Debat Alternatieve strafmaatregelen
(Zijn er andere manieren van straffen dan naar de gevangenis te gaan?)
Panel
Luc Stas, gepensioneerd gevangenisdirecteur Gent
Carina Van Cauter: advocate, Vlaams parlementslid Open VLD
Manu Pintelon: lid vzw De Huizen, nationaal coördinator van Rescaled
Stelling 1: Alternatieve strafmaatregelen schrikken niet af, ze zijn te soft.
Carina: het is vooral belangrijk een individueel geschikte straf te vinden met zicht op re-integratie. Dit hoeft geen gevangenisstraf zijn, maar het ontradende effect is wel heel belangrijk.
Luc: straffen moeten proportioneel zijn. In de middeleeuwen was het doel van een straf wraak nemen en afschrikken, nu ligt er meer nadruk in resocialiseren en pas strenger optreden bij recidiveren.
Manu: hoeveel belang moeten we hechten aan afschrikken? Heeft dit wel het gewenste resultaat? Een herstel is veel belangrijker.
Luc: elektronisch toezicht via bijvoorbeeld een enkelband is niet te onderschatten. Voor sommigen is het zwaar door de bijkomende stress. Het is wel een goede manier om je job te kunnen behouden.
Carina: bij een veiligheidsrisico heeft elektronisch toezicht dan weer helemaal geen zin
Stelling 2: De publieke opinie is tegen alternatieve straffen.
Carina: Publieke opinie begrijpt alternatieve straffen niet omdat ze anders worden uitgesproken dan uitgevoerd.
Luc: Perceptie van de bevolking is al een pak beter dan pakweg 10jaar geleden. Gevangenisstraffen tot 4 maand worden vaak niet uitgevoerd; elektronisch toezicht is daarbij een alternatief, maar geen échte straf. Bij het niet hoeven uitvoeren van een gevangenisstraf vormen zich 2 groepen: de eerste groep heeft het begrepen als waarschuwing en komt vaak niet meer in contact met justitie, terwijl een andere groep dit ziet als teken dat ze ongestraft kunnen handelen. Zij zijn de groep die cumulatieve straffen opbouwt tot wel meer dan 3 jaar gevangenisstraf
Stelling 3: ‘Levenslang’ moet ook daadwerkelijk levenslang zijn
Luc: levenslang is té definitief, gedetineerden moeten een 2e kans kunnen krijgen.
Carina: levenslang is duur voor de maatschappij.
Stelling 4: Kleinschalige detentiehuizen zijn te vrij en geen goed alternatief voor een gevangenisstraf.
Manu: Een detentiehuis is geen utopie! 90% van de detentiehuizen zijn ook meer beveiligd dan nodig is.
Carina: Men moet nog wennen aan dit idee. Werken met individuele trajecten werkt wel degelijk.
Manu: Detentiehuizen betrekken in de buurt is een deel van het herstelgericht werken. De “not in my backyard” denkwijze is zeker en vast ook aanwezig, het is een feit dat de ene buurt al wat meer weerstand biedt dan de andere
Reflectie: Ik had meteen hopen zin om naar dit debat te gaan. Niet alleen omdat het georganiseerd werd door mijn studentenvereniging, maar ook omdat ik nog steeds zeer geïnteresseerd ben in justitie (en straffen). Zoals al eerder vermeld, heb ik voor sociaal werk gekozen met het idee om dan in het domein justitie te gaan. Ondertussen ben ik wel van dit idee afgestapt, maar mijn interesse is nog steeds groot. Manu is lid van vzw De Huizen. Zij streeft naar kleinschalige, gedifferentieerde detentievormen op maat die beter verankerd en geïntegreerd zijn in het maatschappelijk weefsel. Hierbij zou ik het wel zien zitten om te werken. Ik denk dat het veel voldoening geeft om “stoute jongens” te zien transformeren naar iemand die klaar is terug deel te nemen aan de maatschappij. Het Panel had in het algemeen verschillende meningen en expertise op andere vlakken, wat ik wel heel hard kon appreciëren.