DTCF’de bilim tarihi hocasına sorduğum soru buydu. Kavramlara ve onun felsefesine uzak olan “tarih” hocamıza aradaki ince ayrımı açıklama fırsatım olmamıştı, kritik konu şakayla geçiştirmişti, inanç meselesiydi çünkü, içimde kaldı, yıllar geçti ve hâlâ aynı söylem. Evrim tartışmaları o kadar sığ ki hâlâ ona nasıl yaklaşmamız gerektiğin tartışacak lüksümüz yok. Felsefe soru sormaktır ama o soruyu doğru sormaktır?
O zaman detaylandırıp tekrar soruyorum: Evrime inanmalı mıyız, evrim bir inanç sistemi mi yoksa bilimsel veriler ışığında oluşturulmuş bir gerçeklik midir? Musluğa inanıyor muyuz? Yoksa böyle bir şey aklımızın ucundan bile geçmiyor mu? Mavi boncuğunun nazarı önlediğine inanabilirsin; ancak başından beri mutfakta duran ve eve girdiğinde görmeye başladığın, sürekli kullandığın musluğun varlığına dair bir inanç inşa etmezsin. Aptalcadır, musluk inanılmaya ihtiyaç duymaz. Doğa, biz fanilerin inancı ile var olmaz. Hatta ekolojik açıdan bakarsak biz olmasak daha iyi durumda olabilir. İstediğin kadar inanma yerçekimi seni çekmeye devam edecektir.
İnanç içinde ne barındırıyor iyi bakmak lazım. Metafizik varlıklar inanılmaya ihtiyaç duyar, evrim biz onu öğrenmesek de bilimsel bir gerçek olarak orada duracaktır. “Evrime inanıyorum” demek, bir bakıma “evrimin bilimsel hiç bir altyapısını bilmeden, sadece bir isim gibi ezberledim” demektir. Hatta onu, kesinliğin ve tutarlılığın olmadığı bilimdışı konulara malzeme etmek demektir.
İnançlı birinin çıkıp da “evrim tanrının yaratma biçimidir” dediğinde hiç bir bilimsel önerme bunu yanlışlayamaz. Fakat “maymunlar neden insan olmuyor” gibi sığ, metodik araştırma ve mantıksal düşünmeden uzak bir kafaya da kimse bir şey anlatamaz.
Tuttuğun takımın kazanmasını isteyebilirsin, hatta o kadar istersin ki bu istek inanca dönüşebilir. Kazanırsa: şüphen yoktu zaten. Kaybederse: totem tutmadı, uğursuzluk diyebilirsin. Bilimin konusu değildir bunlar. Fakat TV’de saatlerce boş boş hiçbir yere varmayan konuşmalara yol açar. İşte bu temelsiz çıkarımların olduğu bir ortamda bilimsel bir konuyu tartışmak tamamen saçmalıktır.
Özetle evrim inanç meselesi değil, bilimsel bir olgudur. Neyin inanç konusu olduğuna dikkat etmek gerekiyor. Aksi takdirde musluğa inanıp, önlem almadan nazar boncuğunun da kazalardan koruduğunu düşünen insanlardan olabiliriz. Ya yine böyle biri ol istersen. İstediğin biçimde düşün, istediğine inan; fakat çıkıp da bu kafalara kanun yaptırmak bu kafaları yönetici yapmak, felakete davetiye çıkartmak ve aptallığın ulaşabileceği son noktadır.