#ernst gombrich

[noosphe-re]

Art and Illusion, Ernst H. Gombrich

[absxnte]

‘If nothing were left of an extinct race but a single button, I would be able to infer, from the shape of that button, how these people dressed, built their houses, how they lived, what was their religion, their art, and their mentality’ It is the old classical tag Ex ungue leonem (‘The claw shows the lion’) applied to the study of culture. By and large, historians and anthropologists have preferred to display their skill for interpretation where the results were foreknown rather than risk being proved wrong by fresh evidence.

Ernst Gombrich, quoting Adolf Loos in Style (1968).

[fabiansteinhauer]

Gombrich

Er legt in Norm und Form eine Tabelle zur Geschichte und Theorie der Polarität an, die in ihrer chronologischen Ordnung zwar Tafel 78 ähnelt, nicht aber Tafel 79.

[egoschwank]

al things considered — when i post my masterpiece #1127

first posted in facebook october 29, 2022

giorgione -- "sleeping venus" (ca. 1520)

"he was one of the greatest of all venetian artists, but who was giorgione?" ... john-paul stonard "the painting, one of the last works by giorgione (if it is), portrays a nude woman whose profile seems to echo the rolling contours of the hills in the background. it is the first known reclining nude in western painting" ... wikipedia "scarcely five paintings can be ascribed with absolute certainty to [giorgione's] hand. yet these suffice to secure him a fame nearly as great as that of the great leaders of the new [venetian] movement" ... ernst gombrich "the 'sleeping venus' [...] is a painting traditionally attributed to the italian renaissance painter giorgione, although it has long been usually thought that titian completed it after giorgione's death in 1510. the landscape and sky are generally accepted to be mainly by titian. in the 21st century, much scholarly opinion has shifted further, to see the nude figure of venus as also painted by titian, leaving giorgione's contribution uncertain" ... wikipedia "he seems more of a myth than a man. no poet on earth has a destiny to compare with his. almost nothing is known of him, some people even doubt his very existence [...] yet all the art of venice seems inflamed by his revelation" ... gabriele d'annunzio "giorgione MUST have had a helluva public relations agent, no?" ... al janik

[biragacgibitekvehur]

Düşünce, akılla üretilmez. ?! Düşünceyi ve düşünmeyi mümkün kılan şey akıl değildir.

“Akıl düşünmeyi ve düşünceyi öldürür. Düşünce aslında Sokratesle birlikte bitmiştir.?!”~Heidegger

“Çıplak göz, kördür.” ~Ernst Gombrich

Akıl akledemez, göz göremez, gönül devrede olmayınca. Akıl akledemez, göz göremez, gönlün düşü yola revan olmayınca. Düşünce, insan düş görebilme melekelerini yitirmediği zaman düşe gelir. Düş görebilme melekelerini yitirince düşünce düşünemez, düşer. ~Yusuf Kaplan

[lostprofile]

ICONOGRAPHY II: Botticelli’s Primavera

La Primavera is a modern title of convenience given to Botticelli’s picture, painted around 1478/80, of Venus standing in an orange grove with 8 other figures also drawn from classical mythology. The seasonal emphasis implied by that title is confirmed by the depiction of the transformation of Chloris, pursued by Zephyr, into Flora; by the figure of Mercury dispelling the clouds; and flower-strewn verdure. Vasari’s statement that the painting shows “Venere che le grazie la fioriscono, dinotando la primavera,” seemingly explains the relationship of Venus and the Three Graces to the vernal theme.

The painting is therefore not an illustration of a passage from an ancient text. Rather, figures and incidents from classical poetry and mythology have been lifted from their original contexts and grouped together to form a quattrocento allegory of Spring. Gombrich phrases this in more art historical terms when he affirms “the hypothesis that Bottcelli’s mythologies are not illustrations of existing literary passages, but that they are based on “programmes” drawn up ad hoc by humanists.”

However, as Gombrich also states in aside, Vasari’s description of “the Three Graces decking Venus with flowers” is inaccurate. The Graces dance, while Venus’ either directs the dance or keeps musical time. Shorn of its floral component, this group of figures cannot be said to “denote Spring,” and the hypothetical allegory of Spring collapses due to the lack of participation of nearly half of the painting’s figures. The allegory of Spring also fails to obtain if the actions of Mercury are interpreted not as the ending of bad winter weather, but applying the symbol and intrument of peace, the caduceus, to the clouds of war or civic dissension.

Reduced to the Flora group and a flowery ground, the allegory of spring would have to compete with one or two other allegories of uncertain meaning. It is unlikely that one of the eminent humanists employed by the Medici would have devised a disjunctive iconographic programme for a major artistic commission or have employed the machinery of allegory to signify a simple seasonal concept. Spring, therefore, is probably not the primary meaning of the picture.

Since Aby Warburg’s dissertation in Botticelli’s Primavera and Birth of Venus, scholars had accepted the poetry of Poliziano as the source of the picture’s iconography. Gombrich argued, however, that a letter from Marsilio Ficino to his student, Lorenzo di Pierfrancesco de’ Medici, provided if not a direct source for the picture’s iconographic program, then a particular, documented set of circumstances that suggest how it was intended to be interpreted. In his letter exhorting his 14-year old pupil to conduct him life virtuously, Ficino constructs an allegory consisting of pagan gods who represent virtues or qualities. For example, Jupiter is: the law, Mercury is reason, Mars speed, and Saturn slowness. Venus personifies not love, but humanitas, the Ciceronian ideal of an eloquent, urbane, cultured mode of existence emulated by the Florentine bankers.

Due to its wholly unconventional nature, Ficino’s alleogry required not only a detailed written exposition, but also the assistance of two other humanists who were asked by Ficino to reiterate and explicate it for his young pupil. Ficino also explains to his colleagues that visualizing his moral system as pagan deities will make the lesson more vivid and memorable. These efforts to instill in the mind of Lorenzo an understanding of Venus as humanitas takes place at exactly the moment when Botticelli’s picture of Venus was commissioned to decorate Lorenzo’s new residence. Gombrich argues that the young Lorenzo’s understanding of the painting would have been influenced by Ficino’s eccentric conception of Venus. Furthermore, Ficino and Botticelli were both members of the Neoplatonic circle of Lorenzo il Magnifico and both were employed by Lorenzo di Pierfrancesco. Given these circumstances, it seems likely that Ficino devised the iconography of the Primavera. The picture could therefore be understood as a collaborative effort by Ficino and Botticelli to instill in the younger Lorenzo Neoplatonically-inflected humanistic values that would inspire him to emulate the enlightened patronage of his uncle.

Edgar Wind strenuously criticizes Gombrich’s article in his discussion of the Primavera.

Ersnt Gombrich, “Botticelli’s Mythologies: A Study in the Neoplatonic Symbolism of his Circle,” Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 8 (1945), 7-60.

Aby Warburg, Sandro Botticellis Geburt der Venus und Frühling: Eine Untersuchung über die Vorstellungen von der Antike in der italienischen Frührenaissance (Strasbourg, 1891).

Edgar Wind, Pagan Mysteries of the Renaissance (New York, 1958).

[boiteauxtresors]

[kaanozer]

Ernst Gombrich: Sanatın Öyküsü (1995)

Ernst Gombrich’in yazdığı Sanatın Öyküsü on altıncı baskısını yapmış durumda.

İlkel mağara resimlerinden günümüzün deneysel sanatına dek sanat mefhumuna giriş açısından rakipsiz bir eserdir bu kitap.

Sanat dalında dünyanın en çok satan bu kitabı ilk kez 1950’de yayımlandı ve 24 dile çevrildi.

Kariyerinin büyük bölümünü Londra’daki Warburg Enstitüsü’nde geçiren Gombrich yirmiden fazla kitap yazdı ve içlerinde sanat ve kültürde olan başarısından dolayı kendisine verilen Goethe Ödülü de dahil sayısız ödül kazandı.

Yüzyılın ikinci yarısının en büyük sanat tarihçilerinden biri olarak kabul ediliyor. Ve biz de onu burada ağırlamaktan ötürü mutluyuz.

– Hoş geldiniz.

Çok teşekkür ederim.

– Bildiğiniz üzere ve insanların da övdüğü gibi, olağanüstü bir kitap bu. Nasıl oldu da ortaya çıktı bu kitap?

Hayattaki pek çok şey gibi, az çok kazara oldu. Şöyle ortaya çıktı: Zamanın birinde çocuklar için dünya tarihi yazmam için görevlendirilmiştim. Genç bir adam olarak henüz Viyana’dayken yazdım onu ve büyük başarı getirdi ve sonra çocuklar için sanat tarihi yazmamı istediler.

Sanat tarihinin çocuklar için uygun olmadığını söyledim ama üstüme çok geldiler ben de bunu yazabileceğimi ama çocuklar için yazmayacağımı söyledim.

Kitap da işte böyle ortaya çıktı. Sonra işe koyuldum ama savaş sebebiyle pek çok kez kesildi ama nihayet bitirmeyi başardım.

– Sizce neden bu şekilde kabullenildi kitap?

Sanırım, ya da umarım, havalara girmediğim için oldu bu.

Gizemli olmayan şeyleri gizemli kılmaya çalışmıyorum ve gizemli olduğu aşikar olduğu için tartışılması gerekmeyen bir gizemi de olduğu gibi kabul ediyorum.

– Daha önce şöyle demiştiniz, ki yanlışsam düzeltin çünkü böyle bir sözün olması illa sizin söylediğiniz anlamına gelmiyor: Sanatın öyküsü bir fark yaratır, sanatın öyküsü işte budur.

Tamamen doğru ve bundan bahsetmenize sevindim. Sanatın öyküsü, kronolojik olarak bir şeylerin sıralı biçimde arka arkaya gelmesi demek değildir.

Modanın kronolojisi vardır mesela. Oysa resim yapmanın gelişim öyküsü uçmanın veya insanların başka başarılarının veya insanların belirli amaçlar için uğraşmalarının ve bu başarıları başkalarına aktarmasının öyküsü ile bağlantılıdır.

Bu bakımdan, birlikte ilerleyen olaylar zinciri şeklinde var olan bu öyküde genel bir uyum söz konusudur.

İnsanların bu kitapta en çok sevdiği şey de bu olsa gerek:

– Aslında burada sanatın bağlantılı ve gelişen öyküsünü anlatıyorsunuz.

Evet, onu yapmaya çalıştım.

– Peki ya modern sanat?

Modern sanat bu açıdan çok ilginç bir konudur çünkü anlattığım öykü, belirli bir anlamda dünyayı temsil eden iki karşıt sorun veya metotun çarpışmasının öyküsüdür.

Bunu basit bir şekilde söylersek ya bildiğiniz şeyi çizersiniz ya da gerçekten gördüğünüz şeyi.

Mısırlıların gözlerinin önündekileri çizmek yerine bildikleri şeyleri çizdiğini açıkladım ve bu gelişim, hakikaten gördüğünüz şeye gerçekten bakmanız anlamına gelen “masum göz” denilen ilkenin yer aldığı empresyonizmin zafer kazanmasına kadar uzandı.

19. yüzyılın sonunda gerçekleşti bu ve bundan sonra ne olacağına dair sorunlar yüzyılımızın öyküsünü temsil ediyor artık.

“Peki ya modern sanat?” diye soruyorsanız modern sanat bu zincirde keskin bir kopuş ile karşılaşmıştır ve farklı çözümler arayışıdır. Kitabımda bu kopuşun sebeplerinden birini açıklamaya çalıştım. Empresyonizmin altında yatan teori biraz fazla basit: Bildiğimiz ile gördüğümüz şeyi asla tamamen ayıramayız bu sebeple de bu fikir çöküntü yaşıyor.

Şunu da eklemeliyim, ki kitaba küçük bir sayfa olarak zaten ekledim: Fotoğrafçılığın da bununla ilgisi var. Bu yüzden sanatçının ve resim yapanın hangi alternatifleri yapabileceği her zaman araştırıldı ve günümüzde de arayış sürüyor.

– Asla büyük bir koleksiyoncu olmadınız.

Büyük ya da küçük, hiç koleksiyoncu olmadım.

– Neden?

Her şeyden önce, hiç çok param olmadı.

– Bu da bir sebep, ama büyük paralarla işe başlamayan iyi koleksiyoncular tanıyorum.

Doğrudur. Sahiplenici güdülerim yok.

Güzel bir tabloyu bir sergide veya müzede görünce mutlu oluyorum “Keşke benim olsaydı.” diye düşünmüyorum. Onun orada olması beni mutlu ediyor.

– Müzede keyfini çıkarıyorsunuz.

Kesinlikle.

– Ama baskıları var elinizde.

Babam bir baskı koleksiyoncusuydu ve pek çok zevkli baskılarım vardı, hatta bazıları oldukça değerlilerdi.

Çeviren: Ümid Gurbanov