• maro krouska •

Κατασκευή και αποδόμηση του υποκειμένου στην κινηματογραφική Αθήνα (1960s - 1990s)

[marokrouska-blog]

Στο τέλος της ταινίας βλέπουμε το ζευγάρι να αποκτάει το αυτοκίνητο που ήθελε τόσο η Νίνα & να περνάνε από εμβληματικά Αθηναϊκά τοπόσημα όπως το Καλλιμάρμαρο οδηγώντας το, πολύ χαρούμενοι & οι δύο. Στους τίτλους τέλους, αφού συνεχίζει η βόλτα του ζευγαριού με το νέο τους αμάξι, τους βλέπουμε, υποθετικά στο μέλλον, ευτυχισμένους πάνω σε ένα μικρό σκάφος, σημάδι ότι υπήρξε συνέχεια στην μεταξύ τους ευδαιμονία & στην οικονομική τους ανάπτυξη.

[marokrouska-blog]

Το ζευγάρι, όταν συναντιέται έξω, πάντα βρίσκεται σε σημαντικά Αθηναϊκά σημεία. Στο πρωτό καρέ, τους βλέπουμε να πίνουνε καφέ σε μία καφετέρια & στο φόντο διακρίνεται ολοκάθαρα η Ακρόπολη ενώ στο δεύτερο καρέ, είναι φανερό ότι έχουν ανέβει στον λόφο του Λυκαβηττού & στο φόντο είναι απλωμένη όλη η δυτική πλευρά της Αθήνας.

[marokrouska-blog]

Η Νίνα αλλάζει θέσεις με την οικιακή βοηθό, την Ασημίνα. Για μία ημέρα, η Νίνα σερβίρει την Ασημίνα & η Ασημίνα δείχνει να το απολαμβάνει. Η διαφορά θα φανερωθεί από τους τρόπους της Ασημίνας, τα γραμματικά της λάθη αλλά & από τον τρόπο που κινείται στον χώρο.

[marokrouska-blog]

15.07-15.40 Η Νίνα, με το που βγαίνει από το σπίτι της, έχει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα του κέντρου της Αθήνας. Κινδυνεύει να την πατήσει ένα μηχανάκι, παιδιά τρέχουν & πέφτουν πάνω της, άνθρωποι κουβαλάνε διάφορα μεγάλα αντικείμενα & την αναγκάζουν συνεχώς να κοντοστέκεται, οι βιτρίνες της τραβάνε την προσοχή & πέφτει πάνω σε δύο γυναίκες που έρχονται από την αντίθετη κατεύθυνση κ.ά. Είναι ένα περίπατος, μικρός σε διάρκεια αλλά ο οποίος χαρακτηρίζεται από πολλά μικρά γεγονότα της ζωής στην πόλη. Η Νίνα ενώ δεν έχει κάποιον λόγο να είναι αγχωμένη ή να βιάζεται, αντιδράει νευρικά στα εξωτερικά ερεθίσματα, με την συνηθισμένη αντίδραση που θα είχε ένας τυπικός κάτοικος μιας μεγαλούπολης.

[marokrouska-blog]

Στους τίτλους αρχής, παρακολουθούμε την Νίνα φορώντας διάφορα ρούχα, της μόδα της εποχής, να παίρνει διάφορες πόζες μαζί με αυτοκίνητα για τις ανάγκες μίας φωτογράφισης. Η Νίνα είναι νέα, όμορφη, ακολουθεί τη μόδα & φωτογραφίζεται δίπλα σε ένα σύμβολο της μοντερνικότητας· τη μηχανή.

[marokrouska-blog]

ΑΧ ΑΥΤΗ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΟΥ Ταινία του 1967 Ημερομηνία κυκλοφορίας: 6 Νοεμβρίου 1967 (Ελλάδα) Σκηνοθέτης: Γιώργος Σκαλενάκης Διάρκεια: 1 ώ. 45 λ. Ο φιλόδοξος Δημήτρης εργάζεται ως υπάλληλος στην εταιρεία του Χαρίλαου & είναι παντρεμένος με την  Νίνα η οποία έχει όνειρο να αποκτήσει ένα αυτοκίνητο. Για να ικανοποιήσει τις φιλοδοξίες του αλλά & για να μπορέσει να αποκτήσει το αυτοκίνητο που επιθυμεί η γυναίκα του, προσπαθεί να πάρει προαγωγή & να γίνει υποδιευθυντής της εταιρίας.

http://www.tainiothiki.gr/v2/filmography/view/1/128/

[marokrouska-blog]

ΜΑΓΙΚΗ ΠΟΛΙΣ

Σε όλη την ταινία υπάρχει μία συνεχής αντίθεση & αντιπαράθεση μεταξύ της φτωχικής συνοικίας & του κέντρου της Αθήνας λες & είναι διαφορετικές πόλεις· η μαγική πόλις & η «μάτζικ σίτι». 

Η πρώτη είναι ασφυκτικά κτισμένη, χωρίς ανοίγματα, χωρίς αέρα & είναι γεμάτη με προσφυγικά χαμόσπιτα & χωμάτινους δρόμους, ξύλινες & πέτρινες εφήμερες κατασκευές, «βρωμόνερα & σαπουνάδες», βαλτωμένα όνειρα, αλληλεγγύη, αθωότητα & ανθρωπιά. 

Η άλλη, είναι η πόλη των επιγραφών, των καλοντυμένων ανδρών & την ωραίων γυναικών, της φασαρίας, των αυτοκινήτων, της διασκέδασης, του εκσυγχρονισμού, του πολιτισμού, του φωτός, του κέρδους, των φρούδων υποσχέσεων & της εφήμερης απόλαυσης. 

Δύο πόλεις μέσα σε μία & ένας κόσμος που προσπαθεί να προσαρμοστεί σε δύο πραγματικότητες.

[marokrouska-blog]

27.34-28.54 Οι δύο νέοι έχουν ανέβει σε έναν λόφο & κοιτάζουν την θέα. Η Μαρία λέει στον Κοσμά, «Πρώτη φορά έρχομαι τόσο ψηλά. Ωραία είναι. Μακάρι να ερχόμουν κάθε μέρα.». Μοιράζονται την κοινή τους επιθυμία να φύγουν από την συνοικία που μένουν. Στον λόφο, είναι & οι δύο χαμογελαστοί, πιο ανοιχτοί, έρχονται πιο κοντά. Η Μαρία, που είναι η πρώτη φορά που ανεβαίνει τόσο ψηλά όπως είπε, συνεχίζει «Σκέψου πόσοι άνθρωποι μένουν σε σπίτια ψηλά σαν & ετούτο το λόφο & εμείς τα βλέπουμε μόνο στον κινηματογράφο.» εκφράζοντας με ζήλεια την λαχτάρα της για περισσότερη θέα, απλοχεριά στον χώρο της, για αέρα. Ο Κοσμάς της δείχνει από μακρια την συνοικία τους& καθώς φυσάει ο άνεμος, ακολουθεί ο διάλογος:

Κοσμάς: «Φυσάει βοριάς σήμερα. Εδώ τον καταλαβαίνεις. Εκεί σε εμάς δεν παίρνεις χαμπάρι.»

Μαρία: «Είναι γούβα, γι αυτό.»

Κοσμάς: «Ναι, είναι γούβα… γι αυτό.»

[marokrouska-blog]

12.39-13.21 Στον πολυχώρο «ΜΑΖΙΚ ΣΙΤΥ», οι γυναίκες είναι ωραίες & οι άντρες καλοντυμένοι, έχει φώτα, θόρυβο, κόσμο & μουσική. Ένας άντρας διαφημίζει τον χώρο φωνάζοντας από ένα μεγάφωνο «η τελευταία λέξις του σύγχρονου πολιτισμού!».

[marokrouska-blog]

10.47-10.52 Μεταβατικά πλάνα με φωτεινές πινακίδες αγγλικών λέξεων γραμμένες στα ελληνικά που διαφημίζουν πράγματα προς κατανάλωση. Ξεχωρίζει η φωτεινή επιγραφή που γράφει «ΜΑΖΙΚ ΣΙΤΥ», το όνομα του πολυχώρου που πάει ο Κοσμάς με την παρέα του.

[marokrouska-blog]

5.22- 06.01 Η γυναίκα με την οποία ο Κοσμάς διατηρεί μία εφήμερη, ερωτική σχέση, του μιλάει για τον άντρα της που είναι ναυτικός. Ο Κοσμάς της απαντάει μιλώντας περισσότερο στον εαυτό του παρά σε αυτήν, «Μακάρι να ταξίδευα & εγώ, να ξεκολλούσα από εδώ μέσα». Η γυναίκα δεν απαντάει, ο Κοσμάς ντύνεται μπροστά από το κρεβάτι, προχωράει αργά προς το παράθυρο, κοιτάζει έξω & της λέει «Πάλι βρωμόνερα. Τα σιχάθηκα. & από το παράθυρο του σπιτιού μου τα ίδια βλέπω. Βρωμόνερα & σαπουνάδες.»

[marokrouska-blog]

3.14-4.25 Ένας άντρας, απροσδιόριστης ταυτότητας, πιθανότατα κάτοικος της συνοικίας, προχωράει αργά στα στενά δρομάκια της γειτονιάς. Ακούμε την σκέψη του που μας παρουσιάζει μικρές αλλά σημαντικές λεπτομέρειες του σχεδιασμού της συνοικίας & της ζωής μέσα σε αυτήν. «Μου αρέσει αυτή η γειτονιά. Έτσι όπως είναι. Χωμένη μες την πολιτεία. Δίπλα στην μεγάλη λεωφόρο. Στριμωγμένη. Λες & πάει να σκάσει. Το κάθε σπιτάκι κολλητά με το άλλο. Μια σανίδα να τα χωρίζει. Ακούς τις κουβέντες του διπλανού σου. Ξέρεις τι ώρα ξυπνάει το πρωί. Τι ώρα κοιμάται. Τώρα λες πλένεται. Τώρα ανοίγει την πόρτα. Μερικοί φουντώνουν. Γιατί να περνάνε έτσι οι μέρες; Όταν βγεις στη λεωφόρο, μυρίζει θάλασσα. Όσο κατηφορίζεις, σε πιάνει η αρμύρα στη μύτη. Αν πας πάλι προς τα πάνω, αισθάνεσαι ότι μπαίνεις στην καρδιά της πόλης. Μυρίζει άσφαλτο & δέντρα του κήπου. Φώτα, αυτοκίνητα, είναι ωραία. Τι διάολο, πρέπει & εδώ κάτι να αλλάξει;Πώς μπορεί να στριμώχνεται η ιστορία ενός ανθρώπου εδώ μέσα; Πρέπει να στριμώχονται όχι μόνο τα πόδια του αλλά & τα όνειρα του.». Ξεκινάει προσδιορίζοντας το βασικό όριο που διαμορφώνει τη συνοικία, «δίπλα από τη μεγάλη λεωφόρο» & που μας προσανατολίζει & γεωγραφικά στην Αθήνα καθώς ως μεγάλη λεωφόρος που ενώνει την θάλασσα με το φωτεινό κέντρο [«Όσο κατηφορίζεις, σε πιάνει η αρμύρα στη μύτη. Αν πας πάλι προς τα πάνω, αισθάνεσαι ότι μπαίνεις στην καρδιά της πόλης» ], εννοείται η λεωφόρος Συγγρού. Χρησιμοποιώντας φράσεις όπως το «χωμένη μες την πολιτεία», «λες & πάει να σκάσει» & «στριμωγμένη», δίνεται έμφαση στην ασφυκτικά πυκνή δόμηση της περιοχής & η απαλειφή των ορίων μεταξύ ιδιωτικού-δημόσιου που περιγράφεται, ενισχύει αυτή την πρόταση. Γύρω του, διακρίνονται κυρίως ξύλινες εφήμερες κατασκευές & γκρεμίσματα. Τελειώνει τον μονόλογο, με την ιδιοσυγκρασία των ανθρώπων που κατοικούν στην συνοικία, αναφέροντας πως περιορίζονται τα σχέδια τους λόγω της περιοχής που μένουν, πως η ίδια η περιοχή δεν τους αφήνει πολλά περιθώρια να κάνουν μεγάλα όνειρα.

[marokrouska-blog]

Μοντάζ από πλάγιες λήψεις, μετά τους τίτλους αρχής, από το κέντρο της Αθήνας. Σημεία τοπόσημα & λιγότερο χρακτηριστικά, που παρουσιάζουν δρόμους, δημόσια κτήρια, το τραμ, φορτηγά, εργατικές κατοικίες, την Ακρόπολη. Καταλήγει στην συνοικία που εξελίσσεται η ιστορία.

[marokrouska-blog]

ΜΑΓΙΚΗ ΠΟΛΙΣ Ταινία του 1955 Ημερομηνία κυκλοφορίας: 8 Ιουλίου 1955 Σκηνοθέτης: Νίκος Κούνδουρος Διάρκεια: 1 ώ. 16 λ. Ο Κοσμάς είναι ένας φτωχός & ακέραιος νέος που δουλεύει ως οδηγός φορτηγού, μένει σε μια λαϊκή συνοικία της Αθήνας & θέλει όσο τίποτα να μπορέσει να ξεφύγει από εκεί. Γνωρίζει την Μαρία, η οποία μένει στην ίδια συνοικία & μοιράζονται τον κοινό τους πόθο για εξ ολοκλήρου διαφυγή από την γειτονιά τους & από τον φτωχικό τρόπο ζωής τους. Προσπαθώντας να ξεπληρώσει τα χρέη του, ώστε να μην του κατασχέσουν το φορτηγό, ο Κοσμάς θα βρεθεί μπλεγμένος σε μια παράνομη δοσοληψία με έναν απατεώνα.

http://www.tainiothiki.gr/v2/filmography/view/3/2522

[marokrouska-blog]

1.14.11-1.14.23 «Άντε ρε Μπάμπη πες το ναι & βιάζομαι να φέρω το εγγονάκι μου εδώ μέσα. Βέβαια, το περίμενα να έρθει από καμιά πολυκατοικία αλλά & από το θυρωρείο που έρχεται καλώς θέλει να έρθει!». Ο Παπαφρονιμόπουλος & ο Μπάμπης συζητάνε για το μέλλον του Αγησίλαου & της Χαρούλας. Όταν ο Παπαφρονιμόπουλος λέει«από καμιά πολυκατοικία»  εννοεί από κάποιον κάτοικο ορόφου πολυκατοικίας, που σημαίνει από κάποιον που ανήκει σε μεσαίο κοινωνικό στρώμα & άνω, ενώ το θυρωρείο, αν & σχεδιαστικά ανήκει στο σύνολο της πολυκατοικίας, συμβολίζει τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα.

[marokrouska-blog]

22.43- 23.23 Σκηνή όπου ο ταχυδρόμος βγαίνει στην εσωτερική αυλή, στο πίσω μέρος της πολυκατοικίας & φωνάζει μία μία τις καμαριέρες των διαμερισμάτων για να τους παραδώσει τα γράμματα τους. Κάθε κοπέλα που ακούει το όνομα της, παρατάει την δουλειά που κάνει εκείνη τη στιγμή & τρέχει από την πίσω βοηθητική, μεταλλική σκάλα προς τον ταχυδρόμο να παραλάβει το γράμμα της. Το ενδιαφέρον σχετικά με την παρουσίαση των οικιακών βοηθών είναι ότι ονομάζονται όλες Μαρίες, περιμένουν όλες γράμματα από κάποιον στρατιώτη που υπηρετεί σε κάποιο μακρινό σημείο στην Ελλάδα, φοράνε όλες την ίδια αμφίεση, κάνουν τις ίδιες κινήσεις & έχουν την ίδια ακριβώς αντίδραση στην έλευση του ταχυδρόμου. Η καμαριέρα σαν υποκειμενικότητα παρουσιάζεται, με έναν χιουμοριστικό τρόπο, σχεδόν η ίδια σε κάθε σπίτι. Ακολουθεί κάποια κλισέ & αλλάζει κάθε φορά το επώνυμο & ο τόπος που υπηρετεί ο κάθε φαντάρος.

[marokrouska-blog]

8.22-9.04 «Έξωση! Εδώ δεν πληρώνει το νοίκι της, κάθεται & αρρωσταίνει;» ο ιδιοκτήτης της πολυκατοικίας ρωτάει τον θυρωρό αν πλήρωσε η ηλικιωμένη τραγουδίστρια το νοίκι της & τα βάζει, χωρίς λογικά επιχειρήματα, μαζί της επειδή δεν το έχει πληρώσει ακόμα. Ο ιδιοκτήτης της πολυκατοικίας είναι αποστασιοποιημένος από τους ενοίκους της πολυκατοικίας, δεν γνωρίζει πολλά γι αυτούς & ούτε ενδιαφέρεται να μάθει. Όταν παίρνει το ασανσέρ για να ανεβαίνει στο διαμέρισμα του, η κάμερα στρέφεται στον θυρωρό, που με την σειρά του σχολιάζει τον ιδιοκτήτη & λέει στην ανιψιά του «Μα δεν έχουν καρδιά μέσα τους; Αλλά να μου πεις, ή καρδιά θα έχεις ή πολυκατοικία.» Η χρήση του πληθυντικού, γενικεύει το σχόλιο του θυρωρού φανερώνοντας άλλη μία κοινωνική αντίληψη της εποχής & τον διαχωρισμό των τάξεων.