Autismeweek dag 7: Ruimte voor autisme is ruimte voor iedereen
Het is een beetje flauw natuurlijk om het motto dit jaar van de Nederlandse Vereniging voor Autisme op deze manier letterlijk te nemen. Maar goed, laat het een stukje autistische humor zijn.
In tegenstelling tot wat veel mensen denken, kunnen erg veel autistische mensen best goed overweg met taalgrappen. Ik ben er verzot op. Wat mij opbreekt is als ik een verduidelijkingsvraag stel en de ander doet net alsof het volkomen en evident helder is wat hij bedoelt en onbegrijpelijk dat ik het niet snap. Allisme als syndroom van overdreven stelligheid, zullen we maar zeggen.
ruimte zit in je hoofd
Het is opvallend hoe veel en hoe vaak mensen praten over koptelefoons kopen voor autistische werknemers en het gebruikelijke ‘kamertje apart’. Ik heb het vage vermoeden dat het komt omdat dit typische en heldere voorbeelden zijn van praktische dingen die ook nog eens weinig kosten.
Als ik het over kosten heb, dan bedoel ik vooral moeite. Koptelefoons zijn niet zo prijzig en als er een kamertje is dan is het verslepen van een laptop ook niet zo’n werk. Het gaat hier om mentale moeite. ‘Je moet maar eens begrijpen dat een normaal gesprek gewoon zo gaat’, heb ik meermaals te horen gekregen toen ik voorzichtig om een kleine aanpassing vroeg. Als coach denkend, zie ik direct de overtuigingen die zichzelf proberen af te dwingen.
Ruimte zit in inclusie en een mooie definitie van inclusie is ‘de reactie die wij vertonen op de diversiteit die er al is’. Nederland kent al heel lang autistische werknemers en teamleden. We zijn er al, altijd al geweest ook. Nu nog een reactie daarop en dan het liefste een die insluit, niet uitsluit.
ruimte schep je voortdurend
Iedereen schept voortdurend een mentale en een fysieke ruimte om zich heen. Op het werk hebben vooral managers en teamleider flinke invloed maar in feite draagt iedereen bij aan het geheel. Zo kan het gebeuren dat een groep mensen in naam ‘Administratie’ heet maar in werkelijkheid helemaal geen team is.
Mensen zijn gewoontedieren en hebben de neiging om onprettigheid uit de weg te gaan en de makkelijkste manier daarvoor is alle anderen zover te krijgen dat ze doen wat wij prettig vinden. Dit levert een dialectische cultuur op waarin we continu voors en tegens afwegen tegen elkaar en iedereen gelijk probeert te krijgen. Verder zijn we vaak – en de allisten zeker – erg bezig met onze sociale positie dus als wij een aanpassing doen dan verwachten we dat van de ander ook.
Aangezien ‘diversiteit’ min of meer een containerbegrip is geworden, is het goed om eens te kijken wat er werkelijk gebeurt als we dat woord gebruiken: een veelvoud aan perspectieven. Dat is werkelijke diversiteit. Hier goed mee omgaan is inclusiviteit. Als je daar aan werkt dan is dat inclusie.
Fysieke diversiteit snappen we vaak wel. Mensen die een rolstoel gebruiken moeten een hellingbaan krijgen, bijvoorbeeld. Dit gebeurt veel te vaak niet, voor ik het in de comments om m’n oren krijg. Mentale diversiteit vinden we echter veel moeilijker. Ruimte maken voor iemand die de wereld iets anders beleeft wordt in het denken van managers al snel ‘aanpassen aan de gehandicapten’.
de ruimte die gewenst wordt
Werkelijk niemand wil dat er aangepast wordt aan de gehandicapten. Wij autisten ook niet. Dat is nooit wat we hebben gevraagd en zo willen we meestal ook niet worden gezien.
Wat willen we wel? Dat is verbazingwekkend genoeg eigenlijk niks bijzonders. De meeste zaken waar autistische werknemers baat bij hebben, zijn al heilzaam voor alle anderen.
Sterke geuren of parfums horen al vermeden te worden omdat het opdringerig is en meer mensen er last van hebben.
Hard lachen of praten zou al niet moeten gebeuren omdat de collega’s die wel aan het werk zijn zich moeten kunnen concentreren. Ook gesprekken voeren over zaken die niks met het werk te maken hebben, horen hierbij.
Flikkerende tl-buizen – een crime voor veel mensen met autisme – horen vlot vervangen te worden alleen al omdat mensen met epilepsie of gevoeligheid voor migraine er last van kunnen hebben.
Afspraken horen eigenlijk in alle gevallen al schriftelijk te worden bevestigd. Laat het de werknemer doen, desnoods. Die afspraken horen al SMART te zijn en de werknemer hoort er al vragen over te mogen stellen tot het duidelijk is.
En zo verder en zo voort. Als je dan ook nog eens een koptelefoon voor iemand koopt als die daar om vraagt dan ben je er helemaal. Sommige omgevingen zijn van nature zo hectisch of veranderlijk dat een werknemer beter een andere positie kan zoeken maar het is opvallend hoe vaak het wel lukt als je het goed aanpakt. Zeker mensen met autisme zijn vaak die zo cruciale kanarie in de kolenmijn. Als de sfeer omslaat of processen lopen niet goed, dan hebben zij er als eerste last van.
doe er je voordeel mee
Persoonlijk heb ik decennia in het bedrijfsleven gewerkt en vaak onder hoge druk. Vaak merkte ik dat ik net een andere kijk op de zaak of een andere invalshoek had dan mijn teamgenoten. Die overschreeuwden dat dan vaak en de teamleider wilde gewoon door.
Dat vond ik niet fijn. Ieder mens wil gehoord worden en gewaardeerd om wat die kan. Nog sterker: ik zou zeggen, doe er je voordeel mee. Autistische werknemers zijn meestal maar niet altijd
erg loyaal
creatief
analytisch sterk
goed in ego-loos denken
out-of-the-box oplossers
Wie wil dat niet in z’n team? Bij een vorige werkgever heb ik letterlijk tienduizenden euro’s bespaard door een nieuwe check in te voeren die alle anderen alleen maar extra moeite vonden. Het was een klus om hun aandacht zo lang vast te houden als nodig was om het inderdaad wat ingewikkelde idee uit te leggen. Het werkte als een tierelier en bespaarde achteraf gezien nog tijd ook.
ruimte voor autisme
Ruimte voor autisme is clichés en voordelen loslaten. Ruimte voor autisme is onze sterke kanten willen en kunnen zien en ons helpen bij de zwakkere kanten. Net als bij alle andere werknemers.
Ruimte voor autisme is ruimte voor iedereen. Wie gaat er niet op vooruit door iets meer aandacht, iets meer vertragen en verbinding maken? Werkelijk alle werknemers in Nederland hebben er voordeel bij als we de meest gebruikelijke verlangens van de autisten gewoon uitvoeren.
Ruimte voor autisme is.. ruimte voor iedereen.
Call to action: Autismeweek 2025
Mijn collectebus staat hier: https://autismefonds.digicollect.nl/maarten-van-den-driest
Geef jij ook?
Maak jij je eigen collectebus aan?
Allebei?
