#16e eeuw

[geschiedenisish]

De Tachtigjarige Oorlog zoals ik had gewild dat het een aan mij was uitgelegd op het middelbaar. Dan had ik het 100x beter onthouden.......

View On WordPress

[metaaldetectievlaanderen]

Degenhanger / degenclip: 16e eeuw – 17e eeuw

Gevonden door Gino Vermeulen Materiaal: koperlegering Afmetingen: 11 mm / 48 mm Gewicht: 8 gr Referentie Gedetermineerd op facebook

View On WordPress

[histoday]

19 mei. Het einde van Anne Boleyn: zondebok, verrader of nationale held?

Het is misschien toeval, maar in de aanloop naar de 480e sterfdag van Anne Boleyn, de tweede vrouw van de Engelse koning Hendrik (‘Henry’) VIII, heeft de Londense voetbalclub West Ham United afscheid genomen van Boleyn Ground, het stadion waar de club sinds 1904 was gehuisvest. Het stadion ligt in Upton Park, en onder die naam is het bekend geworden. Maar het heette eigenlijk naar koningin Anne en haar familie. Een toren die in de buurt van het park in Green Street stond, zou van Anne geweest zijn, vandaar de naam.

Vandaag is het precies 480 jaar geleden dat ze werd onthoofd, na een korte gevangenschap in de Tower of London, een andere dus dan die in Green Street, en een proces waarin ze schuldig was bevonden aan overspel, incest en hoogverraad. In de jury zaten haar oom en een voormalige aanbidder.

Anne werd door een speciaal uit Frankrijk overgekomen executeur met een zwaard, in plaats van een bijl, onthoofd op 19 mei 1536, op 35-jarige leeftijd. Daarmee kwam een verbeten campagne van haar tegenstanders aan het hof, alsmede van de koning die veel moeite had moeten doen om haar uit de weg te ruimen, omdat hij teleurgesteld was in haar, tot een gewenst einde. Anne Boleyn is echter op een andere manier de Engelse geschiedenis ingegaan dan als een verrader en ontrouwe echtgenote, anders zouden er geen voetbalstadions naar haar vernoemd zijn. Hoe zit dat nou?

Anne Boleyn is een van de bekendste vrouwen in de Engelse geschiedenis, en dat is niet alleen vanwege haar tragische einde of het feit dat ze een van de vele vrouwen van Henry VIII is geweest. Ook in haar eigen tijd had ze een zeer sterke reputatie: ze was mooi, intelligent, zeer charmant en een zeer geliefde verschijning aan de Europese hoven van de vroege 16e eeuw. Hoewel ze later een zeer slechte reputatie kreeg, was ze in haar jeugd een ware ster.

De vader van Anne was Thomas Boleyn, een diplomaat in koninklijke dienst, en haar moeder was een dochter van de Hertog van Norfolk. Ze was dus geen burgermeisje, maar desondanks werd ze aan het hof lang niet door iedereen gezien als een geschikte vrouw voor de koning. Maar daarover later meer.

Anne kreeg een gedegen opleiding, dat wil zeggen dat ze, zoals meisjes van haar komaf betaamde, werd opgenomen in het huishouden van hooggeplaatste dames. Zo was ze bijvoorbeeld als jong meisje een hofdame van Margaretha van Oostenrijk, de dochter van de keizer van het Heilig Roomse Rijk, Maximiliaan. Margaretha was aan het begin van de 16e eeuw landvoogd van de Nederlanden namens haar neef Karel V, en Anne Boleyn verbleef daar dan ook enkele jaren van haar jeugd. In Mechelen leerde ze lezen en schrijven, grammatica, geschiedenis en rekenen.

Haar carrière nam een volgende stap toen ze de zus van Henry VIII mocht vergezellen als hofdame, toen deze werd uitgehuwelijkt aan de Franse koning Lodewijk XII. Aan het Franse hof ontwikkelde Anne zich, hoe jong ze nog was, tot een voorbeeldige en charmante hofdame, die veel interesse had in kunst, mode, literatuur, filosofie, enzovoorts. Ze leerde bovendien vloeiend Frans spreken.

‘La Petite Boulin’ werd alom gerespecteerd en bewonderd, en er zijn vele lovende woorden over haar gedrag van verschillende auteurs overgeleverd. Ook haar schoonheid werd geprezen, hoewel berichten over haar uiterlijk elkaar wel eens tegenspreken. Daarin zit al een eerste aanwijzing over de controverse die haar zou gaan omringen.

Haar oudere zus Mary was haar al voorgegaan terug naar Engeland, waar haar vader een plek aan het hof van de koning had weten te verkrijgen. Ook Anne zou haar volgen. Mary werd een maîtresse van Henry VIII, en ook daarin volgde Anne haar, maar ze kwam nog een stap verder dan haar oudere zus. Op 4 maart 1522 maakte ze haar debuut aan het koninklijke hof van Engeland door mee te doen in een balletuitvoering. Zowel de koning als vele anderen aan het hof waren zeer gecharmeerd.

Het is de vraag of ze altijd al achter de koning aan is gegaan of niet, en ook dat hangt af van hoe je haar wil zien, als een kwade genius of als een slachtoffer. Feit is wel dat Anne de avances van meerdere heren aan het hof afsloeg. Een geheime verloving met de jonge Henry Percy, zon van de heer van Northumberland, werd afgeblazen door tussenkomst van mensen aan het hof. Haar vriendschap met de beroemde dichter Thomas Wyatt werd ook nooit een liefdesverhouding, zo gaat het verhaal althans.

Het was voor Henry VIII althans belangrijk om haar onschuld officieel bevestigd te zien, omdat hij een oogje op haar had. Naast haar schoonheid en charme was het namelijk een andere ‘taak’ waarvoor de koning haar nodig had, waarin zijn eigen vrouw hem teleurstelde. Hij wilde een zoon, en zijn vrouw, de populaire Catharina van Aragon, had hem slechts een dochter gegeven, Mary.

Het verhaal gaat dat Henry en Anne jarenlang om elkaar heen draaiden, maar verschillende bronnen zijn overtuigd van het feit dat Anne haar maagdelijkheid (wat de koning betrof!) wist te behouden totdat zij trouwden, wat gebeurde in 1532. Het had zo lang geduurd, omdat Henry eerst moest scheiden van Catharina, wat veel mensen aan het hof, veel van zijn onderdanen, haar familie in Spanje en de paus niet wilden. Om het toch voor elkaar te krijgen, scheurde Henry zijn koninkrijk los van de kerk van Rome.

Anne werd op 1 juni 1533 officieel koningin van Engeland. Omdat haar kersverse echtgenoot hemel en aarde had bewogen voor het huwelijk hadden de Boleyns aan het hof veel vijanden. De ‘gedumpte’ koningin Catharina was bovendien populair bij het volk, en een natuurlijke bondgenoot van andere Europese machthebbers. Vrome katholieken in heel Europa keken met afschuw naar de echtscheiding van Henry, die ook nog eens de Anglicaanse kerk had gesticht en een schisma met de Kerk had veroorzaakt. Anne Boleyn kreeg van deze zaken de schuld.

Haar positie aan het hof werd erg zwak toen ze ook nog eens niet de vurige wens van de koning in vervulling kon laten gaan, namelijk een mannelijke troonopvolger baren. Anne Boleyn had meerdere miskramen, en het enige kind dat de volwassen leeftijd zou bereiken was een meisje. Henry raakte steeds teleurgestelder in Anne, en begon zijn heil elders te zoeken, onder de hofdames. Anne Boleyn overkwam daarmee hetzelfde als Catharina was overkomen.

De ‘hoer van de koning’ kreeg veel kritiek over zich heen, mede omdat ze niet, zoals Catharina, van koninklijken bloede was, maar de latere (Engelse) vrouwen van Henry, Jane Seymour, Catherine Howard en Catherine Parr, hadden volgens sommige historici een nog lagere status dan Anne.Geen van de vrouwen kon Henry overigens geven wat hij wilde, namelijk een zoon.

Anne zou uiteindelijk de hoogste prijs betalen voor de dadendrang van haar echtgenoot. De nieuwe koningin was al niet geliefd, en kreeg de schuld van het steeds onvoorspelbaarder gedrag van Henry, die zich steeds meer als een dictator opstelde. Ook kreeg ze de schuld voor de val en executie van voormalige getrouwen van de koning, zoals de denker Thomas More, die aan het katholicisme wilde vasthouden en daarmee de daden van Henry (impliciet) afkeurde.

Toen Catharina stierf, kwamen er geruchten dat ze vergiftigd was door Henry en Anne. Bij haar autopsie bleek haar hart zwart te zijn, wat op een zeldzaam geval van hartkanker kan wijzen. Echter, destijds dacht men hierin het bewijs voor vergiftiging te zien. De ‘heks’ Anne Boleyn kreeg nog meer vijanden aan het of. Onder die vijanden bevond zich de minister Thomas Cromwell, die overigens zelf later ook ten val kwam en werd geëxecuteerd.

Een belangrijke vraag die historici bezighoudt sinds het tragische levenseinde van Anne, is in hoeverre de beschuldigingen aan haar adres waar waren, en in hoeverre de koning door adviseurs werd ingefluisterd. Intriges waren er sowieso aan het hof, maar het is niet duidelijk hoe groot de rol van bijvoorbeeld een Cromwell nu eigenlijk was. Hoe dan ook waren r weinig mensen verdrietig toen ze in de cel verdween uiteindelijk.

Ook over het waarheidsgehalte van de beschuldigingen is er onenigheid. Mocht Anne inderdaad overspel hebben gepleegd, dan was de beschuldiging van hoogverraad automatisch terecht, omdat ze daarmee de erfopvolging in gevaar zou brengen. Maar het is zeer de vraag of Anne Boleyn de koning ontrouw is geweest, net zoals het de vraag is of ze vóór het huwelijk al minnaars heeft gehad. Omdat ze zozeer als een soort tovenares is afgebeeld, zijn de beschrijvingen over haar misdragingen niet echt betrouwbaar.

Een Vlaamse musicus werd gearresteerd, en hij bekende met de koningin naar bed te zijn gegaan, waarschijnlijk na gemarteld te zijn geweest. Zelfs de broer van Anne, George Boleyn, werd ervan beschuldigd het met zijn zus te hebben gedaan, een klassiek geval van zwartmakerij.

Met dit alles was het lot van Anne bezegeld. Het was zeer duidelijk dat de koning van haar af wilde, net zoals hij Catharina met alle geweld uit de weg had geruimd, en daarmee zelfs de paus en de keizer had getrotseerd. Een jury van 27 mannen achtte haar schuldig, waaronder haar oude geliefde, Henry Percy, die naar verluidt na het uitspreken van het vonnis ineen zakte. Hij wilde haar misschien niet onthoofd zien, maar durfde aan de andere kant de koning niet te trotseren.

Anne Boleyn hield tot het einde haar onschuld vol. In de Tower zou ze een hartverscheurend gedicht hebben geschreven, dat is overgeleverd, genaamd Oh Death Rock Me Asleep. In haar correspondentie met de koning voor haar rechtszaak en ook daarna blijkt dat zij nog steeds geen wrok koesterde, en dat Henry nog steeds voor haar voelde. Maar, hij moest en zou een zoon krijgen, en hij geloofde echt dat Anne Boleyn in dat opzicht vervloekt was.

Ze werd onthoofd na een korte toespraak te hebben gegeven, waarin ze haar trouw aan de koning uitte, en het volk verzocht ook trouw aan de koning te blijven. Ze sprak haar laatste gebed uit, stopte haar lange haar onder een kap, en toen zwaaide het zwaard door haar lange nek.

De grootste ‘fout’ van Anne was dat ze haar man geen zoon ‘schonk’. Tegenwoordig weten we dat dat gewoon een kwestie van toeval is, en dat Anne erg veel pech heeft gehad met haar miskramen. Bovendien was Henry een opvliegend figuur, wiens woede niet alleen aan Anne de kop kostte: mensen om hem heen brandden zich geregeld aan zijn vurige karakter.

Het tragische aan Anne is dat het háár dochter was die hem uiteindelijk zou opvolgen, en een van de grootste Engelse monarchen van de geschiedenis zou blijken, namelijk koningin Elizabeth. Ze was dan wel een vrouw, maar liet zich op het internationale toneel gelden, en ook in Engeland zelf was Elizabeth niet te beroerd om de religieuze erfenis van haar vader met hand en tand te verdedigen.

De huidige koningin Elizabeth II is geen nakomeling  van Henry en Elizabeth, omdat de laatste (de ‘Virgin Queen’) geen kinderen kreeg en, anders dan haar vader’, volgens de overlevering zelfs maagd bleef. Maar haar erfenis is zo groot gebleken dat de huidige koningin naar haar werd vernoemd, en dat een andere vrouwelijke kolos in de Britse geschiedenis, koningin Victoria, eerde haar door een gedenksteen voor haar op te richten.

Anne Boleyn is vanwege haar lot en haar controversiële geschiedenis een dankbaar onderwerp voor films, tv-series en boeken, en er gaan meerdere legendes over haar. Haar geest waart figuurlijk en volgens sommigen ook letterlijk door Engeland. Misschien ook wel door het voormalige stadion van West Ham United. 

Boleyn Tower bij Upton Park

[histoday]

20 april. Over de ontdekkingstochten van Jacques Cartier in Canada

Op deze dag in het jaar 1534 begon de eerste ontdekkingstocht van de Bretonse avonturier Jacques Cartier. Op 20 april voer hij uit, met de opdracht die de meeste zeevaarders uit zijn tijd meekregen: vind een korte weg naar het Verre Oosten! Cartier zou geen westelijke doorgang naar Azië vinden, maar wel degene zijn die het oosten van het huidige Canada claimde voor de Franse troon. Ook was hij het die de naam Canada bedacht, geïnspireerd op een woord uit de taal van de Iroquois.

Jacques Cartier werd geboren op de laatste dag van het jaar 1491. Acht maanden later zou de eerste expeditie van Christoffel Columbus naar het westen van start gaan. Ook deze illustere voorganger van Cartier kreeg de opdracht mee om een kortere weg naar Azië te vinden. Dat zou hem niet lukken, maar hij zou wel de eerste Europeaan zijn die bijvoorbeeld de Bahama’s en Cuba bezocht.

Cartier zou veel noordelijker uitkomen dan Columbus. Zonder dat hij het zelf wist, volgde hij het spoor van de Vikingen, die rond het jaar 1000 waarschijnlijk de eerste Europese bezoekers van het eiland voor de oostkust van Canada, dat de naam Newfoundland heeft gekregen, hadden bezocht. Vijf jaar na de expeditie van Columbus stuurde de Engelse koning Hendrik VII de Italiaan Giovanni Cabotto (John Cabot) ook naar het westen. Ook hij kreeg de opdracht een doorgang naar de Oost te vinden. In plaats daarvan trof hij op Newfoundland de resten van gebouwen van de Vikingen aan.

Jacques Cartier volgde het spoor van de Vikingen en Cabotto naar het noordwesten. Toen zijn eerste reis begon op 20 april 1534, was zijn geboorteland Bretagne nog maar twee jaar officieel onderdeel van het koninkrijk Frankrijk. Tot 1532 was Bretagne een onafhankelijk hertogdom, dat weliswaar sinds de tijd van de Frankische koning Clovis, oervader van Frankrijk, nominaal onder het gezag van de koning in Parijs viel, maar in de praktijk veel zelfstandigheid genoot. In 1532 werden beide gebieden aan elkaar genaaid.

Tot op de dag van vandaag hebben de Bretonnen een vrijzinnig imago, en laten zij, soms met geweld, merken dat Parijs en de Franse staat ze gestolen kan worden. Eén van de plekken waar de hang naar onafhankelijkheid en Bretonse zelfbeschikking van oudsher sterk aanwezig waren, is Saint-Malo, de geboortestad van Cartier. Deze vestingstad in het noordoosten van Bretagne was lange tijd een beruchte vrijhaven voor zeerovers en kapers.

Toch zou Cartier (die in het Bretons Jakez Karter heet) in naam van de Franse koning grote delen van Noord-Amerika claimen. Hij kreeg, zoals gezegd, de opdracht mee om een snelle route naar het oosten te vinden, maar in plaats daarvan kwam hij op plekken terecht waar nog nooit een Europeaan was geweest.

In twintig dagen stak Cartier de Atlantische Oceaan over, en na enkele weken op ontdekkingstocht te zijn gegaan op Newfoundland, vaarde hij ten noorden van dit eiland door de Straat van Belle Isle, die Newfoundland scheidt van het Labrador-schiereiland en het vasteland van het huidige Canada, waardoor hij de eerste Europeaan was die de Saint Lawrencebaai ontdekte. De gelijknamige Saint Lawrencerivier mondt uit in deze baai, en de twee belangrijke steden Québec en Montréal liggen op de oevers van deze rivier, die op zijn beurt gevoed wordt door het Ontariomeer. Cartier was de eerste Europeaan die dit deel van Noord-Amerika bezocht.

Daarmee was hij natuurlijk ook de eerste Europeaan die contact maakte met de oorspronkelijke bevolking, de Iroquois. Bij een derde ontmoeting plaatste hij voor de ogen van de Iroquois een groot houten kruis met daarop de tekst ‘Lang Leve de Koning van Frankrijk’. Hiermee claimde hij de gebieden rond de baai voor Frankrijk. De indianen begrepen kennelijk wat de bedoelingen waren, en oorspronkelijke vriendelijkheid sloeg om in vijandigheid. Cartier nam twee zoons van een stamhoofd gevangen.

De omgang van Cartier met de indianen was echter over het algemeen redelijk beschaafd te noemen. Hij sloot handelsovereenkomsten met ze, en bezocht de hoofdplaats van de Iroquois, genaamd Stadacona, tijdens zijn tweede reis naar Noord-Amerika, die begon in 1535. Deze nederzetting bevond zich aan de oevers van de Saint Lawrencerivier, op de plek van het huidige Québec, de hoofdstad van de gelijknamige provincie in het Franstalige deel van Canada. Tijdens zijn tweede reis vaarde Cartier voor het eerste deze rivier op, Aan het begin ervan lag een andere belangrijke nederzetting, op de plek waar nu Montréal ligt.

Tijdens deze tweede reis bedacht Cartier de huidige naam voor het gebied. Hij leerde van de Iroquois het woord ‘kanata’, wat ‘huizen’ of ‘dorp’ betekent. In het verleden in Cartier ervan beschuldigd dat hij de Iroquois verkeerd begreep, en dat hij dacht dat ze de naam van hun hele leefgebied gaven, in plaats van de algemene term voor nederzetting. Het lijkt echter erop dat Cartier goed begreep dat ze het algemene woord ‘dorp’ bedoelden. Desondanks noemde hij de inwoners van die dorpen ‘Canadiens’ en het gebied Canada.

Grote delen van het noordoosten van het huidige Canada waren ondertussen in naam al voor de Franse koning gereserveerd door Cartier, maar pas tijdens een derde reis, die hem bij het huidige Montréal deed afslaan op de Ottawarivier, waarnaar de hoofdstad van Canada uiteraard is vernoemd, probeerde hij in 1541 de eerste permanente nederzettingen te stichten. De eerste nederzetting was Charlesbourg-Royal aan de Saint Lawrencerivier, bij Québec. Deze nederzetting bleef niet bewoond. In 2006 vonde archeologen de plaats van deze eerste Frans-Canadese nederzetting.

Cartier stierf in 1557 in zijn geboorteplaats Saint-Malo. Hij had een stempel gedrukt op de geschiedenis van Noord-Amerika, door het deels voor Frankrijk te claimen, waarmee de kolonisten, die uiteindelijk het gebied zouden gaan bevolken, het later aan de stok zouden krijgen met de Britten. Québec bleef echter Franstalig, dankzij Cartier.

Belangrijker is misschien nog wel dat hij heeft geluisterd naar de Iroquois, en bedacht dat het passend zou zijn om het gebied waar de kolonisten zouden gaan wonen simpelweg ‘dorp’ te noemen in hun taal: Canada. Qua taal is het land daarmee iets heel anders dan de Verenigde Staten geworden, maar ook qua naam.

De grootste bijdrage van Cartier aan het ontstaan van Canada is echter misschien dat hij dan wel veel gebied voor de Franse kroon claimde, en dat als Breton, maar over het algemeen vriendelijke relaties met de oorspronkelijke bevolking aanging. Ook dat is anders in de VS. Misschien dat het vriendelijke karakter van Canada hier een uitvloeisel van is.

[histoday]

3 april. Vrouwen in oorlog net zo wreed als mannen

Vandaag slecht nieuws voor degenen die daadwerkelijk geloven dat mannen en vrouwen van twee verschillende planeten komen, een roze wolk en een rode vuurbal. Criminologe Alette Smeulers, verbonden aan de Universiteit van Tilburg, concludeerde na jaren onderzoek naar gruweldaden in conflictgebieden als Irak, Syrië, Soedan en Sierra Leone dat vrouwen dezelfde gruweldaden verrichten als mannen. Ze doen proportioneel gezien evenveel aan moord, marteling en zelfs verkrachting. 

Op deze dag wordt wereldwijd herdacht dat Jezus Christus werd gekruisigd. De christelijke profeet nam daarmee volgens de theologie de zonden van de mensheid op zich, en herstelde, voor degenen die hem zouden volgen, de band tussen God en de mensheid. En hoe was die band ook alweer verbroken geraakt? Juist, toen Eva de zondeval veroorzaakte door te luisteren naar de slang en de verboden vrucht te plukken. De mens leeft sindsdien in zonde, en Jezus moest zich opofferen om dit weer enigszins te herstellen.

Vanuit feministisch oogpunt lijkt de christelijke theologie mij dan ook verwerpelijk. Echter, zoals vandaag blijkt, zijn vrouwen niet per se schuldig aan alles, maar ze zijn zeker niet onschuldig. Gruweldaden zijn niet alleen voorbehouden aan ruwe en gewelddadige mannen. Deze gelijkheid moet tot tevredenheid stemmen, hoewel het kleineren van vrouwen hem dan weer schuilt in de wijze waarop wordt gereageerd op vrouwelijke bruten: een man die martelt is gewoon gewelddadig, terwijl een vrouw meteen als een monster of compleet gestoord wordt gezien, aldus Smeulers.

Maar hoe zit dat nou met vrouwelijke heersers in de geschiedenis? Als zij de troon haalden, deden zij niet onder voor hun mannelijke collega’s. Koningin Mary I van Engeland en Ierland verdiende in de 16e eeuw haar bijnaam ‘Bloody Mary’ door in haar regeerperiode van slechts vijf jaar honderden protestanten op de brandstapel te zetten. Haar opvolgster, Elizabeth I, was protestants en draaide de vervolging om. Hiermee paste zij prima bij haar mannelijke tijdgenoten.

In de moderne tijd is er een vrouw geweest die, volgens haar eigen voormalige onderdanen, medeverantwoordelijk is geweest voor een van de wreedste perioden in de Chinese geschiedenis. Jiang Qing was de laatste vrouw van Mao. Misschien vanwege haar achtergrond als actrice was zij een van de belangrijkste architecten van de Culturele Revolutie, het programma dat in 1966 in gang werd gezet om de communistische revolutie in het land te behouden en alle ongewenste elementen, zoals het kapitalisme en het oude, traditionele China, uit te roeien. Zoals bekend ging dit gepaard met geweld en wreedheden op ongekende schaal. Jiang Qing was een leidende figuur in deze beweging, maar verloor haar invloed toen haar man in 1976 stierf. Ze werd voor het gerecht gesleept en ter dood veroordeeld, wat later tot levenslang werd omgezet.

Grote vrouwelijke leiders of legeraanvoerders, die uit hoofde van hun functie in het verleden zonder moeite mee konden komen met de gewelddadige mannen die hen omringden, zijn er natuurlijk niet veel geweest, aangezien vrouwen niet vaak in die positie kwamen. Degenen die dat wel lukte, pasten zich moeiteloos aan. Of, zou je kunnen zeggen, hun vrouwelijkheid had geen invloed op hun prestaties. De zondige Eva en de verzorgende moeder Maria zijn de bekendste vrouwenfiguren, maar zij zijn eigenlijk niet representatief, noch wenselijk als symbool. Bloody Mary wel.

[histoday]

5 juli. Verentooi Montezuma blijft in Wenen

Hoewel de Mexicaanse autoriteiten jarenlang druk hebben uitgeoefend op de Oostenrijkse, blijft een historische Azteekse schat in een museum in Wenen. Mexico, waar de Azteken hun rijk hadden, vindt dat de verentooi die de Azteekse leider Montezuma schonk aan conquistador Hernan Cortes moet terugkeren naar het land van herkomst. Onderzoekers zeggen echter dat de verentooi die lange reis niet zou overleven.

Het is onduidelijk hoe het sieraad, gemaakt van veren van de quetzal en ingelegd met goud, zilver en koper, in Wenen terecht is gekomen. Het was een welkomstgeschenk aan Cortes, die in 1519 voet aan land zette in Mexico. Spanje was toentertijd onderdeel van het Habsburgse Rijk, geregeerd door de nog zeer jonge keizer Karel V, die ook over Oostenrijk heerste. Wellicht is de tooi om die reden in Oostenrijks bezit.

Montezuma, of eigenlijk Moctezuma II, had al snel door dat de Spanjaarden niet met puur vriendschappelijke bedoelingen de oceaan hadden overgestoken. Hij zou nog meer waardevolle geschenken hebben gestuurd om zijn superioriteit over andere volkeren, waarmee Cortes een alliantie probeerde te smeden, aan te tonen.

Montezuma stierf in 1520 tijdens een Azteeks-Spaanse oorlog. Over de toedracht gaan verschillende verhalen: hij zou zijn gedood door de Spanjaarden, of door zijn eigen onderdanen die hem niet meer vertrouwden.

[histoday]

4 maart. Wereldwijd viering laatste dag van Carnaval

Of je het nu Vastenavond, Vastelaovond, Mardi Gras, Shrove Tuesday, Carnival of gewoon Carnaval noemt, vandaag is de laatste dag van het feest van de overvloed dat vooraf gaat aan de vastentijd, die morgen van start gaat, op Aswoensdag. In veel christelijke kerken is er sprake van een vastentijd van veertig dagen tot aan Pasen, die vooraf wordt gegaan door een periode van feest.

De duur van dit feest verschilt: in delen van Limburg is het op zondag pas officieel Carnaval, terwijl het feest in Brabant vaak al op vrijdagavond losbarst. In Brazilië vieren ze bijna een week feest, en het beroemde Carnaval van Venetië duurt maar liefst twaalf dagen.  

Over de oorsprong van de naam Carnaval gaan meerdere theorieën. De meest gangbare is dat carnaval afgeleid is van de Latijnse uitdrukking carne vale, ‘vaarwel aan het vlees’, als uiting van de op handen zijnde vastentijd, waarin volgens oorspronkelijk katholiek gebruik geen vlees gegeten mag worden (wat overigens ook geldt voor iedere vrijdag in het jaar). Het onderstaande schilderij van Pieter Bruegel de Oude uit 1559 beeldt dit pijnlijke afscheid van de overvloed uit, een afscheid dat niet zonder slag of stoot gaat.

Het gevecht tussen Carnaval en Vastentijd