını aldı. Bunun üzerine rezidans arandı tarandı ve dayı oğlu Nevres Gökçe'nin gönderdiği bir kutu Tariş inciri bulundu. Oğuz Gökmen bizzat götürdü incirleri. Margueriat'aya kutuyu verirken açılan kapıdan Peron göründü, iki kolunu iki yanına açarak Arjantin usulü uzaktan kucakladı Gökmen'i. İki gün sonra Eva Duarte De Peron öldü. Eva'nın naaaşı altın sarısı saçları her zamanki gibi arkaya doğru taranmış, üzerinde beyaz uzun bir tuvalet olduğu halde Pembe Saray'ın büyük salonunda bir katafalkın üzerine konulmuştu. Odası olduğu gibi korunmuştu. Ziyarete giden Oğuz Gökmen'in dikkatini masanın üzerindeki rafya incir kutusu çekti. İçerisinden sadece bir kaç tanesi eksikti.

[mna1965]

Lewis’in “Kebapçı Dükkânı” adlı tablosunda bir gösterge olarak Osmanlının gündelik hayatını okumak

Babası da bir gravür ve manzara ressamı olan John Frederick Lewis, 1840 yılında çıktığı doğu yolculuğunda Arnavutluk ve Atina’dan sonra İstanbul’a gelmişti. Bir görsel hazırlık olarak daha önce, 1835-1836 yılları arasında İstanbul’da bulunan Cole Smyth’in yaptığı eskizlerden faydalanarak gerçekleştirdiği ve “İstanbul Illistrasyonları” adı altında topladığı bir dizi litograftan oluşan çalışmasını yayınlamıştı. O çalışmasının kapak sayfasında II. Mahmut’u Selâmlık alaylarından birinde, Topkapı Sarayı’na gitmek üzere Sultan Ahmed Camii’nden çıkarken betimleyen resmi yer alıyordu. Çalışmasında ayrıca, bir Osmanlı evinin haremi, Yeni Camii, Haliç’ten Yeni Cami ve Ayasofya ile Tophane’den bir görünümün yansıtıldığı resimler bulunuyordu.

Lewis, İstanbul’da bulunduğu süre zarfında Osmanlı kadın ve erkekleri ile çeşitli nedenlerle İstanbul’da bulunan yabancıları geleneksel kıyafetler içinde yansıttığı betimlemeler, İstanbul ve Bursa’dan mimarî görünümler ile İstanbul manzaralarını konu alan çalışmalar gerçekleştirdi.  

Suluboyalarının yanı sıra yağlıboya tablolarıyla da resim sanatı tarihinde birçok şaheserler yaratmış olan Lewis, 19. yüzyılın özellikle Oryantalist konulu resim yapan ressamları arasında hatırı sayılır bir yere ve üne sahip oldu.

Lewis’in resimlerinin karakteristik bir nitelikte olduğu söylenebilir. Parlak ve aydınlık olduğu gibi en önemli özellikleri ayrıntılardır. 

Lewis’in yukarıda verdiğim 1858 tarihli “The Kibab Shop” / “Kebab Salonu” resmi (The Kibab Shop, Scutari, Asia Minor, John Frederick Lewis, 1858), sunduğu detaylar, renkler ve sürpriz ayrıntılarıyla şaheser niteliğindedir. Bu resmi bir gösterge olarak okumaya çalışalım:

Muhtemelen bir ikindi vaktidir. Işığın renginden ve düşen gölgelerden bunu anlayabiliyoruz. Burasının bir kebap salonu olduğunu resme Lewis’in verdiği isimden anlıyoruz. İçeride fırın önünde çalışan ve kebap pişiren bir usta var. Bu dükkân Osmanlı insanının eşyaya, mekâna, insanlara, hayvanlara ve bitkilere nasıl yaklaştığı ile ilgili kıymetli detaylar saklar. Herşeyden önce, kebapçı dükkanı son derece sade, abartısız, sunduğu hizmete dair bile alâmet barındırmayan bir görünüm sunuyor. Görünen bu alan, dükkânın mutfak kısmı. Kebap burada hazırlanıp pişiriliyor ve servis yapılması için ara pencere vasıtasıyla tabloda arka tarafta görünen salona veriliyor. 

Kapı eşiğinde güneşlenen ya da gölgelenen kişilerden bizden yana olanı, çubuk tüttürüyor; Haluk Dursun, Topkapı Sarayı’nı anlattığı bir yazısında “Eğer iktidara ortak olmak istemezsen, ihtilâle karışmazsan, ikbal peşinde koşmazsan, sade yaşarsan Darü’l-Hilâfe’de “Darü'r-rahat Müslümanı” olarak keyif çatmak nasip olur. Bu keyiflerin bana göre en saltanatlısı “çubuk” keyfi…” diyor. 

“Darü’r-rahat Müslümanı” deyimi ilginç ve birşeyler anlatıyor, bunun üzerinde duralım biraz. Osmanlı insanı, acele, zamanla yarışan, koşuşturan, telaşe oluşturan bir anlayış içinde hiç olmadı. Tam aksine, sakin, ağırkanlı, oturarak, keyif yaparak, düşünerek, fevrî olmadan davranış sergilerdi. Bunun en zengin göstergeleri kahve-hanelerdeki dinlenceler ve keyif saatleri olmalıdır. Bu anlayışın en tipik göstergelerinden birisi de çubuk tüttürmek denilebilir.. Çubuk tüttürmek, öyle alelacele yapılabilen bir şey değil. Bir kişi çubuk tüttürmeyi murad etmiş ise, birkaç saat orada konaklayacak demektir. Haluk Dursun’un burada anlattığına göre, çubuk tüttürmenin bir edebi ve adabı vardı. Meselâ çubuk sol el ile tüttürülürdü, çünkü sağ elle kahve içilecek, şerbet içilecek, onlar bitince de mercan tesbih çekilecek.

Çubuk tüttüren kişinin hemen yanındaki kişi, kahve içiyor. Ayakkabılarını çıkartmadan oraya ilişmiş. Bu oturma biçimini ve elbette kilimin üzerinde oturan kişiyi de dahil ederek bir kenara not edelim.. Osmanlı insanı umumen böyle otururdu. Bağdaş kurmanın farklı formları diyebiliriz. Bağdaş kurma, kesin bir şekilde Doğu’ya, Müslüman topluluklara ve Türklere özgü bir oturma biçimidir. Bu oturma biçimini Batı’da görmek mümkün değildir. Ayaklarını uzatarak oturma yerine bağdaş kurma ve türevleri ile oturma alışkanlığı bize özgü kozmolojinin gizli göstergeleri arasındadır.

Bir diğer ayrıntıya geçmeden, insanların yüz ifadelerinin resmedilmesi üzerinde de duralım. Yüzlerini seçebildiğimiz ve resmin en ön bölgesinde bulunan beş kişi var. En solda elindeki kağıdı okuyan kişi ile en sağda çubuk tüttüren kişi hariç, orta alandaki kişiler tıpkı bir fotoğraf çekimindeki gibi kameraya bakarak poz vermişler. Bakışlarında derin bir sükûnet seziliyor. Galeyansız, heyecansız, olumsuzluklardan ve kötücül hırslardan arınmış bir masumiyet sezinleniyor.. Tam burada ilginç birşeyler var; birazdan bu göstergeleri de ele alacağız fakat burada sadece bir dokundurma ve işaret etmekle geçelim: Kişilerin yüz ve beden dillerindeki sakinlik, kebapçı dükkanının diğer doğal unsurlarıyla tam bir uyum gösteriyor, miskinleşen kedi, dinlenme modundaki iki keçi, uçan ya da yerde bulunan güvercinler ile tıpkı diğerleri gibi oturan bir köpek… Bu saydıklarımızın hepsi birer kişilik, birer karakter olarak okunmalıdır. Resmedilen kişilerle aynı değerde, bütünün tamamlayıcı bir parçası olarak…

İlginç bir ayrıntı olarak, kebapçı dükkânının bu mutfak kısmı, bir kapı ile kapanmıyor! Sürgülü, kilitli bir kapıya hiç ihtiyaç duyulmamış. Eşiğin üstünde görülen yukarıdan aşağıya doğru salınım marifetiyle girişi örtmeye yaran bir hasır yer alıyor. Bu uygulama sanki buranın sakinleri için böyle. Keçi, köpek, kedi, güvercinler için Kebapçı dükkânının mutfak kısmı, aynı zamanda bir barınma yeri olmalı. Ama öyle hapislik değil, giriş çıkışın serbest olduğu bir barınma yeri.

Kebapçı dükkânında şık bir ayrıntı da, resmin sol bölgesinde bulunan ve hepsi de birbirinden güzel olan çini ürünleri. Son derece basit, sade, süssüz, yalın olan bu mekânın tek sıradışı ve konsept dışı görünen unsurları bu çini ürünleri.. Fakat bu sade mekânın ruhuna uygun bir kullanım ile onlar da doğal hale getirilmiş. Bir kısmı gözden uzak bir yere yerleştirilmişler, bir kısmı ise günlük kullanıma amâde hale getirildikleri için, çarpıcı olmaktan kurtulmuşlar. Osmanlı insanın eşya ile münasebetine dair bazı seyyahların anlattıklarını hatırlamamız lazım. Bu düzeyde sade bir hayat, Japon kültüründe ve Osmanlı medeniyetinde olduğu söylenebilir. Mekânın her köşesinin eşya yerine insana tahsis edildiği bir anlayış olarak özetlemek mümkün.

Lewis’in bu tabloda resmettikleri arasında bir sürpriz daha var elbette. Tablonun en solunda kalan çini bir vazo içine yerleştirilmiş birkaç taze gül. Gül bir sembol olarak Hazreti Peygamber’i temsil eder. Gül üzerine ciddi bir edebiyat ve tefekkür de geliştirilmiştir. Kebapçı dükkanının bu “yönetici” bölümünde farklılık oluşturan bu sevimli ayrıntı, gelişmiş bir zevki, sükûnetine kavuşmuş bir duruşu, tabiat ile kurulmuş doğal bir irtibatı anlatıyor.

Kebapçı dükkânının sahibi, yöneticisi kişinin bulunduğu yerde kaykılmış olarak ciddiyetle bir mektup okuduğunu görüyoruz.

[grihucreler]

[grihucreler]

[grihucreler]

#Kapı

[grihucreler]

Çünkü Muhammed Ali

[grihucreler]

"İnsan istediğini yapabilir ama istediğini isteyemez" Arthur #Schopenhauer

[grihucreler]

[grihucreler]

Antalya'da boğulan Rus turist Sarkis Arshavirovich Karamian | Gündem Haberleri

Antalya'nın Kemer ilçesinde dün aynı anda boğulan iki turistten birinin, Rusya'daki dünyaca ünlü Dubna Ortak Nükleer Araştırmalar Enstitüsü'nün kıdemli araştırmacılarından Sarkis Arshavirovich Karamian olduğu anlaşıldı

[grihucreler]

Balonlu gündem

[grihucreler]

Adı 'Ortadoğu Dörtlüsü' bölgeden hiçbir ülke yok! Sorunun kaynağını salt dışarıdan müdahalelere bağlayıp, bölge ülkeleri kendilerinde hiç kusur aramayınca çözümü de dış müdahaleden bekliyorlar.

[grihucreler]

Dezenformasyon

İletişimciler için 'Medyada Dezenformasyon Nasıl Yapılır?' dersi... Tabi ki yine Hürriyet Gazetesi'nden: DHKP-C militanı olmuş çarşaflı kadın!!! Ama örgüte dair tek kelime yok...

[grihucreler]

Cem olmak

[grihucreler]

Kapı...

Ehl-i diller bâbını kitler girer, kitler çıkar Kitlemezse bâbını, itler girer, itler çıkar

La Edri

[grihucreler]

Nereden aklıma geldiyse...

"Bazı ahvalde propaganda için istismar edilmek üzere mürettep olaylar meydana getirilir. İsyancıların yaptığı intibaını verecek, yağma ve katliam, ırza tecavüz olayları ele alınabilir. Ancak hemen bilinmelidir ki konu çok hassastır, yer zaman şekil ve mahiyeti itibariyle ustalık gösterilmezse tersine karşı koymaya zarar getirebilir." Tümgeneral Cihat Akyol Özel Harp Dairesi Başkanı "Gayri Nizami Kuvvetlere Karşı Harekât" (Silahlı Kuvvetler Dergisi, Mart 1971)

[grihucreler]

Hep bir ağızdan...